મહાભારત · અધ્યાય 12.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.3.1
कर्णस्य बाहुवीर्येण प्रश्रयेण दमेन च ।
तुतोष भृगुशार्दूलो गुरुशुश्रूषया तथा ॥ १२.३.१ ॥
કર્ણના બાહુબળ, વિનય, સંયમ અને ગુરુસેવાથી ભૃગુવંશનો એ શ્રેષ્ઠ વીર પ્રસન્ન થયો.
12.3.2
ततस्तस्मै महातेजा ब्रह्मास्त्रं सनिवर्तनम् ।
प्रोवाच सुमहाप्रज्ञः स तपस्वी तपस्विने ॥ १२.३.२ ॥
પછી મહાતેજસ્વી, અતિ પ્રજ્ઞાવાન એ તપસ્વીએ તે તપસ્વીને બ્રહ્માસ્ત્ર અને તેના ઉપસંહારની વિધિ કહી.
12.3.3
विदितास्त्रस्ततः कर्णो रममाणोऽऽश्रमे भृगोः ।
चकार वै धनुर्वेदे यत्नमद्भुतविक्रमः ॥ १२.३.३ ॥
અસ્ત્રવિદ્યા શીખી લીધા પછી ભૃગુના આશ્રમમાં આનંદથી રહેતા અદ્ભુત પરાક્રમી કર્ણે ધનુર્વેદમાં પ્રયત્ન કર્યો.
12.3.4
ततः कदाचिद्रामस्तु चरन्नाश्रममन्तिकात् ।
कर्णेन सहितो धीमानुपवासेन कर्शितः ॥ १२.३.४ ॥
પછી એક વાર બુદ્ધિમાન રામ કર્ણ સાથે આશ્રમની નજીક ફરતા, ઉપવાસથી દુર્બળ થયા.
12.3.5
सुष्वाप जामदग्न्यस्तु विस्रम्भोत्पन्नसौहृदः ।
तस्योत्सङ्गे समाधाय शिरः क्लान्तमना गुरुः ॥ १२.३.५ ॥
વિશ્વાસથી જન્મેલી મૈત્રીને કારણે, થાકેલા મનથી જમદગ્નિપુત્ર, એ ગુરુ, તેના ખોળામાં માથું મૂકીને સૂઈ ગયા.
12.3.6
अथ क्रिमिः श्लेष्ममयो मांसशोणितभोजनः ।
दारुणो दारुणाकारः कर्णस्याभ्याशमागतः ॥ १२.३.६ ॥
ત્યારે કફમાંથી જન્મેલો, માંસ-રક્ત ખાનારો, ભયાનક આકારનો એક કીડો કર્ણની નજીક આવ્યો.
12.3.7
स तस्योरुमथासाद्य बिभेद रुधिराशनः ।
न चैनमशकत्क्षेप्तुं वक्तुं वाऽपि गुरोर्भयात् ॥ १२.३.७ ॥
તે તેની જાંઘ સુધી પહોંચીને લોહી પીનારા એ કીડાએ તેને વીંધી નાખી. ગુરુના ભયને કારણે તે તેને ફેંકી દઈ શક્યો નહીં કે કંઈ બોલી શક્યો નહીં.
12.3.8
स दश्यमानोऽपि तथा कृमिणा तेन भारत ।
गुरोः प्रबोधनाकाङ्क्षी तमुपैक्षत सूर्यजः ॥ १२.३.८ ॥
હે ભારત, તે કીડા દ્વારા એ રીતે કરડાયા છતાં, ગુરુને જગાડવાની ઇચ્છાથી સૂર્યપુત્રે તેની અવગણના કરી.
12.3.9
कर्णस्तु वेदनां धैर्यादसह्यां विनिगृह्य ताम् ।
अकम्पयन्नव्यथयन्धारयामास भार्गवम् ॥ १२.३.९ ॥
પરંતુ કર્ણે ધીરજથી એ અસહ્ય વેદનાને રોકી, કંપ્યા વિના અને વ્યથિત થયા વિના ભાર્ગવને સ્થિર રાખ્યા.
12.3.10
यदा स रुधिरेणाङ्गे परिस्पृष्टोऽभवद्गुरुः ।
तदाऽबुध्यत तेजस्वी संरब्धश्चैनमब्रवीत् ॥ १२.३.१० ॥
જ્યારે તેમના શરીરને તેના લોહીનો સ્પર્શ થયો, ત્યારે તેજસ્વી ગુરુને તે સમજાયું અને ક્રોધિત થઈને તેમણે તેને કહ્યું.
12.3.11
अहोऽस्म्यशुचितां प्राप्तः किमिदं च कृतं त्वया ।
कथयस्व भयं त्यक्त्वा याथातथ्यमिदं मम ॥ १२.३.११ ॥
અરે, હું અશુચિતા પામ્યો છું! તેં આ શું કર્યું? ભય છોડીને આનું સાચું સ્વરૂપ મને કહે.
