Mahābhārata · Adhyāya 12.302
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.302.1
वर्णो विशेषवर्णानां महर्षे केन जायते ।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तद्ब्रूहि वदतां वर ॥ १२.३०२.१ ॥
Gran vidente, ¿por qué medio se produce el varṇa de las distintas castas? Deseo saberlo; dímelo, el mejor de los oradores.
12.302.2
यदेतज्जायतेऽपत्यं स एवायमिति श्रुतिः ।
कथं ब्राह्मणतो जातो विशेषग्रहणं गतः ॥ १२.३०२.२ ॥
La descendencia que nace es 'este mismo', dice la śruti. ¿Cómo, nacido de un brahmán, alcanza una condición distinta?
12.302.3
एवमेतन्महाराज येन जातः स एव सः ।
तपसस्त्वपकर्षेण जातिग्रहणतां गतः ॥ १२.३०२.३ ॥
Así es, gran rey: él es en verdad el mismo que aquel del que nació. Pero por la disminución de la austeridad adopta la adquisición de una casta.
12.302.4
सुक्षेत्राच्च सुबीजाच्च पुण्यो भवति संभवः ।
अतोऽन्यतरतो हीनादवरो नाम जायते ॥ १२.३०२.४ ॥
De un buen campo y buena semilla surge un nacimiento puro. Por tanto, si uno de los dos es inferior, nace un hijo llamado 'avara' (el inferior).
12.302.5
वक्राद्भुजाभ्यामूरुभ्यां पद्भ्यां चैवाथ जज्ञिरे ।
सृजतः प्रजापतेर्लोकानिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.३०२.५ ॥
De la boca, los brazos, los muslos y los pies nacieron — de Prajāpati al crear los mundos — así lo saben los conocedores del dharma.
12.302.6
मुखजा ब्राह्मणास्तात बाहुजाः क्षत्रियाः स्मृताः ।
ऊरुजा धनिनो राजन्पादजाः परिचारकाः ॥ १२.३०२.६ ॥
Los brahmanes, querido, se dice que nacen de la boca; los kṣatriyas se recuerdan nacidos de los brazos. Los ricos, oh rey, nacen de los muslos; los sirvientes de los pies.
12.302.7
चतुर्णामेव वर्णानामागमः पुरुषर्षभ ।
अतोन्ये त्वतिरिक्ता ये ते वै संकरजाः स्मृताः ॥ १२.३०२.७ ॥
Oh toro entre los hombres, el origen procede solo de las cuatro clases; los que están fuera de ellas se dice que son nacidos de mezcla.
12.302.8
क्षत्रियातिरथाम्बष्ठा उग्रा वैदेहकास्तथा ।
श्वपाकाः पुल्कसाः स्तेना निषादाः सूतमागधाः ॥ १२.३०२.८ ॥
Los kṣatriya-atirathas, ambaṣṭhas, ugras, vaidehakas, śvapākas, pulkasas, ladrones, niṣādas, sūtas y māgadhas — estos igualmente.
12.302.9
अयोगाः कारणा व्रात्याश्चाण्डालाश्च नराधिप ।
एते चतुर्भ्यो वर्णेभ्यो जायन्ते वै परस्परात् ॥ १२.३०२.९ ॥
Oh señor de los hombres, los ayogas, kāraṇas, vrātyas y caṇḍālas — estos nacen de las cuatro clases y unos de otros.
12.302.10
ब्रह्मणैकेन जातानां नानात्वं गोत्रतः कथम् ।
बहूनीह हि लोके वै गोत्राणि मुनिसत्तम ॥ १२.३०२.१० ॥
¿Cómo puede haber tal variedad de linajes entre los nacidos de un solo brahmín? Oh el mejor de los sabios, en verdad existen muchos linajes en este mundo.
12.302.11
यत्र तत्र कथं जाताः स्वयोनिं मुनयो गताः ।
शूद्रयोनौ समुत्पन्ना वियोनौ च तथा परे ॥ १२.३०२.११ ॥
¿Cómo nacieron los sabios aquí y allá y alcanzaron su propio origen? Algunos fueron producidos en vientre de śūdra, y otros en un vientre impropio.
12.302.12
राजन्नैतद्भवेद्ब्राह्ममपकृष्टेन जन्मना ।
महात्मनां समुत्पत्तिस्तपसा भावितात्मनाम् ॥ १२.३०२.१२ ॥
Oh rey, la condición de brahmín no puede provenir de un nacimiento humilde; las almas grandes surgen de quienes tienen el ser purificado por la austeridad.
12.302.13
उत्पाद्य पुत्रान्मुनयो नृपते यत्र तत्र ह ।
स्वेनैव तपसा तेषामृषित्वं विदधुः पुनः ॥ १२.३०२.१३ ॥
Oh rey, los sabios engendraron hijos aquí y allá, y luego, por su propia austeridad, establecieron su condición de videntes.
12.302.14
पितामहश्च मे पूर्वमृश्यशृङ्गश्च काश्यपः ।
वेदस्ताण्ड्यः कृपश्चैव काक्षीवत्कमठादयः ॥ १२.३०२.१४ ॥
Mi abuelo en tiempos pasados, y Ṛśyaśṛṅga y Kāśyapa, Veda, Tāṇḍya, Kṛpa, Kākṣīvat, Kamaṭha y otros.
12.302.15
यवक्रीतश्च नृपते द्रोणश्च वदतांवरः ।
आयुर्मतङ्गो दत्तश्च द्रुमदो मात्स्य एव च ॥ १२.३०२.१५ ॥
Y Yavakrīta, oh rey, y Droṇa, el mejor de los oradores, Āyu, Mataṅga, Datta, Drumada y también Mātsya.
12.302.16
एते स्वां प्रकृतिं प्राप्ता वैदेह तपसो बलात् ।
प्रतिष्ठिता वेदविदो दमेन तपसैव हि ॥ १२.३०२.१६ ॥
Estos, oh Vaideha, alcanzaron su propia naturaleza por el poder de la austeridad, y fueron establecidos como conocedores del Veda por el dominio de sí mismos y la austeridad solamente.
12.302.17
मूलगोत्राणि चत्वारि समुत्पन्नानि पार्थिव ।
अङ्गिराः कश्यपश्चैव वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ १२.३०२.१७ ॥
Surgieron cuatro linajes originales, oh rey: Aṅgiras, Kaśyapa, Vasiṣṭha y Bhṛgu.
12.302.18
कर्मतोऽन्यानि गोत्राणि समुत्पन्नानि पार्थिव ।
नामधेयानि तपसा तानि च ग्रहणं सताम् ॥ १२.३०२.१८ ॥
Otros linajes surgieron de las acciones, oh rey; esos nombres provienen de la austeridad y son aceptados por los buenos.
12.302.19
विशेषधर्मान्वर्णानां प्रब्रूहि भगवन्मम ।
ततः सामान्यधर्मांश्च सर्वत्र कुशलो ह्यसि ॥ १२.३०२.१९ ॥
Venerable señor, explícame los deberes propios de los varṇas, y luego también los deberes comunes, pues eres diestro en todo.
12.302.20
प्रतिग्रहो याजनं च तथैवाध्यापनं नृप ।
विशेषधर्मा विप्राणां रक्षा क्षत्रस्य शोभना ॥ १२.३०२.२० ॥
Recibir donativos, oficiar sacrificios y, asimismo, enseñar: estos son los deberes propios de los brahmanes; para el kṣatriya, la protección es el deber noble.
12.302.21
कृषिश्च पाशुपाल्यं च वाणिज्यं च विशामपि ।
द्विजानां परिचर्या च शूद्रकर्म नराधिप ॥ १२.३०२.२१ ॥
La agricultura, la cría de ganado y el comercio también corresponden a los vaiśyas; servir a los dvija es la tarea del śūdra, oh señor de los hombres.
12.302.22
विशेषधर्मा नृपते वर्णानां परिकीर्तिताः ।
धर्मान्साधारणांस्तात विस्तरेण शृणुष्व मे ॥ १२.३०२.२२ ॥
Oh rey, han sido declarados los deberes específicos de los varṇas; querido hijo, escucha ahora de mí, en detalle, los deberes comunes.
12.302.23
आनृशंस्यमर्हिसा चाप्रमादः संविभागिता ।
श्राद्धकर्मातिथेयं च सत्यमक्रोध एव च ॥ १२.३०२.२३ ॥
La bondad, la no violencia, la vigilancia, el compartir, el rito śrāddha, la hospitalidad, la veracidad y la ausencia de ira.
12.302.24
स्वेषु दारेषु संतोषः शौचं नित्याऽनसूयता ।
आत्मज्ञानं तितिक्षा च धर्माः साधारणा नृप ॥ १२.३०२.२४ ॥
El contento con las propias esposas, la pureza, la constante ausencia de envidia, el conocimiento del yo y la paciencia: estos son los deberes comunes, oh rey.
12.302.25
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्रयो वर्णा द्विजातयः ।
अत्र तेषामधीकारो धर्मेषु द्विपदां वर ॥ १२.३०२.२५ ॥
Brāhmaṇas, kṣatriyas y vaiśyas: estas tres varṇas son los dvijāti. Entre ellos reside la autoridad sobre los deberes, oh el mejor de los hombres.
12.302.26
विकर्मावस्थिता वर्णाः पतन्ति नृपते त्रयः ।
उन्नमन्ति यथा सन्त आश्रित्येह स्वकर्मसु ॥ १२.३०२.२६ ॥
Las tres varṇas que permanecen en la mala acción, oh rey, caen; como los justos se elevan aquí apoyándose en sus propios deberes.
12.302.27
न चापि शूद्रः पततीति निश्चयो ।
न चापि संस्कारमिहार्हतीति वा।
श्रुतिप्रयुक्तं न च धर्ममाप्नुते ।
न चास्य धर्मे प्रतिषेधनं कृतम् ॥ १२.३०२.२७ ॥
No es cierto que el śūdra caiga, ni que sea indigno de los ritos aquí. No alcanza el dharma prescrito por la Śruti, pero no se le ha impuesto prohibición alguna sobre su dharma.
12.302.28
वैदेहकं शूद्रमुदाहरन्ति ।
द्विजा महाराज श्रुतोपपन्नाः।
अहं हि पश्यामि नरेन्द्र देवं ।
विश्वस्य विष्णुं जगतः प्रधानम् ॥ १२.३०२.२८ ॥
Los dvija instruidos llaman a los Vaidehaka śūdra, oh gran rey; pero yo lo veo, oh señor de los hombres, como el dios Viṣṇu, el principal del universo.
12.302.29
सतां वृत्तमधिष्ठाय निहीना उद्दिधीर्षवः ।
मन्त्रवर्जं न दुष्यन्ति कुर्वाणाः पौष्टिकीः क्रियाः ॥ १२.३०२.२९ ॥
Los humildes que desean elevarse, apoyándose en la conducta de los buenos, no se contaminan al realizar los ritos de prosperidad sin mantra.
12.302.30
यथायथा हि सद्वॄत्तमालम्बन्तीतरे जनाः ।
यथातथा सुखं प्राप्य प्रेत्य चेह च मोदते ॥ १२.३०२.३० ॥
En la medida en que otras personas se aferran a la buena conducta, en esa medida alcanzan la felicidad y se alegran aquí y después de la muerte.
12.302.31
किं कर्म दूषयत्येनमथो जातिर्महामुने ।
संदेहो मे समुत्पन्नस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.३०२.३१ ॥
Gran sabio, ¿es la acción la que lo contamina, o el nacimiento? Me ha surgido una duda; conviene que me la expliques.
12.302.32
असंशयं महाराज उभयं दोषकारकम् ।
कर्म चैव हि जातिश्च विशेषं तु निशामय ॥ १२.३०२.३२ ॥
Sin duda, gran rey, tanto la acción como el nacimiento causan defecto. Pero escucha la distinción particular entre ambos.
12.302.33
जात्या च कर्मणा चैव दुष्टं कर्म न सेवते ।
जात्या दुष्टश्च यः पापं न करोति स पूरुषः ॥ १२.३०२.३३ ॥
El hombre que, aunque manchado por el nacimiento y por la acción, no practica acciones impuras, y que, aunque manchado por el nacimiento, no comete pecado — ese hombre es el (mejor).
12.302.34
जात्या प्रधानं पुरुषं कुर्वाणं कर्म धिक्कृतम् ।
कर्म तद्दूषयत्येनं तस्मात्कर्म न शोभनम् ॥ १२.३०२.३४ ॥
Al hombre que, siendo eminente por nacimiento, realiza una acción condenada, esa misma acción lo mancha. Por tanto, la acción no es algo bueno.
12.302.35
कानि कर्माणि धर्म्याणि लोकेऽस्मिन्द्विजसत्तम् ।
न हिंसन्तीह भूतानि क्रियमाणानि सर्वदा ॥ १२.३०२.३५ ॥
Oh mejor de los dos veces nacidos, ¿cuáles son las acciones justas en este mundo que, al realizarlas, nunca dañan a los seres?
12.302.36
शृणु मेऽत्र महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
यानि कर्माण्यहिंस्राणि नरं त्रायन्ति सर्वदा ॥ १२.३०२.३६ ॥
Escucha de mí aquí, gran rey, lo que me preguntas: las acciones no violentas protegen siempre al hombre.
12.302.37
संन्यस्याग्नीनुदासीनाः पश्यन्ति विगतज्वराः ।
नैःश्रेयसं कर्मपथं समारुह्य यथाक्रमम् ॥ १२.३०२.३७ ॥
Habiendo renunciado a los fuegos sagrados, indiferentes y libres de fiebre, contemplan; habiendo ascendido en orden el sendero de la acción que conduce al supremo bien.
12.302.38
प्रश्रिता विनयोपेता दमनित्याः सुसंशिताः ।
पयान्ति स्थानमजरं सर्वकर्मविवर्जिताः ॥ १२.३०२.३८ ॥
Humildes, dotados de disciplina, siempre dominados, bien refinados, libres de toda acción, se dirigen al lugar inmortal.
12.302.39
सर्वे वर्णा धर्मकार्याणि सम्यक् ।
कृत्वा राजन्सत्यवाक्यानि चोक्त्वा।
त्यक्त्वा धर्मं दारुणं जीवलोके ।
यान्ति स्वर्गं नात्र कार्यो विचारः ॥ १२.३०२.३९ ॥
Oh rey, todas las clases, habiendo cumplido debidamente los deberes del dharma y pronunciado palabras veraces, habiendo abandonado en este mundo de los vivos el dharma severo, van al cielo; aquí no hay duda.