మహాభారతం · అధ్యాయం 12.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.298.1
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥ १२.२९८.१ ॥
ఎవరు ఎవరికి ఉపకారం చేస్తారు, ఎవరు ఎవరికి ఇస్తారు? ఈ ప్రాణి తన కొరకే, తన ద్వారానే సమస్త కర్మలను చేస్తుంది.
12.298.2
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत् ।
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥ १२.२९८.२ ॥
గర్వం వల్ల వదిలివేయబడినవాడిని, స్నేహం లేనివాడిని విడిచిపెట్టాలి — ఒకే తల్లికి పుట్టిన సోదరుడినైనా; ఇక వేరొక పరాయివాడి విషయం చెప్పాలా.
12.298.3
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ ।
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥ १२.२९८.३ ॥
ఉత్తముడు ఉత్తముడికి ఇవ్వడం, తీసుకోవడం సమానమే; వారిద్దరిలో ద్విజుడు ఇచ్చే దానమే అధిక పుణ్యమైనది.
12.298.4
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम् ।
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥ १२.२९८.४ ॥
వర్ణాలవారు న్యాయంగా వచ్చి, న్యాయంగానే వృద్ధి చేసిన ధనాన్ని ప్రయత్నంతో కాపాడాలి; అది ధర్మార్థం అన్నదే నిశ్చయం.
12.298.5
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमार्जयेत् ।
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरन् ॥ १२.२९८.५ ॥
ధర్మార్థులు క్రూరమైన కర్మతో ధనం సంపాదించరాదు; తమ శక్తి కొలది అన్ని పనులను చేయాలి, సంపద వృద్ధిని మాత్రమే స్మరిస్తూ కాదు.
12.298.6
अपो हि प्रयताः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा ।
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाऽश्नुते फलम् ॥ १२.२९८.६ ॥
శ్రద్ధతో ఇచ్చిన చల్లని నీరైనా, అగ్నితో వేడి చేసిన నీరైనా — తన శక్తి కొలది అతిథికి, ఆకలితో బాధపడేవారికి ఇచ్చినప్పుడు ఫలాన్ని పొందుతాడు.
12.298.7
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना ।
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनचिंतवांश्च सः ॥ १२.२९८.७ ॥
మహాత్ముడైన రంతిదేవుడు లోకాలలో కోరదగిన సిద్ధిని పొందాడు. ఆయన ఫలాలు, ఆకులు, వేర్లతో మునులను సత్కరించాడు.
12.298.8
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् ।
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥ १२.२९८.८ ॥
అవే ఫలాలు, ఆకులతో ఆయన మాఠరుని సంతృప్తిపరిచాడు. అందువల్ల భూపతి శైబ్యుడు కూడా పరమ స్థానాన్ని పొందాడు.
12.298.9
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्चात्मनस्तथा ।
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥ १२.२९८.९ ॥
దేవతలు, అతిథులు, సేవకులు, పితరులు, తనకు—ఈ అందరికీ మర్త్యుడు ఋణగ్రస్తుడిగా జన్మిస్తాడు. అందుచేత అతడు ఋణవిముక్తిని పొందాలి.
12.298.10
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा ।
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥ १२.२९८.१० ॥
మహర్షులకు స్వాధ్యాయంతో, దేవతలకు యజ్ఞకర్మతో, పితరులకు శ్రాద్ధదానంతో, మనుష్యులకు అభ్యర్చనతో (ఋణం తీరుతుంది).
12.298.11
पाकशेपावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च ।
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेत्कर्म आदितः ॥ १२.२९८.११ ॥
వండిన అన్నశేషంతో, తన పోషణతో, సేవకవర్గానికి యథావిధిగా పోషణతో—మొదటి నుండే కర్మను చేయాలని కోరాలి.
12.298.12
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः ।
सम्यग्घृत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥ १२.२९८.१२ ॥
ప్రయత్నంతో సిద్ధులైన మునులు, ధనం లేకపోయినా, అగ్నిలో సరిగా హవిస్సు ఆహుతి చేసి సిద్ధిని పొందారు.
