มหาภารตะ · อัธยายะ 12.287
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.287.1
अहो धर्मिष्ठता तस्य वृत्रस्यामिततेजसः ।
यस्य विज्ञानमतुलं विष्णोर्भक्तिश्च तादृशी ॥ १२.२८७.१ ॥
โอ้ ความชอบธรรมของวฤตรผู้มีเดชไม่มีประมาณนั้นยิ่งใหญ่เพียงไร ปัญญาของเขาไม่มีใครเทียบได้ และความภักดีต่อพระวิษณุของเขาก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.287.2
दुर्विज्ञेयमिदं तस्य विष्णोरमिततेजसः ।
कथं वा राजशार्दूल पदं तु ज्ञातवानसौ ॥ १२.२८७.२ ॥
ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ ความลับของพระวิษณุผู้มีเดชไม่มีประมาณนี้ยากจะเข้าใจ เขารู้จักสถานะนั้นได้อย่างไรกันเล่า
12.287.3
भवता कथितं ह्येतच्छ्रद्दधे चाहमच्युत ।
भूयश्च मे समुत्पन्ना बुद्धिरव्यक्तदर्शना ॥ १२.२८७.३ ॥
ข้าแต่ภีษมะผู้ไม่เสื่อมเสีย ข้าพเจ้าเชื่อในสิ่งที่ท่านได้กล่าวแก่ข้าพเจ้า แต่ความสงสัยอันคลุมเครือได้เกิดขึ้นในใจข้าพเจ้าอีกครั้ง
12.287.4
कथं विनिहतो वृत्रः शक्रेण भरतर्षभ ।
धार्मिको विष्णुभक्तश्च तत्त्वज्ञश्च तदन्वये ॥ १२.२८७.४ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ วฤตรถูกอินทร์สังหารได้อย่างไร เขาเป็นผู้ชอบธรรม เป็นผู้ภักดีต่อพระวิษณุ และเป็นผู้รู้สัจธรรม และลูกหลานของเขาก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.287.5
एतन्मे संशयं ब्रूहि पृच्छते भरतर्षभ ।
वृत्रः स राजशार्दूल यथा शक्रेण निर्जितः ॥ १२.२८७.५ ॥
ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ขอท่านโปรดบอกความสงสัยของข้าพเจ้านี้ เพราะข้าพเจ้าถาม ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ วฤตรถูกอินทร์ปราชัยได้อย่างไร
12.287.6
यथा चैवाभवद्युद्धं तच्चाचक्ष्व पितामह ।
विस्तरेण महाबाहो परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.२८७.६ ॥
ข้าแต่ปู่ ขอท่านโปรดเล่าให้ละเอียดว่าการรบนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ความใคร่รู้ของข้าพเจ้าในเรื่องนี้มีมากจริง ๆ
12.287.7
रथेनेन्द्रः प्रयातो वै सार्धं सुरगणैः पुरा ।
ददर्शाथाग्रतो वृत्रं धिष्ठितं पर्वतोपमम् ॥ १२.२८७.७ ॥
ในกาลก่อน อินทร์ออกเดินทางด้วยรถศึกพร้อมกับกองทัพเทวดา แล้วเขาก็เห็นวฤตรยืนอยู่เบื้องหน้าเหมือนภูเขา
12.287.8
योजनानां शतान्यूर्ध्वं पञ्चोन्छ्रितमरिंदम् ।
शतानि विस्तरेणाथ त्रीणि चाभ्यधिकानि वै ॥ १२.२८७.८ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เขาสูงห้าร้อยโยชน์ และกว้างเกินสามร้อยโยชน์
12.287.9
तत्प्रेक्ष्य तादृशं रूपं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
