ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.320
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.320.1
न शक्यो निर्गुणस्तात गुणीकर्तुं विशांपते ।
गुणवांश्चाप्यगुणवान्यथातत्त्वं निबोध मे ॥ १२.३२०.१ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ନିର୍ଗୁଣକୁ ଗୁଣୀ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଗୁଣବାନ ଓ ଗୁଣହୀନଙ୍କ ଯଥାର୍ଥ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋଠାରୁ ବୁଝ।
12.320.2
गुणैर्हि गुणवानेव निर्गुणश्चागुणस्तथा ।
प्राहुरेवं महात्मानो मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.३२०.२ ॥
ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଗୁଣବାନ ହୁଏ; ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଅଗୁଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି। ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମହାତ୍ମା ମୁନିମାନେ ଏପରି କହିଛନ୍ତି।
12.320.3
गुणस्वभावस्त्वव्यक्तो गुणानेवाभिवर्तते ।
उपयुङ्क्ते च तानेव स चैवाज्ञः स्वभावतः ॥ १२.३२०.३ ॥
ଗୁଣସ୍ୱଭାବ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଗୁଣ ଆଡ଼କୁ ହିଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରେ; ସେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅଜ୍ଞ।
12.320.4
अव्यक्तस्तु न जानीते पुरुषोऽज्ञः स्वभावतः ।
न मत्तः परमोस्तीति नित्यमेवाभिमन्यते ॥ १२.३२०.४ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତ ପୁରୁଷ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅଜ୍ଞ ହୋଇ ଜାଣେ ନାହିଁ; 'ମୋଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି' ବୋଲି ସେ ସର୍ବଦା ଭାବେ।
12.320.5
अनेन कारणेनैतदव्यक्तं स्यादचेतनम् ।
नित्यत्वाच्चाक्षरत्वाच्च क्षरत्वान्न तदन्यथा ॥ १२.३२०.५ ॥
ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅଚେତନ ହୋଇପାରେ। ନିତ୍ୟ ହେବାରୁ, ଅକ୍ଷର ହେବାରୁ ଏବଂ କ୍ଷର ହେବାରୁ ତାହା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
12.320.6
यदाऽज्ञानेन कुर्वीत गुणसर्गं पुनःपुनः ।
यदात्मानं न जानीते तदाऽऽत्मापि न मुच्यते ॥ १२.३२०.६ ॥
ଅଜ୍ଞାନରୁ ଗୁଣସୃଷ୍ଟି ବାରମ୍ବାର କଲେ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ନ ଜାଣିଲେ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.320.7
कर्तृत्वाच्चापि सर्गाणां सर्गधर्मा तथोच्यते ।
कर्तृत्वाच्चापि योगानां योगधर्मा तथोच्यते ॥ १२.३२०.७ ॥
ସୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ ତାହାକୁ ସର୍ଗଧର୍ମ ଏବଂ ଯୋଗମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ ଯୋଗଧର୍ମ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
12.320.8
कर्तृत्वात्प्रकृतीनां च तथा प्रकृतिधर्मिता ॥ १२.३२०.८ ॥
ପ୍ରକୃତିମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ, ଏବଂ ସେହିପରି ତାହାର ପ୍ରକୃତିଧର୍ମିତା।
12.320.9
कर्तृत्वाच्चापि वीजानां बीजधर्मा तथोच्यते ।
गुणानां प्रसवत्वाच्च प्रलयत्वात्तथैव च ॥ १२.३२०.९ ॥
ବୀଜମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ ତାହାକୁ ବୀଜଧର୍ମ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ଗୁଣମାନଙ୍କର ପ୍ରସବ ଏବଂ ପ୍ରଲୟ ହେତୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.320.10
कर्तृत्वात्प्रलयानां तु तथा प्रलयधर्मि च ।
कर्तृत्वात्प्रभवाणां च तथा प्रभवधर्मि च ॥ १२.३२०.१० ॥
ପ୍ରଳୟମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ ସେ ପ୍ରଳୟଧର୍ମୀ; ପ୍ରଭବମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ହେତୁ ସେ ପ୍ରଭବଧର୍ମୀ ମଧ୍ୟ।
12.320.11
बीजत्वात्प्रकृतित्वाच्च प्रलयत्वात्तथैव च ।
उपेक्षत्वादनन्यत्वादभिमानाच्च केवलम् ॥ १२.३२०.११ ॥
ବୀଜ ହେବା ହେତୁ, ପ୍ରକୃତି ହେବା ହେତୁ, ପ୍ରଳୟ ହେବା ହେତୁ, ସେହିପରି ଉପେକ୍ଷା, ଅନନ୍ୟତା ଏବଂ କେବଳ ଅଭିମାନ ହେତୁ (ତାହା ଏପରି କୁହାଯାଏ)।
12.320.12
मन्यन्ते यतयः सिद्धा अध्यात्मज्ञा गतज्वराः ।
अनित्यं नित्यमव्यक्तं व्यक्तमेतद्धि शुश्रुम ॥ १२.३२०.१२ ॥
