มหาภารตะ · อัธยายะ 12.302
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.302.1
वर्णो विशेषवर्णानां महर्षे केन जायते ।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तद्ब्रूहि वदतां वर ॥ १२.३०२.१ ॥
มหาฤๅษี วรรณะของวรรณะต่าง ๆ เกิดขึ้นได้เพราะสิ่งใดเล่า ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้เรื่องนี้ ขอท่านจงบอกเถิด ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว
12.302.2
यदेतज्जायतेऽपत्यं स एवायमिति श्रुतिः ।
कथं ब्राह्मणतो जातो विशेषग्रहणं गतः ॥ १२.३०२.२ ॥
บุตรที่เกิดมานั้นคือ 'ผู้เดียวกันนี้' ดังที่คัมภีร์กล่าวไว้ เหตุใดเมื่อเกิดจากพราหมณ์ เขาจึงได้สถานะที่แตกต่างออกไปเล่า
12.302.3
एवमेतन्महाराज येन जातः स एव सः ।
तपसस्त्वपकर्षेण जातिग्रहणतां गतः ॥ १२.३०२.३ ॥
เป็นเช่นนั้นจริง มหาราช ผู้ที่เกิดจากผู้ใดก็คือผู้นั้นนั่นเอง แต่เพราะตบะเสื่อมถอยลง เขาจึงได้รับการยอมรับตามชาติกำเนิดที่ต่างออกไป
12.302.4
सुक्षेत्राच्च सुबीजाच्च पुण्यो भवति संभवः ।
अतोऽन्यतरतो हीनादवरो नाम जायते ॥ १२.३०२.४ ॥
จากนาที่ดีและเมล็ดพันธุ์ที่ดี การกำเนิดอันบริสุทธิ์จึงเกิดขึ้น ดังนั้น หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งในสองนั้นต่ำกว่า บุตรที่เรียกว่า 'อวร' (ผู้ต่ำกว่า) ก็จะเกิดขึ้น
12.302.5
वक्राद्भुजाभ्यामूरुभ्यां पद्भ्यां चैवाथ जज्ञिरे ।
सृजतः प्रजापतेर्लोकानिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.३०२.५ ॥
จากปาก แขน ต้นขา และเท้า พวกเขาจึงได้เกิดขึ้น จากพระประชาบดีผู้ทรงสร้างโลกทั้งหลาย ดังที่ผู้รู้ธรรมะกล่าวไว้
12.302.6
मुखजा ब्राह्मणास्तात बाहुजाः क्षत्रियाः स्मृताः ।
ऊरुजा धनिनो राजन्पादजाः परिचारकाः ॥ १२.३०२.६ ॥
ลูกที่เกิดจากปาก ท่านพราหมณ์ผู้เป็นที่รัก ถือกันว่าเป็นพราหมณ์ ลูกที่เกิดจากแขนถือว่าเป็นกษัตริย์ ผู้มั่งคั่งเกิดจากต้นขา โอ้พระราชา ผู้รับใช้เกิดจากเท้า
12.302.7
चतुर्णामेव वर्णानामागमः पुरुषर्षभ ।
अतोन्ये त्वतिरिक्ता ये ते वै संकरजाः स्मृताः ॥ १२.३०२.७ ॥
โอ้บุรุษผู้ประเสริฐดุจวัวหนุ่ม กำเนิดมีเพียงในวรรณะทั้งสี่เท่านั้น ส่วนผู้ที่อยู่นอกเหนือจากนี้ ถือกันว่าเกิดจากการผสมปนกัน
12.302.8
क्षत्रियातिरथाम्बष्ठा उग्रा वैदेहकास्तथा ।
श्वपाकाः पुल्कसाः स्तेना निषादाः सूतमागधाः ॥ १२.३०२.८ ॥
กษัตริย์อติรถะ อัมพัษฐะ อุครา ไวเทหกะ ศวปากะ ปุลกสะ โจร นิษาท สูต และมาคธะ ก็เป็นเช่นเดียวกัน
12.302.9
अयोगाः कारणा व्रात्याश्चाण्डालाश्च नराधिप ।
एते चतुर्भ्यो वर्णेभ्यो जायन्ते वै परस्परात् ॥ १२.३०२.९ ॥
โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ อโยคะ การณะ วราตยะ และจัณฑาล คนเหล่านี้เกิดจากวรรณะทั้งสี่และเกิดจากกันและกัน
12.302.10
ब्रह्मणैकेन जातानां नानात्वं गोत्रतः कथम् ।
बहूनीह हि लोके वै गोत्राणि मुनिसत्तम ॥ १२.३०२.१० ॥