वृत्रस्य देवाः संत्रस्ता न शान्तिमुपलेभिरे ॥ १२.२८७.९ ॥
เมื่อเทวดาเห็นรูปร่างเช่นนั้นของวฤตร ซึ่งแม้โลกทั้งสามก็ไม่อาจเอาชนะได้ ก็หวาดกลัวและไม่อาจพบความสงบ
12.287.10
शक्रस्य तु तदा राजन्नूरुस्तम्भो व्यजायत ।
भयाद्वृत्रस्य सहसा दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ॥ १२.२८७.१० ॥
ข้าแต่พระราชา ในขณะนั้น ด้วยความกลัวเมื่อเห็นรูปอันสูงสุดของวฤตร ความอ่อนแรงก็เข้าจับต้นขาของพระอินทร์ในทันที
12.287.11
ततो नादः समभवद्वादित्राणां च निःस्वनः ।
देवासुराणां सर्वेषां तस्मिन्युद्धे ह्युपस्थिते ॥ १२.२८७.११ ॥
แล้วเสียงดังก็เกิดขึ้น และเสียงของเครื่องดนตรีก็ดังขึ้น เมื่อการรบนั้นเริ่มขึ้น ทั้งเทวดาและอสูรทั้งปวงต่างส่งเสียงกึกก้อง
12.287.12
अथ वृत्रस्य कौरव्य दृष्ट्वा शक्रमवस्थितम् ।
न संभ्रमो न भीः काचिदास्था वा समजायत ॥ १२.२८७.१२ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายกุรุ เมื่อวฤตรเห็นอินทร์ยืนอยู่ตรงหน้า ก็ไม่เกิดความตื่นตระหนก ไม่เกิดความกลัว และไม่เกิดความมุ่งมั่นใด ๆ ขึ้นในตัวเขาเลย
12.287.13
ततः समभवद्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयंकरम् ।
शक्रस्य च सुरेन्द्रस्य वृत्रस्य च महात्मनः ॥ १२.२८७.१३ ॥
แล้วการรบอันน่าสะพรึงกลัวต่อโลกทั้งสามก็เกิดขึ้น ระหว่างศกระ ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดา กับวฤตรผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
12.287.14
असिभिः पट्टसैः शूलैः शक्तितोमरम्रुद्गरैः ।
शिलाभिर्विविधाभिश्च कार्मुकैश्च महास्वनैः ॥ १२.२८७.१४ ॥
ด้วยดาบ ดาบสองคม หอก ทวน ลูกศร และค้อน ด้วยก้อนหินหลายชนิด และด้วยธนูที่ดังสนั่นด้วยเสียงสายธนู
12.287.15
अस्त्रैश्च विविर्धौर्दिव्यैः पावकोल्काभिरेव च ।
देवासुरैस्ततः सैन्यैः सर्वमासीत्समाकुलम् ॥ १२.२८७.१५ ॥
ด้วยศัสตราทิพย์หลากหลายและอุกกาบาตเพลิง แล้วทุกสิ่งก็ถูกทำให้โกลาหลด้วยกองทัพของเทวดาและอสูร
12.287.16
पितामहपुरोगाश्च सर्वे देवगणास्तदा ।
ऋषयश्च महाभागास्तद्युद्धं द्रष्टुमागमन् ॥ १२.२८७.१६ ॥
ในขณะนั้น เทวดาทั้งหมดซึ่งมีพระปิตามหะ คือพระพรหมนำหน้า และฤๅษีผู้มีบุญยิ่ง ต่างมาเพื่อดูการรบนั้น
12.287.17
विमानाग्र्यैर्महाराज सिद्धाश्च भरतर्षभ ।
गन्धर्वाश्च विमानाग्रैरप्सरोभिः समागमन् ॥ १२.२८७.१७ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ ข้าแต่วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ สิทธาทั้งหลายมาด้วยวิมานอันงดงามที่สุด และคนธรรพ์ก็มาด้วยวิมานพร้อมกับอัปสรา
