మహాభారతం · అధ్యాయం 12.316
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.316.1
अव्यक्तस्य नरश्रेष्ठ कालसङ्ख्यां निबोध मे ।
पञ्चकल्पसहस्राणि द्विगुणान्यहरुच्यते ॥ १२.३१६.१ ॥
నరశ్రేష్ఠా, అవ్యక్తుని కాలగణనను నా నుండి తెలుసుకో. ఐదు వేల కల్పాలను రెట్టింపు చేస్తే అది అతని ఒక రోజు అని చెప్పబడుతుంది.
12.316.2
रात्रिरेतावती चास्य प्रतिबुद्धो नराधिप ।
सृजत्योषधिमेवाग्रे जीवनं सर्वदेहिनाम् ॥ १२.३१६.२ ॥
రాజా, అంతే అతని రాత్రి. మేల్కొన్నప్పుడు అతడు ముందుగా సర్వ దేహధారుల జీవనం కోసం ఓషధులను సృష్టిస్తాడు.
12.316.3
ततो ब्रह्माणमसृजद्धैरण्याण्डसमुद्भवम् ।
सा मूर्तिः सर्वभूतानामित्येवमनुशुश्रुम ॥ १२.३१६.३ ॥
తరువాత అతడు హిరణ్యాండంలో జన్మించిన బ్రహ్మను సృష్టించాడు. ఆయనే సర్వభూతాల రూపం అని ఈ విధంగా మేము విన్నాము.
12.316.4
संवत्सरमुषित्वाण्डे निष्क्रम्य च महामुनिः ।
संदधेऽर्धं महीं कृत्स्नां दिवमर्धं प्रजापतिः ॥ १२.३१६.४ ॥
ఒక సంవత్సరం అండంలో నివసించి, బయటకు వచ్చిన ఆ మహాముని ప్రజాపతి సమస్త భూమిలో సగాన్ని, స్వర్గంలో సగాన్ని కలిపాడు.
12.316.5
द्यावापृथिव्योरिज्येष राजन्वेदेषु पठ्यते ।
तयोः शकलयोर्मध्यमाकाशमकरोत्प्रभुः ॥ १२.३१६.५ ॥
రాజా, ద్యావాపృథివుల ఈ యజ్ఞం వేదాలలో పఠించబడుతుంది. ఆ రెండు భాగాల మధ్య ప్రభువు ఆకాశాన్ని చేశాడు.
12.316.6
एतस्यापि च सङ्ख्यानं वेदवेदाङ्गपारगैः ।
दशकल्पसहस्राणि पादोनान्यहरुच्यते ॥ १२.३१६.६ ॥
వేదాలు, వేదాంగాలలో నిపుణులు దీనికి కూడా లెక్కను చెప్పారు. పది వేల కల్పాలలో నాలుగో వంతు తక్కువను దీని ఒక రోజు అని అంటారు.
12.316.7
रात्रिमेतावतीं चास्व प्राहुरध्यात्मचिन्तकाः ।
सृजत्यहंकारमृषिर्भूतं दिव्यात्मकं तथा ॥ १२.३१६.७ ॥
ఆధ్యాత్మ చింతకులు దీనిని ఇంత పొడవైన రాత్రి అని అంటారు. ఋషి అహంకారాన్ని సృష్టిస్తాడు, అలాగే దివ్య స్వభావం గల భూతాన్ని కూడా.
12.316.8
चतुरश्चापरान्पुत्रान्देहात्पूर्वं महानृषिः ।
ते वै पितृभ्यः पितरः श्रूयन्तें राजसत्तम ॥ १२.३१६.८ ॥
మహర్షి మొదట తన దేహం నుండి మరో నలుగురు కుమారులను సృష్టించాడు. రాజశ్రేష్ఠా, వారే పితరులకు పితరులుగా వినబడుతున్నారు.
12.316.9
देवाः पितॄणां च सुता देवैर्लोकाः समावृताः ।
चराचरा नरश्रेष्ठ इत्येवमनुशुश्रुम ॥ १२.३१६.९ ॥
దేవతలు పితరుల పుత్రులు; దేవతలచే లోకాలు, చరాచరాలతో సహా, ఆవరించబడి ఉన్నాయి. నరశ్రేష్ఠా, ఇలా మేము విన్నాము.
12.316.10
परमेष्ठी त्वहंकारोऽसृजद्भूतानि पञ्चधा ।
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ॥ १२.३१६.१० ॥
పరమేష్ఠి అయిన అహంకారం ఐదు రకాల భూతాలను సృష్టించింది: భూమి, వాయువు, ఆకాశం, జలం, ఐదవది కాంతి.
12.316.11
एतस्यापि निशामाहुस्तृतीयमथ कुर्वतः ।
पञ्च कल्पसहस्राणि तावदेवाहरुच्यते ॥ १२.३१६.११ ॥
దీనికి కూడా మూడవది రాత్రి అని అంటారు, సృష్టికర్త యొక్కది. ఐదు వేల కల్పాలు అంతే పొడవైన పగలు అని చెప్పబడుతుంది.
12.316.12
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
एते विशेषा राजेन्द्र महाभूतेषु पञ्चसु ॥ १२.३१६.१२ ॥
శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, రసం, ఐదవది గంధం — ఇవే ఐదు మహాభూతాల విశేషాలు, రాజేంద్రా.
12.316.13
यैराविष्टानि भूतानि अहन्यहनि पार्थिव ।
अन्योन्यं स्पृहयन्त्येते अन्योन्यस्याहिते रताः ॥ १२.३१६.१३ ॥
ఓ రాజా, దేనిచేత ఆవహింపబడిన ప్రాణులు రోజురోజుకూ ఒకరినొకరు కోరుకుంటారో, వారు ఒకరికొకరు అపకారం చేయడంలో ఆనందిస్తారు.
12.316.14
अन्योन्यमतिवर्तन्ते अन्योन्यस्पर्धिनस्तथा ।
ते वध्यमाना ह्यन्योन्यं गुणैर्हारिभिरव्ययाः ॥ १२.३१६.१४ ॥
ఒకరినొకరు అధిగమిస్తారు, ఒకరికొకరు పోటీపడతారు. వారు ఒకరిచేత ఒకరు కొట్టబడుతున్నా, మనోహర గుణాలచేత అవ్యయులుగా ఉంటారు.
12.316.15
इहैव परिवर्तन्ते तिर्यग्योनिप्रवेशिनः ।
त्रीणि कल्पसहस्राणि एतेषामहरुच्यते ॥ १२.३१६.१५ ॥
ఇక్కడే వారు తిరుగుతారు, తిర్యగ్యోనులలో ప్రవేశిస్తారు. వీరి ఒక దినం మూడు వేల కల్పాలు అని చెప్పబడుతుంది.
12.316.16
रात्रिरेतावती चैव मनसश्च नराधिप ।
मनश्चरति राजेन्द्र चरितं सर्वमिन्द्रियैः ॥ १२.३१६.१६ ॥
అంతే ఎక్కువ వారి రాత్రి కూడా; నరాధిపా, మనస్సుకు కూడా అదే. రాజేంద్రా, మనస్సు సంచరిస్తుంది; సమస్త ప్రవర్తన ఇంద్రియాలద్వారా జరుగుతుంది.
12.316.17
न चेन्द्रियाणि पश्यन्ति मन एवात्र पश्यति ।
चक्षुः पश्यति रूपाणि मनसा तु न चक्षुषा ॥ १२.३१६.१७ ॥
ఇంద్రియాలు చూడవు; ఇక్కడ మనస్సే చూస్తుంది. కన్ను రూపాలను చూస్తుంది, కానీ మనస్సుతోనే చూస్తుంది, కన్నుతో కాదు.
12.316.18
मनसि व्याकुले चक्षुः पश्यन्नपि न पश्यति ।
अथेन्द्रियाणि सर्वाणि पश्यन्तीत्यभिचक्षते ॥ १२.३१६.१८ ॥
మనస్సు కలతపడినప్పుడు, చూస్తున్న కన్ను కూడా చూడనట్లే ఉంటుంది. అప్పుడు అన్ని ఇంద్రియాలు చూస్తున్నాయని చెప్పబడుతుంది.
12.316.19
मनस्युपरते राजन्निन्द्रियोपरमो भवेत् ॥ १२.३१६.१९ ॥
ఓ రాజా, మనస్సు ఉపరతమైనప్పుడు ఇంద్రియాల ఉపరమణం కలుగుతుంది.
12.316.20
न चेन्द्रियव्युपरमे मनस्युपरमो भवेत् ।
एवं मनः प्रधानानि इन्द्रियाणि प्रभावयेत् ॥ १२.३१६.२० ॥
ఇంద్రియాల ఉపరమణం కలిగినా మనస్సు ఉపరమిస్తుందనడం నిశ్చయం కాదు. ఈ విధంగా మనస్సును ప్రధానంగా చేసుకొని ఇంద్రియాలను ప్రభావితం చేయాలి.
12.316.21
इन्द्रियाणां तु सर्वेषामीश्वरं मन उच्यते ।
एतद्विशन्ति भूतानि सर्वाणीह महायशः ॥ १२.३१६.२१ ॥
అన్ని ఇంద్రియాలకు ఈశ్వరుడు మనస్సే అని చెప్పబడుతుంది. ఓ మహాయశస్వీ, ఇందులోనే ఇక్కడ సర్వ ప్రాణులు ప్రవేశిస్తాయి.