ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.297.1
मनोरथरथं प्राप्य इन्द्रियार्थहयं नरः ।
रश्मिभिर्ज्ञानसंभूतैर्यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥ १२.२९७.१ ॥
ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳೆಂಬ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಮನೋರಥವನ್ನು ಪಡೆದು, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲಗಾಮುಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವವನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತ.
12.297.2
सेवाश्रितेन मनसा वृत्तिहीनस्य शस्यते ।
द्विजातिहस्तान्निर्वृत्ता न तु तुल्यात्परस्परात् ॥ १२.२९७.२ ॥
ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ, ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ದ್ವಿಜರ ಕೈಯಿಂದ ದೊರೆತ ಜೀವನೋಪಾಯವೇ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಸಮಾನರ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಲ್ಲ.
12.297.3
आयुर्नसुलभं लब्ध्वा नावकर्षेद्विशांपते ।
उत्कर्षार्थं प्रयतते नरः पुण्येन कर्मणा ॥ १२.२९७.३ ॥
ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಸುಲಭವಲ್ಲದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಮನುಷ್ಯನು ಅದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಳೆಯಬಾರದು; ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು.
12.297.4
वर्णेभ्यो हि परिभ्रष्टो न वै संमानमर्हति ।
न तु यः सत्क्रियां प्राप्य राजसं कर्म सेवते ॥ १२.२९७.४ ॥
ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾದವನು ನಿಜವಾಗಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ರಾಜಸ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನೂ ಅಲ್ಲ.
12.297.5
वर्णोत्कर्षमवाप्नोति नरः पुण्येन कर्मणा ।
दुर्लभं तमलब्धा हि हन्यात्पापेन कर्मणा ॥ १२.२९७.५ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ವರ್ಣೋತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದು ದುರ್ಲಭ, ಅದನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.297.6
अज्ञानाद्धि कृतं पापं तपसैवाभिनिर्णुदेत् ।
पापं हि कर्म फलति पापमेव स्वयंकृतम्।
तस्मात्पापं न सेवेत कर्म दुःखफलोदयम् ॥ १२.२९७.६ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಪಾಪಕರ್ಮ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೇ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖಫಲವನ್ನು ತರುವ ಪಾಪಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು.
12.297.7
पापानुबन्धं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
तन्न सेवेत मेधावी शुचिः कुशलिनं यथा ॥ १२.२९७.७ ॥
ಪಾಪದೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾದ ಕರ್ಮವು ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಶುದ್ಧನೂ ಆದವನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನಂತೆ.
12.297.8
किंकष्टमनुपश्यामि फलं पापस्य कर्मणः ।
प्रत्यापन्नस्य हि ततो नात्मा तावद्विरोचते ॥ १२.२९७.८ ॥
ಪಾಪಕರ್ಮದ ಫಲದಲ್ಲಿ ಎಂತಹ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ? ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವನ ಆತ್ಮವು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.297.9
प्रत्यापत्तिश्च यस्येह बालिशस्य न जायते ।
तस्यापि सुमहांस्तापः प्रस्थितस्योपजायते ॥ १२.२९७.९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಉಂಟಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವನಿಗೂ ಮಹಾ ಸಂತಾಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.297.10
विरक्तं शोध्यते वस्त्रं न तु कृष्णोपसंहितम् ।
प्रयत्नेन मनुष्येन्द्र पापमेवं निबोध मे ॥ १२.२९७.१० ॥
ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕಪ್ಪು ಕಲೆ ಹಿಡಿದದ್ದನ್ನಲ್ಲ. ಮನುಜೇಂದ್ರನೇ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಾಪವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.
12.297.11
स्वयं कृत्वा तु यः पापं शुभमेवानुतिष्ठति ।
प्रायश्चित्तं नरः कर्तुमुभयं सोऽश्नुते पृथक् ॥ १२.२९७.११ ॥
ತಾನೇ ಪಾಪ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಶುಭಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ಎರಡರ ಫಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.297.12
अज्ञानात्तु कृतां हिंसामहिंसा व्यपकर्षति ।
ब्राह्मणाः शास्त्रनिर्देशादित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१२ ॥
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅಹಿಂಸೆ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಶಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.297.13
तथा कामकृतं नास्य विहिंसैवानुकर्षति ।
इत्याहुर्ब्रह्मशास्त्रज्ञा ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१३ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಕಾಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವು ಇವನಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯನ್ನೇ ಎಳೆದು ತರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.297.14
अहं तु तावत्पश्यामि कर्म यद्धर्तते कृतम् ।
गुणयुक्तं प्रकाशं वा पापेनानुपसंहितम् ॥ १२.२९७.१४ ॥
ಆದರೆ ನಾನು ಇದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ: ಯಾವ ಕರ್ಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಗುಣಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ, ಪ್ರಕಟವಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಪಾಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿರಲಿ.
12.297.15
यथा सूक्ष्माणि कर्माणि फलन्तीह यथातथम् ।
बुद्धियुक्तानि तानीह कृतानि मनसा सह ॥ १२.२९७.१५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕರ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಕರ್ಮಗಳು.
12.297.16
भवत्यल्पफलं कर्म सेवितं नित्यमुल्वणम् ।
अबुद्धिपूर्वं धर्मज्ञ कृतमुग्रेण कर्मणा ॥ १२.२९७.१६ ॥
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಉಗ್ರವಾದ ಕರ್ಮವು ಅಲ್ಪಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಪೂರ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಗ್ರ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದುದು.
12.297.17
कृतानि यानि कर्माणि दैवतैर्मुनिभिस्तथा ।
न चरेत्तानि धर्मात्मा श्रुत्वा चापि न कुत्सयेत् ॥ १२.२९७.१७ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಆಚರಿಸಬಾರದು; ಕೇಳಿದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
12.297.18
संचिन्त्य मनसा राजन्विदित्वा शक्तिमात्मनः ।
करोति यः शुभं कर्म स वै भद्राणि पश्यति ॥ १२.२९७.१८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶುಭ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಂಗಳಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.297.19
नवे कपाले सलिलं संन्यस्तं हीयते यथा ।
नवेतरे तथा भावं प्राप्नोति सुखभावितम् ॥ १२.२९७.१९ ॥
ಹೊಸ ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ನೀರು ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರದರಲ್ಲಿ (ಅದು) ಸುಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
12.297.20
सतोयेऽन्यत्तु यत्तोयं तस्मिन्नेव प्रसिच्यते ।
तद्धि वृद्धिमवाप्नोति सलिले सलिलं यथा ॥ १२.२९७.२० ॥
ನೀರಿರುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ನೀರು ಸುರಿದಾಗ, ಅದು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಸೇರಿದಂತೆ.
12.297.21
एवं कर्माणि यानीह बुद्धियुक्तानि पार्थिव ।
समानि चैव यानीह तानि पुण्यतमान्यपि ॥ १२.२९७.२१ ॥
ಅರಸನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಹೀಗೆಯೇ; ಸಮಾನವಾದವುಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದವೇ.
12.297.22
राज्ञा जेतव्याः शत्रवश्चोन्नताश्च ।
सम्यक्कर्तव्यं पालनं च प्रजानाम्।
अग्निश्चेयो बहुभिश्चापि यज्ञै ।
रन्त्ये मध्ये वा वनमाश्रित्य स्थेयम् ॥ १२.२९७.२२ ॥
ಅರಸನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಗರ್ವಿಷ್ಠರನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು; ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು; ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೆಲೆಸಬೇಕು.
12.297.23
दमान्वितः पुरुषो धर्मशीलो ।
भूतानि चात्मानमिवानुपश्येत्।
गरीयसः पूजयेदात्मशक्त्या ।
सत्येन शीलेन सुखं नरेन्द्र ॥ १२.२९७.२३ ॥
ಸಂಯಮವುಳ್ಳ, ಧರ್ಮಶೀಲನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ನೋಡಬೇಕು; ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಓ ನರೇಂದ್ರ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಶೀಲದಿಂದ ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.