ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.296
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.296.1
अतः परं महाबाहो यच्छ्रेयस्तद्ब्रवीहि मे ।
न तृप्याम्यमृतस्येव वचसस्ते पितामह ॥ १२.२९६.१ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏଣିକି ଯାହା ଶ୍ରେୟ ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ। ହେ ପିତାମହ, ଆପଣଙ୍କ ବଚନରୂପୀ ଅମୃତରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୃପ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
12.296.2
किं कर्म पुरुषः कृत्वा शुभं पुरुषसत्तम ।
श्रेयः परमवाप्नोति प्रेत्य चेह च तद्वद ॥ १२.२९६.२ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁ ଶୁଭକର୍ମ କରି ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ପରମ ଶ୍ରେୟ ପାଏ? ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
12.296.3
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा पूर्वं महायशाः ।
पराशरं महात्मानं पप्रच्छ जनको नृपः ॥ १२.२९६.३ ॥
ଏଠାରେ ପୂର୍ବେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଜନକ ରାଜା ମହାତ୍ମା ପରାଶରଙ୍କୁ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
12.296.4
किं श्रेयः सर्वभूतानामस्मिँल्लोके परत्र च ।
यद्भवेत्प्रतिपत्त्व्यं तद्भवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२९६.४ ॥
ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେୟ, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.296.5
ततः स तपसा युक्तः सर्वधर्मविधानवित् ।
नृपायानुग्रहमना मुनिर्वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.२९६.५ ॥
ତା'ପରେ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ, ସର୍ବଧର୍ମବିଧାନ ଜାଣିଥିବା ସେ ମୁନି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ମନରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.296.6
धर्म एव कृतः श्रेयानिह लोके परत्र च ।
तस्माद्धि परमं नास्ति यथा प्राहुर्मनीषिणः ॥ १२.२९६.६ ॥
ଧର୍ମର ଆଚରଣ ହିଁ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରେୟ। ତେଣୁ ତାହାଠାରୁ ପରମ କିଛି ନାହିଁ, ଯେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି।
12.296.7
प्रतिपद्य नरो धर्मं स्वर्गलोके महीयते ।
धर्मात्मकः कर्मविधिर्देहिनां नृपसत्तम ॥ १२.२९६.७ ॥
ଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ କର୍ମବିଧି ଧର୍ମମୟ।
12.296.8
तस्मिन्त्राश्रमिणः सन्तः स्वकर्माणीह कुर्वते ॥ १२.२९६.८ ॥
ସେହି (ଧର୍ମବ୍ୟବସ୍ଥା)ରେ ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ସଜ୍ଜନମାନେ ଏଠାରେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ କରନ୍ତି।
12.296.9
चतुर्विधा हि लोकेऽस्मिन्यात्रा तात विधीयते ।
मर्त्या यत्रावतिष्ठन्ते सा च कामात्प्रवर्तते ॥ १२.२९६.९ ॥
ହେ ତାତ, ଏହି ଲୋକରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବନଯାତ୍ରା ବିହିତ। ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ସେହି ଯାତ୍ରା କାମନାରୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
12.296.10
सुकृतासुकृतं कर्म निषेव्य विविधैः क्रमैः ।
दशार्धप्रविभक्तानां भूतानां विविधा गतिः ॥ १२.२९६.१० ॥
ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ କର୍ମକୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରମରେ ସେବନ କରି, ସାଢ଼େ ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଗତି ବିବିଧ।
12.296.11
सौवर्णं राजतं चापि यथा भाण्डं निषिच्यते ।
तथा निपिच्यते जन्तुः पूर्वकर्मवशानुगः ॥ १२.२९६.११ ॥
ଯେପରି ସୁନା କିମ୍ବା ରୂପାର ପାତ୍ର ଢଳି ଗଢାଯାଏ, ସେହିପରି ପୂର୍ବକର୍ମର ବଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଜୀବ ଗଢାଯାଏ।
12.296.12
नाबीजाज्जायते किंचिन्नाकृत्वा सुखमेधते ।
सुकृतैर्विन्दते सौख्यं प्राप्य देहक्षयं नरः ॥ १२.२९६.१२ ॥
ବୀଜ ବିନା କିଛି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; କର୍ମ ନ କଲେ ସୁଖ ବଢ଼େ ନାହିଁ। ସୁକୃତରେ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଏ, ଦେହକ୍ଷୟ ପାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ।
12.296.13
दैवं तात न पश्यामि नास्ति दैवस्य साधनम् ।
स्वभावतो हि संसिद्धा देवगन्धर्वदानवाः ॥ १२.२९६.१३ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ମୁଁ ଦୈବକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଦୈବର କୌଣସି ସାଧନ ନାହିଁ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ସ୍ୱଭାବରୁ ହିଁ ସିଦ୍ଧ।
12.296.14
प्रेत्य यान्त्यकृतं कर्म न स्मरन्ति सदा जनाः ।
