มหาภารตะ · อัธยายะ 12.297
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.297.1
मनोरथरथं प्राप्य इन्द्रियार्थहयं नरः ।
रश्मिभिर्ज्ञानसंभूतैर्यो गच्छति स बुद्धिमान् ॥ १२.२९७.१ ॥
ผู้ใดขึ้นรถแห่งความปรารถนาที่มีม้าคือวิสัยของอินทรีย์เทียมอยู่ แล้วขับไปข้างหน้าด้วยบังเหียนที่เกิดจากปัญญา ผู้นั้นแลคือผู้มีปัญญา
12.297.2
सेवाश्रितेन मनसा वृत्तिहीनस्य शस्यते ।
द्विजातिहस्तान्निर्वृत्ता न तु तुल्यात्परस्परात् ॥ १२.२९७.२ ॥
สำหรับผู้ไม่มีอาชีพ การยังชีพที่ได้มาจากมือของผู้เกิดสองครั้ง ด้วยจิตที่อาศัยการรับใช้ ย่อมเป็นที่สรรเสริญ มิใช่การแลกเปลี่ยนระหว่างผู้เสมอกัน
12.297.3
आयुर्नसुलभं लब्ध्वा नावकर्षेद्विशांपते ।
उत्कर्षार्थं प्रयतते नरः पुण्येन कर्मणा ॥ १२.२९७.३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ เมื่อได้ชีวิตซึ่งหาได้ยากแล้ว ไม่พึงฉุดให้ตกต่ำลง มนุษย์พึงพยายามเพื่อความเจริญขึ้นด้วยการกระทำอันเป็นบุญ
12.297.4
वर्णेभ्यो हि परिभ्रष्टो न वै संमानमर्हति ।
न तु यः सत्क्रियां प्राप्य राजसं कर्म सेवते ॥ १२.२९७.४ ॥
ผู้ที่ตกจากวรรณะแล้วย่อมไม่สมควรได้รับการยกย่อง และผู้ที่ได้พิธีกรรมอันชอบแล้วแต่ยังประพฤติการงานที่ขับเคลื่อนด้วยราคะ ก็เช่นกัน
12.297.5
वर्णोत्कर्षमवाप्नोति नरः पुण्येन कर्मणा ।
दुर्लभं तमलब्धा हि हन्यात्पापेन कर्मणा ॥ १२.२९७.५ ॥
มนุษย์ย่อมบรรลุความเจริญในวรรณะด้วยการกระทำอันเป็นบุญ เมื่อยังไม่ได้สิ่งที่ได้มายาก เขาก็ถูกทำลายด้วยการกระทำอันเป็นบาป
12.297.6
अज्ञानाद्धि कृतं पापं तपसैवाभिनिर्णुदेत् ।
पापं हि कर्म फलति पापमेव स्वयंकृतम्।
तस्मात्पापं न सेवेत कर्म दुःखफलोदयम् ॥ १२.२९७.६ ॥
บาปที่กระทำเพราะความไม่รู้ พึงขจัดออกไปได้ด้วยการบำเพ็ญตบะเท่านั้น การกระทำอันเป็นบาปย่อมให้ผล บาปที่ตนเองกระทำนั่นแหละย่อมให้ผล เพราะฉะนั้น ไม่พึงประพฤติการกระทำอันเป็นบาปซึ่งมีผลคือความทุกข์ที่เกิดขึ้น
12.297.7
पापानुबन्धं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
तन्न सेवेत मेधावी शुचिः कुशलिनं यथा ॥ १२.२९७.७ ॥
แม้การกระทำที่ผูกพันกับบาปจะให้ผลอันยิ่งใหญ่ ผู้มีปัญญาและบริสุทธิ์ก็ไม่พึงกระทำสิ่งนั้น เหมือนผู้ปรารถนาความเจริญจะไม่กระทำ
12.297.8
किंकष्टमनुपश्यामि फलं पापस्य कर्मणः ।
प्रत्यापन्नस्य हि ततो नात्मा तावद्विरोचते ॥ १२.२९७.८ ॥