12.287.18
ततोऽन्तरिक्षमावृत्य वृत्रो धर्मभूतां वरः ।
अश्मवर्षेण देवेन्द्रं सर्वतः समवाकिरत् ॥ १२.२८७.१८ ॥
แล้ววฤตรผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชอบธรรมก็ปกคลุมท้องฟ้า และโปรยฝนหินใส่พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาจากทุกทิศ
12.287.19
ततो देवगणाः क्रुद्धाः सर्वतः शरवृष्टिभिः ।
अश्मवर्षमपोहन्त वृत्रप्रेरितमाहवे ॥ १२.२८७.१९ ॥
แล้วเทวดาผู้โกรธเกรี้ยวก็ใช้ฝนลูกศรจากทุกทิศ ขับไล่ฝนหินที่วฤตรส่งมาในการรบนั้นออกไป
12.287.20
वृत्रस्तु कुरुशार्दूल महामायो महाबलः ।
मोहयामास देवेन्द्रं मायायुद्धेन सर्वशः ॥ १२.२८७.२० ॥
ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่กุรุ แต่วฤตรผู้มีมายาอันยิ่งใหญ่และกำลังอันยิ่งใหญ่ ได้ทำให้พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาหลงงงงวยจากทุกทิศ ด้วยการรบด้วยมายา
12.287.21
तस्य वृत्रार्दितस्याथ मोह आसीच्छतक्रतोः ।
रथन्तरेण तं तत्र वसिष्ठः समबोधयत् ॥ १२.२८७.२१ ॥
ครั้นนั้น เมื่อวฤตรเบียดเบียนอินทร์ผู้มีร้อยพิธียัญ ความหลงก็บังเกิดแก่พระองค์ ณ ที่นั่น วสิษฐะได้ปลุกพระองค์ให้ตื่นขึ้นด้วยรถันตระ
12.287.22
देवश्रेष्ठोऽस्ति देवेन्द्र दैत्यासुरनिबर्हण ।
त्रैलोक्यबलसंयुक्तः कस्माच्छक्र विषीदसि ॥ १२.२८७.२२ ॥
ท่านคือยอดแห่งเทพทั้งหลาย เป็นจอมเทพ ผู้สังหารไทตยะและอสูร ทรงพลังแห่งสามโลก เหตุใดเล่า โอ้ศักระ ท่านจึงเศร้าโศก
12.287.23
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवश्चैव जगत्पतिः ।
सोमश्च भगवान्देवः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.२३ ॥
นี่คือพระพรหมและพระวิษณุ และพระศิวะ เจ้าแห่งโลก และพระโสมผู้ทรงพระคุณ และมหาฤๅษีทั้งปวง
12.287.24
समुद्विग्नं समीक्ष्य त्वां स्वस्तीत्यूचुर्जयाय ते ।
मा कार्षीः कश्मलं शक्र कश्चिदेवेतरो यथा।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा जहि शत्रून्सुराधिप ॥ १२.२८७.२४ ॥
เมื่อเห็นท่านหวั่นไหวอย่างยิ่ง พวกเขากล่าวว่า ขอให้เป็นมงคล เพื่อชัยชนะของท่าน โอ้ศักระ อย่าท้อแท้อย่างที่คนอื่นอาจท้อ จงตั้งใจในทางอันประเสริฐในการรบ และสังหารศัตรูเสีย โอ้จอมเทพ
12.287.25
एष लोकगुरुस्त्र्यक्षः सर्वलोकनमस्कृतः ।
निरीक्षते त्वां भगवांस्त्यज मोहं सुराधिप ॥ १२.२८७.२५ ॥
ครูแห่งโลกทั้งหลาย พระผู้มีสามตา ซึ่งโลกทั้งปวงนมัสการ กำลังทอดพระเนตรท่านอยู่ โอ้จอมเทพ จงละความหลงเสียเถิด
12.287.26
एते ब्रह्मर्षयश्चैव बृहस्पतिपुरोगमाः ।
स्तवेन शक्र दिव्येन स्तुवन्ति त्वां जयाय वै ॥ १२.२८७.२६ ॥
โอ้ศักระ พรหมฤๅษีเหล่านี้ มีพระพฤหัสปติเป็นผู้นำ ต่างสรรเสริญท่านด้วยบทสวดทิพย์ เพื่อชัยชนะ
12.287.27
एवं संबोध्यमानस्य वसिष्ठेन महात्मना ।
अतीव वासवस्यासीद्बलमुत्तमतेजसः ॥ १२.२८७.२७ ॥
เมื่อมหาตมะวสิษฐะปลุกให้ตื่นขึ้นดังนี้ กำลังของวาสวะก็ยิ่งใหญ่นัก ผู้มีรัศมีอันสูงสุด
12.287.28
ततो बुद्धिमुपागम्य भगवान्पाकशासनः ।
योगेन महता युक्तस्तां मायां व्यपकर्षत ॥ १२.२८७.२८ ॥
ครั้งนั้น พระปากศาสนะ ผู้ทรงพระคุณ ได้รวบรวมสติปัญญากลับคืนมา และประกอบด้วยโยคะอันยิ่งใหญ่ จึงขับไล่มายานั้นไปเสีย
12.287.29
ततोऽङ्गिरः सुतः श्रीमांस्ते चैव सुमहर्षयः ।
दृष्ट्वा वृत्रस्य विक्रान्तुमुपागम्य महेश्वरम् ॥ १२.२८७.२९ ॥
ครั้นนั้น บุตรของอังคิรส ผู้รุ่งโรจน์ และมหาฤๅษีทั้งหลายเหล่านั้น เมื่อเห็นความกล้าหาญของวฤตร จึงเข้าไปเฝ้าพระมเหศวร
12.287.30
ऊचुर्वृत्रविनाशार्थं लोकानां हितकाम्यया ।
ततो भगवतस्तेजो ज्वरो भूत्वा जगत्पतेः ॥ १२.२८७.३० ॥
เพื่อความพินาศของวฤตร ด้วยความปรารถนาให้โลกทั้งหลายเจริญ พวกเขาจึงกล่าวเช่นนั้น ครั้นนั้น รัศมีของพระผู้เป็นเจ้า เจ้าแห่งโลก ได้กลายเป็นไข้
12.287.31
समाविशत्तदा रौद्रं वृत्रं लोकपतिं तदा ।
विष्णुश्च भगवान्देवः सर्वलोकाभिपूजितः ॥ १२.२८७.३१ ॥
ครั้นนั้น ไข้อันดุร้ายนั้นได้เข้าสิงวฤตร เจ้าแห่งโลก และพระวิษณุผู้ทรงพระคุณ ซึ่งโลกทั้งปวงบูชา ก็เข้าสิงเขาด้วยเช่นกัน
12.287.32
ऐन्द्रं समाविशुद्वज्रं लोकसंरक्षणे रतः ।
ततो बृहस्पतिर्धीमानुपागम्य शतक्रतुम्।
वसिष्ठश्च महातेजाः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.३२ ॥
สายฟ้าของอินทร์เข้าสิงเขา ผู้ตั้งใจปกป้องโลก ครั้นนั้น พระพฤหัสปติผู้ปัญญาเฉียบแหลมได้เข้าเฝ้าศตกรตุ และวสิษฐะผู้มีเดชใหญ่ กับมหาฤๅษีทั้งปวงก็เช่นกัน
12.287.33
ते समासाद्य वरदं वासवं लोकपूजितम् ।
ऊचुरेकाग्रमनसो जहि वृत्रमिति प्रभो ॥ १२.२८७.३३ ॥
เมื่อเข้าเฝ้าวาสวะผู้ประทานพร ซึ่งโลกทั้งหลายบูชาแล้ว พวกเขาก็กล่าวด้วยใจที่มุ่งมั่นเป็นหนึ่งเดียวว่า ข้าแต่พระองค์ จงสังหารวฤตรเถิด
12.287.34
एष वृत्रो महाञ्शक्रे बलेन महता वृतः ।
विश्वात्मा सर्वगश्चैव बहुमायश्च विश्रुतः ॥ १२.२८७.३४ ॥
วฤตรผู้ยิ่งใหญ่นี้ ล้อมรอบด้วยกองทัพอันใหญ่หลวง ยกมาต่อสู้พระศักระ เป็นที่ปรากฏว่าเป็นอาตมันของสรรพสิ่ง แผ่ซ่านไปทั่ว และมีมายามากมาย
12.287.35
तदेनमसुरश्रेष्ठं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
जहि त्वं योगमास्थाय मावमंस्थाः सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३५ ॥