ଯତି, ସିଦ୍ଧ, ଅଧ୍ୟାତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ସନ୍ତାପରହିତ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏପରି ମାନନ୍ତି—ଅନିତ୍ୟ ଓ ନିତ୍ୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ; ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.320.13
अव्यक्तैकत्वमित्याहुर्नानात्वं पुरुषास्तथा ।
सर्वभूतदयावन्तः केवलं ज्ञानमास्थिताः ॥ १२.३२०.१३ ॥
ଅବ୍ୟକ୍ତ ଏକତ୍ୱ ଅଛି ବୋଲି ସେମାନେ କହନ୍ତି, ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ନାନାତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, କେବଳ ଜ୍ଞାନରେ ସ୍ଥିତ।
12.320.14
अन्यः स पुरुषोऽव्यक्तस्त्वध्रुवो ध्रुवसंज्ञकः ।
यथा मुञ्ज इषीकाणां तथैवैतद्धि जायते।
न चैव मुञ्जसंयोगादिषीका तत्र बुध्यते ॥ १२.३२०.१४ ॥
ସେହି ପୁରୁଷ ଅବ୍ୟକ୍ତଠାରୁ ଭିନ୍ନ; ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ମଧ୍ୟ 'ଧ୍ରୁବ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ମୁଞ୍ଜ ଘାସରୁ ଈଷିକା ଜନ୍ମେ ସେହିପରି ଏହା ଜନ୍ମେ; ମୁଞ୍ଜ ସଂଯୋଗରେ ସେଠାରେ ଈଷିକା ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ।
12.320.15
अन्यच्च मशकं विद्यादन्यच्चोदुम्बरं तथा ।
च चोदुम्बरसंयोगैर्मशकस्तत्र लिप्यते ॥ १२.३२०.१५ ॥
ମଶା ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଡିମ୍ବିରି ଗଛ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ। ଡିମ୍ବିରି ଗଛର ସଂଯୋଗରେ ମଶା ସେଠାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।
12.320.16
अन्य एव तथा मत्स्यस्तदन्यदुदुकं स्मृतम् ।
न चोदकस्य स्पर्शेन मत्स्यो लिप्यति सर्वशः ॥ १२.३२०.१६ ॥
ସେହିପରି ମାଛ ଭିନ୍ନ; ସେହି ଜଳପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ମାଛ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.320.17
अन्यो ह्यग्निरुखाऽप्यन्या नित्यमेवमवेहि भोः ।
न चोपलिप्यते सोऽग्निरुखासंस्पर्शनेन वै ॥ १२.३२०.१७ ॥
ଅଗ୍ନି ଭିନ୍ନ; ହାଣ୍ଡି ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ। ହେ ମହାଶୟ, ସର୍ବଦା ଏହିପରି ଜାଣ। ହାଣ୍ଡିର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେହି ଅଗ୍ନି ପ୍ରକୃତରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.320.18
पुष्करं त्वन्यदेवात्र तथाऽन्यदुदकं स्मृतम् ।
न चोदकस्य स्पर्शेन लिप्यते तत्र पुष्करम् ॥ १२.३२०.१८ ॥
ଏଠାରେ ପୁଷ୍କର (ପଦ୍ମପତ୍ର) ଭିନ୍ନ; ସେହିପରି ଜଳ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଠାରେ ପୁଷ୍କର ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.320.19
एतेषां सहवासं च निवासं चैव नित्यशः ।
याथातथ्येन पश्यन्ति न नित्यं प्राकृता जनाः ॥ १२.३२०.१९ ॥
ଏମାନଙ୍କ ସହବାସ ଓ ନିବାସକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ସର୍ବଦା ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
12.320.20
ये त्वन्यथैव पश्यन्ति न सम्यक्तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं निरयं घोरं प्रविशन्ति पुनः पुनः ॥ १२.३२०.२० ॥
ଯେଉଁମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟଥା ଦେଖନ୍ତି ଓ ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ଦର୍ଶନ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ଘୋର ନରକରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
12.320.21
साङ्ख्यदर्शनमेतत्ते परिसङ्ख्यानमुत्तमम् ।
एवं हि परिसंख्याय साङ्ख्याः केवलतां गताः ॥ १२.३२०.२१ ॥
ଏହା ତୁମକୁ ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନ, ଉତ୍ତମ ପରିଗଣନ। ଏହିପରି ପରିଗଣନା କରି ସାଂଖ୍ୟମାନେ କେବଳତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
12.320.22
ये त्वन्ये तत्त्वकुशलास्तेषामेतन्निदर्शनम् ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि योगानामनुदर्शनम् ॥ १२.३२०.२२ ॥
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱକୁଶଳ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିଦର୍ଶନ। ଏବେ ପରେ ମୁଁ ଯୋଗମାନଙ୍କର ଅନୁଦର୍ଶନ କହିବି।