ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.298
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.298.1
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति ।
प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥ १२.२९८.१ ॥
କିଏ କାହାର ଉପକାର କରେ, ଆଉ କିଏ କାହାକୁ ଦିଏ? ଏହି ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପାଇଁ ହିଁ, ନିଜ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମସ୍ତ କର୍ମ କରେ।
12.298.2
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत् ।
सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥ १२.२९८.२ ॥
ଗୌରବରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଓ ସ୍ନେହହୀନ ଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ — ସହୋଦର ଭାଇକୁ ମଧ୍ୟ; ଅନ୍ୟ ପର ଲୋକ ବିଷୟରେ କଅଣ କହିବା।
12.298.3
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ ।
तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥ १२.२९८.३ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରହ ସମାନ; ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିଜ ଦେଉଥିବା ଦାନ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
12.298.4
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम् ।
संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥ १२.२९८.४ ॥
ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ନ୍ୟାୟରେ ଆସିଥିବା ଓ ନ୍ୟାୟରେ ବଢ଼ାଇଥିବା ଧନକୁ ଯତ୍ନ ସହ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ତାହା ଧର୍ମ ପାଇଁ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ।
12.298.5
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमार्जयेत् ।
शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरन् ॥ १२.२९८.५ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ କ୍ରୂର କର୍ମରେ ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କେବଳ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି ନୁହେଁ।
12.298.6
अपो हि प्रयताः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा ।
शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाऽश्नुते फलम् ॥ १२.२९८.६ ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଥଣ୍ଡା ଜଳ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଜଳ — ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଅତିଥି ଓ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତକୁ ଦେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଫଳ ପାଏ।
12.298.7
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना ।
फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनचिंतवांश्च सः ॥ १२.२९८.७ ॥
ମହାତ୍ମା ରନ୍ତିଦେବ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସେ ଫଳ, ପତ୍ର ଓ ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ।
12.298.8
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत् ।
तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥ १२.२९८.८ ॥
ସେହି ଫଳ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ମାଠରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ସେଥିପାଇଁ ପୃଥିବୀପତି ଶୈବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପରମ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ।
12.298.9
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्यश्चात्मनस्तथा ।
ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥ १२.२९८.९ ॥
ଦେବତା, ଅତିଥି, ଭୃତ୍ୟ, ପିତୃଗଣ ଓ ନିଜ ପ୍ରତି ମର୍ତ୍ୟ ଋଣୀ ହୋଇ ଜନ୍ମେ। ତେଣୁ ସେ ଋଣମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।
12.298.10
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा ।
पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥ १२.२९८.१० ॥
ମହର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ ଦ୍ୱାରା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା ଦ୍ୱାରା।
12.298.11
पाकशेपावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च ।
यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेत्कर्म आदितः ॥ १२.२९८.११ ॥
ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ନର ଅବଶେଷ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ପାଳନ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଭୃତ୍ୟବର୍ଗର ଯଥାବିଧି ପାଳନ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ କର୍ମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ।
12.298.12
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः ।
सम्यग्घृत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥ १२.२९८.१२ ॥
ପ୍ରୟତ୍ନରେ ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ, ଧନ ବିନା ମଧ୍ୟ, ଅଗ୍ନିରେ ଯଥାବିଧି ଆହୁତି ଦେଇ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
12.298.13
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत् ।
ऋग्भिः स्तुत्वा महाबाहो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥ १२.२९८.१३ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ଋଚୀକଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ। ହେ ମହାବାହୁ, ଋକ୍ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞଭାଗୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରି।
12.298.14
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात् ।
देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥ १२.२९८.१४ ॥
ଦେବଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଉଶନା ଶୁକ୍ରତ୍ୱ ପାଇଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରି ସେ ଆକାଶରେ ତେଜରେ ଘେରାଯାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.298.15
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ ।
कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथाऽऽत्मवान् ॥ १२.२९८.१५ ॥
ଅସିତ ଓ ଦେବଳ, ଏବଂ ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ, କକ୍ଷୀବାନ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ତାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ।
12.298.16
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च ।
भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥ १२.२९८.१६ ॥
ବଶିଷ୍ଠ, ଜମଦଗ୍ନି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅତ୍ରି; ଭରଦ୍ୱାଜ, ହରିଶ୍ମଶ୍ରୁ, କୁଣ୍ଡଧାର ଓ ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା।
12.298.17
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः ।
लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥ १२.२९८.१७ ॥
ଏହି ମହର୍ଷିମାନେ ଋକ୍ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରି, ସମାହିତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ସେହି ଧୀମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ।
12.298.18
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह ।
न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥ १२.२९८.१८ ॥
ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତବ କରି (ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି); କିନ୍ତୁ ନିନ୍ଦନୀୟ କର୍ମ କରି ଏଠାରେ ଉନ୍ନତି ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.298.19
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान् ।
धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥ १२.२९८.१९ ॥
ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲବ୍ଧ ଧନ ହିଁ ସତ୍ୟ; ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତକୁ ଧିକ୍କାର। ଜଗତରେ ଶାଶ୍ଵତ ଧର୍ମକୁ ଧନ ଲୋଭରେ କେହି ତ୍ୟାଗ ନ କରନ୍ତୁ।
12.298.20
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः ।
वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥ १२.२९८.२० ॥
ଆହିତାଗ୍ନି ଧର୍ମାତ୍ମା ହିଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଓ ଉତ୍ତମ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ପ୍ରଭୋ, ସମସ୍ତ ବେଦ ତିନି ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ଥିତ।
12.298.21
च चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते ।
श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥ १२.२९८.२१ ॥
ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅନାହିତାଗ୍ନିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେୟ, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କ୍ରିୟାବିହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.298.22
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा ।
गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥ १२.२९८.२२ ॥
ଅଗ୍ନି, ଆତ୍ମା, ମାତା, ପିତା, ଜନକ ଓ ଗୁରୁ — ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ, ଏମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
12.298.23
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी ।
विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात्।
दाक्ष्येण हीनो धर्मयुक्तो न दान्तो ।
लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥ १२.२९८.२३ ॥
ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି ଯେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବା କରେ, ବିଦ୍ୱାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନରେ ଦେଖେ, ଦକ୍ଷତାହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ ଦାନ୍ତ ନୁହେଁ ଯେ, ସେ ଏ ଲୋକରେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଯ ରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଏ।