มหาภารตะ · อัธยายะ 12.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.298.1
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥ १२.२९८.१ ॥
ใครทำอุปการะแก่ใคร และใครให้แก่ใคร สัตว์มีชีวิตนี้ทำกรรมทั้งหมดเพื่อประโยชน์ของตนเอง ด้วยตนเอง
12.298.2
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत् ।
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥ १२.२९८.२ ॥
พึงหลีกเลี่ยงผู้ที่ถูกทอดทิ้งเพราะความทระนงและปราศจากความรัก แม้เป็นพี่น้องร่วมมารดาเดียวกัน กล่าวไปไยถึงคนแปลกหน้า
12.298.3
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ ।
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥ १२.२९८.३ ॥
การให้และการรับทานระหว่างผู้ทรงเกียรติกับผู้ทรงเกียรติด้วยกันนั้นเสมอกัน แต่ในสองอย่างนั้น การให้ที่ผู้เกิดสองครั้ง คือพราหมณ์ ให้แก่ผู้อื่นนั้นมีบุญมากกว่า
12.298.4
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम् ।
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥ १२.२९८.४ ॥
ทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบธรรมและเพิ่มพูนขึ้นโดยชอบธรรม พึงรักษาไว้ด้วยความพยายาม นี่คือข้อสรุปที่มั่นคง เพื่อประโยชน์แห่งธรรม
12.298.5
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमार्जयेत् ।
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरन् ॥ १२.२९८.५ ॥
ผู้แสวงหาธรรมและทรัพย์ไม่พึงหาทรัพย์ด้วยการกระทำที่โหดร้าย พึงทำกิจทั้งปวงตามกำลังของตน และไม่พึงคิดแต่เรื่องความรุ่งเรือง
12.298.6
अपो हि प्रयताः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा ।
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाऽश्नुते फलम् ॥ १२.२९८.६ ॥
น้ำเย็นที่ถวายด้วยความตั้งใจ หรือน้ำที่ต้มด้วยไฟ เมื่อให้แก่แขกหรือแก่ผู้ที่หิวโหย ตามกำลังของตน ย่อมได้รับผลบุญ
12.298.7
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना ।
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनचिंतवांश्च सः ॥ १२.२९८.७ ॥
ด้วยพระรันติเทวะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ จึงได้บรรลุความสำเร็จที่เป็นที่ปรารถนาในโลก ท่านได้ถวายผลไม้ ใบไม้ และรากไม้แก่บรรดาฤๅษี
12.298.8
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् ।
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥ १२.२९८.८ ॥
ด้วยผลไม้และใบไม้เหล่านั้นเอง ท่านได้ทำให้พระมาฐระพอพระทัย เพราะเหตุนั้น พระศัยพยะ ผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน ก็ได้บรรลุฐานะอันสูงสุด
12.298.9
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्चात्मनस्तथा ।
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥ १२.२९८.९ ॥
มนุษย์ผู้ตายเกิดมาพร้อมด้วยหนี้ต่อเทวดา ต่อแขก ต่อผู้รับใช้ ต่อบรรพบุรุษ และต่อตนเอง เพราะเหตุนั้น จึงควรบรรลุความพ้นจากหนี้
12.298.10
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा ।
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥ १२.२९८.१० ॥
แก่บรรดามหาฤๅษีตอบแทนด้วยการศึกษาพระเวท แก่เทวดาด้วยการประกอบพิธียัญ แก่บรรพบุรุษด้วยการถวายทานในพิธีศราทธ และแก่มนุษย์ด้วยการให้เกียรติ
12.298.11
पाकशेपावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च ।
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेत्कर्म आदितः ॥ १२.२९८.११ ॥
ด้วยการถวายอาหารที่เหลือจากการปรุง ด้วยการเลี้ยงดูตนเอง และด้วยการดูแลหมู่ผู้รับใช้อย่างเหมาะสม ผู้นั้นควรตั้งใจทำหน้าที่ของตนตั้งแต่แรก
12.298.12
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः ।
सम्यग्घृत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥ १२.२९८.१२ ॥