12.298.13
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत् ।
ऋग्भिः स्तुत्वा महाबाहो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥ १२.२९८.१३ ॥
విశ్వామిత్రుని పుత్రత్వాన్ని ఋచీకుని కుమారుడు పొందాడు. ఓ మహాబాహూ, ఋక్కులతో యజ్ఞభాగులైన దేవతలను స్తుతించి.
12.298.14
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात् ।
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥ १२.२९८.१४ ॥
దేవదేవుని అనుగ్రహంతో ఉశనుడు శుక్రత్వాన్ని పొందాడు. దేవిని స్తుతించి అతడు ఆకాశంలో తేజస్సుతో చుట్టబడి ఆనందిస్తున్నాడు.
12.298.15
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ ।
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथाऽऽत्मवान् ॥ १२.२९८.१५ ॥
అసితుడు, దేవలుడు, నారదుడు, పర్వతుడు, కక్షీవంతుడు, జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు, తాండ్యుడు, ఆత్మసంయమి కూడా.
12.298.16
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥ १२.२९८.१६ ॥
వసిష్ఠుడు, జమదగ్ని, విశ్వామిత్రుడు, అత్రి కూడా; భరద్వాజుడు, హరిశ్మశ్రువు, కుండధారుడు, శ్రుతశ్రవుడు.
12.298.17
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः ।
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १२.२९८.१७ ॥
ఈ మహర్షులు ఋక్కులతో విష్ణువును స్తుతించి, ఏకాగ్రులై, తపస్సుతో సిద్ధిని పొందారు; ఆ ధీమంతుని అనుగ్రహంవల్ల.
12.298.18
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह ।
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ १२.२९८.१८ ॥
అనర్హులు కూడా సత్పురుషుల యోగ్యతను పొంది, ఆయనను స్తుతించి (సిద్ధిని పొందుతారు); కాని నిందితకర్మను చేసి ఇక్కడ అభివృద్ధిని కోరకూడదు.
12.298.19
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान् ।
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥ १२.२९८.१९ ॥
ధర్మంతో లభించిన సంపదే సత్యమైనది; అధర్మంతో వచ్చినది నిందనీయం. లోకంలోని శాశ్వత ధర్మాన్ని ధన కాంక్షతో ఎవరూ విడువకూడదు.
12.298.20
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः ।
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥ १२.२९८.२० ॥
ఆహితాగ్ని, ధర్మాత్ముడైనవాడే పుణ్యకర్మ చేసేవాడు, ఉత్తముడు. ఓ రాజేంద్రా, ప్రభూ, అన్ని వేదాలు మూడు అగ్నులలో నెలకొని ఉన్నాయి.
12.298.21
च चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते ।
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥ १२.२९८.२१ ॥
అగ్నిని స్థాపించిన బ్రాహ్మణుని క్రియ తగ్గకపోవడం శ్రేష్ఠం. అనాహితాగ్నిత్వమూ శ్రేష్ఠమే; కానీ అగ్నిహోత్రం క్రియ లేకుండా ఉండదు.
12.298.22
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा ।
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥ १२.२९८.२२ ॥
అగ్ని, ఆత్మ, తల్లి, తండ్రి, జనకుడు, గురువు — ఓ నరశార్దూలా, వీరికి యథోచితంగా సేవ చేయాలి.
12.298.23
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी ।
विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात्।
दाक्ष्येण हीनो धर्मयुक्तो न दान्तो ।
लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥ १२.२९८.२३ ॥
అహంకారాన్ని విడిచి పెద్దలను సేవించేవాడు, విద్వాంసుడైనా ప్రేమబంధంతో చూసేవాడు, నైపుణ్యం లేకపోయినా ధర్మయుక్తుడు మరియు దాంతుడు కాని మనిషి, ఈ లోకంలో సజ్జనులచే ఆర్యునిగా పూజింపబడతాడు.