เพราะฉะนั้น จงสังหารยอดอสูรผู้นี้เสีย ผู้ที่แม้สามโลกก็ยากจะพิชิตได้ จงตั้งมั่นในโยคะ และอย่าดูหมิ่นเขา โอ้จอมเทพ
12.287.36
अनेन हि तपस्तप्तं बलार्थममराधिप ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि ब्रह्मा चास्मै वरं ददौ ॥ १२.२८७.३६ ॥
ด้วยเหตุว่า โอ้จอมอมร เขาได้บำเพ็ญตบะเพื่อกำลังเป็นเวลาหกหมื่นปี และพระพรหมก็ประทานพรแก่เขา
12.287.37
महत्त्वं योगिनां चैव महामायत्वमेव च ।
महाबलत्वं च तथा तेजश्चाग्र्यं सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३७ ॥
ความยิ่งใหญ่ของโยคี และอำนาจมายาอันยิ่งใหญ่ และกำลังอันมหึมาเช่นกัน และรัศมีอันสูงสุด โอ้จอมเทพ
12.287.38
एतत्त्वां मामकं तेजः समाविशति वासव ।
वृत्रमेवं त्ववध्यं तं वज्रेण जहि दानवम् ॥ १२.२८७.३८ ॥
โอ้วาสวะ รัศมีของเรานี้กำลังเข้าสิงท่าน ดังนั้น จงใช้สายฟ้าสังหารทานพวิฐวฤตรนั้นเถิด ผู้ที่ไม่อาจถูกสังหารได้
12.287.39
भगवंस्त्वत्प्रसादेन दितिजं सुदुरासदम् ।
वज्रेण निहनिष्यामि पश्यतस्ते सुरर्षभ ॥ १२.२८७.३९ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ข้าพระองค์จะสังหารไทติยะผู้ยากจะเข้าใกล้นั้นด้วยสายฟ้า ขณะที่พระองค์ทอดพระเนตรอยู่ โอ้ราชสีห์แห่งเทพทั้งหลาย
12.287.40
आविश्यमाने दैत्ये तु ज्वरेणाथ महासुरे ।
देवतानामृषीणां च हर्षान्नादो महानभूत् ॥ १२.२८७.४० ॥
ขณะที่ไข้กำลังเข้าสิงไทติยะ อสูรผู้ยิ่งใหญ่นั้น เสียงดังใหญ่ก็บังเกิดขึ้นด้วยความปีติยินดีของเทพและฤๅษีทั้งหลาย
12.287.41
ततो दुन्दुभयश्चैव शङ्ख्याश्च सुमहास्वनाः ।
मुरजा डिण्डिभाश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ १२.२८७.४१ ॥
จากนั้น กลองใหญ่ สังข์ที่มีเสียงดังยิ่ง และกลองมุรชะกับกลองดิณฑิภะก็ถูกตีขึ้นนับพันๆ
12.287.42
असुराणां तु सर्वेषां स्मृतिलोपो महानभूत् ।
मायानाशश्च बलवान्क्षणेन समपद्यत ॥ १२.२८७.४२ ॥
อสูรทั้งปวงเกิดการสูญเสียความทรงจำอย่างใหญ่หลวง และพลังมายาอันแข็งแกร่งของพวกเขาก็ถูกทำลายลงภายในชั่วขณะ
12.287.43
तमाविष्टमथो ज्ञात्वा ऋषयो देवतास्तथा ।
स्तुवन्तः शक्नमीशानं तथा प्राचोदयन्नपि ॥ १२.२८७.४३ ॥
ฤๅษีและเหล่าเทพรู้ว่าพระองค์ถูกเข้าสิงแล้ว จึงสรรเสริญท้าวศักระและพระอีศานะ และกระตุ้นพระองค์ให้ก้าวต่อไปด้วย
12.287.44
रथस्थस्य हि शक्रस्य युद्धकाले महात्मनः ।
ऋषिभिः स्तूयमानस्य रूपमासीन्सुदुर्दृशम् ॥ १२.२८७.४४ ॥
รูปของพระศักระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ขณะประทับบนรถศึกในเวลารบ และถูกเหล่าฤๅษีสรรเสริญอยู่นั้น เป็นสิ่งที่ยากอย่างยิ่งจะมองเห็นได้