ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.3.1
कर्णस्य बाहुवीर्येण प्रश्रयेण दमेन च ।
तुतोष भृगुशार्दूलो गुरुशुश्रूषया तथा ॥ १२.३.१ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁବୀର୍ଯ୍ୟ, ବିନୟ, ସଂଯମ ଏବଂ ଗୁରୁସେବାରେ ଭୃଗୁବଂଶର ଶାର୍ଦୂଳ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
12.3.2
ततस्तस्मै महातेजा ब्रह्मास्त्रं सनिवर्तनम् ।
प्रोवाच सुमहाप्रज्ञः स तपस्वी तपस्विने ॥ १२.३.२ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଅତି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ସେହି ତପସ୍ୱୀ ସେହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ତାର ଉପସଂହାର ବିଧି କହିଲେ।
12.3.3
विदितास्त्रस्ततः कर्णो रममाणोऽऽश्रमे भृगोः ।
चकार वै धनुर्वेदे यत्नमद्भुतविक्रमः ॥ १२.३.३ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଆୟତ୍ତ କରି ଭୃଗୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ବିକ୍ରମୀ କର୍ଣ୍ଣ ଧନୁର୍ବେଦରେ ଯତ୍ନ କଲେ।
12.3.4
ततः कदाचिद्रामस्तु चरन्नाश्रममन्तिकात् ।
कर्णेन सहितो धीमानुपवासेन कर्शितः ॥ १२.३.४ ॥
ତା'ପରେ ଥରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ବୁଲୁଥିବା ବେଳେ ଉପବାସରେ କୃଶ ହୋଇଥିଲେ।
12.3.5
सुष्वाप जामदग्न्यस्तु विस्रम्भोत्पन्नसौहृदः ।
तस्योत्सङ्गे समाधाय शिरः क्लान्तमना गुरुः ॥ १२.३.५ ॥
ବିଶ୍ୱାସରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୌହୃଦ୍ୟରେ କ୍ଲାନ୍ତ ମନରେ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର, ସେହି ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ କୋଳରେ ମସ୍ତକ ରଖି ଶୋଇପଡ଼ିଲେ।
12.3.6
अथ क्रिमिः श्लेष्ममयो मांसशोणितभोजनः ।
दारुणो दारुणाकारः कर्णस्याभ्याशमागतः ॥ १२.३.६ ॥
ତା'ପରେ କଫରୁ ଜନ୍ମିତ, ମାଂସ-ରକ୍ତଭୋଜୀ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଏକ କୀଟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା।
12.3.7
स तस्योरुमथासाद्य बिभेद रुधिराशनः ।
न चैनमशकत्क्षेप्तुं वक्तुं वाऽपि गुरोर्भयात् ॥ १२.३.७ ॥
ସେ ତା'ର ଊରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ରକ୍ତ ଖାଉଥିବା ସେହି କୀଟ ତାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା। ଗୁରୁଙ୍କ ଭୟରେ ସେ ତାକୁ ଝାଡ଼ି ପକାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ କିମ୍ବା କିଛି କହି ପାରିଲା ନାହିଁ।
12.3.8
स दश्यमानोऽपि तथा कृमिणा तेन भारत ।
गुरोः प्रबोधनाकाङ्क्षी तमुपैक्षत सूर्यजः ॥ १२.३.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେହି କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଦଂଶିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ତାକୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ।
12.3.9
कर्णस्तु वेदनां धैर्यादसह्यां विनिगृह्य ताम् ।
अकम्पयन्नव्यथयन्धारयामास भार्गवम् ॥ १२.३.९ ॥
କିନ୍ତୁ କର୍ଣ୍ଣ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସେହି ଅସହ୍ୟ ବେଦନାକୁ ଦମନ କରି, କମ୍ପି ନ ଉଠି ଓ ବ୍ୟଥିତ ନ ହୋଇ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ରଖିଲେ।
12.3.10
यदा स रुधिरेणाङ्गे परिस्पृष्टोऽभवद्गुरुः ।
तदाऽबुध्यत तेजस्वी संरब्धश्चैनमब्रवीत् ॥ १२.३.१० ॥
ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁଙ୍କ ଶରୀର ତା'ର ରକ୍ତରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ତେଜସ୍ୱୀ ତାହା ବୁଝିଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାକୁ କହିଲେ।
12.3.11
अहोऽस्म्यशुचितां प्राप्तः किमिदं च कृतं त्वया ।
कथयस्व भयं त्यक्त्वा याथातथ्यमिदं मम ॥ १२.३.११ ॥
ଆହା, ମୁଁ ଅଶୁଚି ହୋଇଗଲି! ତୁମେ ଏହା କଣ କଲ? ଭୟ ଛାଡ଼ି ଏହାର ସତ୍ୟ ମୋତେ କୁହ।
12.3.12
तस्य कर्णस्तदाचष्ट कृमिणा परिभक्षणम् ।
ददर्श रामस्तं चापि कृमिं सूकरसंस्थितम् ॥ १२.३.१२ ॥
ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କୀଟ ଖାଇଥିବା କଥା କହିଲେ। ରାମ ସେହି କୀଟକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଏକ ଶୂକର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା।
12.3.13
अष्टपादं तीक्ष्णदंष्ट्रं सूचीभिः परिसंवृतम् ।
रोमभिः सन्निरुद्धाङ्गमलर्कं नाम नामतः ॥ १२.३.१३ ॥
ଆଠ ପାଦ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାଢ଼ ବିଶିଷ୍ଟ, ସୂଚିରେ ଘେରା, ରୋମରେ ଅଙ୍ଗ ଅବରୁଦ୍ଧ — ନାମରେ ତାହା ଅଲର୍କ ବୋଲି ଜଣାଥିଲା।
12.3.14
स दृष्टमात्रो रामेण किमिः प्राणानवासृजत् ।
तस्मिन्नेवासृजि क्लिन्नस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३.१४ ॥
ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ସେ କୀଟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲା; ସେହି ରକ୍ତରେ ଭିଜି ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଭଳି ହେଲା।
12.3.15
ततोऽन्तरिक्षे ददृशे विश्वरूपः करालवान् ।
राक्षसो लोहितग्रीवः कृष्णाङ्गो मेघवाहनः ॥ १२.३.१५ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଭୟଙ୍କର ଏକ ରାକ୍ଷସ ଦେଖାଗଲା — ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବେକ, କୃଷ୍ଣ ଅଙ୍ଗ, ମେଘବାହନ।
12.3.16
स रामं प्राञ्जलिर्भूत्वा बभाषे पूर्णमानसः ।
स्वस्ति ते भृगुशार्दूल गमिष्येऽहं यथागतम् ॥ १२.३.१६ ॥
ସେ ରାମଙ୍କ ଆଗରେ ଯୋଡ଼ହାତ କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ କହିଲା — "ହେ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ଯେମିତି ଆସିଥିଲି ସେମିତି ଫେରିବି।"
12.3.17
मोक्षितो नरकादस्माद्भवता मुनिसत्तम ।
भद्रं च तेऽस्तु सिद्धिश्च प्रियं मे भवता कृतम् ॥ १२.३.१७ ॥
"ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହି ନରକରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସିଦ୍ଧି ହେଉ; ଆପଣ ମୋର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।"
12.3.18
तमुवाच महाबाहुर्जामदग्न्यः प्रतापवान् ।
कस्त्वं कस्माच्च नरकं प्रतिपन्नो ब्रवीहि तत् ॥ १२.३.१८ ॥
ତା'ପରେ ମହାବାହୁ, ପ୍ରତାପୀ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ତାକୁ କହିଲେ — "ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ କାରଣରୁ ନରକ ପାଇଛ? ତାହା ମୋତେ କୁହ।"
12.3.19
सोऽब्रवीदहमासं प्राग्दंशो नाम महासुरः ।
पुरा देवयुगे तात भृगोस्तु सवया इव ॥ १२.३.१९ ॥
ସେ କହିଲା, "ପୂର୍ବେ ଦେବଯୁଗରେ ମୁଁ ଦଂଶ ନାମକ ମହାସୁର ଥିଲି, ହେ ତାତ, ଭୃଗୁଙ୍କ ସମବୟସ୍କ।"
12.3.20
सोऽहं भृगोः सुदयितां भार्यामपहरं बलात् ।
महर्षेरभिशापेन क्रिमिभूतोऽपतं भुवि ॥ १२.३.२० ॥
ମୁଁ ଭୃଗୁଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲି; ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କ ଅଭିଶାପରେ ମୁଁ କୀଟ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲି।
12.3.21
अब्रवीद्धि स मां क्रुद्धस्तव पूर्वपितामहः ।
मूत्र श्लेष्माशनः पाय निरयं प्रतिपत्स्यसे ॥ १२.३.२१ ॥
କ୍ରୋଧିତ ତୁମର ପୂର୍ବପିତାମହ ମୋତେ କହିଲେ: "ମୂତ୍ର ଓ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ଖାଉଥିବା ତୁମେ ପାୟୁ ଦ୍ୱାରା ନରକ ପାଇବ।"
12.3.22
शापस्यान्तो भवेद्ब्रह्मन्नित्येवं तमथाब्रवम् ।
भविता भार्गवाद्रामादिंति मामब्रवीद्भृगुः ॥ १२.३.२२ ॥
"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶାପର ଅନ୍ତ କେବେ ହେବ?" ଏହା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି; ତେବେ ଭୃଗୁ ମୋତେ କହିଲେ, "ଭାର୍ଗବ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ହେବ।"
12.3.23
सोऽहमेनां गतिं प्राप्तो यथा नकुशलस्तथा ।
त्वया साधो समागम्य विमुक्तः पापयोनितः ॥ १२.३.२३ ॥
