മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.303
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.303.1
पिता सखायो गुरवः स्त्रियश्च ।
न निर्गुणानां प्रभवन्ति लोके।
अनन्यभक्ताः प्रियवादिनश्च ।
हिताश्च वश्याश्च तथैव राजन् ॥ १२.३०३.१ ॥
അച്ഛൻ, സുഹൃത്തുക്കൾ, ഗുരുക്കന്മാർ, സ്ത്രീകൾ — ലോകത്ത് ഗുണഹീനരുടെമേൽ ഇവർക്ക് സ്വാധീനമില്ല. അനന്യഭക്തരും പ്രിയം പറയുന്നവരും ഹിതകാരികളും വശ്യരും മാത്രം, ഓ രാജാവേ, അതുപോലെ (സ്വാധീനമുള്ളവരാകുന്നു).
12.303.2
पिता परं दैवतं मानवानां ।
मातुर्विशिष्टं पितरं वदन्ति।
ज्ञानस्य लाभं परमं वदन्ति ।
जितेन्द्रियार्थाः परमाप्नुवन्ति ॥ १२.३०३.२ ॥
മനുഷ്യർക്ക് അച്ഛനാണ് പരമദൈവം; അമ്മയേക്കാൾ വിശിഷ്ടൻ അച്ഛനെന്ന് പറയുന്നു. ജ്ഞാനലാഭമാണ് പരമമെന്ന് പറയുന്നു; ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയവരും ലക്ഷ്യനിഷ്ഠരും പരമം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.303.3
रणाजिरे यत्र शराग्निसंस्तरे ।
नृपात्मजो घातमवाप्य दह्यते।
प्रयाति लोकानमरैः सुदुर्लभा ।
न्निषेवते स्वर्गफलं यथासुखम् ॥ १२.३०३.३ ॥
യുദ്ധഭൂമിയിൽ അമ്പുതീയുടെ ശയ്യയിൽ രാജപുത്രൻ മരണം പ്രാപിച്ച് ദഹിക്കപ്പെടുന്നു; ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർലഭമായ ലോകങ്ങളിലേക്ക് അവൻ പോകുന്നു, സ്വർഗ്ഗഫലം സുഖമായി അനുഭവിക്കുന്നു.
12.303.4
श्रान्तं भीतं भ्रष्टशस्त्रं रुदन्तं ।
पराङ्भुखं पारिवर्हैश्च हीनम्।
अनुद्यन्तं रोगिणं याचमानं ।
न वै हिंस्याद्बालवृद्धौ च राजन् ॥ १२.३०३.४ ॥
ക്ഷീണിതനെയും ഭയന്നവനെയും ആയുധം വീണവനെയും കരയുന്നവനെയും പിന്തിരിഞ്ഞവനെയും തന്റെ സാമഗ്രികൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവനെയും ആയുധമുയർത്താത്തവനെയും രോഗിയെയും യാചകനെയും — ബാലനെയും വൃദ്ധനെയും, ഓ രാജാവേ, ഒരിക്കലും ഹിംസിക്കരുത്.
12.303.5
पारिबर्हैः सुसंयुक्तमुद्यतं तुल्यतां गतम् ।
अतिक्रमेत्तं नृपतिः संग्रामे क्षत्रियात्मजम् ॥ १२.३०३.५ ॥
സാമഗ്രികളോടെ നന്നായി സജ്ജനും ആയുധമുയർത്തിയവനും തുല്യത പ്രാപിച്ചവനുമായ ക്ഷത്രിയപുത്രനെ — യുദ്ധത്തിൽ രാജാവ് കടന്നുപോകട്ടെ (അവഗണിക്കട്ടെ).
12.303.6
तुल्यादिह वधः श्रेयान्विशिष्टाच्चेति निश्चयः ।
निहीनात्कातराच्चैव कृपणाद्गर्हितो वधः ॥ १२.३०३.६ ॥
ഇവിടെ തുല്യനെ വധിക്കുന്നത് ശ്രേഷ്ഠമാണ്; ഉന്നതനെ വധിക്കുന്നതും എന്നത് നിശ്ചയം. അധമനെയും ഭീരുവിനെയും ദീനനെയും വധിക്കുന്നത് നിന്ദ്യമാണ്.
