મહાભારત · અધ્યાય 12.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.30.1
ततो राजा पाण्डुसुतो नारदं प्रत्यभाषत ।
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि सुवर्णष्ठीविसंभवम् ॥ १२.३०.१ ॥
ત્યારે પાંડુપુત્ર રાજાએ નારદને કહ્યું: ભગવન્, સુવર્ણષ્ઠીવીની ઉત્પત્તિ સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે.
12.30.2
एवमुक्तस्तु स मुनिर्धर्मराजेन नारदः ।
आचचक्षे यथावृत्तं सुवर्णष्ठीविनं प्रति ॥ १२.३०.२ ॥
ધર્મરાજે આમ કહેતાં મુનિ નારદે સુવર્ણષ્ઠીવી વિશે જેમ બન્યું હતું તેમ વર્ણવ્યું.
12.30.3
एवमेतन्महाबाहो यथाऽयं केशवोऽब्रवीत् ।
कार्यस्यास्य तु यच्छेषं तत्ते वक्ष्यामि पृच्छतः ॥ १२.३०.३ ॥
હે મહાબાહુ, કેશવે કહ્યું તેમ જ આ છે. પણ આ કાર્યનો જે બાકીનો ભાગ છે તે પૂછનારા તને હું કહીશ.
12.30.4
अहं च पर्वतश्चैव स्वस्रीयो मे महाप्नुनिः ।
वस्तुकामावभिगतौ सृञ्जयं जयतां वरम् ॥ १२.३०.४ ॥
હું, પર્વત અને મારી બહેનનો પુત્ર મહા આપ્નુનિ—નિવાસની ઇચ્છાથી વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ સૃંજય પાસે ગયા.
12.30.5
तत्रावां पूजितौ तेन विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सर्वकामैः सुविहितौ निवसावोऽस्य वेश्मनि ॥ १२.३०.५ ॥
ત્યાં તેણે વિધિ પ્રમાણેના કર્મોથી અમારા બંનેનું પૂજન કર્યું; બધી ઇચ્છાઓ પૂરી કરીને સારી રીતે વ્યવસ્થા કરીને અમે તેના ઘરમાં રહ્યા.
12.30.6
व्यतिक्रान्तासु वर्षासु समये गमनस्य च ।
पर्वतो मामुवाचेदं काले वचनमर्थवत् ॥ १२.३०.६ ॥
ચોમાસાં વીતી ગયાં અને પ્રયાણનો સમય આવ્યો ત્યારે પર્વતે મને યોગ્ય સમયે આ અર્થપૂર્ણ વચન કહ્યું.
12.30.7
आवामस्य नरेन्द्रस्य गृहे परमपूजितौ ।
उषितौ समये ब्रह्मंस्तद्विचिन्तय सांप्रतम् ॥ १२.३०.७ ॥
અમે બંને આ નરેન્દ્રના ઘરે અત્યંત સન્માનિત થઈને થોડો સમય રહ્યા. હે બ્રહ્મન્, હવે તે વિશે વિચાર કર.
12.30.8
ततोऽहमब्रुवं राजन्पर्वतं सुभदर्शनम् ।
सर्वमेतत्त्वयि विभो भागिनेयोपपद्यते ॥ १२.३०.८ ॥
ત્યારે મેં શુભદર્શન પર્વતને કહ્યું, હે રાજન્. હે વિભો, આ બધું તારા માટે શક્ય છે, હે ભાગિનેય.
12.30.9
वरेण च्छन्द्यतां राजा लभतां यद्यदिच्छति ।
आवयोस्तपसा सिद्धिं प्राप्नोतु यदि मन्यसे ॥ १२.३०.९ ॥
વરદાનથી રાજાને પૂછવામાં આવે; તે જે ઇચ્છે તે મેળવે. જો તને યોગ્ય લાગે તો આપણા તપથી તેને સિદ્ધિ મળે.
12.30.10
तत आहूय राजानं सृञ्जयं जयतां वरम् ।
पर्वतोऽनुमतो वाक्यमुवाच कुरुपुङ्गव ॥ १२.३०.१० ॥
પછી વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ સૃંજય રાજાને બોલાવીને, અનુમતિ મેળવીને પર્વતે આ વચન કહ્યું, હે કુરુપુંગવ.
12.30.11
प्रीतौ स्वो नृप सत्कारैर्भवदार्जवसंभृतैः ।
आवाभ्यामभ्यनुज्ञातो वरं नृवर चिन्तय ॥ १२.३०.११ ॥
હે રાજન, તારા સરળ સત્કારોથી અમે બંને પ્રસન્ન થયા છીએ. અમારી અનુમતિ પામીને, હે નરશ્રેષ્ઠ, વરદાન વિશે વિચાર કર.
12.30.12
देवानामविहिंसायां न भवेन्मानुषे क्षमम् ।
तद्गृहाण महाराज पूजार्हो नौ मतो भवान् ॥ १२.३०.१२ ॥
દેવોની અહિંસામાં મનુષ્ય માટે આ યોગ્ય નથી. તેથી, હે મહારાજ, સ્વીકાર કર. અમારા મતે તું પૂજનીય છે.
12.30.13
प्रीतौ भवन्तौ यदि मे कृतमेतावता मम ।
एष एव परो लाभो निर्वृत्तो मे महाफलः ॥ १२.३०.१३ ॥
જો તમે બંને મારા પર પ્રસન્ન છો અને મારા માટે આટલું કર્યું છે, તો આ જ મારો પરમ લાભ છે; આ મને મહાન ફળ આપનાર બન્યું.
12.30.14
तमेवंवादिनं भूयः पर्वतः प्रत्यभाषत ।
शृणु राजन्सुसंकल्पं यत्ते हृदि चिरं स्थितम् ॥ १२.३०.१४ ॥
એ રીતે બોલનારને પર્વતમુનિએ ફરી ઉત્તર આપ્યો: હે રાજન, સાંભળો; તમારા હૃદયમાં લાંબા સમયથી સ્થિર રહેલો દૃઢ સંકલ્પ સાંભળો.
12.30.15
अभीप्ससि सुतं वीरं वीर्यवन्तं दृढव्रतम् ।
आयुष्मतं महाभागं देवराजसमद्युतिम् ॥ १२.३०.१५ ॥
તું એવો પુત્ર ઇચ્છે છે જે વીર, પરાક્રમી, દૃઢવ્રતી, દીર્ઘાયુષ્ય, મહાભાગ્યવાન અને દેવરાજ ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી હોય.
12.30.16
भविष्यत्येष ते कामो न त्वायुष्मान्भविष्यति ।
देवराजाभिभूत्यर्थं संकल्पो ह्ये ते हृदि ॥ १२.३०.१६ ॥
તારી આ ઇચ્છા પૂરી થશે; પણ તે દીર્ઘાયુ નહીં હોય. દેવરાજને પરાજિત કરવા માટે એવો સંકલ્પ તારા હૃદયમાં છે.
12.30.17
सुवर्णष्ठीवनाच्चैव स्वर्णष्ठीवी भविष्यति ।
रक्ष्यश्च देवराजात्स देवराजसमद्युतिः ॥ १२.३०.१७ ॥
તે સોનું થૂંકનાર થશે; દેવરાજથી તેનું રક્ષણ કરવું પડશે. તે દેવરાજ સમાન તેજસ્વી હશે.
12.30.18
तच्छ्रुत्वा सृञ्जयो वाक्यं पर्वतस्य महात्मनः ।
प्रसादयामास तदा नैतदेवं भवेदिति ॥ १२.३०.१८ ॥
મહાત્મા પર્વતના એ વચન સાંભળીને સંજયે ત્યારે તેમને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો: 'એવું ન થાઓ' એમ કહીને.
12.30.19
आयुष्मान्मे भवेत्पुत्रो भवतोस्तपस मुन ।
न च तं पर्वतः किंचिदुवाचेन्द्रव्यपेक्षया ॥ १२.३०.१९ ॥
હે મુનિ, તમારા તપથી મને દીર્ઘાયુ પુત્ર થાઓ. તે પર્વતમુનિએ ઇન્દ્ર સમાન પુત્ર વિશે કશું કહ્યું નહીં.
12.30.20
तमहं नृपतिं दीनमब्रवं पुनरेव च ।
स्मर्तव्योऽस्मि महाराज दर्शयिष्यामि ते सुतम् ॥ १२.३०.२० ॥
તે દુઃખી રાજાને મેં ફરીથી કહ્યું, "હે મહારાજ, મને યાદ રાખજો; હું તમને તમારો પુત્ર બતાવીશ."
12.30.21
अहं ते दयितं पुत्रं प्रेतराजवशं गतम् ।
पुनर्दास्यामि तद्रूपं मा शुचः पृथिवीपते ॥ १२.३०.२१ ॥
તમારો પ્રિય પુત્ર યમરાજના વશમાં ગયો છે; તેને તે જ રૂપમાં હું ફરી આપીશ. હે પૃથ્વીપતિ, શોક ન કરો.
12.30.22
एवमुक्त्वा तु नृपतिं प्रयातौ स्वो यथेप्सितम् ।
सृञ्जयश्च यथाकामं प्रविवेश स्वमन्दिरम् ॥ १२.३०.२२ ॥
રાજાને આમ કહીને તે બંને પોતાની ઇચ્છા મુજબ સ્વર્ગે ગયા; અને સૃંજય પણ ઇચ્છા મુજબ પોતાના ભવનમાં પ્રવેશ્યા.
12.30.23
सृञ्जयस्याथ राजर्षेः कस्मिंश्चित्कालपर्यये ।
जज्ञे पुत्रो महावीर्यस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १२.३०.२३ ॥
થોડા સમય પછી તે રાજર્ષિ સૃંજયને મહાપરાક્રમી પુત્ર જન્મ્યો; તે જાણે તેજથી ઝળહળતો હતો.
12.30.24
ववृधे स यथाकालं सरसीव महोत्पलम् ।
बभूव काञ्चनष्ठीवी यथार्थं नाम तस्य तत् ॥ १२.३०.२४ ॥
તે યથાસમયે સરોવરમાંના મોટા કમળની જેમ વધ્યો; અને તેનું તે નામ સાર્થક થયું — તે સોનાની થૂંકવાળો બન્યો.
12.30.25
तदद्भुततमं लोके पप्रथे कुरुसत्तम ।
बुबुधे तच्च देवेन्द्रो वरदानं मनीषिणोः ॥ १२.३०.२५ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તે અત્યંત અદ્ભુત વાત જગતમાં પ્રસરી; અને મનીષીઓના તે વરદાનને દેવેન્દ્રે પણ જાણ્યું.
12.30.26
ततः स्वाभिभवाद्भीतो बृहस्पतिमते स्थितः ।
कुमारस्यान्तरप्रेक्षी नित्यमेवाभ्यवर्तत ॥ १२.३०.२६ ॥
પછી પોતાના પરાભવના ભયથી, બૃહસ્પતિની સલાહ પ્રમાણે સ્થિર રહીને, કુમારમાં તક જોતા તે સદા તેમ જ આચરણ કરતો રહ્યો.
12.30.27
चोदयामास तद्वज्रं दिव्यास्रं मूर्तिमत्स्थ्रितम् ।
व्याघ्रो भूत्वा जहीमं त्वं राजपुत्रमिति प्रभो ॥ १२.३०.२७ ॥
દિવ્ય અસ્ત્ર તરીકે મૂર્ત રૂપે ઊભેલા તે વજ્રને તેણે પ્રેરિત કર્યું: 'વાઘ બનીને આ રાજપુત્રને હણ' એમ, હે પ્રભો.
12.30.28
प्रवृद्धः किल वीर्येण मामेषोऽभिभविष्यति ।
सृञ्जयस्य सुतो वज्र यथैनं पर्वतोऽब्रवीत् ॥ १२.३०.२८ ॥
'આ પરાક્રમથી વધીને મને ચોક્કસ હરાવશે' — હે વજ્ર, સૃંજયના પુત્ર વિશે પર્વતે જેમ તેને કહ્યું હતું તેમ.
12.30.29
एवमुक्तस्तु शक्रेण वज्रः परपुरंजयः ।
कुमारमन्तरप्रेक्षी नित्यमेवान्वपद्यत ॥ १२.३०.२९ ॥
શક્રે આમ કહ્યું ત્યારે, શત્રુનગરોને જીતનાર તે વજ્ર કુમારની પાછળ તક જોતું સદા લાગી રહ્યું.
12.30.30
सृञ्जयोऽपि सुतं प्राप्य देवराजसमद्युतिम् ।
हृष्टः सान्तः पुरो राजा वननित्यो बभूव ह ॥ १२.३०.३० ॥
દેવરાજ સમાન તેજવાળો પુત્ર મેળવીને સૃંજય પણ હર્ષિત થયો; તે રાજા અંતઃપુર સહિત સદા વનમાં વસનાર બન્યો.
12.30.31
ततो भागीरथीतीरे कदाचिन्निर्जने वने ।
धात्रीद्वितीयो बालः स क्रीडार्थं पर्यधावत ॥ १२.३०.३१ ॥
પછી એક વાર ભાગીરથીના કિનારે નિર્જન વનમાં, ધાત્રી સાથે તે બાળક રમવા માટે દોડ્યો.
12.30.32
पञ्चवर्षकदेशीयो बालो नागेन्द्रविक्रमः ।
सहसोत्पतितं व्याघ्रमाससाद महाबलम् ॥ १२.३०.३२ ॥
પાંચ વર્ષની ઉંમરનો તે બાળક, ગજેન્દ્ર જેવો પરાક્રમી, અચાનક કૂદીને આવેલા મહાબલી વાઘ સામે આવ્યો.
12.30.33
स बालस्तेन निष्पिष्टो वेपमानो नृपात्मजः ।
व्यसुः पपात मेदिन्यां ततो धात्री विचुक्रुशे ॥ १२.३०.३३ ॥
તે વાઘથી કચડાયેલો તે રાજકુમાર ધ્રૂજતો પ્રાણહીન થઈને ધરતી પર પડ્યો; ત્યારે ધાત્રી મોટેથી રડી ઊઠી.
12.30.34
हत्वा तु राजपुत्रं स तत्रैवान्तरधीयत ।
शार्दूलो देवराजस्य माययान्तर्हितस्तदा ॥ १२.३०.३४ ॥
રાજકુમારને મારીને તે વાઘ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો; ત્યારે દેવરાજની માયાથી તે છુપાઈ ગયો.
12.30.35
धात्र्यास्तु निनदं श्रुत्वा रुदत्याः परमार्तवत् ।
अभ्यधावत तं देशं स्वयमेव महीपतिः ॥ १२.३०.३५ ॥
ધાત્રીનો રુદનનો અવાજ સાંભળીને, અત્યંત વ્યાકુળ થઈને, રાજા પોતે જ તે સ્થળ તરફ દોડ્યો.
12.30.36
स ददर्श शयानं तं गतासुं पीतशोणितम् ।
कुमारं विगतानन्दं निशाकरमिव च्युतम् ॥ १२.३०.३६ ॥
તેમણે તે બાળકને જોયો; પ્રાણહીન, લોહીથી લથબથ, આનંદ વિનાનો, જાણે ખરી પડેલો ચંદ્ર હોય તેમ પડ્યો હતો.
12.30.37
स तमुत्सङ्गमारोप्य परिपीडितवक्षसम् ।
पुत्रं रुधिरसंसिक्तं पर्यदेवयदातुरः ॥ १२.३०.३७ ॥
છાતી કચડાયેલા, લોહીથી લથપથ એ પુત્રને ખોળામાં લઈને તે દુઃખી થઈ વિલાપ કરવા લાગ્યો.