เหตุใดผู้เกิดจากพราหมณ์เพียงคนเดียวจึงมีโคตรต่างกันได้หลากหลายเช่นนี้ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี ในโลกนี้มีโคตรมากมายจริง ๆ
12.302.11
यत्र तत्र कथं जाताः स्वयोनिं मुनयो गताः ।
शूद्रयोनौ समुत्पन्ना वियोनौ च तथा परे ॥ १२.३०२.११ ॥
เหตุใดฤๅษีทั้งหลายจึงเกิดขึ้นทั้งที่นั่นและที่นี่ แล้วบรรลุถึงกำเนิดของตนเอง บางท่านเกิดจากครรภ์ของศูทร และบางท่านเกิดจากครรภ์ที่ไม่เหมาะสม
12.302.12
राजन्नैतद्भवेद्ब्राह्ममपकृष्टेन जन्मना ।
महात्मनां समुत्पत्तिस्तपसा भावितात्मनाम् ॥ १२.३०२.१२ ॥
โอ้พระราชา ความเป็นพราหมณ์ไม่อาจเกิดจากกำเนิดที่ต่ำต้อยได้ ผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลายเกิดจากผู้ที่จิตใจได้รับการชำระแล้วด้วยตบะ
12.302.13
उत्पाद्य पुत्रान्मुनयो नृपते यत्र तत्र ह ।
स्वेनैव तपसा तेषामृषित्वं विदधुः पुनः ॥ १२.३०२.१३ ॥
โอ้พระราชา ฤๅษีทั้งหลายให้กำเนิดบุตรไว้ทั้งที่นั่นและที่นี่ แล้วด้วยตบะของตนเอง ก็ได้สถาปนาสถานะของการเป็นฤๅษีให้แก่บุตรเหล่านั้น
12.302.14
पितामहश्च मे पूर्वमृश्यशृङ्गश्च काश्यपः ।
वेदस्ताण्ड्यः कृपश्चैव काक्षीवत्कमठादयः ॥ १२.३०२.१४ ॥
ปิตามหะของข้าพเจ้าในกาลก่อน และฤษยศฤงคะกับกาศยปะ เวทะ ตาณฑยะ กฤปะ กากษีวัต กมฐะ และผู้อื่น ๆ
12.302.15
यवक्रीतश्च नृपते द्रोणश्च वदतांवरः ।
आयुर्मतङ्गो दत्तश्च द्रुमदो मात्स्य एव च ॥ १२.३०२.१५ ॥
และยวกรีตะ โอ้พระราชา และโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว อายุ มตังคะ ทัตตะ ทรุมทะ และมาตสยะด้วย
12.302.16
एते स्वां प्रकृतिं प्राप्ता वैदेह तपसो बलात् ।
प्रतिष्ठिता वेदविदो दमेन तपसैव हि ॥ १२.३०२.१६ ॥
คนเหล่านี้ โอ้ไวเทหะ ได้บรรลุสภาวะเดิมของตนด้วยพลังแห่งตบะ และได้รับการสถาปนาเป็นผู้รู้เวท ด้วยการข่มใจและตบะเท่านั้น
12.302.17
मूलगोत्राणि चत्वारि समुत्पन्नानि पार्थिव ।
अङ्गिराः कश्यपश्चैव वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ १२.३०२.१७ ॥
โอ้พระราชา โคตรดั้งเดิมสี่โคตรได้เกิดขึ้น คือ อังคิรัส กัศยปะ วสิษฐะ และภฤคุ
12.302.18
कर्मतोऽन्यानि गोत्राणि समुत्पन्नानि पार्थिव ।
नामधेयानि तपसा तानि च ग्रहणं सताम् ॥ १२.३०२.१८ ॥
โอ้พระราชา โคตรอื่น ๆ เกิดขึ้นจากการกระทำ ชื่อเหล่านั้นเกิดจากตบะ และเป็นที่ยอมรับของผู้ดี
12.302.19
विशेषधर्मान्वर्णानां प्रब्रूहि भगवन्मम ।
ततः सामान्यधर्मांश्च सर्वत्र कुशलो ह्यसि ॥ १२.३०२.१९ ॥
ขอท่านผู้เจริญโปรดบอกข้าพเจ้าถึงหน้าที่เฉพาะของแต่ละวรรณะ แล้วต่อด้วยหน้าที่ทั่วไปด้วย เพราะท่านชำนาญในทุกเรื่อง
12.302.20
प्रतिग्रहो याजनं च तथैवाध्यापनं नृप ।
विशेषधर्मा विप्राणां रक्षा क्षत्रस्य शोभना ॥ १२.३०२.२० ॥
โอ้พระราชา การรับทาน การเป็นผู้ประกอบพิธียัญ และการสอนเช่นกัน เป็นหน้าที่เฉพาะของพราหมณ์ ส่วนการคุ้มครองเป็นหน้าที่อันงดงามของกษัตริย์
