മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.292.1
शोकाद्दुःखाच्च मृत्योश्च त्रसन्ते प्राणिनः सदा ।
उभयं नो यथा न स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९२.१ ॥
ദുഃഖം, ശോകം, മരണം ഇവയാൽ പ്രാണികൾ എപ്പോഴും ഭയപ്പെടുന്നു. പിതാമഹരേ, ഇവ രണ്ടും നമുക്കുണ്ടാകാത്തവിധം എങ്ങനെയെന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
12.292.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं समङ्गस्य च भारत ॥ १२.२९२.२ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ച് പുരാതനമായ ഈ ഇതിഹാസം ആളുകൾ പറയാറുണ്ട് — ഭാരതാ, നാരദനും സമംഗനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
12.292.3
उरसेव प्रणमसे बाहुभ्यां तरसीव च ।
संप्रहृष्टमना नित्यं विशोक इव लक्ष्यसे ॥ १२.२९२.३ ॥
നീ മാറിൽ കൊണ്ടും കൈകളാൽ ശക്തിയോടെയും നമസ്കരിക്കുന്നതുപോലെയുണ്ട്. എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ ശോകമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ നീ കാണപ്പെടുന്നു.
12.292.4
उद्वेगं न हि ते किंचित्सुसूक्ष्ममपि लक्षये ।
नित्यतृप्त इव स्वस्थो बालवच्च विचेष्टसे ॥ १२.२९२.४ ॥
നിന്നിൽ അല്പമെങ്കിലും, വളരെ സൂക്ഷ്മമായെങ്കിലും, ഉദ്വേഗം ഞാൻ കാണുന്നില്ല. എപ്പോഴും തൃപ്തനും സ്വസ്ഥനുമായി, കുട്ടിയെപ്പോലെ നീ പെരുമാറുന്നു.
12.292.5
भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वभूतेषु नारद ।
तेषां तत्त्वानि जानामि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.५ ॥
നാരദാ, സർവഭൂതങ്ങളിലുമുള്ള ഭൂതവും ഭവ്യവും ഭാവിയും അവയുടെ തത്ത്വങ്ങൾ ഞാൻ അറിയുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ വിഷണ്ണമനസ്സുള്ളവനല്ല.
12.292.6
उपक्रमानहं वेद पुनरेव फलोदयान् ।
लोके फलानि चित्राणि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.६ ॥
കർമ്മങ്ങളുടെ ആരംഭവും പിന്നെ ഫലങ്ങളുടെ ഉദയവും ഞാൻ അറിയുന്നു. ലോകത്തിൽ ഫലങ്ങൾ വിചിത്രമാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ വിഷണ്ണമനസ്സുള്ളവനല്ല.
12.292.7
अनाथाश्चाप्रतिष्ठाश्च गतिमन्तश्च नारद ।
अन्धा जडाश्च जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.७ ॥
അനാഥരും ആശ്രയമില്ലാത്തവരും ചലിക്കുന്നവരും അന്ധരും മന്ദബുദ്ധികളും ജീവിക്കുന്നു. നാരദാ, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെയും നോക്കൂ.
12.292.8
विहितेनैव जीवन्ति अरोगाङ्गा दिवौकसः ।
बलवन्तोऽबलाश्चैव तद्वदस्मान्सभाजय ॥ १२.२९२.८ ॥
വിധിച്ചതനുസരിച്ചുതന്നെ രോഗമില്ലാത്ത അവയവങ്ങളുള്ള ദേവന്മാർ ജീവിക്കുന്നു; ബലവാന്മാരും ബലഹീനരും. അതുപോലെ ഞങ്ങൾക്കും വിശദീകരിക്കൂ.
12.292.9
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
शाकेन चान्ये जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.९ ॥
ആയിരം സമ്പത്തുള്ളവരും ജീവിക്കുന്നു, നൂറു സമ്പത്തുള്ളവരും അങ്ങനെ; മറ്റുള്ളവർ പച്ചക്കറികൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെയും നോക്കൂ.
12.292.10
यदा न शोचेमहि किं नु नः स्या ।
द्धर्मेण वा नारद कर्मणा वा।
कृतान्तवश्यानि यदा सुखानि ।
दुःखानि वा यन्न विधर्षयन्ति ॥ १२.२९२.१० ॥
ഞങ്ങൾ ദുഃഖിക്കാതിരുന്നാൽ ഞങ്ങൾക്കെന്തു സംഭവിക്കും? നാരദാ, ധർമ്മത്താലോ കർമ്മത്താലോ, മൃത്യുവിന്റെ വശത്തിലുള്ള സുഖങ്ങളും നമ്മെ പീഡിപ്പിക്കാത്ത ദുഃഖങ്ങളും എപ്പോൾ?
12.292.11
यस्मै प्राज्ञाः कथयन्ते मनुष्याः ।
प्रज्ञामूलं हीन्द्रियाणां प्रसादः।
मुह्यन्ति शोचन्ति तथेन्द्रियाणि ।
प्रज्ञालाभो नास्ति मूढेन्द्रियस्य ॥ १२.२९२.११ ॥
ജ്ഞാനികൾ മനുഷ്യരോട് പറയുന്നത്: ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രസാദത്തിന്റെ മൂലം പ്രജ്ഞയാണ്. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മോഹിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു; മൂഢേന്ദ്രിയന് പ്രജ്ഞാലാഭമില്ല.
12.292.12
मूढस्य दर्पः स पुनर्मोह एव ।
मूढस्य नायं न परोऽस्ति लोकः।
न ह्येव दुःखानि सदा भवन्ति ।
सुखस्य वा नित्यशो लाभ एव ॥ १२.२९२.१२ ॥
മൂഢന്റെ അഹങ്കാരം തന്നെ വീണ്ടും മോഹം. മൂഢന് ഈ ലോകമില്ല, പരലോകവുമില്ല. ദുഃഖങ്ങൾ എപ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നില്ല; സുഖലാഭവും നിത്യമല്ല.
12.292.13
भावात्मकं संपरिवर्तमानं ।
न मादृशः संज्वरं जातु कुर्यात्।
इष्टान्भोगान्नानुरुध्येत्सुखं वा ।
न चिन्तयेद्दुःखमभ्यागतं वा ॥ १२.२९२.१३ ॥
മാറിമാറി വരുന്ന ഭാവാവസ്ഥയിൽ എന്നെപ്പോലെയുള്ളവൻ ഒരിക്കലും സന്താപപ്പെടരുത്. ഇഷ്ടഭോഗങ്ങളിലോ സുഖത്തിലോ പറ്റിപ്പിടിക്കരുത്; വന്നുചേർന്ന ദുഃഖത്തെയും ചിന്തിക്കരുത്.
12.292.14
समाहितो न स्पृहयेत्परेषां ।
नानागतं चाभिनन्देच्च लाभम्।
न चापि हृष्येद्विपुलेऽर्थलाभे ।
तथाऽर्थनाशे च न वै विषीदेत् ॥ १२.२९२.१४ ॥
സമാഹിതനായവൻ അന്യരുടേതിനെ ആഗ്രഹിക്കരുത്; വരാനിരിക്കുന്ന ലാഭത്തെ ആഹ്ലാദത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്യരുത്. വലിയ ധനലാഭത്തിൽ സന്തോഷിക്കരുത്; ധനനഷ്ടത്തിലും വിഷാദിക്കരുത്.
12.292.15
न बान्धवा न च वित्तं न कौल्यं ।
न च श्रुतं न च मन्त्रा न वीर्यम्।
दुःखान्त्रातुं सर्व एवोत्सहन्ते ।
परत्र शीलेन तु यान्ति शान्तिम् ॥ १२.२९२.१५ ॥
ബന്ധുക്കളും സമ്പത്തും കുലമഹിമയും വിദ്യയും ആലോചനകളും വീര്യവും — ഇവയൊന്നും ദുഃഖത്തിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കില്ല. എന്നാൽ ശീലത്താൽ മാത്രമാണ് മനുഷ്യർ പരലോകത്ത് ശാന്തി നേടുന്നത്.
12.292.16
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य नायोगाद्विन्दते सुखम् ।
धृतिश्च दुःखत्यागश्चेत्युभयं तु सुखं नृप ॥ १२.२९२.१६ ॥
അയുക്തന് (നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവന്) ബുദ്ധിയില്ല; യോഗമില്ലാതെ സുഖം ലഭിക്കുന്നില്ല. ധൃതിയും ദുഃഖത്യാഗവും — ഇവ രണ്ടും, രാജാവേ, സുഖം തന്നെ.
12.292.17
प्रियं हि हर्षजननं हर्ष उत्सेकवर्धनः ।
उत्सेको नरकायैव तस्मात्तान्संत्यजाम्यहम् ॥ १२.२९२.१७ ॥
പ്രിയമായത് സന്തോഷം ജനിപ്പിക്കുന്നു; സന്തോഷം ഗർവ്വ് വളർത്തുന്നു; ഗർവ്വ് നരകത്തിനുതന്നെ. അതിനാൽ ഞാൻ അവയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
12.292.18
एताञ्शोकभयोत्सेकान्मोहनान्सुखदुःखयोः ।
पश्यामि साक्षिवल्लोके देहस्यास्य विचेष्टनात् ॥ १२.२९२.१८ ॥
ദുഃഖം, ഭയം, അഹങ്കാരം എന്നിവയെയും സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ മോഹം ജനിപ്പിക്കുന്നവയെയും, ഈ ശരീരത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയെപ്പോലെ ഞാൻ ലോകത്തിൽ കാണുന്നു.
12.292.19
अर्थकामौ परित्यज्य विशोको विगतज्वरः ।
तृष्णामोहौ तु संत्यज्य चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ १२.२९२.१९ ॥
അർത്ഥവും കാമവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശോകമില്ലാത്തവനായി, സന്താപമില്ലാത്തവനായി, തൃഷ്ണയും മോഹവും വെടിഞ്ഞ് ഞാൻ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
12.292.20
न च मृत्योर्न चाधर्मान्न लोभान्न कुतश्चन ।
पीतामृतस्येवात्यन्तमिह वामुत्र वा भयम् ॥ १२.२९२.२० ॥
മരണത്താലോ അധർമ്മത്താലോ ലോഭത്താലോ എവിടെനിന്നുമോ എനിക്ക് ഭയമില്ല; അമൃതം പാനം ചെയ്തവനെപ്പോലെ ഇവിടെയോ അവിടെയോ എനിക്ക് പൂർണ്ണമായും ഭയമില്ല.
12.292.21
एतद्ब्रह्मन्विजानामि महत्कृत्वा तपोऽव्ययम् ।
तेन नारद संप्राप्तो न मां शोकः प्रबाधते ॥ १२.२९२.२१ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഞാനിത് അറിയുന്നു; നശിക്കാത്ത മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടാണ്, നാരദാ, അതിലൂടെ ഞാൻ ഇതു നേടിയത്; ഇപ്പോൾ ശോകം എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നില്ല.