มหาภารตะ · อัธยายะ 12.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.30.1
ततो राजा पाण्डुसुतो नारदं प्रत्यभाषत ।
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि सुवर्णष्ठीविसंभवम् ॥ १२.३०.१ ॥
ครั้งนั้น พระราชาผู้เป็นโอรสของปาณฑุตรัสกับฤๅษีนารทะว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังกำเนิดของผู้ที่พ่นทองคำ
12.30.2
एवमुक्तस्तु स मुनिर्धर्मराजेन नारदः ।
आचचक्षे यथावृत्तं सुवर्णष्ठीविनं प्रति ॥ १२.३०.२ ॥
เมื่อพระราชาผู้เป็นพระธรรมราชตรัสถามเช่นนั้น ฤๅษีนารทะจึงเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับผู้ที่พ่นทองคำตามที่เป็นมา
12.30.3
एवमेतन्महाबाहो यथाऽयं केशवोऽब्रवीत् ।
कार्यस्यास्य तु यच्छेषं तत्ते वक्ष्यामि पृच्छतः ॥ १२.३०.३ ॥
ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง เป็นอย่างนั้นจริง ดังที่พระเกศวะได้ตรัสไว้ ส่วนเหตุการณ์ที่เหลือของเรื่องนี้ ข้าพเจ้าจะเล่าให้ท่านผู้ถามฟัง
12.30.4
अहं च पर्वतश्चैव स्वस्रीयो मे महाप्नुनिः ।
वस्तुकामावभिगतौ सृञ्जयं जयतां वरम् ॥ १२.३०.४ ॥
ข้าพเจ้ากับปารวตะ และหลานชายของข้าพเจ้าคืออาปนุนีผู้ยิ่งใหญ่ ปรารถนาที่พำนัก จึงไปหาสัญชัย ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีชัย
12.30.5
तत्रावां पूजितौ तेन विधिदृष्टेन कर्मणा ।
सर्वकामैः सुविहितौ निवसावोऽस्य वेश्मनि ॥ १२.३०.५ ॥
ที่นั่นพระองค์ทรงให้เกียรติพวกเราทั้งสอง ด้วยพิธีกรรมที่กำหนดไว้ตามแบบแผน ทรงจัดหาทุกสิ่งที่ต้องการให้ครบถ้วน และพวกเราพำนักอยู่ในพระราชวังของพระองค์
12.30.6
व्यतिक्रान्तासु वर्षासु समये गमनस्य च ।
पर्वतो मामुवाचेदं काले वचनमर्थवत् ॥ १२.३०.६ ॥
เมื่อฤดูฝนผ่านไปแล้ว และถึงเวลาที่จะจากไป ปารวตะได้กล่าวถ้อยคำที่มีความหมายกับข้าพเจ้าในเวลาอันควร
12.30.7
आवामस्य नरेन्द्रस्य गृहे परमपूजितौ ।
उषितौ समये ब्रह्मंस्तद्विचिन्तय सांप्रतम् ॥ १२.३०.७ ॥
พวกเราทั้งสองได้รับการเคารพอย่างยิ่ง และพำนักอยู่ในพระราชวังของกษัตริย์องค์นี้ระยะหนึ่ง ข้าแต่พราหมณ์ บัดนี้ขอท่านโปรดพิจารณาเรื่องนี้
12.30.8
ततोऽहमब्रुवं राजन्पर्वतं सुभदर्शनम् ।
सर्वमेतत्त्वयि विभो भागिनेयोपपद्यते ॥ १२.३०.८ ॥
ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับปารวตะผู้มีรูปโฉมงดงามว่า ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ทั้งหมดนี้เป็นไปได้สำหรับท่าน หลานชายเอ๋ย
12.30.9
वरेण च्छन्द्यतां राजा लभतां यद्यदिच्छति ।
आवयोस्तपसा सिद्धिं प्राप्नोतु यदि मन्यसे ॥ १२.३०.९ ॥
ขอให้พระราชาได้รับการถามถึงพร และให้ทรงได้สิ่งใดก็ตามที่ทรงปรารถนา หากท่านเห็นสมควร ขอให้พระองค์บรรลุความสำเร็จด้วยตบะของพวกเราทั้งสอง
