మహాభారతం · అధ్యాయం 12.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.292.1
शोकाद्दुःखाच्च मृत्योश्च त्रसन्ते प्राणिनः सदा ।
उभयं नो यथा न स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९२.१ ॥
శోకం, దుఃఖం, మృత్యువు వల్ల ప్రాణులు ఎల్లప్పుడూ భయపడుతుంటాయి. పితామహా, ఈ రెండూ మనకు కలగకుండా ఎలా ఉండగలవో నాకు చెప్పండి.
12.292.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं समङ्गस्य च भारत ॥ १२.२९२.२ ॥
ఈ విషయంలో పూర్వకాలపు ఇతిహాసాన్ని ప్రజలు చెబుతారు — భారతా, నారదుడు, సమంగుల సంవాదం.
12.292.3
उरसेव प्रणमसे बाहुभ्यां तरसीव च ।
संप्रहृष्टमना नित्यं विशोक इव लक्ष्यसे ॥ १२.२९२.३ ॥
నీవు ఛాతీతోనూ చేతులతోనూ వేగంగా నమస్కరిస్తున్నట్లు ఉంది. సదా సంతోషమైన మనసుతో, శోకం లేనివాడిలా కనిపిస్తున్నావు.
12.292.4
उद्वेगं न हि ते किंचित्सुसूक्ष्ममपि लक्षये ।
नित्यतृप्त इव स्वस्थो बालवच्च विचेष्टसे ॥ १२.२९२.४ ॥
నీలో కొంచెమైనా, చాలా సూక్ష్మమైనా ఉద్వేగం నాకు కనిపించదు. ఎల్లప్పుడూ తృప్తిగా, స్వస్థంగా ఉన్నట్లు, బాలుడిలా నీవు ప్రవర్తిస్తున్నావు.
12.292.5
भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वभूतेषु नारद ।
तेषां तत्त्वानि जानामि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.५ ॥
ఓ నారదా, సర్వ ప్రాణులలో ఉన్న భూత, భవ్య, భవిష్యత్తుల తత్త్వాలను నేను తెలుసుకున్నాను; అందువల్ల నేను కలతచెందిన మనసు గలవాడిని కాను.
12.292.6
उपक्रमानहं वेद पुनरेव फलोदयान् ।
लोके फलानि चित्राणि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.६ ॥
కర్మల ఆరంభాన్ని, మళ్లీ ఫలాల ఉదయాన్ని నేను తెలుసుకున్నాను. లోకంలో ఫలాలు విచిత్రమైనవి; అందువల్ల నేను కలతచెందిన మనసు గలవాడిని కాను.
12.292.7
अनाथाश्चाप्रतिष्ठाश्च गतिमन्तश्च नारद ।
अन्धा जडाश्च जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.७ ॥
అనాథలు, ఆధారం లేనివారు, తిరుగాడేవారు, గుడ్డివారు, మందబుద్ధులు కూడా జీవిస్తున్నారు. ఓ నారద, జీవించి ఉన్న మమ్మల్నీ చూడు.
12.292.8
विहितेनैव जीवन्ति अरोगाङ्गा दिवौकसः ।
बलवन्तोऽबलाश्चैव तद्वदस्मान्सभाजय ॥ १२.२९२.८ ॥
విధించిన విధంగానే రోగరహిత అవయవాలు గల దేవతలు జీవిస్తారు; బలవంతులూ బలహీనులూ కూడా. అలాగే మాకూ వివరించు.
12.292.9
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
शाकेन चान्ये जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.९ ॥
వేయి ధనమున్నవారూ జీవిస్తారు, వంద ధనమున్నవారూ అలాగే; ఇతరులు కూరగాయలతో జీవిస్తారు. జీవిస్తున్న మమ్మల్నీ చూడు.
12.292.10
यदा न शोचेमहि किं नु नः स्या ।
द्धर्मेण वा नारद कर्मणा वा।
कृतान्तवश्यानि यदा सुखानि ।
दुःखानि वा यन्न विधर्षयन्ति ॥ १२.२९२.१० ॥
మనం దుఃఖించకపోతే మనకు ఏమవుతుంది? ఓ నారద, ధర్మం వల్లనో కర్మం వల్లనో, మృత్యువు వశంలో ఉన్న సుఖాలు, మనను బాధించని దుఃఖాలు ఎప్పుడు కలుగుతాయి?
12.292.11
यस्मै प्राज्ञाः कथयन्ते मनुष्याः ।
प्रज्ञामूलं हीन्द्रियाणां प्रसादः।
मुह्यन्ति शोचन्ति तथेन्द्रियाणि ।
प्रज्ञालाभो नास्ति मूढेन्द्रियस्य ॥ १२.२९२.११ ॥
జ్ఞానులు మనుష్యులకు చెప్పేది: ఇంద్రియ ప్రసాదానికి మూలం ప్రజ్ఞ. ఇంద్రియాలు మోహంలో పడి శోకిస్తాయి; మూఢేంద్రియునికి ప్రజ్ఞ లభించదు.
12.292.12
मूढस्य दर्पः स पुनर्मोह एव ।
मूढस्य नायं न परोऽस्ति लोकः।
न ह्येव दुःखानि सदा भवन्ति ।
सुखस्य वा नित्यशो लाभ एव ॥ १२.२९२.१२ ॥
మూఢునికి గర్వమే మళ్లీ మోహం. మూఢునికి ఇహలోకమూ లేదు, పరలోకమూ లేదు. దుఃఖాలు ఎల్లప్పుడూ కలగవు; సుఖ లాభమూ నిత్యం కాదు.
12.292.13
भावात्मकं संपरिवर्तमानं ।
न मादृशः संज्वरं जातु कुर्यात्।
इष्टान्भोगान्नानुरुध्येत्सुखं वा ।
न चिन्तयेद्दुःखमभ्यागतं वा ॥ १२.२९२.१३ ॥
మారుతూ ఉండే భావస్థితికి నా వంటివాడు ఎప్పుడూ బాధపడకూడదు. ఇష్టమైన భోగాలను లేదా సుఖాన్ని అంటిపెట్టుకోకూడదు, వచ్చిన దుఃఖాన్ని కూడా ఆలోచించకూడదు.
12.292.14
समाहितो न स्पृहयेत्परेषां ।
नानागतं चाभिनन्देच्च लाभम्।
न चापि हृष्येद्विपुलेऽर्थलाभे ।
तथाऽर्थनाशे च न वै विषीदेत् ॥ १२.२९२.१४ ॥
సమాహితుడు ఇతరుల వస్తువులను కోరకూడదు; రాబోయే లాభాన్ని ఆనందించకూడదు. పెద్ద ధనలాభంలో సంతోషించకూడదు, అలాగే ధననష్టంలో విషాదం చెందకూడదు.
12.292.15
न बान्धवा न च वित्तं न कौल्यं ।
न च श्रुतं न च मन्त्रा न वीर्यम्।
दुःखान्त्रातुं सर्व एवोत्सहन्ते ।
परत्र शीलेन तु यान्ति शान्तिम् ॥ १२.२९२.१५ ॥
బంధువులు, ధనం, కులగౌరవం, విద్య, ఆలోచనలు, పరాక్రమం — ఇవేవీ దుఃఖం నుండి రక్షించలేవు. కానీ శీలం (సత్ప్రవర్తన) ద్వారానే పరలోకంలో మనుషులు శాంతిని పొందుతారు.
12.292.16
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य नायोगाद्विन्दते सुखम् ।
धृतिश्च दुःखत्यागश्चेत्युभयं तु सुखं नृप ॥ १२.२९२.१६ ॥
అయుక్తునికి (అసంయమికి) బుద్ధి ఉండదు; యోగం లేకుండా సుఖం లభించదు. ధైర్యం, దుఃఖత్యాగం — ఈ రెండూ, ఓ రాజా, సుఖమే.
12.292.17
प्रियं हि हर्षजननं हर्ष उत्सेकवर्धनः ।
उत्सेको नरकायैव तस्मात्तान्संत्यजाम्यहम् ॥ १२.२९२.१७ ॥
ప్రియమైనది సంతోషాన్ని కలిగిస్తుంది; సంతోషం గర్వాన్ని పెంచుతుంది; గర్వం నిశ్చయంగా నరకానికే దారితీస్తుంది. అందువల్ల నేను వాటిని త్యజిస్తున్నాను.
12.292.18
एताञ्शोकभयोत्सेकान्मोहनान्सुखदुःखयोः ।
पश्यामि साक्षिवल्लोके देहस्यास्य विचेष्टनात् ॥ १२.२९२.१८ ॥
శోకం, భయం, గర్వం అనే వాటిని, సుఖదుఃఖాలలో మోహం కలిగించేవాటిని, ఈ దేహ చేష్టలకు సాక్షిలా ఈ లోకంలో నేను చూస్తున్నాను.
12.292.19
अर्थकामौ परित्यज्य विशोको विगतज्वरः ।
तृष्णामोहौ तु संत्यज्य चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ १२.२९२.१९ ॥
అర్థ-కామాలను విడిచి, శోకరహితుడై, తాపరహితుడై, తృష్ణ-మోహాలను కూడా వదిలి, ఈ భూమిపై నేను సంచరిస్తాను.
12.292.20
न च मृत्योर्न चाधर्मान्न लोभान्न कुतश्चन ।
पीतामृतस्येवात्यन्तमिह वामुत्र वा भयम् ॥ १२.२९२.२० ॥
మృత్యువు వల్ల కాదు, అధర్మం వల్ల కాదు, లోభం వల్ల కాదు, ఎక్కడి నుంచీ కాదు; అమృతం తాగినవానికి ఉన్నట్లుగా, ఇక్కడైనా అక్కడైనా నాకు పూర్తిగా భయం లేదు.
12.292.21
एतद्ब्रह्मन्विजानामि महत्कृत्वा तपोऽव्ययम् ।
तेन नारद संप्राप्तो न मां शोकः प्रबाधते ॥ १२.२९२.२१ ॥
బ్రాహ్మణా, నేను ఇది తెలుసుకున్నాను; నాశనంలేని గొప్ప తపస్సు చేసి, నారదా, దాని ద్వారానే ఇది పొందాను; ఇప్పుడు శోకం నన్ను బాధించదు.