ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.3.1
कर्णस्य बाहुवीर्येण प्रश्रयेण दमेन च ।
तुतोष भृगुशार्दूलो गुरुशुश्रूषया तथा ॥ १२.३.१ ॥
ਕਰਣ ਦੀ ਬਾਹੂ-ਸ਼ਕਤੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
12.3.2
ततस्तस्मै महातेजा ब्रह्मास्त्रं सनिवर्तनम् ।
प्रोवाच सुमहाप्रज्ञः स तपस्वी तपस्विने ॥ १२.३.२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਗਿਆਵਾਨ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ।
12.3.3
विदितास्त्रस्ततः कर्णो रममाणोऽऽश्रमे भृगोः ।
चकार वै धनुर्वेदे यत्नमद्भुतविक्रमः ॥ १२.३.३ ॥
ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਅਦਭੁਤ ਪਰਾਕਰਮੀ ਕਰਣ ਨੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
12.3.4
ततः कदाचिद्रामस्तु चरन्नाश्रममन्तिकात् ।
कर्णेन सहितो धीमानुपवासेन कर्शितः ॥ १२.३.४ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਕਰਣ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵਰਤ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ।
12.3.5
सुष्वाप जामदग्न्यस्तु विस्रम्भोत्पन्नसौहृदः ।
तस्योत्सङ्गे समाधाय शिरः क्लान्तमना गुरुः ॥ १२.३.५ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਰਨ, ਥੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਗੁਰੂ, ਉਸਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ।
12.3.6
अथ क्रिमिः श्लेष्ममयो मांसशोणितभोजनः ।
दारुणो दारुणाकारः कर्णस्याभ्याशमागतः ॥ १२.३.६ ॥
ਫਿਰ ਬਲਗ਼ਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਮਾਸ-ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੀੜਾ ਕਰਣ ਕੋਲ ਆਇਆ।
12.3.7
स तस्योरुमथासाद्य बिभेद रुधिराशनः ।
न चैनमशकत्क्षेप्तुं वक्तुं वाऽपि गुरोर्भयात् ॥ १२.३.७ ॥
ਉਹ ਉਸਦੀ ਪੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੀੜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਝਟਕ ਨਾ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਿਆ।
12.3.8
स दश्यमानोऽपि तथा कृमिणा तेन भारत ।
गुरोः प्रबोधनाकाङ्क्षी तमुपैक्षत सूर्यजः ॥ १२.३.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਕੀੜੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੰਗੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ।
12.3.9
कर्णस्तु वेदनां धैर्यादसह्यां विनिगृह्य ताम् ।
अकम्पयन्नव्यथयन्धारयामास भार्गवम् ॥ १२.३.९ ॥
ਪਰ ਕਰਨ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸਹਿ ਪੀੜ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਕੰਬਦੇ ਜਾਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ।
12.3.10
यदा स रुधिरेणाङ्गे परिस्पृष्टोऽभवद्गुरुः ।
तदाऽबुध्यत तेजस्वी संरब्धश्चैनमब्रवीत् ॥ १२.३.१० ॥
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਲਹੂ ਨੇ ਛੂਹਿਆ, ਤਦ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.3.11
अहोऽस्म्यशुचितां प्राप्तः किमिदं च कृतं त्वया ।
कथयस्व भयं त्यक्त्वा याथातथ्यमिदं मम ॥ १२.३.११ ॥
ਅਹੋ, ਮੈਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
12.3.12
तस्य कर्णस्तदाचष्ट कृमिणा परिभक्षणम् ।
ददर्श रामस्तं चापि कृमिं सूकरसंस्थितम् ॥ १२.३.१२ ॥
ਤਦ ਕਰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਵੱਲੋਂ ਖਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੂਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
12.3.13
अष्टपादं तीक्ष्णदंष्ट्रं सूचीभिः परिसंवृतम् ।
रोमभिः सन्निरुद्धाङ्गमलर्कं नाम नामतः ॥ १२.३.१३ ॥
ਅੱਠ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ — ਨਾਮ ਤੋਂ ਉਹ ਅਲਰਕ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ।
12.3.14
स दृष्टमात्रो रामेण किमिः प्राणानवासृजत् ।
तस्मिन्नेवासृजि क्लिन्नस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३.१४ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਸ ਕੀੜੇ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ; ਉਸੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜ ਕੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
12.3.15
ततोऽन्तरिक्षे ददृशे विश्वरूपः करालवान् ।
राक्षसो लोहितग्रीवः कृष्णाङ्गो मेघवाहनः ॥ १२.३.१५ ॥
ਫਿਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਭਿਆਨਕ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਿੱਸਿਆ — ਲਾਲ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੇਘਵਾਹਨ।
12.3.16
स रामं प्राञ्जलिर्भूत्वा बभाषे पूर्णमानसः ।
स्वस्ति ते भृगुशार्दूल गमिष्येऽहं यथागतम् ॥ १२.३.१६ ॥
ਉਹ ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ — "ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।"
12.3.17
मोक्षितो नरकादस्माद्भवता मुनिसत्तम ।
भद्रं च तेऽस्तु सिद्धिश्च प्रियं मे भवता कृतम् ॥ १२.३.१७ ॥
"ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
12.3.18
तमुवाच महाबाहुर्जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
कस्त्वं कस्माच्च नरकं प्रतिपन्नो ब्रवीहि तत् ॥ १२.३.१८ ॥
ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।"
12.3.19
सोऽब्रवीदहमासं प्राग्दंशो नाम महासुरः ।
पुरा देवयुगे तात भृगोस्तु सवया इव ॥ १२.३.१९ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੰਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਸੁਰ ਸੀ, ਹੇ ਤਾਤ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਵਰਗੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ।"
12.3.20
सोऽहं भृगोः सुदयितां भार्यामपहरं बलात् ।
महर्षेरभिशापेन क्रिमिभूतोऽपतं भुवि ॥ १२.३.२० ॥
ਮੈਂ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਅਤਿ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੀੜਾ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
12.3.21
अब्रवीद्धि स मां क्रुद्धस्तव पूर्वपितामहः ।
मूत्र श्लेष्माशनः पाय निरयं प्रतिपत्स्यसे ॥ १२.३.२१ ॥
ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਗੁਦਾ ਰਾਹੀਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗਾ।"
12.3.22
शापस्यान्तो भवेद्ब्रह्मन्नित्येवं तमथाब्रवम् ।
भविता भार्गवाद्रामादिंति मामब्रवीद्भृगुः ॥ १२.३.२२ ॥
"ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਰਾਪ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ?" ਇਹ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਤੋਂ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ।"
12.3.23
सोऽहमेनां गतिं प्राप्तो यथा नकुशलस्तथा ।
त्वया साधो समागम्य विमुक्तः पापयोनितः ॥ १२.३.२३ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਾਧੂ, ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਂ ਪਾਪਯੋਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
12.3.24
एवमुक्त्वा नमस्कृत्य ययौ रामं महासुरः ।
रामः कर्णं तु सक्रोधमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३.२४ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਸੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.3.25
अतिदुःखमिदं मूढ न जातु ब्राह्मणः सहेत् ।
क्षत्रियस्येव ते धैर्यं कामया सत्यमुच्यताम् ॥ १२.३.२५ ॥
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ; ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ। ਤੇਰਾ ਧੀਰਜ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੱਚ ਦੱਸ।
12.3.26
तमुवाच ततः कर्णः शापाद्भीतः प्रसादयन् ।
ब्रह्मक्षत्रान्तरे जातं सूतं मां विद्धि भार्गव ॥ १२.३.२६ ॥
ਤਦ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਕਰਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਮਿਆ ਸੂਤ ਜਾਣੋ।
12.3.27
राधेयः कर्ण इति मां प्रवदन्ति जना भुवि ।
प्रसादं कुरु मे ब्रह्मन्नस्त्रलुब्धस्य भार्गव ॥ १२.३.२७ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਭੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ।
12.3.28
पिता गुरुर्न संदेहो वेदविद्याप्रदः प्रभुः ।
अतो भार्गव इत्युक्तं मया गोत्रं तवान्तिके ॥ १२.३.२८ ॥
ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ, ਵੇਦ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਭਾਰਗਵ ਗੋਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ।
12.3.29
तमुवाच भृगुश्रेष्ठः सरोपः प्रदहन्निव ।
भूमौ निपतितं दीनं वेपमानं कृताञ्जलिम् ॥ १२.३.२९ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਦੀਨ, ਕੰਬਦੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
12.3.30
यस्मान्मिथ्याविचीर्णोऽहमस्त्रलोभादिह त्वया ।
तस्मादेतन्न ते मूढ ब्रह्मास्त्रं प्रतिभास्यति ॥ १२.३.३० ॥
ਅਸਤਰ ਦੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮੂਰਖ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
12.3.31
अन्यत्र वधकालात्ते सदृशे न समीयुपः ।
अब्राह्मणे न हि ब्रह्म चिरं तिष्ठेत्कदाचन ॥ १२.३.३१ ॥
ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਕਦੇ ਵੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ।
12.3.32
गच्छेदानीं न ते स्थानमनृतस्येह विद्यते ।
न त्वया सदृशो युद्धे भविता क्षत्रियो भुवि ॥ १२.३.३२ ॥
ਹੁਣ ਜਾ, ਇੱਥੇ ਝੂਠ ਲਈ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
12.3.33
एवमुक्तः स रामेण न्यायेनोपजगामह ।
दुर्योधनमुपागम्य कृतास्त्रोऽस्मीति चाब्रवीत् ॥ १२.३.३३ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।"