ข้าพเจ้าจะเห็นความทุกข์อะไรในผลของการกระทำอันเป็นบาปได้เล่า ผู้ที่ตกอยู่ในบาปนั้น ตัวตนของเขาย่อมไม่ผ่องใสในขณะนั้น
12.297.9
प्रत्यापत्तिश्च यस्येह बालिशस्य न जायते ।
तस्यापि सुमहांस्तापः प्रस्थितस्योपजायते ॥ १२.२९७.९ ॥
สำหรับคนโง่ผู้ไม่เกิดการชดใช้ในโลกนี้ ความเร่าร้อนอันยิ่งใหญ่ย่อมเกิดขึ้นแม้แก่ผู้ที่ได้เริ่มดำเนินไปในทางนั้น
12.297.10
विरक्तं शोध्यते वस्त्रं न तु कृष्णोपसंहितम् ।
प्रयत्नेन मनुष्येन्द्र पापमेवं निबोध मे ॥ १२.२९७.१० ॥
ผ้าที่ซีดจางซักได้ แต่ผ้าที่ย้อมด้วยสีดำซักไม่ได้ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ บาปก็เป็นเช่นนั้น จงรู้ไว้ด้วยความพยายาม จงเรียนรู้จากข้าพเจ้า
12.297.11
स्वयं कृत्वा तु यः पापं शुभमेवानुतिष्ठति ।
प्रायश्चित्तं नरः कर्तुमुभयं सोऽश्नुते पृथक् ॥ १२.२९७.११ ॥
ผู้ใดกระทำบาปด้วยตนเองแล้วภายหลังประพฤติกรรมดี และทำการชดใช้ด้วย ผู้นั้นย่อมได้รับผลของทั้งสองอย่างแยกกันไป
12.297.12
अज्ञानात्तु कृतां हिंसामहिंसा व्यपकर्षति ।
ब्राह्मणाः शास्त्रनिर्देशादित्याहुर्ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१२ ॥
ความรุนแรงที่กระทำไปเพราะความไม่รู้ ย่อมถูกดึงออกไปด้วยความไม่เบียดเบียน พราหมณ์ผู้กล่าวถึงพรหมันย่อมกล่าวเช่นนั้นตามคำสั่งแห่งคัมภีร์
12.297.13
तथा कामकृतं नास्य विहिंसैवानुकर्षति ।
इत्याहुर्ब्रह्मशास्त्रज्ञा ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः ॥ १२.२९७.१३ ॥
เช่นเดียวกัน ความรุนแรงที่เกิดจากความปรารถนาย่อมดึงการเบียดเบียนมาสู่ผู้นั้นเอง พราหมณ์ผู้รู้คัมภีร์พรหมันและผู้กล่าวถึงพรหมันกล่าวเช่นนั้น
12.297.14
अहं तु तावत्पश्यामि कर्म यद्धर्तते कृतम् ।
गुणयुक्तं प्रकाशं वा पापेनानुपसंहितम् ॥ १२.२९७.१४ ॥
แต่ข้าพเจ้าพิจารณาเพียงว่า การกระทำใดที่ได้ทำลงไป ไม่ว่าจะประกอบด้วยคุณธรรมและเปิดเผย หรือไม่เกี่ยวข้องกับบาป
12.297.15
यथा सूक्ष्माणि कर्माणि फलन्तीह यथातथम् ।
बुद्धियुक्तानि तानीह कृतानि मनसा सह ॥ १२.२९७.१५ ॥
เหมือนการกระทำอันละเอียดอ่อนย่อมให้ผลในโลกนี้ตามที่เป็นอยู่ เช่นนั้น การกระทำเหล่านั้นที่ประกอบด้วยปัญญาและกระทำในโลกนี้พร้อมกับจิต ก็ให้ผลเช่นกัน
12.297.16
भवत्यल्पफलं कर्म सेवितं नित्यमुल्वणम् ।
अबुद्धिपूर्वं धर्मज्ञ कृतमुग्रेण कर्मणा ॥ १२.२९७.१६ ॥
การกระทำที่ประพฤติเป็นนิตย์และรุนแรง ย่อมให้ผลน้อย ข้าแต่ผู้รู้ธรรม การกระทำที่ทำลงโดยไม่มีปัญญานำหน้า ด้วยการกระทำอันดุร้าย
12.297.17
कृतानि यानि कर्माणि दैवतैर्मुनिभिस्तथा ।
न चरेत्तानि धर्मात्मा श्रुत्वा चापि न कुत्सयेत् ॥ १२.२९७.१७ ॥
การกระทำใดที่เทพและฤๅษีได้ทำไว้ ผู้มีจิตธรรมไม่พึงประพฤติการกระทำเหล่านั้น และแม้ได้ฟังเรื่องนั้นแล้วก็ไม่พึงติเตียน
12.297.18
संचिन्त्य मनसा राजन्विदित्वा शक्तिमात्मनः ।
करोति यः शुभं कर्म स वै भद्राणि पश्यति ॥ १२.२९७.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ใดพิจารณาด้วยใจโดยรอบคอบ รู้ความสามารถของตน แล้วกระทำการดี ผู้นั้นแลย่อมเห็นสิ่งเป็นมงคล
12.297.19
नवे कपाले सलिलं संन्यस्तं हीयते यथा ।
नवेतरे तथा भावं प्राप्नोति सुखभावितम् ॥ १२.२९७.१९ ॥
น้ำที่เทลงในหม้อใหม่ย่อมสูญเสียไปฉันใด เมื่อเทลงในหม้อใหม่หรือหม้ออื่น ก็ย่อมได้สภาพที่เต็มไปด้วยความสุขฉันนั้น
12.297.20
सतोयेऽन्यत्तु यत्तोयं तस्मिन्नेव प्रसिच्यते ।
तद्धि वृद्धिमवाप्नोति सलिले सलिलं यथा ॥ १२.२९७.२० ॥
เมื่อเทน้ำอื่นลงในภาชนะที่มีน้ำอยู่แล้ว น้ำนั้นย่อมรวมเข้ากับน้ำเดิมและเจริญขึ้น เหมือนน้ำรวมเข้ากับน้ำฉะนั้น
12.297.21
एवं कर्माणि यानीह बुद्धियुक्तानि पार्थिव ।
समानि चैव यानीह तानि पुण्यतमान्यपि ॥ १२.२९७.२१ ॥
ดูกรพระราชา กรรมทั้งหลายที่ทำในโลกนี้ด้วยปัญญา และกรรมที่เหมือนกันซึ่งมีอยู่ในโลกนี้ กรรมเหล่านั้นแลเป็นกรรมที่บริสุทธิ์และมีบุญยิ่งนัก
12.297.22
राज्ञा जेतव्याः शत्रवश्चोन्नताश्च ।
सम्यक्कर्तव्यं पालनं च प्रजानाम्।
अग्निश्चेयो बहुभिश्चापि यज्ञै ।
रन्त्ये मध्ये वा वनमाश्रित्य स्थेयम् ॥ १२.२९७.२२ ॥
พระราชาพึงพิชิตศัตรูและผู้ที่เย่อหยิ่ง พึงคุ้มครองประชาราษฎร์ด้วยความชอบธรรม พึงบูชาไฟด้วยยัญพิธีมากมาย และพึงอยู่ในป่าโดยอาศัยป่าเป็นที่พึ่ง ทั้งในปลายชีวิตหรือในช่วงกลางของชีวิต
12.297.23
दमान्वितः पुरुषो धर्मशीलो ।
भूतानि चात्मानमिवानुपश्येत्।
गरीयसः पूजयेदात्मशक्त्या ।
सत्येन शीलेन सुखं नरेन्द्र ॥ १२.२९७.२३ ॥
บุรุษผู้ประกอบด้วยการข่มใจและมีจิตใจประพฤติธรรม พึงเห็นสรรพสัตว์เสมือนตนเอง พึงบูชาผู้ที่ควรเคารพตามกำลังของตน ดูกรเจ้าแห่งมนุษย์ ความสุขย่อมเกิดขึ้นได้ด้วยความสัตย์และความประพฤติดี