Mahābhārata · Adhyāya 12.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.298.1
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥ १२.२९८.१ ॥
¿Quién presta un servicio a quién, y quién da a quién? Este ser vivo realiza todas sus acciones por su propio bien, por sí mismo.
12.298.2
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत् ।
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥ १२.२९८.२ ॥
Uno debe apartarse de quien ha sido abandonado por orgullo y carece de afecto, incluso de un hermano de la misma madre; cuánto más de un extraño.
12.298.3
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ ।
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥ १२.२९८.३ ॥
Dar y recibir un don entre un eminente y otro eminente son iguales; de los dos, el don que da un brahmán es el más meritorio.
12.298.4
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम् ।
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥ १२.२९८.४ ॥
La riqueza obtenida por medios justos y aumentada por medios justos debe protegerse con esfuerzo; esta es la firme conclusión, por el bien del dharma.
12.298.5
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमार्जयेत् ।
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरन् ॥ १२.२९८.५ ॥
Quien busca el dharma y la riqueza no debe adquirir riquezas mediante acciones crueles; debe realizar todas las tareas según su capacidad, sin pensar sólo en la prosperidad.
12.298.6
अपो हि प्रयताः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा ।
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाऽश्नुते फलम् ॥ १२.२९८.६ ॥
Ya sea agua fría ofrecida con cuidado o agua calentada al fuego, quien la da según sus posibilidades a un huésped o a quien sufre de hambre obtiene el fruto.
12.298.7
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना ।
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनचिंतवांश्च सः ॥ १२.२९८.७ ॥
Por el magnánimo Rantideva se alcanzó la perfección deseada en los mundos; con frutos, hojas y raíces atendió a los sabios.
12.298.8
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् ।
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥ १२.२९८.८ ॥
Con esos mismos frutos y hojas complació a Māṭhara; por ello también el rey Śaibya alcanzó la morada suprema.
12.298.9
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्चात्मनस्तथा ।
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥ १२.२९८.९ ॥
El mortal nace endeudado con los dioses, los huéspedes, los servidores, los antepasados y consigo mismo; por eso debe alcanzar la liberación de la deuda.
12.298.10
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा ।
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥ १२.२९८.१० ॥
A los grandes sabios se les paga con el estudio del Veda, a los dioses con el rito sacrificial, a los antepasados con las ofrendas śrāddha y a los hombres con honrarlos.
12.298.11
पाकशेपावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च ।
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेत्कर्म आदितः ॥ १२.२९८.११ ॥
Mediante la ofrenda del sobrante de la comida, el propio sustento y el mantenimiento adecuado de los servidores, uno debe desear cumplir su deber desde el principio.
12.298.12
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः ।
सम्यग्घृत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥ १२.२९८.१२ ॥
Los sabios, perfeccionados por el esfuerzo, aun sin riquezas, habiendo ofrendado debidamente al fuego, alcanzaron la perfección.
12.298.13
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत् ।
ऋग्भिः स्तुत्वा महाबाहो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥ १२.२९८.१३ ॥
El hijo de Ṛcīka alcanzó la condición de hijo de Viśvāmitra, habiendo alabado con los himnos ṛc a los dioses partícipes del sacrificio, oh de brazos poderosos.
12.298.14
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात् ।
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥ १२.२९८.१४ ॥
Uśanas alcanzó la condición de Śukra por el favor del dios de los dioses; habiendo alabado a la diosa, se regocija en el cielo, rodeado de esplendor.
12.298.15
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ ।
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथाऽऽत्मवान् ॥ १२.२९८.१५ ॥
Asita y Devala, asimismo Nārada y Parvata, Kakṣīvat, Rāma hijo de Jamadagni, Tāṇḍya y el de sí dominado.
12.298.16
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥ १२.२९८.१६ ॥
Vasiṣṭha, Jamadagni, Viśvāmitra y también Atri; Bharadvāja, Harimaśru, Kuṇḍadhāra y Śrutaśravas.
12.298.17
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः ।
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १२.२९८.१७ ॥
Estos grandes sabios, habiendo alabado a Viṣṇu con los versos ṛc y concentrados en sí mismos, alcanzaron la perfección por la austeridad, por la gracia de aquel sabio.
12.298.18
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह ।
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ १२.२९८.१८ ॥
Incluso los indignos, habiendo alcanzado la dignidad de los justos, obtienen éxito alabándolo; pero no se debe buscar el progreso aquí cometiendo actos reprochables.
12.298.19
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान् ।
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥ १२.२९८.१९ ॥
La riqueza obtenida por dharma es verdadera; la obtenida por adharma es de condenar. En este mundo nadie debe abandonar el dharma eterno por deseo de riqueza.
12.298.20
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः ।
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥ १२.२९८.२० ॥
El que mantiene los fuegos sagrados y cuyo ser es dharma es el mejor hacedor de méritos. Oh señor de reyes, oh señor, todos los Vedas moran en los tres fuegos.
12.298.21
च चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते ।
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥ १२.२९८.२१ ॥
Y el brahmán que mantiene el fuego, cuyo rito no se descuida, es excelente. No mantener el fuego también es mejor, pues el agnihotra nunca está sin acción.
12.298.22
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा ।
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥ १२.२९८.२२ ॥
El fuego, el ser, la madre, el padre, el progenitor y el maestro — oh tigre entre los hombres, deben ser servidos como corresponde.
12.298.23
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी ।
विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात्।
दाक्ष्येण हीनो धर्मयुक्तो न दान्तो ।
लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥ १२.२९८.२३ ॥
El hombre que, abandonando el orgullo, sirve a los mayores, que siendo sabio mira con el vínculo del afecto, que carece de destreza pero está dotado de dharma y no es dominado, es honrado en este mundo por los buenos como un noble.