ମୁଁ ଏହି ଦଶାକୁ ପାଇଲି; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ କୁଶଳୀ ନୁହେଁ। ହେ ସାଧୁ, ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ କରି ମୁଁ ପାପଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
12.3.24
एवमुक्त्वा नमस्कृत्य ययौ रामं महासुरः ।
रामः कर्णं तु सक्रोधमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३.२४ ॥
ଏହା କହି, ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ମହାସୁର ଚାଲିଗଲା। ତେବେ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
12.3.25
अतिदुःखमिदं मूढ न जातु ब्राह्मणः सहेत् ।
क्षत्रियस्येव ते धैर्यं कामया सत्यमुच्यताम् ॥ १२.३.२५ ॥
ହେ ମୂର୍ଖ, ଏହା ଅତି ଦୁଃଖଦାୟକ; କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା କେବେ ସହି ପାରିବ ନାହିଁ। ତୁମ ଧୈର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପରି। ଇଚ୍ଛାରେ ସତ୍ୟ କୁହ।
12.3.26
तमुवाच ततः कर्णः शापाद्भीतः प्रसादयन् ।
ब्रह्मक्षत्रान्तरे जातं सूतं मां विद्धि भार्गव ॥ १२.३.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ଶାପରେ ଭୟଭୀତ କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କହିଲେ: ହେ ଭାର୍ଗବ, ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିତ ସୂତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।
12.3.27
राधेयः कर्ण इति मां प्रवदन्ति जना भुवि ।
प्रसादं कुरु मे ब्रह्मन्नस्त्रलुब्धस्य भार्गव ॥ १२.३.२७ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ ମୋତେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତି। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ହେ ଭାର୍ଗବ, ଅସ୍ତ୍ରଲୋଭୀ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ।
12.3.28
पिता गुरुर्न संदेहो वेदविद्याप्रदः प्रभुः ।
अतो भार्गव इत्युक्तं मया गोत्रं तवान्तिके ॥ १२.३.२८ ॥
ପିତା ଓ ଗୁରୁ, ବେଦବିଦ୍ୟା ଦାନକାରୀ ପ୍ରଭୁ ସେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଭାର୍ଗବ ଗୋତ୍ର କହିଲି।
12.3.29
तमुवाच भृगुश्रेष्ठः सरोपः प्रदहन्निव ।
भूमौ निपतितं दीनं वेपमानं कृताञ्जलिम् ॥ १२.३.२९ ॥
ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରୋଧରେ ଜାଳୁଥିବା ପରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦୀନ, କମ୍ପମାନ, ହାତ ଯୋଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.3.30
यस्मान्मिथ्याविचीर्णोऽहमस्त्रलोभादिह त्वया ।
तस्मादेतन्न ते मूढ ब्रह्मास्त्रं प्रतिभास्यति ॥ १२.३.३० ॥
ଅସ୍ତ୍ରଲୋଭରେ ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋତେ ମିଥ୍ୟା କହି ଠକିଛ; ତେଣୁ ହେ ମୂର୍ଖ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ତୁମ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ ନାହିଁ।
12.3.31
अन्यत्र वधकालात्ते सदृशे न समीयुपः ।
अब्राह्मणे न हि ब्रह्म चिरं तिष्ठेत्कदाचन ॥ १२.३.३१ ॥
ମୃତ୍ୟୁକାଳ ବ୍ୟତୀତ ତୁମ ପରି କାହା ସହିତ ତୁମେ ମିଳିତ ହେବ ନାହିଁ। କାରଣ ଅବ୍ରାହ୍ମଣରେ ବ୍ରହ୍ମ କେବେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ ନାହିଁ।
12.3.32
गच्छेदानीं न ते स्थानमनृतस्येह विद्यते ।
न त्वया सदृशो युद्धे भविता क्षत्रियो भुवि ॥ १२.३.३२ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାଅ, ଏଠାରେ ମିଥ୍ୟା ପାଇଁ ତୁମର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସମାନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବେ ନାହିଁ।
12.3.33
एवमुक्तः स रामेण न्यायेनोपजगामह ।
दुर्योधनमुपागम्य कृतास्त्रोऽस्मीति चाब्रवीत् ॥ १२.३.३३ ॥
ରାମ ଏହା କହିବାରୁ ସେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଫେରିଗଲେ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ହୋଇଛି।"