12.302.21
कृषिश्च पाशुपाल्यं च वाणिज्यं च विशामपि ।
द्विजानां परिचर्या च शूद्रकर्म नराधिप ॥ १२.३०२.२१ ॥
การเกษตร การเลี้ยงสัตว์ และการค้า เป็นหน้าที่ของแพศย์ ส่วนการปรนนิบัติผู้เกิดสองครั้ง เป็นกิจของศูทร โอ้จอมนรา
12.302.22
विशेषधर्मा नृपते वर्णानां परिकीर्तिताः ।
धर्मान्साधारणांस्तात विस्तरेण शृणुष्व मे ॥ १२.३०२.२२ ॥
โอ้พระราชา หน้าที่เฉพาะของแต่ละวรรณะได้กล่าวไปแล้ว บัดนี้ ลูกรัก จงฟังจากเราโดยพิสดารถึงหน้าที่ร่วมทั่วไป
12.302.23
आनृशंस्यमर्हिसा चाप्रमादः संविभागिता ।
श्राद्धकर्मातिथेयं च सत्यमक्रोध एव च ॥ १२.३०२.२३ ॥
ความไม่เบียดเบียนอันอ่อนโยน ความไม่ทำร้ายผู้ใด ความไม่ประมาท การแบ่งปันสิ่งที่ตนมี พิธีศราทธะ การต้อนรับแขก ความสัตย์จริง และการไม่โกรธ
12.302.24
स्वेषु दारेषु संतोषः शौचं नित्याऽनसूयता ।
आत्मज्ञानं तितिक्षा च धर्माः साधारणा नृप ॥ १२.३०२.२४ ॥
ความสันโดษในภรรยาของตน ความบริสุทธิ์ การไม่ริษยาเป็นนิตย์ ความรู้ในอาตมัน และความอดทน โอ้พระราชา เหล่านี้คือหน้าที่ร่วมทั่วไป
12.302.25
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्रयो वर्णा द्विजातयः ।
अत्र तेषामधीकारो धर्मेषु द्विपदां वर ॥ १२.३०२.२५ ॥
พราหมณ์ กษัตริย์ และแพศย์ วรรณะทั้งสามนี้คือผู้เกิดสองครั้ง ในหน้าที่ทางธรรมเหล่านี้ พวกเขามีอำนาจ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์
12.302.26
विकर्मावस्थिता वर्णाः पतन्ति नृपते त्रयः ।
उन्नमन्ति यथा सन्त आश्रित्येह स्वकर्मसु ॥ १२.३०२.२६ ॥
โอ้พระราชา วรรณะทั้งสามที่ดำรงอยู่ในการกระทำที่ผิดธรรม ย่อมตกต่ำลง ดังที่คนดีย่อมเจริญขึ้นเพราะยึดมั่นในหน้าที่ของตนในโลกนี้
12.302.27
न चापि शूद्रः पततीति निश्चयो ।
न चापि संस्कारमिहार्हतीति वा।
श्रुतिप्रयुक्तं न च धर्ममाप्नुते ।
न चास्य धर्मे प्रतिषेधनं कृतम् ॥ १२.३०२.२७ ॥
ไม่แน่ว่าศูทรจะตกต่ำ และก็ไม่ได้กล่าวว่าเขาไม่คู่ควรแก่สังสการในโลกนี้ แต่เขาไม่บรรลุธรรมที่พระเวทกำหนด ทั้งนี้ก็ไม่มีข้อห้ามใดวางไว้ต่อธรรมของเขา
12.302.28
वैदेहकं शूद्रमुदाहरन्ति ।
द्विजा महाराज श्रुतोपपन्नाः।
अहं हि पश्यामि नरेन्द्र देवं ।
विश्वस्य विष्णुं जगतः प्रधानम् ॥ १२.३०२.२८ ॥
พวกผู้เกิดสองครั้งผู้เรียนรู้มาแล้วเรียกไวเทหกะว่าศูทร โอ้มหาราช แต่เรากลับเห็นเขา โอ้จอมนรา เป็นเทพวิษณุ ผู้เป็นประธานของจักรวาล
12.302.29
सतां वृत्तमधिष्ठाय निहीना उद्दिधीर्षवः ।
मन्त्रवर्जं न दुष्यन्ति कुर्वाणाः पौष्टिकीः क्रियाः ॥ १२.३०२.२९ ॥
คนต่ำต้อยผู้ปรารถนาจะยกตนขึ้น เมื่อดำรงอยู่ในความประพฤติของคนดี และประกอบพิธีเพื่อความเจริญโดยไม่ใช้มนตร์ ย่อมไม่เป็นมลทิน
12.302.30
यथायथा हि सद्वॄत्तमालम्बन्तीतरे जनाः ।
यथातथा सुखं प्राप्य प्रेत्य चेह च मोदते ॥ १२.३०२.३० ॥
คนอื่นยึดถือความประพฤติอันดีงามมากเพียงใด ก็ย่อมได้รับความสุขและรื่นเริงทั้งในโลกนี้และหลังความตายเพียงนั้น
12.302.31
किं कर्म दूषयत्येनमथो जातिर्महामुने ।
संदेहो मे समुत्पन्नस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.३०२.३१ ॥
โอ้มุนีผู้ยิ่งใหญ่ การกระทำหรือชาติกำเนิดทำให้เขาเป็นมลทินหรือไม่ ความสงสัยเกิดขึ้นในใจของข้า ขอท่านโปรดอธิบายให้ข้าฟัง
12.302.32
असंशयं महाराज उभयं दोषकारकम् ।
कर्म चैव हि जातिश्च विशेषं तु निशामय ॥ १२.३०२.३२ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลย โอ้มหาราช ทั้งการกระทำและชาติกำเนิดล้วนก่อให้เกิดมลทิน แต่โปรดฟังความแตกต่างเฉพาะระหว่างสองสิ่งนี้
12.302.33
जात्या च कर्मणा चैव दुष्टं कर्म न सेवते ।
जात्या दुष्टश्च यः पापं न करोति स पूरुषः ॥ १२.३०२.३३ ॥
ผู้ที่ถึงแม้จะเป็นมลทินด้วยชาติกำเนิดและด้วยการกระทำ แต่ไม่ประพฤติการกระทำที่เป็นมลทิน และผู้ที่ถึงแม้จะเป็นมลทินด้วยชาติกำเนิด แต่ไม่ก่อบาป บุรุษนั้นเป็นผู้ประเสริฐ
12.302.34
जात्या प्रधानं पुरुषं कुर्वाणं कर्म धिक्कृतम् ।
कर्म तद्दूषयत्येनं तस्मात्कर्म न शोभनम् ॥ १२.३०२.३४ ॥
บุรุษที่โดดเด่นด้วยชาติกำเนิดแต่ประกอบการกระทำที่ถูกประณาม ย่อมถูกการกระทำนั้นเองทำให้เป็นมลทิน เพราะฉะนั้น การกระทำจึงไม่ใช่สิ่งงดงาม
12.302.35
कानि कर्माणि धर्म्याणि लोकेऽस्मिन्द्विजसत्तम् ।
न हिंसन्तीह भूतानि क्रियमाणानि सर्वदा ॥ १२.३०२.३५ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง การกระทำใดในโลกนี้ที่ชอบด้วยธรรม ซึ่งเมื่อกระทำแล้วสัตว์ทั้งหลายไม่ถูกเบียดเบียนเลยตลอดเวลา
12.302.36
शृणु मेऽत्र महाराज यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
यानि कर्माण्यहिंस्राणि नरं त्रायन्ति सर्वदा ॥ १२.३०२.३६ ॥
โอ้มหาราช จงฟังข้าพเจ้าในเรื่องที่ท่านถามข้า การกระทำที่ไม่เบียดเบียนย่อมคุ้มครองมนุษย์ตลอดเวลา
12.302.37
संन्यस्याग्नीनुदासीनाः पश्यन्ति विगतज्वराः ।
नैःश्रेयसं कर्मपथं समारुह्य यथाक्रमम् ॥ १२.३०२.३७ ॥
เหล่าผู้สละไฟศักดิ์สิทธิ์ เป็นกลาง และปราศจากความกระวนกระวาย ย่อมเห็นทาง เมื่อขึ้นสู่หนทางแห่งการกระทำที่นำไปสู่ความดีสูงสุดโดยลำดับ
12.302.38
प्रश्रिता विनयोपेता दमनित्याः सुसंशिताः ।
पयान्ति स्थानमजरं सर्वकर्मविवर्जिताः ॥ १२.३०२.३८ ॥
ผู้ถ่อมตน ประกอบด้วยวินัย ควบคุมตนอยู่เป็นนิตย์ ขัดเกลาอย่างดี และพ้นจากกรรมทั้งปวง ย่อมไปสู่ฐานที่ไม่แก่ชรา
12.302.39
सर्वे वर्णा धर्मकार्याणि सम्यक् ।
कृत्वा राजन्सत्यवाक्यानि चोक्त्वा।
त्यक्त्वा धर्मं दारुणं जीवलोके ।
यान्ति स्वर्गं नात्र कार्यो विचारः ॥ १२.३०२.३९ ॥
โอ้พระราชา วรรณะทั้งปวงได้ปฏิบัติหน้าที่ทางธรรมอย่างถูกต้อง และได้กล่าวถ้อยคำแห่งความสัตย์แล้ว เมื่อละทิ้งธรรมอันโหดร้ายในโลกของผู้มีชีวิตนี้ ย่อมไปสู่สวรรค์ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย