Mahābhārata · Adhyāya 12.296
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.296.1
अतः परं महाबाहो यच्छ्रेयस्तद्ब्रवीहि मे ।
न तृप्याम्यमृतस्येव वचसस्ते पितामह ॥ १२.२९६.१ ॥
Oh tú de brazos poderosos, dime ahora cuál es el bien supremo. Abuelo, no me sacio de tus palabras, como si fueran néctar.
12.296.2
किं कर्म पुरुषः कृत्वा शुभं पुरुषसत्तम ।
श्रेयः परमवाप्नोति प्रेत्य चेह च तद्वद ॥ १२.२९६.२ ॥
Oh mejor de los hombres, ¿qué acción virtuosa debe realizar un hombre para alcanzar el bien supremo aquí y en el más allá? Dímelo.
12.296.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा पूर्वं महायशाः ।
पराशरं महात्मानं पप्रच्छ जनको नृपः ॥ १२.२९६.३ ॥
Aquí te relataré lo que en otro tiempo el rey Janaka, de gran renombre, preguntó al magnánimo Parāśara.
12.296.4
किं श्रेयः सर्वभूतानामस्मिँल्लोके परत्र च ।
यद्भवेत्प्रतिपत्त्व्यं तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२९६.४ ॥
¿Cuál es el bien supremo para todos los seres, en este mundo y en el otro, que debe alcanzarse? Que vuestra señoría me lo diga.
12.296.5
ततः स तपसा युक्तः सर्वधर्मविधानवित् ।
नृपायानुग्रहमना मुनिर्वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.२९६.५ ॥
Entonces aquel sabio, dotado de austeridad y conocedor de las normas de todos los deberes, con ánimo benévolo hacia el rey, pronunció estas palabras.
12.296.6
धर्म एव कृतः श्रेयानिह लोके परत्र च ।
तस्माद्धि परमं नास्ति यथा प्राहुर्मनीषिणः ॥ १२.२९६.६ ॥
El dharma, cuando se practica, es el bien supremo aquí y en el más allá; por eso no hay nada superior a él, como dicen los sabios.
12.296.7
प्रतिपद्य नरो धर्मं स्वर्गलोके महीयते ।
धर्मात्मकः कर्मविधिर्देहिनां नृपसत्तम ॥ १२.२९६.७ ॥
El hombre que abraza el dharma es honrado en el mundo celestial. Oh, mejor de los reyes, la ordenanza de la acción para los seres encarnados está hecha de dharma.
12.296.8
तस्मिन्त्राश्रमिणः सन्तः स्वकर्माणीह कुर्वते ॥ १२.२९६.८ ॥
Dentro de ese (orden), los virtuosos que habitan en los estadios de la vida cumplen aquí sus propios deberes.
12.296.9
चतुर्विधा हि लोकेऽस्मिन्यात्रा तात विधीयते ।
मर्त्या यत्रावतिष्ठन्ते सा च कामात्प्रवर्तते ॥ १२.२९६.९ ॥
Querido hijo, en este mundo se prescribe un curso de vida cuádruple, y ese curso en el que habitan los mortales surge del deseo.
12.296.10
सुकृतासुकृतं कर्म निषेव्य विविधैः क्रमैः ।
दशार्धप्रविभक्तानां भूतानां विविधा गतिः ॥ १२.२९६.१० ॥
Tras practicar acciones buenas y malas por diversos cursos, el destino de los seres divididos en diez partes y media es múltiple.
12.296.11
सौवर्णं राजतं चापि यथा भाण्डं निषिच्यते ।
तथा निपिच्यते जन्तुः पूर्वकर्मवशानुगः ॥ १२.२९६.११ ॥
Así como se vierte y moldea un recipiente de oro o plata, así es moldeado el ser vivo que sigue el poder de sus acciones pasadas.
12.296.12
नाबीजाज्जायते किंचिन्नाकृत्वा सुखमेधते ।
सुकृतैर्विन्दते सौख्यं प्राप्य देहक्षयं नरः ॥ १२.२९६.१२ ॥
Nada surge sin semilla, y la dicha no crece sin acción. Por las buenas obras el hombre obtiene la felicidad, incluso tras llegar al desgaste del cuerpo.
12.296.13
दैवं तात न पश्यामि नास्ति दैवस्य साधनम् ।
स्वभावतो हि संसिद्धा देवगन्धर्वदानवाः ॥ १२.२९६.१३ ॥
Querido hijo, no veo el destino, y el destino no tiene medio alguno. Los dioses, gandharvas y dānavas son perfectos por su propia naturaleza.
12.296.14
प्रेत्य यान्त्यकृतं कर्म न स्मरन्ति सदा जनाः ।
ते वै तस्य फलप्राप्तौ कर्म चापि चतुर्विधम् ॥ १२.२९६.१४ ॥
Después de la muerte, las personas no llevan consigo una acción no realizada, y no siempre recuerdan. Para obtener su fruto también hay una acción de cuatro clases.
12.296.15
लोकयात्राश्रयश्चैव शब्दो वेदाश्रयः कृतः ।
शान्त्यर्थं मनसस्तात नैतद्वृद्धानुशासनम् ॥ १२.२९६.१५ ॥
La palabra (dharma), fundada en la conducta del mundo y apoyada en los Vedas, ha sido establecida. Querido hijo, esta no es una enseñanza de los ancianos para la calma de la mente.
12.296.16
चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् ।
कुरुते यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ १२.२९६.१६ ॥
Por el ojo, la mente, la palabra y la acción, uno realiza acciones de cuatro maneras. Cualquier tipo de acción que uno realice, ese tipo es el que obtiene.
12.296.17
निरन्तरं च मिश्रं च लभते कर्म पार्थिव ।
कल्याणं यदि वा पापं न तु नाशोऽस्य विद्यते ॥ १२.२९६.१७ ॥
Oh rey, el hombre obtiene la acción de forma continua y mezclada, buena o mala. Pero no se encuentra su destrucción.
12.296.18
कदाचित्सुकृतं तात कूटस्थमिव तिष्ठति ।
मज्जमानस्य संसारे यावद्दुःखाद्विमुच्यते ॥ १२.२९६.१८ ॥
Querido hijo, a veces una buena obra permanece firme como lo inmóvil, para quien se hunde en el saṃsāra, hasta que se libera del sufrimiento.
12.296.19
ततो दुःखक्षयं कृत्वा सुकृतं कर्म सेवते ।
सुकृतक्षयाच्च दुष्कृतं तद्विद्धि मनुजाधिप ॥ १२.२९६.१९ ॥
Entonces, habiendo puesto fin al sufrimiento, el hombre sigue la acción virtuosa; y cuando la acción virtuosa se agota, sabe que se convierte en acción malvada, oh señor de los hombres.
12.296.20
दमः क्षमा धृतिस्तेजः संतोषः सत्यवादिता ।
ह्रीरहिंसाऽव्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहाः ॥ १२.२९६.२० ॥
El dominio de sí, la paciencia, la firmeza, el vigor, el contento, la veracidad, la modestia, la no violencia, la ausencia de vicios y la destreza: estas traen felicidad.
12.296.21
दुष्कृते सुकृते चापि न जन्तुर्नियतो भवेत् ।
नित्यं मनः समाधाने प्रयतेत विचक्षणः ॥ १२.२९६.२१ ॥
Un ser vivo no debe quedar ligado ni a la mala acción ni a la buena; el sabio debe esforzarse siempre por fijar su mente en la concentración.
12.296.22
नायं परस्य सुकृतं दुष्कृतं चापि सेवते ।
करोति यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ १२.२९६.२२ ॥
Este ser no participa de la buena ni de la mala acción de otro; según la acción que realiza, así obtiene su resultado.
12.296.23
सुखदुःखे समाधाय पुमानन्येन गच्छति ।
अन्येनैव जनः सर्वः संगतो यश्च पार्थिवः ॥ १२.२९६.२३ ॥
Dejando a un lado el placer y el dolor, el hombre se marcha con otro; toda persona está unida solo a otra, y así también el rey.
12.296.24
परेषां यदसूयेत न तत्कुर्यात्स्वयं नरः ।
यो ह्यसूयुस्तथा युक्तः सोऽवहासं नियच्छति ॥ १२.२९६.२४ ॥
Un hombre no debe hacer por sí mismo lo que envidia en otros; quien, envidioso y así dispuesto, lo hace, incurre en burla.
12.296.25
भीरू राजन्यो ब्राह्मणः सर्वभक्ष्यो ।
वैश्योऽनीहावान्हीनवर्णोऽलसश्च।
विद्वांश्राशीलो वृत्तहीनः कुलीनः ।
सत्याद्विभ्रष्टो ब्राह्मणस्त्री च तुष्टा ॥ १२.२९६.२५ ॥
Un rey cobarde, un brahmán que come de todo, un vaiśya sin esfuerzo, de varṇa inferior y perezoso; un erudito de mala conducta, un hombre de noble linaje sin buena conducta, un brahmán caído de la verdad, y una mujer satisfecha.
12.296.26
रागी युक्तः पचमानोऽऽत्महेतो ।
र्मूर्खो वक्ता नृपहीनं च राष्ट्रम्।
एते सर्वे शोच्यतां यान्ति राज ।
न्यश्रायुक्तः स्नेहहीनः प्रजासु ॥ १२.२९६.२६ ॥
El apasionado, el que cocina solo para sí mismo, el necio orador y un reino sin rey: todos ellos llegan a ser lamentados. Igualmente, un rey que depende de otros y carece de afecto hacia sus súbditos.