మహాభారతం · అధ్యాయం 12.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.297.1
मनोरथरथं प्राप्य इन्द्रियार्थहयं नरः ।
रश्मिभिर्ज्ञानसंभूतैर्यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥ १२.२९७.१ ॥
ఇంద్రియార్థాలనే గుర్రాలు కట్టిన మనోరథం అనే రథాన్ని పొంది, జ్ఞానంతో పుట్టిన కళ్లెలతో దానిని నడిపేవాడే బుద్ధిమంతుడు.
12.297.2
सेवाश्रितेन मनसा वृत्तिहीनस्य शस्यते ।
द्विजातिहस्तान्निर्वृत्ता न तु तुल्यात्परस्परात् ॥ १२.२९७.२ ॥
జీవనోపాధి లేనివానికి, సేవపై ఆధారపడిన మనసుతో, ద్విజుల చేతి నుండి పొందిన జీవనం ప్రశంసనీయం; సమానుల మధ్య పరస్పర ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం కాదు.
12.297.3
आयुर्नसुलभं लब्ध्वा नावकर्षेद्विशांपते ।
उत्कर्षार्थं प्रयतते नरः पुण्येन कर्मणा ॥ १२.२९७.३ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, దుర్లభమైన ఆయుష్షును పొంది మనిషి దానిని కిందకు లాగకూడదు; పుణ్యకర్మ ద్వారా ఉన్నతికై ప్రయత్నించాలి.
12.297.4
वर्णेभ्यो हि परिभ्रष्टो न वै संमानमर्हति ।
न तु यः सत्क्रियां प्राप्य राजसं कर्म सेवते ॥ १२.२९७.४ ॥
వర్ణాల నుండి పతితుడైనవాడు నిజంగా గౌరవానికి అర్హుడు కాడు; కానీ మంచి క్రియను పొంది రాజసిక కర్మను సేవించేవాడూ కాదు.
12.297.5
वर्णोत्कर्षमवाप्नोति नरः पुण्येन कर्मणा ।
दुर्लभं तमलब्धा हि हन्यात्पापेन कर्मणा ॥ १२.२९७.५ ॥
మనిషి పుణ్యకర్మ ద్వారా వర్ణోన్నతిని పొందుతాడు; దుర్లభమైన దానిని పొందలేనప్పుడు పాపకర్మ వల్ల నశిస్తాడు.
12.297.6
अज्ञानाद्धि कृतं पापं तपसैवाभिनिर्णुदेत् ।
पापं हि कर्म फलति पापमेव स्वयंकृतम्।
तस्मात्पापं न सेवेत कर्म दुःखफलोदयम् ॥ १२.२९७.६ ॥
అజ్ఞానంతో చేసిన పాపాన్ని తపస్సుతోనే తొలగించాలి. పాపకర్మ తప్పక ఫలిస్తుంది; తాను చేసిన పాపమే ఫలిస్తుంది. కాబట్టి దుఃఖఫలాన్నిచ్చే పాపకర్మను చేయకూడదు.
12.297.7
पापानुबन्धं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
तन्न सेवेत मेधावी शुचिः कुशलिनं यथा ॥ १२.२९७.७ ॥
పాపముతో కూడిన కర్మ, గొప్ప ఫలమునిచ్చినను, జ్ఞాని, శుచియైనవాడు దానిని చేయకూడదు, క్షేమం కోరువాడు వలె.
12.297.8
किंकष्टमनुपश्यामि फलं पापस्य कर्मणः ।
प्रत्यापन्नस्य हि ततो नात्मा तावद्विरोचते ॥ १२.२९७.८ ॥
పాప కర్మ ఫలంలో ఎంత కష్టాన్ని చూస్తున్నాను? దానిలో చిక్కుకున్నవాని ఆత్మ అంతవరకు ప్రకాశించదు.
12.297.9
प्रत्यापत्तिश्च यस्येह बालिशस्य न जायते ।
तस्यापि सुमहांस्तापः प्रस्थितस्योपजायते ॥ १२.२९७.९ ॥
ఇక్కడ మూర్ఖునికి ప్రాయశ్చిత్తం కలగనప్పుడు, ముందుకు సాగినవానికి కూడా గొప్ప తాపం కలుగుతుంది.
12.297.10
विरक्तं शोध्यते वस्त्रं न तु कृष्णोपसंहितम् ।
प्रयत्नेन मनुष्येन्द्र पापमेवं निबोध मे ॥ १२.२९७.१० ॥
రంగు వెలిసిన వస్త్రం శుభ్రం చేయబడుతుంది, కానీ నల్లని మరకతో నిండినది కాదు. మనుజేంద్రా, ప్రయత్నంతో పాపమూ ఇలాగే అని నా నుండి తెలుసుకో.
12.297.11
स्वयं कृत्वा तु यः पापं शुभमेवानुतिष्ठति ।
प्रायश्चित्तं नरः कर्तुमुभयं सोऽश्नुते पृथक् ॥ १२.२९७.११ ॥
తానే పాపం చేసి తర్వాత శుభకర్మను ఆచరించి, ప్రాయశ్చిత్తం చేసే మనుజుడు రెండింటి ఫలాలను వేర్వేరుగా అనుభవిస్తాడు.
12.297.12
अज्ञानात्तु कृतां हिंसामहिंसा व्यपकर्षति ।
ब्राह्मणाः शास्त्रनिर्देशादित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१२ ॥
అజ్ఞానంతో చేసిన హింసను అహింస తొలగిస్తుంది; శాస్త్ర నిర్దేశం ప్రకారం బ్రహ్మవాదులైన బ్రాహ్మణులు అంటారు.
12.297.13
तथा कामकृतं नास्य विहिंसैवानुकर्षति ।
इत्याहुर्ब्रह्मशास्त्रज्ञा ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१३ ॥
అలాగే, కామంతో చేసిన కర్మ ఇతనికి హింసనే ఈడ్చుకొస్తుంది. ఇలా బ్రహ్మశాస్త్రజ్ఞులైన, బ్రహ్మవాదులైన బ్రాహ్మణులు చెబుతారు.
12.297.14
अहं तु तावत्पश्यामि कर्म यद्धर्तते कृतम् ।
गुणयुक्तं प्रकाशं वा पापेनानुपसंहितम् ॥ १२.२९७.१४ ॥
కానీ నేను ఇలా చూస్తున్నాను: ఏ కర్మ చేయబడుతుందో, అది గుణయుక్తమైనదైనా, బహిరంగమైనదైనా, పాపంతో సంబంధం లేనిదైనా.
12.297.15
यथा सूक्ष्माणि कर्माणि फलन्तीह यथातथम् ।
बुद्धियुक्तानि तानीह कृतानि मनसा सह ॥ १२.२९७.१५ ॥
ఇక్కడ సూక్ష్మమైన కర్మలు ఎలా యథాతథంగా ఫలిస్తాయో, అలాగే ఇక్కడ బుద్ధితో కూడి మనసుతో చేసిన ఆ కర్మలు.
12.297.16
भवत्यल्पफलं कर्म सेवितं नित्यमुल्वणम् ।
अबुद्धिपूर्वं धर्मज्ञ कृतमुग्रेण कर्मणा ॥ १२.२९७.१६ ॥
నిత్యం సేవించబడిన, ఉగ్రమైన కర్మ అల్ప ఫలాన్నిస్తుంది. ధర్మజ్ఞుడా, ముందుగా బుద్ధి లేకుండా, ఉగ్ర కర్మతో చేసినది.
12.297.17
कृतानि यानि कर्माणि दैवतैर्मुनिभिस्तथा ।
न चरेत्तानि धर्मात्मा श्रुत्वा चापि न कुत्सयेत् ॥ १२.२९७.१७ ॥
దేవతలు, మునులు చేసిన కర్మలను ధర్మాత్ముడు అనుసరించరాదు; విన్నప్పటికీ వాటిని నిందించరాదు.
12.297.18
संचिन्त्य मनसा राजन्विदित्वा शक्तिमात्मनः ।
करोति यः शुभं कर्म स वै भद्राणि पश्यति ॥ १२.२९७.१८ ॥
రాజా, మనసుతో బాగా ఆలోచించి, తన శక్తిని తెలుసుకుని, శుభ కర్మను చేసేవాడు నిజంగా మంగళాలను చూస్తాడు.
12.297.19
नवे कपाले सलिलं संन्यस्तं हीयते यथा ।
नवेतरे तथा भावं प्राप्नोति सुखभावितम् ॥ १२.२९७.१९ ॥
కొత్త కుండలో పోసిన నీరు ఎలా తగ్గిపోతుందో, అలాగే కొత్తదానిలో లేదా మరొక దానిలో (అది) సుఖంతో నిండిన స్థితిని పొందుతుంది.
12.297.20
सतोयेऽन्यत्तु यत्तोयं तस्मिन्नेव प्रसिच्यते ।
तद्धि वृद्धिमवाप्नोति सलिले सलिलं यथा ॥ १२.२९७.२० ॥
నీరున్న పాత్రలో వేరే నీరు పోసినప్పుడు, అది దానిలోనే కలిసి వృద్ధిని పొందుతుంది; నీటిలో నీరు కలిసినట్లు.
12.297.21
एवं कर्माणि यानीह बुद्धियुक्तानि पार्थिव ।
समानि चैव यानीह तानि पुण्यतमान्यपि ॥ १२.२९७.२१ ॥
రాజా, ఇక్కడ బుద్ధితో కూడిన కర్మలు ఇలాగే ఉంటాయి; అలాంటి సమాన కర్మలు కూడా అత్యంత పుణ్యమైనవే.
12.297.22
राज्ञा जेतव्याः शत्रवश्चोन्नताश्च ।
सम्यक्कर्तव्यं पालनं च प्रजानाम्।
अग्निश्चेयो बहुभिश्चापि यज्ञै ।
रन्त्ये मध्ये वा वनमाश्रित्य स्थेयम् ॥ १२.२९७.२२ ॥
రాజు శత్రువులను, గర్విష్ఠులను జయించాలి; ప్రజలను సక్రమంగా పాలించాలి; అనేక యజ్ఞాల ద్వారా అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేయాలి; జీవితాంతంలో లేదా మధ్యలో అడవిని ఆశ్రయించి ఉండాలి.
12.297.23
दमान्वितः पुरुषो धर्मशीलो ।
भूतानि चात्मानमिवानुपश्येत्।
गरीयसः पूजयेदात्मशक्त्या ।
सत्येन शीलेन सुखं नरेन्द्र ॥ १२.२९७.२३ ॥
స్వీయ నియమంతో కూడిన, ధర్మశీలుడైన మనిషి సమస్త ప్రాణులను తనలాగే చూడాలి; తన శక్తికొద్దీ గౌరవనీయులను పూజించాలి; ఓ నరేంద్రా, సత్యం, శీలం వల్ల సుఖం కలుగుతుంది.