บรรดาฤๅษีผู้สำเร็จด้วยความพยายาม แม้ปราศจากทรัพย์ เมื่อถวายเข้าสู่กองไฟอย่างถูกต้องแล้ว ก็ได้บรรลุความสำเร็จ
12.298.13
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत् ।
ऋग्भिः स्तुत्वा महाबाहो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥ १२.२९८.१३ ॥
ศุนะห์เศปะ บุตรของฤจีกะ ได้เป็นบุตรของพระวิศวามิตร เพราะได้สรรเสริญเทวดาผู้มีส่วนในยัญด้วยบทฤจ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง
12.298.14
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात् ।
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥ १२.२९८.१४ ॥
อุศนัส ได้บรรลุฐานะของพระศุกระ ด้วยพระกรุณาของเทพเจ้าแห่งเทพเจ้า เมื่อสรรเสริญเทวีแล้ว ท่านก็รื่นเริงอยู่ในท้องฟ้า ห้อมล้อมด้วยรัศมี
12.298.15
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ ।
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथाऽऽत्मवान् ॥ १२.२९८.१५ ॥
อสิตะและเทวละ นารทะและปรรวตะก็เช่นกัน กักษีวันต์ พระรามบุตรของชมทัคนี ตาณฑยะ และผู้ที่ตนเองสำรวมแล้วด้วย
12.298.16
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥ १२.२९८.१६ ॥
วสิษฐะ ชมทัคนี วิศวามิตร และอัตริ ภารทวาชะ หริศมศรุ กุณฑธาระ และศรุตศรวัส
12.298.17
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः ।
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १२.२९८.१७ ॥
บรรดามหาฤๅษีเหล่านี้ สรรเสริญพระวิษณุด้วยบทฤจ มีจิตตั้งมั่น และได้บรรลุความสำเร็จด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยพระกรุณาของพระผู้มีปัญญาองค์นั้น
12.298.18
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह ।
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ १२.२९८.१८ ॥
แม้ผู้ที่ไม่คู่ควร เมื่อสรรเสริญพระองค์นั้นแล้วก็ได้บรรลุความคู่ควรของผู้ทรงคุณ แต่ในโลกนี้ไม่ควรแสวงหาความเจริญด้วยการกระทำที่น่าติเตียน
12.298.19
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान् ।
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥ १२.२९८.१९ ॥
ทรัพย์ที่ได้มาโดยธรรมนั้นเป็นของแท้ ทรัพย์ที่ได้มาโดยอธรรมนั้นน่าตำหนิ ในโลกนี้ไม่พึงละทิ้งธรรมอันนิรันดร์เพราะความปรารถนาในทรัพย์
12.298.20
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः ।
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥ १२.२९८.२० ॥
ผู้ที่ดูแลไฟบูชาและมีธรรมเป็นตน เป็นผู้ทำบุญอันประเสริฐที่สุด โอ้จอมกษัตริย์ โอ้เจ้าผู้เป็นใหญ่ พระเวททั้งหมดตั้งอยู่ในไฟทั้งสาม
12.298.21
च चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते ।
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥ १२.२९८.२१ ॥
และพราหมณ์ผู้ตั้งไฟบูชาไว้ ซึ่งการกระทำของเขาไม่ขาดตก ย่อมประเสริฐ แต่การไม่ตั้งไฟก็ประเสริฐเช่นกัน เพราะอัคนิโหตระไม่เคยปราศจากการกระทำ
12.298.22
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा ।
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥ १२.२९८.२२ ॥
ไฟ อาตมัน มารดา บิดา ผู้ให้กำเนิด และครูบาอาจารย์ ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ทั้งหมดนี้พึงได้รับการปรนนิบัติตามที่สมควร
12.298.23
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी ।
विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात्।
दाक्ष्येण हीनो धर्मयुक्तो न दान्तो ।
लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥ १२.२९८.२३ ॥
ผู้ใดละทิ้งความถือตัว ปรนนิบัติผู้เฒ่าผู้แก่ เป็นผู้รู้แต่ไม่ถือตน ด้วยความรักใคร่ที่ประสานใจ แม้ขาดความชำนาญ แต่ประกอบด้วยธรรม และยังไม่ข่มใจตน ผู้นั้นย่อมได้รับการยกย่องในโลกนี้จากผู้ดีทั้งหลายว่าเป็นอารยชน