12.30.38
ततस्ता मातरस्तस्य रुदत्यः शोककर्शिताः ।
अभ्यधावन्त तं देशं यत्र राजा स सृञ्जयः ॥ १२.३०.३८ ॥
ત્યારે શોકથી ક્ષીણ થયેલી, રડતી એની એ માતાઓ જ્યાં રાજા સૃંજય હતો તે સ્થળ તરફ દોડી ગઈ.
12.30.39
ततः स राजा सस्मार मामेव गतमानसः ।
तदाऽहं चिन्तनं ज्ञात्वा गतवांस्तस्य दर्शनम् ॥ १२.३०.३९ ॥
ત્યારે મન વિચલિત થયેલા એ રાજાએ મને જ સ્મર્યો. ત્યારે તેનો વિચાર જાણીને હું તેના દર્શને ગયો.
12.30.40
मयैतानि च वाक्यानि श्रावितः शोकलालसः ।
यानि ते यदुवीरेण कथितानि महीपते ॥ १२.३०.४० ॥
હે મહીપતિ, યદુવીરે તમને જે વચનો કહ્યાં હતાં, તે જ વચનો મેં શોકથી વ્યાકુળ તેને સંભળાવ્યાં.
12.30.41
संजीवितश्चापि पुनर्वासवानुमते तदा ।
भवितव्यं तथा तच्च न तच्छक्यमतोऽन्यथा ॥ १२.३०.४१ ॥
ઇન્દ્રની અનુમતિથી ત્યારે તે ફરી જીવી ઊઠ્યો. તેમ થવાનું જ હતું; તે બીજી રીતે બનવું શક્ય ન હતું.
12.30.42
तत ऊर्ध्वं कुमारस्तु स्वर्णष्ठीवी महायशाः ।
चित्तं प्रसादयामास पितृर्मातुश्च वीर्यवान् ॥ १२.३०.४२ ॥
ત્યાર પછી, સોનું થૂંકનારા એ મહાયશસ્વી, પરાક્રમી કુમારે પિતા અને માતાનું ચિત્ત પ્રસન્ન કર્યું.
12.30.43
कारयामास राज्यं च पितरि स्वर्गते नृप ।
वर्षाणां शतमेकं च सहस्रं भीमविक्रमः ॥ १२.३०.४३ ॥
હે રાજા, પિતા સ્વર્ગે ગયા પછી તેણે રાજ્ય ચલાવ્યું; ભીષણ પરાક્રમી તે સો અને હજાર વર્ષ સુધી શાસન કરતો રહ્યો.
12.30.44
तत ईजे महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
तर्पयामास देवांश्च पितॄंश्चैव महाद्युतिः ॥ १२.३०.४४ ॥
પછી તે મહાતેજસ્વીએ પુષ્કળ દક્ષિણા સાથે અનેક મહાયજ્ઞો કર્યા અને દેવો તથા પિતૃઓને તૃપ્ત કર્યા.
12.30.45
उत्पाद्य च बहून्पुत्रान्कुलसतानकारिणः ।
कालेन महता राजन्कालधर्ममुपेयिवान् ॥ १२.३०.४५ ॥
હે રાજા, વંશને આગળ વધારનારા અનેક પુત્રો ઉત્પન્ન કરીને લાંબા સમય પછી તે કાલધર્મ (મૃત્યુ) પામ્યો.
12.30.46
स त्वं राजेन्द्र संजातं शोकमेकं निवर्तय ।
यथा त्वं केशवः प्राह व्यामश्च सुमहातपाः ॥ १२.३०.४६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તારામાં જન્મેલા તે એક શોકને પાછો વાળ; જેમ કેશવે કહ્યું અને મહાતપસ્વી વ્યાસે કહ્યું.
12.30.47
पितृपैतामहं राज्यमास्थाय धुरमुद्वह ।
इष्ट्वा पुण्यैर्महायज्ञैरिष्टं लोकमवाप्स्यसि ॥ १२.३०.४७ ॥
પિતા અને દાદાનું રાજ્ય સ્વીકારીને ભાર ઉઠાવ; પુણ્યકારક મહાયજ્ઞો કરીને તું ઇષ્ટ લોક પામીશ.