12.303.7
पापात्पापसमाचारान्निहीनाच्च नराधिप ।
पाप एष वधः प्रोक्तो नरकायेति निश्चयः ॥ १२.३०३.७ ॥
ഹേ നരാധിപ, പാപിയെയും പാപാചാരിയെയും അധമനെയും വധിക്കുന്നത് പാപമാണ്. ഈ വധം നരകത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു എന്നത് നിശ്ചയം.
12.303.8
न कश्चित्राति वै राजन्दिष्टान्तवशमागतम् ।
सावशेषायुषं चापि कश्चिन्नैवापकर्षति ॥ १२.३०३.८ ॥
രാജാവേ, വിധിയുടെ അവസാനത്തിന്റെ വശത്തായവനെ ആരും രക്ഷിക്കുന്നില്ല; ശേഷിക്കുന്ന ആയുസ്സുള്ളവനെയും ആരും കുറയ്ക്കുന്നില്ല.
12.303.9
स्निग्धैश्च क्रियमाणानि कर्माणीह निवर्तयेत् ।
हिंसात्मकानि सर्वाणि नायुरिच्छेत्परायुषा ॥ १२.३०३.९ ॥
ഇവിടെ സ്നേഹത്തോടെ ചെയ്യപ്പെടുന്ന കർമ്മങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം; ഹിംസാസ്വഭാവമുള്ള എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ഒഴിവാക്കണം. മറ്റൊരാളുടെ ആയുസ്സിനാൽ സ്വന്തം ആയുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കരുത്.
12.303.10
गृहस्थानां तु सर्वेषां विनाशमभिकाङ्क्षताम् ।
निधनं शोभनं तात पुलिनेषु क्रियावताम् ॥ १२.३०३.१० ॥
പ്രിയ മകനേ, ഗൃഹസ്ഥന്മാരായ എല്ലാവർക്കും — നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും — മരണം ശുഭമാണ്; നദീതീരങ്ങളിൽ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും അത് ശുഭമാണ്.
12.303.11
आयुषि क्षयमापन्ने पञ्चत्वमुपगच्छति ।
तथा ह्यकारणाद्भवति कारणैरुपपादितम् ॥ १२.३०३.११ ॥
ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ജീവി പഞ്ചത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ മരണം കാരണമില്ലാതെയും സംഭവിക്കുന്നു, കാരണങ്ങളാലും സംഭവിക്കുന്നു.
12.303.12
तथा शरीरं भवति देहाद्येनोपपादितम् ।
अध्वानं गतकश्चायं प्राप्तश्चायं गृहाद्गृहम् ॥ १२.३०३.१२ ॥
അതുപോലെ ശരീരം ദേഹാദികളാൽ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇവൻ വഴിയിൽ നടക്കുന്ന സഞ്ചാരിയെപ്പോലെയാണ്; ഒരു വീട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്ക് എത്തുന്നു.
12.303.13
द्वितीयं कारणं तत्र नान्यत्किंचन विद्यते ।
तद्देहं देहिनां युक्तं मोक्षभूतेषु वर्तते ॥ १२.३०३.१३ ॥
അവിടെ രണ്ടാമത്തെ കാരണമായി മറ്റൊന്നും കാണുന്നില്ല. ദേഹധാരികൾക്ക് ആ ദേഹം യോജിച്ചതാണ്; അത് മോക്ഷം നേടിയവരിലും നിലനിൽക്കുന്നു.
12.303.14
शिरास्नाय्वस्थिसंघातं बीभत्सामेध्यसंकुलम् ।
भूतानामिन्द्रियाणां च गुणानां च समागमम् ॥ १२.३०३.१४ ॥
ഞരമ്പുകൾ, പേശികൾ, അസ്ഥികൾ എന്നിവയുടെ സമൂഹം; വെറുപ്പുളവാക്കുന്ന അശുദ്ധികളാൽ നിറഞ്ഞത്; ഭൂതങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംഗമം.
12.303.15
त्वगन्तं देहमित्याहुर्विद्वांसोऽध्यात्मचिन्तकाः ।
गुणैरपि परिक्षीणं शरीरं मर्त्यतां गतम् ॥ १२.३०३.१५ ॥
ആത്മചിന്തകരായ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ ശരീരം ത്വക്കുവരെ മാത്രമുള്ളതെന്ന് പറയുന്നു. ഗുണങ്ങളാലും ക്ഷയിച്ച് ശരീരം മർത്യതയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.303.16
शरीरिणा परित्यक्तं निश्चेष्टं गतचेतनम् ।
भूतैः प्रकृतिमापन्नैस्ततो भूमौ निमज्जति ॥ १२.३०३.१६ ॥
ദേഹിയാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ ശരീരം ചലനമറ്റതും ബോധമറ്റതുമാകുന്നു. പിന്നെ ഭൂതങ്ങൾ സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, അത് ഭൂമിയിൽ താഴുന്നു.
12.303.17
भावितं कर्मयोगेन जायते तत्रतत्र ह ।
इदं शरीरं वैदेह म्रियते यत्रयत्र ह।
तत्प्रपाते परो दृष्टो विसर्गः कर्मणस्तथा ॥ १२.३०३.१७ ॥
കർമയോഗത്താൽ രൂപപ്പെട്ട് അവൻ പലയിടങ്ങളിൽ ജനിക്കുന്നു. വിദേഹാ, ഈ ശരീരം എവിടെയെല്ലാം മരിക്കുന്നുവോ, അത് വീഴുമ്പോൾ കർമത്തിന്റെ പരമഫലം കാണപ്പെടുന്നു.
12.303.18
न जायते तु नृपते कंचित्कालमयं पुनः ।
परिभ्रमति भूतात्मा द्यामिवाम्बुधरो महान् ॥ १२.३०३.१८ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഇവൻ കുറച്ചുകാലം വീണ്ടും ജനിക്കുന്നില്ല; ജീവാത്മാവ് ആകാശത്തിലെ വലിയ മേഘം പോലെ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നു.
12.303.19
स पुनर्जायते राजन्प्राप्येहायतनं नृपः ।
मनसः परमो ह्यात्मा इन्द्रियेभ्यः परं मनः ॥ १२.३०३.१९ ॥
ഹേ രാജാവേ, അവൻ ഇവിടെ ഒരു ആശ്രയം നേടി വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. ആത്മാവ് മനസ്സിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം; മനസ്സ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം.
12.303.20
विविधानां च भूतानां जङ्गमाः परमा नृप ।
जङ्गमानामपि तथा द्विपदाः परमा मताः।
द्विपदानामपि तथा द्विजा वै परमाः स्मृताः ॥ १२.३०३.२० ॥
ഹേ രാജാവേ, വിവിധ ജീവികളിൽ ചലിക്കുന്നവയാണ് ശ്രേഷ്ഠം; ചലിക്കുന്നവയിൽ രണ്ടുകാലുള്ളവ ശ്രേഷ്ഠമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; രണ്ടുകാലുള്ളവയിൽ ദ്വിജർ ശ്രേഷ്ഠരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.303.21
द्विजानामपि राजेन्द्र प्रज्ञावन्तः परा मताः ।
प्राज्ञानामात्मसंबुद्धाः संबुद्धानाममानिनः ॥ १२.३०३.२१ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ദ്വിജരിലും പ്രജ്ഞാവാന്മാർ ശ്രേഷ്ഠരെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; പ്രജ്ഞാവാന്മാരിൽ ആത്മബോധം നേടിയവർ; ബോധോദയം നേടിയവരിൽ അഹങ്കാരമില്ലാത്തവർ ശ്രേഷ്ഠർ.
12.303.22
जातमन्वेति मरणं नृणामिति विनिश्चयः ।
अन्तवन्ति हि कर्माणि सेवन्ते गुणतः प्रजाः ॥ १२.३०३.२२ ॥
ജനിച്ചവനെ മരണം പിന്തുടരുന്നു എന്നത് മനുഷ്യരുടെ കാര്യത്തിൽ ഉറപ്പാണ്. കർമ്മങ്ങൾ നശ്വരമാണ്; ജീവികൾ ഗുണങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവയെ സേവിക്കുന്നു.
12.303.23
आपन्ने तूत्तरां काष्ठां सूर्ये यो निधनं व्रजेत् ।
नक्षत्रे च मुहूर्ते च पुण्ये राजन्स पुण्यकृत् ॥ १२.३०३.२३ ॥
ഹേ രാജാവേ, സൂര്യൻ ഉത്തരദിക്കിലെത്തുമ്പോൾ, ശുഭനക്ഷത്രത്തിലും ശുഭമുഹൂർത്തത്തിലും ആരാണോ മരിക്കുന്നത്, അവൻ പുണ്യകർമ്മിയാണ്.
12.303.24
अयोजयित्वा क्लेशेन जनं प्लाप्य च दुष्कृतम् ।
मृत्युनाऽऽत्मकृतेनेह कर्म कृत्वाऽऽत्मशक्तितः ॥ १२.३०३.२४ ॥
കഷ്ടപ്പെട്ട് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാതെ, മറ്റുള്ളവരെ ദണ്ഡിപ്പിച്ച് ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, ഇവിടെ സ്വന്തം കർമ്മഫലമായി, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് മരണം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.303.25
विषमुद्बन्धनं दाहो दस्युहस्तात्तथ वधः ।
दंष्ट्रिभ्यश्च पशुभ्यश्च प्राकृतो वध उच्यते ॥ १२.३०३.२५ ॥
വിഷം, തൂങ്ങിമരണം, അഗ്നി, കള്ളന്മാരുടെ കയ്യാൽ വധം, അതുപോലെ കോമ്പല്ലുള്ള മൃഗങ്ങളാൽ — ഇതിനെ സാധാരണ മരണം എന്ന് പറയുന്നു.
12.303.26
न चैभिः पुण्यकर्माणो युज्यन्ते चाभिसंधिजैः ।
एवंविधैश्च बहुभिरपरैः प्राकृतैरपि ॥ १२.३०३.२६ ॥
പുണ്യകർമ്മികൾ ഇവയോടും, ഉദ്ദേശത്തിൽനിന്നു ജനിച്ചവയോടും ചേരുന്നില്ല; ഇത്തരം മറ്റനേകം സാധാരണ മരണങ്ങളോടും അങ്ങനെതന്നെ.
12.303.27
ऊर्ध्वं भित्त्वा प्रतिष्ठन्ते प्राणाः पुण्यवतां नृप ।
मध्यतो मध्यपुण्यानामधो दुष्कृतकर्मणाम् ॥ १२.३०३.२७ ॥
രാജാവേ! പുണ്യവാന്മാരുടെ പ്രാണങ്ങൾ മുകളിലേക്ക് (വഴി) ഭേദിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു; മധ്യപുണ്യവാന്മാരുടേത് മധ്യത്തിൽനിന്ന്, ദുഷ്കർമ്മികളുടേത് താഴെനിന്ന്.
12.303.28
एकः शत्रुर्न द्वितीयोस्ति शत्रु ।
रज्ञानतुल्यः पुरुषस्य राजन्।
येनावृतः कुरुते संप्रयुक्तो ।
घोराणि कर्माणि सुदारुणानि ॥ १२.३०३.२८ ॥
ഒരേയൊരു ശത്രു, രണ്ടാമതൊന്നില്ല — രാജാവേ, മനുഷ്യന് അജ്ഞാനത്തിനു തുല്യനായ ശത്രു. അതിനാൽ ആവൃതനും പ്രേരിതനുമായവൻ അതിഭയങ്കരവും അതിദാരുണവുമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു.
12.303.29
प्रबोधनार्थं श्रुतिधर्मयुक्तं ।
वृद्धानुपास्य प्रभवेत यस्य।
प्रयत्नसाध्यो हि स राजपुत्र ।
प्रज्ञाशरेणोन्मथितः परैति ॥ १२.३०३.२९ ॥
ഉണർവിനായി, ശ്രുതിയും ധർമ്മവും ചേർന്ന (ജ്ഞാനം) — വൃദ്ധരെ സേവിച്ച് നേടാവുന്നത്; അത് പ്രയത്നത്താൽ സാധിക്കുന്നതാണ്, രാജപുത്രാ. പ്രജ്ഞയാകുന്ന അമ്പിനാൽ മഥിക്കപ്പെട്ട (ശത്രു) അകന്നുപോകുന്നു.
12.303.30
अधीत्य वेदं तपसा ब्रह्मचारी ।
यज्ञाञ्शक्त्या सन्निसृज्येह पञ्च।
वनं गच्छेत्पुरुषो धर्मकामः ।
श्रेयः कृत्वा स्थापयित्वा स्ववंशम् ॥ १२.३०३.३० ॥
വേദം പഠിച്ച്, തപസ്സിനാൽ ബ്രഹ്മചാരിയായി, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ഇവിടെ അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വനത്തിലേക്ക് പോകണം; സ്വവംശത്തെ സ്ഥാപിച്ച് ശ്രേയസ്സ് നേടണം.
12.303.31
उपभोगैरपि त्यक्तं नात्मानं सादयेन्नरः ।
चण्डालत्वेऽपि मानुष्यं सर्वथा तात शोभनम् ॥ १२.३०३.३१ ॥
ഭോഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാലും മനുഷ്യൻ സ്വയം നശിപ്പിക്കരുത്; പ്രിയ മകനേ, ചണ്ഡാലനായി ജനിച്ചാലും മനുഷ്യജന്മം എല്ലാ വിധത്തിലും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
12.303.32
इयं हि योनिः प्रथमा यां प्राप्य जगतीयते ।
आत्मा वै शक्यते त्रातुं कर्मभिः शुभलक्षणैः ॥ १२.३०३.३२ ॥
ഇതാണ് ആദ്യത്തെ യോനി; ഇതു ലഭിച്ചാണ് ലോകത്തിൽ ജീവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നത്; ശുഭലക്ഷണമുള്ള കർമ്മങ്ങളാൽ മാത്രമേ ആത്മാവിനെ രക്ഷിക്കാനാകൂ.
12.303.33
कथं न विप्रणश्येम योनितोस्या इति प्रभो ।
कुर्वन्ति धर्मं मनुजाः श्रुतिप्रामाण्यदर्शनात् ॥ १२.३०३.३३ ॥
"ഈ യോനിയിൽനിന്ന് നാം എങ്ങനെ നശിക്കാതിരിക്കും?" എന്നു വിചാരിച്ച്, പ്രഭോ, മനുഷ്യർ ശ്രുതിയുടെ പ്രാമാണ്യം കണ്ടു ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
12.303.34
यो दुर्लभतरं प्राप्य मानुष्यं द्विषते नरः ।
धर्मावमन्ता कामात्मा भवेत्स खलु वञ्च्यते ॥ १२.३०३.३४ ॥
അത്യന്തം ദുർല്ലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും അതിനെ വെറുക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ധർമ്മത്തെ അവഗണിച്ച് കാമത്തിൽ മുഴുകിയവൻ, തീർച്ചയായും വഞ്ചിക്കപ്പെടും.
12.303.35
यस्तु प्रीतिपुराणेन चक्षुषा तात पश्यति ।
दीपोपमानि भूतानि यावदर्थान्न पश्यति ॥ १२.३०३.३५ ॥
പ്രിയ മകനേ, പഴയ സ്നേഹദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കുന്നവൻ ജീവികളെ ദീപങ്ങൾ പോലെ കാണുന്നു; തന്റെ പ്രയോജനം കാണുന്നതുവരെ അവൻ കാണുന്നില്ല.
12.303.36
सान्त्वेनानुप्रदानेन प्रियवादेन चाप्युत ।
समदुःखसुखो भूत्वा स परत्र महीयते ॥ १२.३०३.३६ ॥
ആശ്വാസവാക്കുകൊണ്ടും, മാറിമാറിയുള്ള ദാനംകൊണ്ടും, പ്രിയവാക്കുകൊണ്ടും; സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ സമനായവൻ പരലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.303.37
दानं त्यागः शोभना मुर्तिमद्भ्यो ।
भूयः प्लाव्यं तपसा वै शरीरम्।
सरस्वतीनैमिषपुष्करेषु ।
ये चाप्यन्ये पुण्यदेशाः पृथिव्याम् ॥ १२.३०३.३७ ॥
ദാനവും ത്യാഗവും ദേഹധാരികൾക്ക് ശുഭകരം; തപസ്സിനാൽ ശരീരം വീണ്ടും പുണ്യജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യിക്കണം, സരസ്വതി, നൈമിഷം, പുഷ്കരം എന്നിവിടങ്ങളിലും ഭൂമിയിലെ മറ്റ് പുണ്യദേശങ്ങളിലും.
12.303.38
गृहेषु येषामसवः पतन्ति ।
तेषामथो निर्हरणं प्रशस्तम्।
यानेन वै प्रापणं च श्मशाने ।
शुचौ देशे विधिना चैव दाहः ॥ १२.३०३.३८ ॥
വീടുകളിൽ ആരുടെ പ്രാണൻ പോകുന്നുവോ, അവരുടെ ശരീരം പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് പ്രശസ്തമാണ്; വാഹനത്തിൽ ശ്മശാനത്തിൽ എത്തിക്കുന്നതും, ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് വിധിപ്രകാരം ദഹിപ്പിക്കുന്നതും.
12.303.39
इष्टिः पुष्टिर्यजनं याजनं च ।
दार्ग पुण्यानां कर्मणां च प्रयोगः।
शक्त्या पित्र्यं यच्च किंचित्प्रशस्तं ।
सर्वाण्यात्मार्थे मानवोऽयं करोति ॥ १२.३०३.३९ ॥
ഇഷ്ടിയും പുഷ്ടിയും, യജനവും യാജനവും, പുണ്യകർമ്മങ്ങളുടെ ദാനവും പ്രയോഗവും; ശക്തിക്കനുസരിച്ച് പിതൃസംബന്ധമായി പ്രശസ്തമായതെന്തും ഈ മനുഷ്യൻ എല്ലാം തനിക്കുവേണ്ടിയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
12.303.40
गृहस्थानां च सर्वेषां विनाशमभिकाङ्क्षताम् ।
निधनं शोभनं तात पुलिनेषु क्रियावताम् ॥ १२.३०३.४० ॥
മകനേ! ഗൃഹസ്ഥരായ എല്ലാവർക്കും, നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും, മണൽത്തീരങ്ങളിൽ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർക്കും മരണം ശുഭകരമാണ്.
12.303.41
धर्मशास्त्राणि वेदाश्च ष़डङ्गानि नराधिप ।
श्रेयसोर्थे विधीयन्ते नरस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ १२.३०३.४१ ॥
ഹേ നരാധിപാ! ധർമശാസ്ത്രങ്ങളും വേദങ്ങളും ഷഡംഗങ്ങളും ക്ലേശരഹിതമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന്റെ ശ്രേയസ്സിനായി വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.303.42
एतद्वै सर्वमाख्यातं मुनिना सुमहात्मना ।
विदेहराजाय पुरा श्रयेसोर्थे नराधिप ॥ १२.३०३.४२ ॥
ഹേ നരാധിപാ! ഇതെല്ലാം പണ്ട് മഹാത്മാവായ മുനി വിദേഹരാജാവിനോട് മനുഷ്യന്റെ ശ്രേയസ്സിനായി പറഞ്ഞു.