12.30.10
तत आहूय राजानं सृञ्जयं जयतां वरम् ।
पर्वतोऽनुमतो वाक्यमुवाच कुरुपुङ्गव ॥ १२.३०.१० ॥
จากนั้น ปารวตะได้รับอนุญาต จึงเชิญพระราชาสัญชัย ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้มีชัย แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ ข้าแต่วีรบุรุษแห่งกุรุ
12.30.11
प्रीतौ स्वो नृप सत्कारैर्भवदार्जवसंभृतैः ।
आवाभ्यामभ्यनुज्ञातो वरं नृवर चिन्तय ॥ १२.३०.११ ॥
ข้าแต่พระราชา พวกเราทั้งสองพอใจด้วยการต้อนรับของพระองค์ ซึ่งเต็มไปด้วยความซื่อตรง ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ เมื่อได้รับอนุญาตจากพวกเราแล้ว ขอพระองค์โปรดพิจารณาพรสักประการหนึ่ง
12.30.12
देवानामविहिंसायां न भवेन्मानुषे क्षमम् ।
तद्गृहाण महाराज पूजार्हो नौ मतो भवान् ॥ १२.३०.१२ ॥
ในหมู่มนุษย์ สิ่งที่เหมาะสมย่อมไม่ใช่สิ่งที่ละเมิดการไม่เบียดเบียนของเทวดา ข้าแต่มหาราช ขอพระองค์โปรดรับไว้เถิด เพราะพวกเราทั้งสองเห็นว่าพระองค์เป็นผู้คู่ควรแก่การให้เกียรติ
12.30.13
प्रीतौ भवन्तौ यदि मे कृतमेतावता मम ।
एष एव परो लाभो निर्वृत्तो मे महाफलः ॥ १२.३०.१३ ॥
หากท่านทั้งสองพอใจในตัวข้าพเจ้า และได้ทำให้ข้าพเจ้าเพียงเท่านี้แล้ว นี่คือลาภอันสูงสุดของข้าพเจ้า และสำหรับข้าพเจ้า มันได้ให้ผลอันยิ่งใหญ่แล้ว
12.30.14
तमेवंवादिनं भूयः पर्वतः प्रत्यभाषत ।
शृणु राजन्सुसंकल्पं यत्ते हृदि चिरं स्थितम् ॥ १२.३०.१४ ॥
ฤๅษีผู้อยู่บนภูเขาจึงตอบพระองค์ผู้กล่าวดังนั้นอีกครั้งว่า ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์โปรดฟังความตั้งใจอันมั่นคง ซึ่งดำรงอยู่ในพระทัยของพระองค์มานาน
12.30.15
अभीप्ससि सुतं वीरं वीर्यवन्तं दृढव्रतम् ।
आयुष्मतं महाभागं देवराजसमद्युतिम् ॥ १२.३०.१५ ॥
พระองค์ปรารถนาโอรสที่กล้าหาญ มีพลัง มั่นคงในวัตร มีอายุยืน มีโชคลาภยิ่งใหญ่ และรุ่งเรืองดุจพระราชาแห่งเทวดา
12.30.16
भविष्यत्येष ते कामो न त्वायुष्मान्भविष्यति ।
देवराजाभिभूत्यर्थं संकल्पो ह्ये ते हृदि ॥ १२.३०.१६ ॥
ความปรารถนาของพระองค์จะสำเร็จ แต่เขาจะไม่มีอายุยืน ความตั้งใจในพระทัยของพระองค์นั้นมีไว้เพื่อการเอาชนะพระราชาแห่งเทวดา
12.30.17
सुवर्णष्ठीवनाच्चैव स्वर्णष्ठीवी भविष्यति ।
रक्ष्यश्च देवराजात्स देवराजसमद्युतिः ॥ १२.३०.१७ ॥
เขาจะเป็นผู้พ่นทองคำ เพราะการพ่นทองคำนั่นเอง และเขาต้องได้รับการคุ้มครองจากพระราชาแห่งเทวดา และเขาจะรุ่งเรืองดุจพระราชาแห่งเทวดา
12.30.18
तच्छ्रुत्वा सृञ्जयो वाक्यं पर्वतस्य महात्मनः ।
प्रसादयामास तदा नैतदेवं भवेदिति ॥ १२.३०.१८ ॥
เมื่อสัญชัยได้ยินถ้อยคำของปารวตะผู้ยิ่งใหญ่นั้น ท่านจึงพยายามให้ปารวตะคลายความไม่พอใจ โดยกล่าวว่า ขออย่าให้เป็นเช่นนั้นเลย
12.30.19
आयुष्मान्मे भवेत्पुत्रो भवतोस्तपस मुन ।
न च तं पर्वतः किंचिदुवाचेन्द्रव्यपेक्षया ॥ १२.३०.१९ ॥
ข้าแต่ฤๅษี ขอให้ข้าพเจ้ามีโอรสที่มีอายุยืน ด้วยตบะของท่านเถิด ปารวตะมิได้กล่าวสิ่งใดแก่พระองค์เกี่ยวกับโอรสที่เสมอด้วยพระอินทร์
12.30.20
तमहं नृपतिं दीनमब्रवं पुनरेव च ।
स्मर्तव्योऽस्मि महाराज दर्शयिष्यामि ते सुतम् ॥ १२.३०.२० ॥
ข้าพเจ้าจึงกล่าวกับพระราชาผู้เศร้าโศกนั้นอีกครั้งว่า ข้าแต่มหาราช ขอพระองค์จงระลึกถึงข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะแสดงโอรสให้พระองค์ทอดพระเนตร
12.30.21
अहं ते दयितं पुत्रं प्रेतराजवशं गतम् ।
पुनर्दास्यामि तद्रूपं मा शुचः पृथिवीपते ॥ १२.३०.२१ ॥
บุตรอันเป็นที่รักของท่านได้ไปอยู่ในอำนาจของพระยมราช เราจะคืนรูปร่างนั้นให้แก่ท่าน โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน อย่าโศกเศร้าเลย
12.30.22
एवमुक्त्वा तु नृपतिं प्रयातौ स्वो यथेप्सितम् ।
सृञ्जयश्च यथाकामं प्रविवेश स्वमन्दिरम् ॥ १२.३०.२२ ॥
เมื่อกล่าวกับพระราชาเช่นนี้แล้ว ทั้งสองก็ไปสู่สวรรค์ตามที่ปรารถนา ส่วนสัญชัยก็เข้าไปยังวังของตนตามความประสงค์
12.30.23
सृञ्जयस्याथ राजर्षेः कस्मिंश्चित्कालपर्यये ।
जज्ञे पुत्रो महावीर्यस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १२.३०.२३ ॥
ต่อมาเมื่อเวลาผ่านไประยะหนึ่ง บุตรผู้มีกำลังมหาศาลก็เกิดแก่ราชฤๅษีสัญชัย บุตรนั้นเปล่งรัศมีราวกับลุกโชน
12.30.24
ववृधे स यथाकालं सरसीव महोत्पलम् ।
बभूव काञ्चनष्ठीवी यथार्थं नाम तस्य तत् ॥ १२.३०.२४ ॥
เขาเจริญเติบโตตามกาลเวลา เหมือนดอกบัวใหญ่ในสระ และชื่อของเขาก็ตรงตามความหมาย คือ ผู้พ่นทองคำ
12.30.25
तदद्भुततमं लोके पप्रथे कुरुसत्तम ।
बुबुधे तच्च देवेन्द्रो वरदानं मनीषिणोः ॥ १२.३०.२५ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ เหตุการณ์อัศจรรย์ยิ่งนั้นแพร่ไปทั่วโลก และพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาก็ทรงทราบเรื่องพรที่ประทานแก่ปราชญ์ทั้งหลาย
12.30.26
ततः स्वाभिभवाद्भीतो बृहस्पतिमते स्थितः ।
कुमारस्यान्तरप्रेक्षी नित्यमेवाभ्यवर्तत ॥ १२.३०.२६ ॥
จากนั้น ด้วยความกลัวว่าตนจะพ่ายแพ้ พระอินทร์จึงทรงปฏิบัติตามคำแนะนำของพระพฤหัสบดี และคอยหาช่องโจมตีกุมารอยู่เสมอ ทรงดำเนินการเช่นนั้นตลอดมา
12.30.27
चोदयामास तद्वज्रं दिव्यास्रं मूर्तिमत्स्थ्रितम् ।
व्याघ्रो भूत्वा जहीमं त्वं राजपुत्रमिति प्रभो ॥ १२.३०.२७ ॥
พระองค์ทรงสั่งให้สายฟ้าอันเป็นอาวุธทิพย์ซึ่งปรากฏเป็นรูปร่างอยู่ตรงนั้น โอ้ผู้เป็นใหญ่ "จงกลายเป็นเสือแล้วสังหารราชบุตรนี้เถิด"
12.30.28
प्रवृद्धः किल वीर्येण मामेषोऽभिभविष्यति ।
सृञ्जयस्य सुतो वज्र यथैनं पर्वतोऽब्रवीत् ॥ १२.३०.२८ ॥
"ด้วยกำลังที่เติบโตขึ้น ผู้นี้จะต้องเอาชนะข้าแน่" ภูเขาได้กล่าวเช่นนั้นกับสายฟ้า เกี่ยวกับบุตรของสัญชัย โอ้สายฟ้า
12.30.29
एवमुक्तस्तु शक्रेण वज्रः परपुरंजयः ।
कुमारमन्तरप्रेक्षी नित्यमेवान्वपद्यत ॥ १२.३०.२९ ॥
เมื่อพระศักระตรัสเช่นนั้นแล้ว สายฟ้าผู้พิชิตนครของศัตรู ก็คอยหาช่องโจมตีกุมารอยู่เสมอ และติดตามเขาไป
12.30.30
सृञ्जयोऽपि सुतं प्राप्य देवराजसमद्युतिम् ।
हृष्टः सान्तः पुरो राजा वननित्यो बभूव ह ॥ १२.३०.३० ॥
ฝ่ายสัญชัยเมื่อได้บุตรผู้มีรัศมีเทียบเท่าพระราชาแห่งเทวดา ก็ชื่นชมยินดี พระราชาพร้อมด้วยฝ่ายในของพระองค์ได้กลายเป็นผู้อยู่ในป่าเป็นนิตย์
12.30.31
ततो भागीरथीतीरे कदाचिन्निर्जने वने ।
धात्रीद्वितीयो बालः स क्रीडार्थं पर्यधावत ॥ १२.३०.३१ ॥
ต่อมา วันหนึ่งในป่าเปลี่ยวริมฝั่งแม่น้ำภาคีรถี กุมารนั้นวิ่งเล่นไปมาโดยมีนางพี่เลี้ยงคอยเป็นเพื่อน
12.30.32
पञ्चवर्षकदेशीयो बालो नागेन्द्रविक्रमः ।
सहसोत्पतितं व्याघ्रमाससाद महाबलम् ॥ १२.३०.३२ ॥
กุมารอายุห้าขวบ มีความกล้าหาญเหมือนจอมคชสาร ได้เผชิญหน้ากับเสือใหญ่ผู้มีกำลังมหาศาลที่กระโจนออกมาอย่างฉับพลัน
12.30.33
स बालस्तेन निष्पिष्टो वेपमानो नृपात्मजः ।
व्यसुः पपात मेदिन्यां ततो धात्री विचुक्रुशे ॥ १२.३०.३३ ॥
เสือนั้นทำให้ราชกุมารผู้สั่นสะท้านบาดเจ็บสาหัส เขาล้มลงบนพื้นดินโดยไร้ชีวิต จากนั้นนางพี่เลี้ยงก็ร้องไห้ระงมขึ้น
12.30.34
हत्वा तु राजपुत्रं स तत्रैवान्तरधीयत ।
शार्दूलो देवराजस्य माययान्तर्हितस्तदा ॥ १२.३०.३४ ॥
เมื่อฆ่าราชกุมารแล้ว เสือนั้นก็หายตัวไปทันทีตรงนั้น ถูกซ่อนไว้ด้วยมายาของพระราชาแห่งเทวดา
12.30.35
धात्र्यास्तु निनदं श्रुत्वा रुदत्याः परमार्तवत् ।
अभ्यधावत तं देशं स्वयमेव महीपतिः ॥ १२.३०.३५ ॥
เมื่อได้ยินเสียงร้องไห้ของนางพี่เลี้ยงที่โศกเศร้าอย่างยิ่ง พระราชาเองก็รีบวิ่งไปยังที่นั้นด้วยพระองค์เอง
12.30.36
स ददर्श शयानं तं गतासुं पीतशोणितम् ।
कुमारं विगतानन्दं निशाकरमिव च्युतम् ॥ १२.३०.३६ ॥
พระองค์ทอดพระเนตรเห็นกุมารนอนสิ้นพระชนม์ เลือดอาบไปทั้งตัว ปราศจากความสุข เหมือนดวงจันทร์ที่ร่วงลงจากฟ้า
12.30.37
स तमुत्सङ्गमारोप्य परिपीडितवक्षसम् ।
पुत्रं रुधिरसंसिक्तं पर्यदेवयदातुरः ॥ १२.३०.३७ ॥
พระราชาทรงอุ้มบุตรที่หน้าอกถูกกดทับและเปื้อนเลือดขึ้นบนตัก แล้วทรงคร่ำครวญด้วยความทุกข์ระทม
12.30.38
ततस्ता मातरस्तस्य रुदत्यः शोककर्शिताः ।
अभ्यधावन्त तं देशं यत्र राजा स सृञ्जयः ॥ १२.३०.३८ ॥
จากนั้น บรรดามารดาของเขาซึ่งร้องไห้และโทรมลงด้วยความโศกก็วิ่งไปยังที่ที่พระราชาสัญชัยประทับอยู่
12.30.39
ततः स राजा सस्मार मामेव गतमानसः ।
तदाऽहं चिन्तनं ज्ञात्वा गतवांस्तस्य दर्शनम् ॥ १२.३०.३९ ॥
ครั้งนั้น พระราชาผู้มีจิตใจล่องลอย ทรงระลึกถึงเพียงข้าพเจ้า ข้าพเจ้ารู้ความคิดของพระองค์จึงไปเฝ้าพระองค์
12.30.40
मयैतानि च वाक्यानि श्रावितः शोकलालसः ।
यानि ते यदुवीरेण कथितानि महीपते ॥ १२.३०.४० ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน ข้าพเจ้าได้ให้พระองค์ผู้ทรงกระหายความโศกได้ฟังถ้อยคำเหล่านั้นเอง ซึ่งวีรบุรุษแห่งยาทพได้กล่าวไว้แก่พระองค์
12.30.41
संजीवितश्चापि पुनर्वासवानुमते तदा ।
भवितव्यं तथा तच्च न तच्छक्यमतोऽन्यथा ॥ १२.३०.४१ ॥
ด้วยความยินยอมของวาสวะ (พระอินทร์) เขาก็ได้รับการชุบชีวิตกลับคืนมาในครานั้น สิ่งนั้นต้องเป็นไปเช่นนั้น และจะเป็นเป็นอย่างอื่นไม่ได้
12.30.42
तत ऊर्ध्वं कुमारस्तु स्वर्णष्ठीवी महायशाः ।
चित्तं प्रसादयामास पितृर्मातुश्च वीर्यवान् ॥ १२.३०.४२ ॥
หลังจากนั้น กุมารผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ผู้คายทองคำ แม้จะทรงพลัง ก็ได้ทำให้จิตใจของบิดาและมารดาเบิกบาน
12.30.43
कारयामास राज्यं च पितरि स्वर्गते नृप ।
वर्षाणां शतमेकं च सहस्रं भीमविक्रमः ॥ १२.३०.४३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อพระบิดาเสด็จสู่สวรรค์แล้ว พระองค์ก็ทรงปกครองราชอาณาจักรต่อมา ผู้มีพระปรีชาสามารถอันน่าเกรงขาม ทรงครองราชย์ถึงหนึ่งร้อยปีและหนึ่งพันปี
12.30.44
तत ईजे महायज्ञैर्बहुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
तर्पयामास देवांश्च पितॄंश्चैव महाद्युतिः ॥ १२.३०.४४ ॥
จากนั้น ผู้มีพระรัศมีอันยิ่งใหญ่ ได้ประกอบยัญพิธีอันยิ่งใหญ่มากมาย พร้อมด้วยทักษิณาอันอุดม และทรงทำให้เทวดาและปิตฤทั้งหลายอิ่มเอิบพอพระทัย
12.30.45
उत्पाद्य च बहून्पुत्रान्कुलसतानकारिणः ।
कालेन महता राजन्कालधर्ममुपेयिवान् ॥ १२.३०.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา ทรงให้กำเนิดโอรสมากมายผู้สืบทอดวงศ์ตระกูล และเมื่อกาลเวลายาวนานผ่านไป พระองค์ก็เสด็จไปสู่ธรรมแห่งกาล คือความตาย
12.30.46
स त्वं राजेन्द्र संजातं शोकमेकं निवर्तय ।
यथा त्वं केशवः प्राह व्यामश्च सुमहातपाः ॥ १२.३०.४६ ॥
ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ ขอพระองค์โปรดขจัดความโศกเศร้าเพียงอย่างเดียวที่เกิดขึ้นในพระทัยนั้นเสีย ดังที่พระเกศวะ (พระกฤษณะ) ได้ตรัสไว้ และดังที่ฤๅษีวยาสผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่ได้กล่าวไว้
12.30.47
पितृपैतामहं राज्यमास्थाय धुरमुद्वह ।
इष्ट्वा पुण्यैर्महायज्ञैरिष्टं लोकमवाप्स्यसि ॥ १२.३०.४७ ॥
จงรับราชอาณาจักรที่สืบทอดมาจากพระบิดาและปู่ แบกรับภาระนั้นไว้ เมื่อได้ประกอบยัญพิธีอันยิ่งใหญ่และเป็นบุญ พระองค์จะได้บรรลุโลกอันปรารถนา