マハーバーラタ · 章 12.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.292.1
शोकाद्दुःखाच्च मृत्योश्च त्रसन्ते प्राणिनः सदा ।
उभयं नो यथा न स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९२.१ ॥
生き物は悲しみと苦しみと死によっていつも震えている。祖父よ、この二つが我々に起こらないようにするにはどうすればよいか、私に教えてください。
12.292.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं समङ्गस्य च भारत ॥ १२.२९२.२ ॥
この件について人々はこの古い物語も語る。バーラタよ、ナーラダとサマンガの対話である。
12.292.3
उरसेव प्रणमसे बाहुभ्यां तरसीव च ।
संप्रहृष्टमना नित्यं विशोक इव लक्ष्यसे ॥ १२.२९२.३ ॥
あなたは胸と腕で力強く礼拝しているかのようだ。常に心は喜びに満ち、悲しみのない者のように見える。
12.292.4
उद्वेगं न हि ते किंचित्सुसूक्ष्ममपि लक्षये ।
नित्यतृप्त इव स्वस्थो बालवच्च विचेष्टसे ॥ १२.२९२.४ ॥
あなたには、どれほど微細であれ動揺は見られない。常に満ち足り安らかで、子どものように振る舞っている。
12.292.5
भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वभूतेषु नारद ।
तेषां तत्त्वानि जानामि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.५ ॥
ナーラダよ、すべての存在における過去・現在・未来の真実の本性を私は知っている。ゆえに私の心は乱れていない。
12.292.6
उपक्रमानहं वेद पुनरेव फलोदयान् ।
लोके फलानि चित्राणि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.६ ॥
私は行為の始まりを知り、またその果実が生じることを知っている。世間の果実は様々であるゆえ、私の心は乱れていない。
12.292.7
अनाथाश्चाप्रतिष्ठाश्च गतिमन्तश्च नारद ।
अन्धा जडाश्च जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.७ ॥
身寄りのない者、住処のない者、動ける者、盲人や愚鈍な者も生きている。ナーラダよ、生きている私たちをも見よ。
12.292.8
विहितेनैव जीवन्ति अरोगाङ्गा दिवौकसः ।
बलवन्तोऽबलाश्चैव तद्वदस्मान्सभाजय ॥ १२.२९२.८ ॥
定められたとおりに、健やかな四肢をもつ天人は生き、強者も弱者もそうである。同様に私たちにも教えてください。
12.292.9
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
शाकेन चान्ये जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.९ ॥
千を持つ者も生き、百を持つ者もまた生きる。他の者は野菜で生きる。生きている私たちをも見よ。
12.292.10
यदा न शोचेमहि किं नु नः स्या ।
द्धर्मेण वा नारद कर्मणा वा।
कृतान्तवश्यानि यदा सुखानि ।
दुःखानि वा यन्न विधर्षयन्ति ॥ १२.२९२.१० ॥
我々が嘆かなければ、我々はどうなるのか。ナーラダよ、法によるにせよ業によるにせよ、死に従属する快楽と、我々を苦しめない苦しみとはいつあるのか。
12.292.11
यस्मै प्राज्ञाः कथयन्ते मनुष्याः ।
प्रज्ञामूलं हीन्द्रियाणां प्रसादः।
मुह्यन्ति शोचन्ति तथेन्द्रियाणि ।
प्रज्ञालाभो नास्ति मूढेन्द्रियस्य ॥ १२.२९२.११ ॥
賢者が人々に語るところ：知恵は感官の安らぎの根である。感官は迷って嘆く。感官の愚かな者には、知恵は得られない。
12.292.12
मूढस्य दर्पः स पुनर्मोह एव ।
मूढस्य नायं न परोऽस्ति लोकः।
न ह्येव दुःखानि सदा भवन्ति ।
सुखस्य वा नित्यशो लाभ एव ॥ १२.२९२.१२ ॥
愚者の慢心はまた迷いである。愚者にはこの世もなく、来世もない。苦しみは常に起こるのではなく、楽しみの得も常に続くものではない。
12.292.13
भावात्मकं संपरिवर्तमानं ।
न मादृशः संज्वरं जातु कुर्यात्।
इष्टान्भोगान्नानुरुध्येत्सुखं वा ।
न चिन्तयेद्दुःखमभ्यागतं वा ॥ १२.२९२.१३ ॥
移ろい続ける存在の状態のゆえに、私のような者は決して苦しみ悩んではならない。望む享楽や快楽に執着してはならず、訪れた苦しみを思い煩ってもならない。
12.292.14
समाहितो न स्पृहयेत्परेषां ।
नानागतं चाभिनन्देच्च लाभम्।
न चापि हृष्येद्विपुलेऽर्थलाभे ।
तथाऽर्थनाशे च न वै विषीदेत् ॥ १२.२९२.१४ ॥
心の定まった人は、他人のものを欲してはならず、まだ来ていない利益を喜んではならない。大きな富を得て喜びに浮かれず、富を失っても決して落胆してはならない。
12.292.15
न बान्धवा न च वित्तं न कौल्यं ।
न च श्रुतं न च मन्त्रा न वीर्यम्।
दुःखान्त्रातुं सर्व एवोत्सहन्ते ।
परत्र शीलेन तु यान्ति शान्तिम् ॥ १२.२९२.१५ ॥
親族も富も高貴な家柄も学識も策謀も武勇も、苦しみから救うことはできない。ただ善き行い（戒，śīla）によってこそ、人は来世で安らぎを得る。
12.292.16
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य नायोगाद्विन्दते सुखम् ।
धृतिश्च दुःखत्यागश्चेत्युभयं तु सुखं नृप ॥ १२.२९२.१६ ॥
自制のない者には智慧がなく、ヨーガなくして幸福は得られない。堅忍と苦しみを捨てること——この二つこそ、王よ、幸福である。
12.292.17
प्रियं हि हर्षजननं हर्ष उत्सेकवर्धनः ।
उत्सेको नरकायैव तस्मात्तान्संत्यजाम्यहम् ॥ १२.२९२.१७ ॥
愛しいものは喜びを生み、喜びは慢心を増す。慢心は確かに地獄に至る。ゆえに私はそれらを捨てる。
12.292.18
एताञ्शोकभयोत्सेकान्मोहनान्सुखदुःखयोः ।
पश्यामि साक्षिवल्लोके देहस्यास्य विचेष्टनात् ॥ १२.२९२.१८ ॥
私はこれらを見る——苦楽の中で人を惑わす悲しみ、恐れ、高揚を——この世界で、この身体の動きの目撃者として。
12.292.19
अर्थकामौ परित्यज्य विशोको विगतज्वरः ।
तृष्णामोहौ तु संत्यज्य चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ १२.२९२.१९ ॥
富と欲望を捨て、憂いなく熱悩もなく、渇愛と迷いも捨てて、私はこの大地を巡り歩く。
12.292.20
न च मृत्योर्न चाधर्मान्न लोभान्न कुतश्चन ।
पीतामृतस्येवात्यन्तमिह वामुत्र वा भयम् ॥ १२.२९२.२० ॥
死からも、不法からも、貪欲からも、どこからも私は恐れない。甘露を飲んだ者のように、この世でもあの世でも私には全く恐れがない。
12.292.21
एतद्ब्रह्मन्विजानामि महत्कृत्वा तपोऽव्ययम् ।
तेन नारद संप्राप्तो न मां शोकः प्रबाधते ॥ १२.२९२.२१ ॥
バラモンよ、私はこれを知っている。偉大で不滅の苦行をして、ナーラダよ、それによって私はこれを得た。もはや悲しみが私を苦しめることはない。