ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.292
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.292.1
शोकाद्दुःखाच्च मृत्योश्च त्रसन्ते प्राणिनः सदा ।
उभयं नो यथा न स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९२.१ ॥
ಶೋಕ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸದಾ ಭಯಪಡುತ್ತವೆ. ಪಿತಾಮಹರೇ, ಇವೆರಡೂ ನಮಗೆ ಆಗದಂತೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.292.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादं समङ्गस्य च भारत ॥ १२.२९२.२ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಭಾರತ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಸಮಂಗನ ಸಂವಾದ.
12.292.3
उरसेव प्रणमसे बाहुभ्यां तरसीव च ।
संप्रहृष्टमना नित्यं विशोक इव लक्ष्यसे ॥ १२.२९२.३ ॥
ನೀನು ಎದೆಯಿಂದಲೂ ತೋಳುಗಳಿಂದಲೂ ಬಲದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸದಾ ಹರ್ಷಮನಸ್ಕನಾಗಿ, ಶೋಕರಹಿತನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
12.292.4
उद्वेगं न हि ते किंचित्सुसूक्ष्ममपि लक्षये ।
नित्यतृप्त इव स्वस्थो बालवच्च विचेष्टसे ॥ १२.२९२.४ ॥
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ, ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಸದಾ ತೃಪ್ತನೂ ಸ್ವಸ್ಥನೂ ಆದಂತೆ, ಬಾಲಕನಂತೆ ನೀನು ವರ್ತಿಸುತ್ತೀಯ.
12.292.5
भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वभूतेषु नारद ।
तेषां तत्त्वानि जानामि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.५ ॥
ನಾರದ, ಸರ್ವ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭೂತ, ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಷಣ್ಣಮನಸ್ಕನಲ್ಲ.
12.292.6
उपक्रमानहं वेद पुनरेव फलोदयान् ।
लोके फलानि चित्राणि ततो न विमना ह्यहम् ॥ १२.२९२.६ ॥
ಕರ್ಮಗಳ ಆರಂಭವನ್ನೂ, ಮತ್ತೆ ಫಲಗಳ ಉದಯವನ್ನೂ ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲಗಳು ವಿಧವಿಧವಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಷಣ್ಣಮನಸ್ಕನಲ್ಲ.
12.292.7
अनाथाश्चाप्रतिष्ठाश्च गतिमन्तश्च नारद ।
अन्धा जडाश्च जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.७ ॥
ಅನಾಥರು, ಆಧಾರರಹಿತರು, ಚಲಿಸುವವರು, ಕುರುಡರು, ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರು ಸಹ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಓ ನಾರದ, ಬದುಕಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನೂ ನೋಡು.
12.292.8
विहितेनैव जीवन्ति अरोगाङ्गा दिवौकसः ।
बलवन्तोऽबलाश्चैव तद्वदस्मान्सभाजय ॥ १२.२९२.८ ॥
ವಿಧಿಸಿದಂತೆಯೇ ರೋಗರಹಿತ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ದೇವತೆಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಬಲವಂತರೂ ದುರ್ಬಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಅದೇ ರೀತಿ ನಮಗೂ ವಿವರಿಸು.
12.292.9
सहस्रिणोऽपि जीवन्ति जीवन्ति शतिनस्तथा ।
शाकेन चान्ये जीवन्ति पश्यास्मानपि जीवतः ॥ १२.२९२.९ ॥
ಸಾವಿರ ಧನವಿರುವವರೂ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ನೂರು ಧನವಿರುವವರೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಇತರರು ತರಕಾರಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕಿರುವ ನಮ್ಮನ್ನೂ ನೋಡು.
12.292.10
यदा न शोचेमहि किं नु नः स्या ।
द्धर्मेण वा नारद कर्मणा वा।
कृतान्तवश्यानि यदा सुखानि ।
दुःखानि वा यन्न विधर्षयन्ति ॥ १२.२९२.१० ॥
ನಾವು ಶೋಕಿಸದಿದ್ದರೆ ನಮಗೇನಾಗುತ್ತದೆ? ಓ ನಾರದ, ಧರ್ಮದಿಂದಲೋ ಕರ್ಮದಿಂದಲೋ, ಯಮನ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಸುಖಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಾಧಿಸದ ದುಃಖಗಳು ಯಾವಾಗ?
12.292.11
यस्मै प्राज्ञाः कथयन्ते मनुष्याः ।
प्रज्ञामूलं हीन्द्रियाणां प्रसादः।
मुह्यन्ति शोचन्ति तथेन्द्रियाणि ।
प्रज्ञालाभो नास्ति मूढेन्द्रियस्य ॥ १२.२९२.११ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳುವುದು: ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರಸನ್ನತೆಗೆ ಮೂಲ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮೋಹಗೊಂಡು ಶೋಕಿಸುತ್ತವೆ; ಮೂಢೇಂದ್ರಿಯನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಲಾಭವಿಲ್ಲ.
12.292.12
मूढस्य दर्पः स पुनर्मोह एव ।
मूढस्य नायं न परोऽस्ति लोकः।
न ह्येव दुःखानि सदा भवन्ति ।
सुखस्य वा नित्यशो लाभ एव ॥ १२.२९२.१२ ॥
ಮೂಢನ ಅಹಂಕಾರವೇ ಮತ್ತೆ ಮೋಹ. ಮೂಢನಿಗೆ ಇದೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ. ದುಃಖಗಳು ಸದಾ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಸುಖದ ಲಾಭವೂ ನಿತ್ಯವಲ್ಲ.
12.292.13
भावात्मकं संपरिवर्तमानं ।
न मादृशः संज्वरं जातु कुर्यात्।
इष्टान्भोगान्नानुरुध्येत्सुखं वा ।
न चिन्तयेद्दुःखमभ्यागतं वा ॥ १२.२९२.१३ ॥
ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾವಸ್ಥಿತಿಗೆ ನನ್ನಂತಹವನು ಎಂದಿಗೂ ಸಂತಾಪಪಡಬಾರದು. ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಖವನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಬಂದೊದಗಿದ ದುಃಖವನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು.
12.292.14
समाहितो न स्पृहयेत्परेषां ।
नानागतं चाभिनन्देच्च लाभम्।
न चापि हृष्येद्विपुलेऽर्थलाभे ।
तथाऽर्थनाशे च न वै विषीदेत् ॥ १२.२९२.१४ ॥
ಸಮಚಿತ್ತನು ಇತರರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು; ಇನ್ನೂ ಬಾರದ ಲಾಭವನ್ನು ಸಂತೋಷಿಸಬಾರದು. ಮಹಾ ಧನಲಾಭದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು, ಹಾಗೆಯೇ ಧನನಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಪಡಬಾರದು.
12.292.15
न बान्धवा न च वित्तं न कौल्यं ।
न च श्रुतं न च मन्त्रा न वीर्यम्।
दुःखान्त्रातुं सर्व एवोत्सहन्ते ।
परत्र शीलेन तु यान्ति शान्तिम् ॥ १२.२९२.१५ ॥
ಬಂಧುಗಳು, ಧನ, ಕುಲಗೌರವ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ, ಪರಾಕ್ರಮ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾರವು. ಆದರೆ ಶೀಲದಿಂದಲೇ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.292.16
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य नायोगाद्विन्दते सुखम् ।
धृतिश्च दुःखत्यागश्चेत्युभयं तु सुखं नृप ॥ १२.२९२.१६ ॥
ಅಯುಕ್ತನಿಗೆ (ಅಸಂಯಮಿಗೆ) ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲ; ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಸುಖ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ದುಃಖತ್ಯಾಗ — ಈ ಎರಡೂ, ಓ ರಾಜನೇ, ಸುಖವೇ.
12.292.17
प्रियं हि हर्षजननं हर्ष उत्सेकवर्धनः ।
उत्सेको नरकायैव तस्मात्तान्संत्यजाम्यहम् ॥ १२.२९२.१७ ॥
ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಹರ್ಷವು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ; ಅಹಂಕಾರ ನರಕಕ್ಕೇ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.292.18
एताञ्शोकभयोत्सेकान्मोहनान्सुखदुःखयोः ।
पश्यामि साक्षिवल्लोके देहस्यास्य विचेष्टनात् ॥ १२.२९२.१८ ॥
ಶೋಕ, ಭಯ, ಅಹಂಕಾರಗಳನ್ನು, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವವುಗಳನ್ನು, ಈ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
12.292.19
अर्थकामौ परित्यज्य विशोको विगतज्वरः ।
तृष्णामोहौ तु संत्यज्य चरामि पृथिवीमिमाम् ॥ १२.२९२.१९ ॥
ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶೋಕರಹಿತನಾಗಿ, ಸಂತಾಪರಹಿತನಾಗಿ, ತೃಷ್ಣೆ-ಮೋಹಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.292.20
न च मृत्योर्न चाधर्मान्न लोभान्न कुतश्चन ।
पीतामृतस्येवात्यन्तमिह वामुत्र वा भयम् ॥ १२.२९२.२० ॥
ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದಲೂ, ಅಧರ್ಮದಿಂದಲೂ, ಲೋಭದಿಂದಲೂ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಅಮೃತ ಕುಡಿದವನಿಗಿರುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಅಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಯವಿಲ್ಲ.
12.292.21
एतद्ब्रह्मन्विजानामि महत्कृत्वा तपोऽव्ययम् ।
तेन नारद संप्राप्तो न मां शोकः प्रबाधते ॥ १२.२९२.२१ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಬಲ್ಲೆ; ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಾರದನೇ, ಅದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಪಡೆದೆ; ಈಗ ಶೋಕ ನನ್ನನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.