12.3.12
तस्य कर्णस्तदाचष्ट कृमिणा परिभक्षणम् ।
ददर्श रामस्तं चापि कृमिं सूकरसंस्थितम् ॥ १२.३.१२ ॥
ત્યારે કર્ણે તેમને કીડાએ ખાધેલી વાત કહી. રામે તે કીડાને પણ જોયો, જે એક ભૂંડમાં રહેલો હતો.
12.3.13
अष्टपादं तीक्ष्णदंष्ट्रं सूचीभिः परिसंवृतम् ।
रोमभिः सन्निरुद्धाङ्गमलर्कं नाम नामतः ॥ १२.३.१३ ॥
આઠ પગવાળો, તીક્ષ્ણ દાઢોવાળો, સોયોથી ઘેરાયેલો, રોમોથી જેના અંગો રોકાયેલા હતા — નામથી તે અલર્ક કહેવાતો હતો.
12.3.14
स दृष्टमात्रो रामेण किमिः प्राणानवासृजत् ।
तस्मिन्नेवासृजि क्लिन्नस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३.१४ ॥
રામે જોતાં જ તે કીડાએ પ્રાણ છોડ્યા; તે જ લોહીમાં ભીંજાઈને તે અદ્ભુત જેવો થઈ ગયો.
12.3.15
ततोऽन्तरिक्षे ददृशे विश्वरूपः करालवान् ।
राक्षसो लोहितग्रीवः कृष्णाङ्गो मेघवाहनः ॥ १२.३.१५ ॥
ત્યારે આકાશમાં વિશ્વરૂપ, ભયંકર એક રાક્ષસ દેખાયો — લાલ ગળાવાળો, કાળા અંગોવાળો, મેઘવાહન.
12.3.16
स रामं प्राञ्जलिर्भूत्वा बभाषे पूर्णमानसः ।
स्वस्ति ते भृगुशार्दूल गमिष्येऽहं यथागतम् ॥ १२.३.१६ ॥
તે રામની સામે હાથ જોડીને, સંતુષ્ટ મનથી બોલ્યો — "હે ભૃગુશાર્દૂલ, તારું કલ્યાણ થાઓ; હું જેમ આવ્યો તેમ પાછો જઈશ."
12.3.17
मोक्षितो नरकादस्माद्भवता मुनिसत्तम ।
भद्रं च तेऽस्तु सिद्धिश्च प्रियं मे भवता कृतम् ॥ १२.३.१७ ॥
"હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તમે મને આ નરકમાંથી મુક્ત કર્યો. તમારું કલ્યાણ અને સિદ્ધિ થાઓ; તમે મારું પ્રિય કામ કર્યું છે."
12.3.18
तमुवाच महाबाहुर्जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
कस्त्वं कस्माच्च नरकं प्रतिपन्नो ब्रवीहि तत् ॥ १२.३.१८ ॥
ત્યારે મહાબાહુ, પ્રતાપી જમદગ્નિપુત્રે તેને કહ્યું — "તું કોણ છે? શા કારણે નરકમાં પડ્યો? તે મને કહે."
12.3.19
सोऽब्रवीदहमासं प्राग्दंशो नाम महासुरः ।
पुरा देवयुगे तात भृगोस्तु सवया इव ॥ १२.३.१९ ॥
તે બોલ્યો, "પૂર્વે દેવયુગમાં હું દંશ નામનો મહાસુર હતો, હે તાત, ભૃગુ જેવી ઉંમરનો."
12.3.20
सोऽहं भृगोः सुदयितां भार्यामपहरं बलात् ।
महर्षेरभिशापेन क्रिमिभूतोऽपतं भुवि ॥ १२.३.२० ॥
મેં ભૃગુની અતિપ્રિય પત્નીનું બળજબરીથી હરણ કર્યું; તે મહર્ષિના શાપથી હું કીડો બનીને પૃથ્વી પર પડ્યો.
12.3.21
अब्रवीद्धि स मां क्रुद्धस्तव पूर्वपितामहः ।
मूत्र श्लेष्माशनः पाय निरयं प्रतिपत्स्यसे ॥ १२.३.२१ ॥
ક્રોધિત તારા પૂર્વપિતામહે મને કહ્યું: "મૂત્ર અને કફ ખાનાર તું ગુદામાર્ગે નરકને પામીશ."
12.3.22
शापस्यान्तो भवेद्ब्रह्मन्नित्येवं तमथाब्रवम् ।
भविता भार्गवाद्रामादिंति मामब्रवीद्भृगुः ॥ १२.३.२२ ॥
"હે બ્રાહ્મણ, શાપનો અંત ક્યારે આવશે?" એમ મેં તેમને કહ્યું; ત્યારે ભૃગુએ મને કહ્યું: "ભાર્ગવ રામથી તે થશે."
12.3.23
सोऽहमेनां गतिं प्राप्तो यथा नकुशलस्तथा ।
त्वया साधो समागम्य विमुक्तः पापयोनितः ॥ १२.३.२३ ॥
હું આ દશાને પામ્યો; હવે હું કુશળ નથી. હે સાધુ, તને મળીને હું પાપયોનિથી મુક્ત થયો છું.
12.3.24
एवमुक्त्वा नमस्कृत्य ययौ रामं महासुरः ।
रामः कर्णं तु सक्रोधमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३.२४ ॥
આમ કહી, નમસ્કાર કરી તે મહાસુર ચાલ્યો ગયો. ત્યારે રામે ક્રોધ સાથે આ વચન કહ્યું.
12.3.25
अतिदुःखमिदं मूढ न जातु ब्राह्मणः सहेत् ।
क्षत्रियस्येव ते धैर्यं कामया सत्यमुच्यताम् ॥ १२.३.२५ ॥
હે મૂર્ખ, આ અતિશય દુઃખદાયક છે; કોઈ બ્રાહ્મણ આ ક્યારેય સહન ન કરે. તારી ધીરજ ક્ષત્રિય જેવી છે. ઇચ્છાથી સત્ય કહે.
12.3.26
तमुवाच ततः कर्णः शापाद्भीतः प्रसादयन् ।
ब्रह्मक्षत्रान्तरे जातं सूतं मां विद्धि भार्गव ॥ १२.३.२६ ॥
ત્યારે શાપથી ડરેલા કર્ણે તેમને પ્રસન્ન કરતાં કહ્યું: હે ભાર્ગવ, મને બ્રાહ્મણ અને ક્ષત્રિય વચ્ચે જન્મેલો સૂત જાણો.
12.3.27
राधेयः कर्ण इति मां प्रवदन्ति जना भुवि ।
प्रसादं कुरु मे ब्रह्मन्नस्त्रलुब्धस्य भार्गव ॥ १२.३.२७ ॥
પૃથ્વી પર લોકો મને રાધેય કર્ણ કહે છે. હે બ્રહ્મન્, હે ભાર્ગવ, અસ્ત્રલોભી એવા મારા પર કૃપા કરો.
12.3.28
पिता गुरुर्न संदेहो वेदविद्याप्रदः प्रभुः ।
अतो भार्गव इत्युक्तं मया गोत्रं तवान्तिके ॥ १२.३.२८ ॥
પિતા અને ગુરુ, વેદવિદ્યા આપનાર પ્રભુ એ જ છે, એમાં શંકા નથી. એટલે જ તમારી સમક્ષ મેં ભાર્ગવ ગોત્ર કહ્યું.
12.3.29
तमुवाच भृगुश्रेष्ठः सरोपः प्रदहन्निव ।
भूमौ निपतितं दीनं वेपमानं कृताञ्जलिम् ॥ १२.३.२९ ॥
ભૃગુશ્રેષ્ઠ ક્રોધથી જાણે બાળતા હોય તેમ, ભૂમિ પર પડેલા, દીન, ધ્રૂજતા, હાથ જોડેલા તેને બોલ્યા.
12.3.30
यस्मान्मिथ्याविचीर्णोऽहमस्त्रलोभादिह त्वया ।
तस्मादेतन्न ते मूढ ब्रह्मास्त्रं प्रतिभास्यति ॥ १२.३.३० ॥
અસ્ત્રના લોભથી તેં અહીં મારી સાથે જૂઠું બોલીને છેતરપિંડી કરી; એટલે હે મૂર્ખ, આ બ્રહ્માસ્ત્ર તને પ્રગટ નહીં થાય.
12.3.31
अन्यत्र वधकालात्ते सदृशे न समीयुपः ।
अब्राह्मणे न हि ब्रह्म चिरं तिष्ठेत्कदाचन ॥ १२.३.३१ ॥
મૃત્યુકાળ સિવાય તારા જેવા કોઈની સાથે તું ભેટીશ નહીં. કારણ કે અબ્રાહ્મણમાં બ્રહ્મ ક્યારેય લાંબો સમય ટકતું નથી.
12.3.32
गच्छेदानीं न ते स्थानमनृतस्येह विद्यते ।
न त्वया सदृशो युद्धे भविता क्षत्रियो भुवि ॥ १२.३.३२ ॥
હવે જા, અહીં અસત્ય માટે તારું સ્થાન નથી. પૃથ્વી પર યુદ્ધમાં તારા જેવો ક્ષત્રિય થશે નહીં.
12.3.33
एवमुक्तः स रामेण न्यायेनोपजगामह ।
दुर्योधनमुपागम्य कृतास्त्रोऽस्मीति चाब्रवीत् ॥ १२.३.३३ ॥
રામે એમ કહ્યું ત્યારે તે ન્યાયપૂર્વક પાછો ગયો. દુર્યોધન પાસે જઈને તેણે કહ્યું, "હું અસ્ત્રોમાં કુશળ થયો છું."