ते वै तस्य फलप्राप्तौ कर्म चापि चतुर्विधम् ॥ १२.२९६.१४ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକେ ନ କରିଥିବା କର୍ମ ନେଇ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଲୋକେ ସର୍ବଦା ସ୍ମରଣ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ତାର ଫଳପ୍ରାପ୍ତିରେ ଚାରି ପ୍ରକାରର କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
12.296.15
लोकयात्राश्रयश्चैव शब्दो वेदाश्रयः कृतः ।
शान्त्यर्थं मनसस्तात नैतद्वृद्धानुशासनम् ॥ १२.२९६.१५ ॥
ଲୋକବ୍ୟବହାର ଓ ବେଦକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଶବ୍ଦ (ଧର୍ମ) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ହେ ବତ୍ସ, ମନର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ନୁହେଁ।
12.296.16
चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् ।
कुरुते यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ १२.२९६.१६ ॥
ଚକ୍ଷୁ, ମନ, ବାଣୀ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର କର୍ମ କରେ। ଯେଉଁପରି କର୍ମ କରେ, ସେହିପରି ଫଳ ପାଏ।
12.296.17
निरन्तरं च मिश्रं च लभते कर्म पार्थिव ।
कल्याणं यदि वा पापं न तु नाशोऽस्य विद्यते ॥ १२.२९६.१७ ॥
ହେ ରାଜନ, ମଣିଷ ନିରନ୍ତର ଓ ମିଶ୍ରିତଭାବେ କର୍ମ ପାଏ — ମଙ୍ଗଳ କିମ୍ବା ପାପ। କିନ୍ତୁ ତାର ନାଶ ନାହିଁ।
12.296.18
कदाचित्सुकृतं तात कूटस्थमिव तिष्ठति ।
मज्जमानस्य संसारे यावद्दुःखाद्विमुच्यते ॥ १२.२९६.१८ ॥
ହେ ବତ୍ସ, କେବେ କେବେ ସୁକୃତ କୂଟସ୍ଥ ପରି ରହେ — ସଂସାରରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ମଣିଷର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ନ ହୁଏ।
12.296.19
ततो दुःखक्षयं कृत्वा सुकृतं कर्म सेवते ।
सुकृतक्षयाच्च दुष्कृतं तद्विद्धि मनुजाधिप ॥ १२.२९६.१९ ॥
ତା'ପରେ ଦୁଃଖକ୍ଷୟ କରି ମନୁଷ୍ୟ ସୁକୃତ କର୍ମ ସେବନ କରେ। ସୁକୃତ କ୍ଷୟ ହେଲେ ତାହାକୁ ଦୁଷ୍କୃତ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ମନୁଜାଧିପ।
12.296.20
दमः क्षमा धृतिस्तेजः संतोषः सत्यवादिता ।
ह्रीरहिंसाऽव्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहाः ॥ १२.२९६.२० ॥
ଦମ, କ୍ଷମା, ଧୃତି, ତେଜ, ସନ୍ତୋଷ, ସତ୍ୟବାଦିତା, ହ୍ରୀ, ଅହିଂସା, ବ୍ୟସନହୀନତା, ଦାକ୍ଷ୍ୟ — ଏଗୁଡ଼ିକ ସୁଖ ଆଣନ୍ତି।
12.296.21
दुष्कृते सुकृते चापि न जन्तुर्नियतो भवेत् ।
नित्यं मनः समाधाने प्रयतेत विचक्षणः ॥ १२.२९६.२१ ॥
ଦୁଷ୍କୃତ କିମ୍ବା ସୁକୃତରେ ଜୀବ ନିୟତ ହୁଏ ନାହିଁ। ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ମନକୁ ସମାଧାନରେ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
12.296.22
नायं परस्य सुकृतं दुष्कृतं चापि सेवते ।
करोति यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ १२.२९६.२२ ॥
ଏ ଜୀବ ଅନ୍ୟର ସୁକୃତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କୃତ ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ; ଯେପରି କର୍ମ କରେ ସେପରି ଫଳ ପାଏ।
12.296.23
सुखदुःखे समाधाय पुमानन्येन गच्छति ।
अन्येनैव जनः सर्वः संगतो यश्च पार्थिवः ॥ १२.२९६.२३ ॥
ସୁଖ-ଦୁଃଖକୁ ପାଖରେ ରଖି ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସହିତ ଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.296.24
परेषां यदसूयेत न तत्कुर्यात्स्वयं नरः ।
यो ह्यसूयुस्तथा युक्तः सोऽवहासं नियच्छति ॥ १२.२९६.२४ ॥
ଯେଉଁ କାମରେ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଈର୍ଷା ହୁଏ, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ସେ କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେ ଈର୍ଷାରେ ସେହି କାମ କରେ, ସେ ଉପହାସ ପାଏ।
12.296.25
भीरू राजन्यो ब्राह्मणः सर्वभक्ष्यो ।
वैश्योऽनीहावान्हीनवर्णोऽलसश्च।
विद्वांश्राशीलो वृत्तहीनः कुलीनः ।
सत्याद्विभ्रष्टो ब्राह्मणस्त्री च तुष्टा ॥ १२.२९६.२५ ॥
ଭୀରୁ ରାଜା, ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉଦ୍ୟମହୀନ ବୈଶ୍ୟ, ହୀନବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଳସୁଆ; ବିଦ୍ୱାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁରାଚାରୀ, ସଦାଚାରହୀନ କୁଳୀନ, ସତ୍ୟରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ।
12.296.26
रागी युक्तः पचमानोऽऽत्महेतो ।
र्मूर्खो वक्ता नृपहीनं च राष्ट्रम्।
एते सर्वे शोच्यतां यान्ति राज ।
न्यश्रायुक्तः स्नेहहीनः प्रजासु ॥ १२.२९६.२६ ॥
ଆସକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜ ପାଇଁ ରାନ୍ଧୁଥିବା, ମୂର୍ଖ ବକ୍ତା, ଏବଂ ରାଜାହୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର; ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୋଚନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଅନ୍ୟର ଆଶ୍ରୟରେ ରହୁଥିବା, ପ୍ରଜାପ୍ରତି ସ୍ନେହହୀନ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେପରି।