ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.303
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.303.1
पिता सखायो गुरवः स्त्रियश्च ।
न निर्गुणानां प्रभवन्ति लोके।
अनन्यभक्ताः प्रियवादिनश्च ।
हिताश्च वश्याश्च तथैव राजन् ॥ १२.३०३.१ ॥
ತಂದೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಗುರುಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು — ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗುಣಹೀನರ ಮೇಲೆ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲ. ಅನನ್ಯಭಕ್ತರು, ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಹಿತರು ಮತ್ತು ವಶವರ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ, ಓ ರಾಜನೇ, ಹಾಗೆಯೇ (ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾರೆ).
12.303.2
पिता परं दैवतं मानवानां ।
मातुर्विशिष्टं पितरं वदन्ति।
ज्ञानस्य लाभं परमं वदन्ति ।
जितेन्द्रियार्थाः परमाप्नुवन्ति ॥ १२.३०३.२ ॥
ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಂದೆಯೇ ಪರಮ ದೇವತೆ; ತಾಯಿಗಿಂತಲೂ ತಂದೆ ವಿಶಿಷ್ಟನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನದ ಲಾಭವೇ ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳೂ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರೂ ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.303.3
रणाजिरे यत्र शराग्निसंस्तरे ।
नृपात्मजो घातमवाप्य दह्यते।
प्रयाति लोकानमरैः सुदुर्लभा ।
न्निषेवते स्वर्गफलं यथासुखम् ॥ १२.३०३.३ ॥
ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಾಗ್ನಿಯ ಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಪುತ್ರನು ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆದು ದಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವರ್ಗಫಲವನ್ನು ಸುಖದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.303.4
श्रान्तं भीतं भ्रष्टशस्त्रं रुदन्तं ।
पराङ्भुखं पारिवर्हैश्च हीनम्।
अनुद्यन्तं रोगिणं याचमानं ।
न वै हिंस्याद्बालवृद्धौ च राजन् ॥ १२.३०३.४ ॥
ದಣಿದವನನ್ನು, ಭಯಗೊಂಡವನನ್ನು, ಶಸ್ತ್ರ ಬಿದ್ದವನನ್ನು, ಅಳುತ್ತಿರುವವನನ್ನು, ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದವನನ್ನು, ತನ್ನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಇಲ್ಲದವನನ್ನು, ಶಸ್ತ್ರ ಎತ್ತದವನನ್ನು, ರೋಗಿಯನ್ನು, ಯಾಚಿಸುವವನನ್ನು — ಬಾಲಕನನ್ನು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧನನ್ನು, ಓ ರಾಜನೇ, ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂಸಿಸಬಾರದು.
12.303.5
पारिबर्हैः सुसंयुक्तमुद्यतं तुल्यतां गतम् ।
अतिक्रमेत्तं नृपतिः संग्रामे क्षत्रियात्मजम् ॥ १२.३०३.५ ॥
ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಸುಸಜ್ಜಿತನೂ, ಶಸ್ತ್ರವೆತ್ತಿದವನೂ, ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನೂ ಆದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು — ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿ (ದಾಟಿಹೋಗಲಿ).
12.303.6
तुल्यादिह वधः श्रेयान्विशिष्टाच्चेति निश्चयः ।
निहीनात्कातराच्चैव कृपणाद्गर्हितो वधः ॥ १२.३०३.६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದೂ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ. ಅಧಮನನ್ನು, ಹೇಡಿಯನ್ನು, ದೀನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಿಂದನೀಯ.
12.303.7
पापात्पापसमाचारान्निहीनाच्च नराधिप ।
पाप एष वधः प्रोक्तो नरकायेति निश्चयः ॥ १२.३०३.७ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪ, ಪಾಪಿಯನ್ನು, ಪಾಪಾಚಾರಿಯನ್ನು, ಅಧಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಪಾಪ. ಈ ವಧೆ ನರಕಕ್ಕೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ.
12.303.8
न कश्चित्राति वै राजन्दिष्टान्तवशमागतम् ।
सावशेषायुषं चापि कश्चिन्नैवापकर्षति ॥ १२.३०३.८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದೈವಾಂತದ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದವನನ್ನು ಯಾರೂ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಉಳಿದ ಆಯುಷ್ಯವುಳ್ಳವನನ್ನೂ ಯಾರೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.303.9
स्निग्धैश्च क्रियमाणानि कर्माणीह निवर्तयेत् ।
हिंसात्मकानि सर्वाणि नायुरिच्छेत्परायुषा ॥ १२.३०३.९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಹಿಂಸಾ ಸ್ವಭಾವದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಪರನ ಆಯುಷ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು.
12.303.10
गृहस्थानां तु सर्वेषां विनाशमभिकाङ्क्षताम् ।
निधनं शोभनं तात पुलिनेषु क्रियावताम् ॥ १२.३०३.१० ॥
ಓ ಮಗನೇ, ಗೃಹಸ್ಥರೆಲ್ಲರಿಗೂ — ವಿನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೂ — ಮರಣ ಶುಭ; ನದೀತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಅದು ಶುಭ.
12.303.11
आयुषि क्षयमापन्ने पञ्चत्वमुपगच्छति ।
तथा ह्यकारणाद्भवति कारणैरुपपादितम् ॥ १२.३०३.११ ॥
ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷಯಿಸಿದಾಗ ಜೀವಿ ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮರಣ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
12.303.12
तथा शरीरं भवति देहाद्येनोपपादितम् ।
अध्वानं गतकश्चायं प्राप्तश्चायं गृहाद्गृहम् ॥ १२.३०३.१२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹವು ದೇಹಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಂತೆ; ಒಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
12.303.13
द्वितीयं कारणं तत्र नान्यत्किंचन विद्यते ।
तद्देहं देहिनां युक्तं मोक्षभूतेषु वर्तते ॥ १२.३०३.१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣವೆಂದು ಬೇರೇನೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಆ ದೇಹ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು; ಅದು ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
12.303.14
शिरास्नाय्वस्थिसंघातं बीभत्सामेध्यसंकुलम् ।
भूतानामिन्द्रियाणां च गुणानां च समागमम् ॥ १२.३०३.१४ ॥
ನರಗಳು, ಸ್ನಾಯುಗಳು, ಎಲುಬುಗಳ ಸಮೂಹ; ಅಸಹ್ಯಕರ ಅಶುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದುದು; ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಸಂಯೋಗ.
12.303.15
त्वगन्तं देहमित्याहुर्विद्वांसोऽध्यात्मचिन्तकाः ।
गुणैरपि परिक्षीणं शरीरं मर्त्यतां गतम् ॥ १२.३०३.१५ ॥
ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತಕರಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ದೇಹವನ್ನು ಚರ್ಮದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಗುಣಗಳಿಂದಲೂ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ದೇಹವು ಮರ್ತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
12.303.16
शरीरिणा परित्यक्तं निश्चेष्टं गतचेतनम् ।
भूतैः प्रकृतिमापन्नैस्ततो भूमौ निमज्जति ॥ १२.३०३.१६ ॥
ದೇಹಿಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇಹವು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟವಾಗಿ ಚೇತನವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಭೂತಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ.
12.303.17
भावितं कर्मयोगेन जायते तत्रतत्र ह ।
इदं शरीरं वैदेह म्रियते यत्रयत्र ह।
तत्प्रपाते परो दृष्टो विसर्गः कर्मणस्तथा ॥ १२.३०३.१७ ॥
ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡು ಅವನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ವಿದೇಹನೇ, ಈ ದೇಹ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತದೋ, ಅದು ಬಿದ್ದಾಗ ಕರ್ಮದ ಪರಮ ಫಲ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.303.18
न जायते तु नृपते कंचित्कालमयं पुनः ।
परिभ्रमति भूतात्मा द्यामिवाम्बुधरो महान् ॥ १२.३०३.१८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇವನು ಕೆಲಕಾಲ ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆತ್ಮವು ದೊಡ್ಡ ಮೋಡವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತದೆ.
12.303.19
स पुनर्जायते राजन्प्राप्येहायतनं नृपः ।
मनसः परमो ह्यात्मा इन्द्रियेभ्यः परं मनः ॥ १२.३०३.१९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮವು ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
12.303.20
विविधानां च भूतानां जङ्गमाः परमा नृप ।
जङ्गमानामपि तथा द्विपदाः परमा मताः।
द्विपदानामपि तथा द्विजा वै परमाः स्मृताः ॥ १२.३०३.२० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಚಲಿಸುವವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಜೀವಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಎರಡು ಕಾಲಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
12.303.21
द्विजानामपि राजेन्द्र प्रज्ञावन्तः परा मताः ।
प्राज्ञानामात्मसंबुद्धाः संबुद्धानाममानिनः ॥ १२.३०३.२१ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲೂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಪಡೆದವರು, ಎಚ್ಚರಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನರಹಿತರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
12.303.22
जातमन्वेति मरणं नृणामिति विनिश्चयः ।
अन्तवन्ति हि कर्माणि सेवन्ते गुणतः प्रजाः ॥ १२.३०३.२२ ॥
ಹುಟ್ಟಿದವನನ್ನು ಮರಣವು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ. ಕರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾಗುವವು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಗುಣಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.303.23
आपन्ने तूत्तरां काष्ठां सूर्ये यो निधनं व्रजेत् ।
नक्षत्रे च मुहूर्ते च पुण्ये राजन्स पुण्यकृत् ॥ १२.३०३.२३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ.
12.303.24
अयोजयित्वा क्लेशेन जनं प्लाप्य च दुष्कृतम् ।
मृत्युनाऽऽत्मकृतेनेह कर्म कृत्वाऽऽत्मशक्तितः ॥ १२.३०३.२४ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ನಿಯಮಿಸದೆ, ಇತರರಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಮಾಡಿದವನು, ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಕೃತ್ಯದಿಂದ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
12.303.25
विषमुद्बन्धनं दाहो दस्युहस्तात्तथ वधः ।
दंष्ट्रिभ्यश्च पशुभ्यश्च प्राकृतो वध उच्यते ॥ १२.३०३.२५ ॥
ವಿಷ, ನೇಣು, ಬೆಂಕಿ, ದರೋಡೆಕೋರರ ಕೈಯಿಂದ ವಧೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ — ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.303.26
न चैभिः पुण्यकर्माणो युज्यन्ते चाभिसंधिजैः ।
एवंविधैश्च बहुभिरपरैः प्राकृतैरपि ॥ १२.३०३.२६ ॥
ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂಥ ಅನೇಕ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರಣಗಳೊಂದಿಗೂ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
12.303.27
ऊर्ध्वं भित्त्वा प्रतिष्ठन्ते प्राणाः पुण्यवतां नृप ।
मध्यतो मध्यपुण्यानामधो दुष्कृतकर्मणाम् ॥ १२.३०३.२७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಪುಣ್ಯವಂತರ ಪ್ರಾಣಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ (ದಾರಿಯನ್ನು) ಭೇದಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ; ಮಧ್ಯಮ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಪ್ರಾಣಗಳು ಮಧ್ಯದಿಂದ, ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ಮಾಡುವವರ ಪ್ರಾಣಗಳು ಕೆಳಗಿನಿಂದ.
12.303.28
एकः शत्रुर्न द्वितीयोस्ति शत्रु ।
रज्ञानतुल्यः पुरुषस्य राजन्।
येनावृतः कुरुते संप्रयुक्तो ।
घोराणि कर्माणि सुदारुणानि ॥ १२.३०३.२८ ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಶತ್ರು, ಎರಡನೆಯವನಿಲ್ಲ — ಓ ರಾಜನೇ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅಜ್ಞಾನದಂತೆ ಇರುವ ಶತ್ರು. ಅದರಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತನಾದವನು ಅತಿ ಘೋರ, ಬಹಳ ಭಯಂಕರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
12.303.29
प्रबोधनार्थं श्रुतिधर्मयुक्तं ।
वृद्धानुपास्य प्रभवेत यस्य।
प्रयत्नसाध्यो हि स राजपुत्र ।
प्रज्ञाशरेणोन्मथितः परैति ॥ १२.३०३.२९ ॥
ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ, ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ (ಜ್ಞಾನ) — ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದದ್ದು, ಅದು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯ, ಓ ರಾಜಕುಮಾರನೇ. ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ (ಶತ್ರು) ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.303.30
अधीत्य वेदं तपसा ब्रह्मचारी ।
यज्ञाञ्शक्त्या सन्निसृज्येह पञ्च।
वनं गच्छेत्पुरुषो धर्मकामः ।
श्रेयः कृत्वा स्थापयित्वा स्ववंशम् ॥ १२.३०३.३० ॥
ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಇಲ್ಲಿ ಐದು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಪುರುಷನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
12.303.31
उपभोगैरपि त्यक्तं नात्मानं सादयेन्नरः ।
चण्डालत्वेऽपि मानुष्यं सर्वथा तात शोभनम् ॥ १२.३०३.३१ ॥
ಭೋಗಗಳಿಂದ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಚಂಡಾಲನಾಗಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೇ.
12.303.32
इयं हि योनिः प्रथमा यां प्राप्य जगतीयते ।
आत्मा वै शक्यते त्रातुं कर्मभिः शुभलक्षणैः ॥ १२.३०३.३२ ॥
ಇದೇ ಮೊದಲ ಯೋನಿ; ಇದನ್ನು ಪಡೆದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವವು ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
12.303.33
कथं न विप्रणश्येम योनितोस्या इति प्रभो ।
कुर्वन्ति धर्मं मनुजाः श्रुतिप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १२.३०३.३३ ॥
"ಈ ಯೋನಿಯಿಂದ ನಾವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗದಿರೋಣ?" ಎಂದು, ಪ್ರಭುವೇ, ಮನುಷ್ಯರು ಶ್ರುತಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.303.34
यो दुर्लभतरं प्राप्य मानुष्यं द्विषते नरः ।
धर्मावमन्ता कामात्मा भवेत्स खलु वञ्च्यते ॥ १२.३०३.३४ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನು ಖಂಡಿತ ವಂಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.303.35
यस्तु प्रीतिपुराणेन चक्षुषा तात पश्यति ।
दीपोपमानि भूतानि यावदर्थान्न पश्यति ॥ १२.३०३.३५ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಹಳೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವವನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ದೀಪದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕಾಣುವವರೆಗೆ ಅವನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ.
12.303.36
सान्त्वेनानुप्रदानेन प्रियवादेन चाप्युत ।
समदुःखसुखो भूत्वा स परत्र महीयते ॥ १२.३०३.३६ ॥
ಸಾಂತ್ವನದಿಂದ, ಸರದಿಯ ದಾನದಿಂದ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ; ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವವನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.303.37
दानं त्यागः शोभना मुर्तिमद्भ्यो ।
भूयः प्लाव्यं तपसा वै शरीरम्।
सरस्वतीनैमिषपुष्करेषु ।
ये चाप्यन्ये पुण्यदेशाः पृथिव्याम् ॥ १२.३०३.३७ ॥
ದಾನ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಶುಭಕರ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಸರಸ್ವತಿ, ನೈಮಿಷ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಇತರ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ.
12.303.38
गृहेषु येषामसवः पतन्ति ।
तेषामथो निर्हरणं प्रशस्तम्।
यानेन वै प्रापणं च श्मशाने ।
शुचौ देशे विधिना चैव दाहः ॥ १२.३०३.३८ ॥
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಒಯ್ಯುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಶಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವುದು, ಶುಚಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ದಹಿಸುವುದು.
12.303.39
इष्टिः पुष्टिर्यजनं याजनं च ।
दार्ग पुण्यानां कर्मणां च प्रयोगः।
शक्त्या पित्र्यं यच्च किंचित्प्रशस्तं ।
सर्वाण्यात्मार्थे मानवोऽयं करोति ॥ १२.३०३.३९ ॥
ಇಷ್ಟಿ, ಪುಷ್ಟಿ, ಯಜನ, ಯಾಜನ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳ ದಾನ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ; ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾರ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಈ ಮನುಷ್ಯ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನ ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
12.303.40
गृहस्थानां च सर्वेषां विनाशमभिकाङ्क्षताम् ।
निधनं शोभनं तात पुलिनेषु क्रियावताम् ॥ १२.३०३.४० ॥
ಎಲೆ ಮಗನೇ! ಗೃಹಸ್ಥರೆಲ್ಲರಿಗೂ, ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೂ, ಮರಳ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಮರಣ ಶುಭಕರ.
12.303.41
धर्मशास्त्राणि वेदाश्च ष़डङ्गानि नराधिप ।
श्रेयसोर्थे विधीयन्ते नरस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ १२.३०३.४१ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪನೇ! ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಷಡಂಗಗಳು ಕ್ಲೇಶರಹಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.303.42
एतद्वै सर्वमाख्यातं मुनिना सुमहात्मना ।
विदेहराजाय पुरा श्रयेसोर्थे नराधिप ॥ १२.३०३.४२ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪನೇ! ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿಯು ವಿದೇಹ ರಾಜನಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.