มหาภารตะ · อัธยายะ 12.320
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.320.1
न शक्यो निर्गुणस्तात गुणीकर्तुं विशांपते ।
गुणवांश्चाप्यगुणवान्यथातत्त्वं निबोध मे ॥ १२.३२०.१ ॥
พ่อผู้เป็นที่รัก เจ้าแห่งประชาชน ผู้ที่ปราศจากคุณสมบัติไม่อาจทำให้มีคุณสมบัติได้ จงฟังเราอธิบายความจริงเกี่ยวกับผู้มีคุณสมบัติและผู้ไม่มีคุณสมบัติ
12.320.2
गुणैर्हि गुणवानेव निर्गुणश्चागुणस्तथा ।
प्राहुरेवं महात्मानो मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ॥ १२.३२०.२ ॥
ผู้หนึ่งย่อมเป็นผู้มีคุณสมบัติได้ก็ด้วยคุณสมบัติ ส่วนผู้ปราศจากคุณสมบัติและผู้ไม่มีคุณสมบัติก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน มุนีผู้ยิ่งใหญ่ผู้เห็นความจริงได้กล่าวไว้ดังนี้
12.320.3
गुणस्वभावस्त्वव्यक्तो गुणानेवाभिवर्तते ।
उपयुङ्क्ते च तानेव स चैवाज्ञः स्वभावतः ॥ १२.३२०.३ ॥
อวยักตะ ซึ่งมีคุณสมบัติเป็นธรรมชาติ ย่อมหันไปหาคุณสมบัติเท่านั้นและใช้คุณสมบัติเหล่านั้น โดยธรรมชาติแล้วมันเป็นผู้ไม่รู้
12.320.4
अव्यक्तस्तु न जानीते पुरुषोऽज्ञः स्वभावतः ।
न मत्तः परमोस्तीति नित्यमेवाभिमन्यते ॥ १२.३२०.४ ॥
ปุรุษะผู้ไม่ปรากฏ โดยธรรมชาติเป็นผู้ไม่รู้ ย่อมไม่รู้ และเขาย่อมคิดเสมอว่าไม่มีสิ่งใดยิ่งกว่าตน
12.320.5
अनेन कारणेनैतदव्यक्तं स्यादचेतनम् ।
नित्यत्वाच्चाक्षरत्वाच्च क्षरत्वान्न तदन्यथा ॥ १२.३२०.५ ॥
ด้วยเหตุนี้ อวยักตะจึงอาจเป็นสิ่งไร้จิตสำนึก เพราะเป็นนิรันดร์ ไม่เสื่อมสลาย และก็เป็นสิ่งที่เสื่อมสลายได้ จึงไม่อาจเป็นอย่างอื่นได้
12.320.6
यदाऽज्ञानेन कुर्वीत गुणसर्गं पुनःपुनः ।
यदात्मानं न जानीते तदाऽऽत्मापि न मुच्यते ॥ १२.३२०.६ ॥
เมื่อบุคคลด้วยความไม่รู้ ทำการสร้างคุณสมบัติซ้ำแล้วซ้ำอีก และไม่รู้จักอาตมัน เมื่อนั้นอาตมันก็ไม่หลุดพ้น
12.320.7
कर्तृत्वाच्चापि सर्गाणां सर्गधर्मा तथोच्यते ।
कर्तृत्वाच्चापि योगानां योगधर्मा तथोच्यते ॥ १२.३२०.७ ॥
เพราะเป็นผู้กระทำการสร้างสรรค์ จึงเรียกว่าธรรมแห่งการสร้างสรรค์ และเพราะเป็นผู้กระทำโยคะทั้งหลาย จึงเรียกว่าธรรมแห่งโยคะ
12.320.8
कर्तृत्वात्प्रकृतीनां च तथा प्रकृतिधर्मिता ॥ १२.३२०.८ ॥
เพราะเป็นผู้กระทำแก่ปรากฤติทั้งหลาย จึงมีธรรมแห่งปรากฤติเช่นกัน
12.320.9
कर्तृत्वाच्चापि वीजानां बीजधर्मा तथोच्यते ।
गुणानां प्रसवत्वाच्च प्रलयत्वात्तथैव च ॥ १२.३२०.९ ॥
เพราะเป็นผู้กระทำแก่เมล็ดพันธุ์ทั้งหลาย จึงเรียกว่าธรรมแห่งเมล็ดพันธุ์ และเพราะเป็นต้นกำเนิดและการดับของคุณทั้งหลาย ก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.320.10
कर्तृत्वात्प्रलयानां तु तथा प्रलयधर्मि च ।
कर्तृत्वात्प्रभवाणां च तथा प्रभवधर्मि च ॥ १२.३२०.१० ॥
เพราะเป็นผู้กระทำการดับสลาย จึงมีธรรมแห่งการดับสลายเช่นกัน และเพราะเป็นผู้กระทำการเกิดขึ้น จึงมีธรรมแห่งการเกิดขึ้นเช่นกัน
12.320.11
बीजत्वात्प्रकृतित्वाच्च प्रलयत्वात्तथैव च ।
उपेक्षत्वादनन्यत्वादभिमानाच्च केवलम् ॥ १२.३२०.११ ॥
เพราะเป็นเมล็ดพันธุ์ เพราะเป็นปรากฤติ และเพราะเป็นการดับสลายเช่นกัน ทั้งเพราะความวางเฉย ความไม่แตกต่าง และเพียงความถือตัว จึงเรียกเช่นนั้น
12.320.12
मन्यन्ते यतयः सिद्धा अध्यात्मज्ञा गतज्वराः ।
अनित्यं नित्यमव्यक्तं व्यक्तमेतद्धि शुश्रुम ॥ १२.३२०.१२ ॥
ผู้สำรวมตน ผู้สำเร็จแล้ว ผู้รู้อาตมัน และผู้พ้นจากความร้อนรุ่ม ย่อมถือเช่นนั้น คือไม่เที่ยงและเที่ยง ไม่ปรากฏและปรากฏ นี่คือสิ่งที่เราได้ยินมา
12.320.13
अव्यक्तैकत्वमित्याहुर्नानात्वं पुरुषास्तथा ।
सर्वभूतदयावन्तः केवलं ज्ञानमास्थिताः ॥ १२.३२०.१३ ॥
เขากล่าวว่าอวยักตะเป็นหนึ่งเดียว และปุรุษะทั้งหลายเป็นหลากหลาย ผู้เต็มไปด้วยความกรุณาต่อสรรพสัตว์ ตั้งมั่นอยู่เพียงในปัญญา
12.320.14
अन्यः स पुरुषोऽव्यक्तस्त्वध्रुवो ध्रुवसंज्ञकः ।
यथा मुञ्ज इषीकाणां तथैवैतद्धि जायते।
न चैव मुञ्जसंयोगादिषीका तत्र बुध्यते ॥ १२.३२०.१४ ॥
ปุรุษะนั้นแตกต่างจากอวยักตะ แม้ไม่เที่ยงแต่มีชื่อว่าผู้เที่ยง เหมือนดังต้นอ้อที่เกิดจากหญ้ามุญชะ สิ่งนี้ก็เกิดขึ้นฉันนั้น แต่ในที่นั้นอ้อไม่ปรากฏเพราะการสัมผัสกับหญ้ามุญชะ
12.320.15
अन्यच्च मशकं विद्यादन्यच्चोदुम्बरं तथा ।
च चोदुम्बरसंयोगैर्मशकस्तत्र लिप्यते ॥ १२.३२०.१५ ॥
พึงรู้ว่ายุงเป็นอีกสิ่งหนึ่ง และต้นมะเดื่อก็เป็นอีกสิ่งหนึ่ง ยุงย่อมเปื้อนอยู่ที่นั่นด้วยการสัมผัสกับต้นมะเดื่อ
12.320.16
अन्य एव तथा मत्स्यस्तदन्यदुदुकं स्मृतम् ।
न चोदकस्य स्पर्शेन मत्स्यो लिप्यति सर्वशः ॥ १२.३२०.१६ ॥
ปลาก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งฉันนั้น และภาชนะน้ำนั้นกล่าวว่าเป็นอีกสิ่งหนึ่ง ปลาไม่เปื้อนไปทุกประการด้วยการสัมผัสของน้ำ
12.320.17
अन्यो ह्यग्निरुखाऽप्यन्या नित्यमेवमवेहि भोः ।
न चोपलिप्यते सोऽग्निरुखासंस्पर्शनेन वै ॥ १२.३२०.१७ ॥
ไฟเป็นอีกสิ่งหนึ่งแน่นอน และหม้อก็เป็นอีกสิ่งหนึ่ง โอ้ท่าน จงรู้ไว้เช่นนี้เสมอ ไฟนั้นก็มิได้เปื้อนด้วยการสัมผัสของหม้อเลย
12.320.18
पुष्करं त्वन्यदेवात्र तथाऽन्यदुदकं स्मृतम् ।
न चोदकस्य स्पर्शेन लिप्यते तत्र पुष्करम् ॥ १२.३२०.१८ ॥
ที่นี่ใบบัวเป็นอีกสิ่งหนึ่ง และน้ำก็กล่าวว่าเป็นอีกสิ่งหนึ่ง ใบบัวไม่เปื้อนที่นั่นด้วยการสัมผัสของน้ำ
12.320.19
एतेषां सहवासं च निवासं चैव नित्यशः ।
याथातथ्येन पश्यन्ति न नित्यं प्राकृता जनाः ॥ १२.३२०.१९ ॥
คนธรรมดาย่อมไม่เห็นตามความเป็นจริงเสมอไป ถึงการอยู่ร่วมกันและการพำนักอาศัยของสิ่งเหล่านี้
12.320.20
ये त्वन्यथैव पश्यन्ति न सम्यक्तेषु दर्शनम् ।
ते व्यक्तं निरयं घोरं प्रविशन्ति पुनः पुनः ॥ १२.३२०.२० ॥
ผู้ที่เห็นสิ่งเหล่านี้เป็นอย่างอื่น และไม่มีทัศนะที่ถูกต้องต่อสิ่งเหล่านั้น ย่อมเข้าสู่นรกอันน่ากลัวซ้ำแล้วซ้ำอีกอย่างชัดแจ้ง
12.320.21
साङ्ख्यदर्शनमेतत्ते परिसङ्ख्यानमुत्तमम् ।
एवं हि परिसंख्याय साङ्ख्याः केवलतां गताः ॥ १२.३२०.२१ ॥
นี่คือปรัชญาสางขยะสำหรับท่าน เป็นการแจกแจงอันยอดเยี่ยม เมื่อได้แจกแจงดังนี้แล้ว ผู้ยึดสางขยะจึงบรรลุเกวลยะ คือความเป็นอิสระโดดเดี่ยว
12.320.22
ये त्वन्ये तत्त्वकुशलास्तेषामेतन्निदर्शनम् ।
अतः परं प्रवक्ष्यामि योगानामनुदर्शनम् ॥ १२.३२०.२२ ॥
ส่วนผู้อื่นที่เชี่ยวชาญในตัตตวะ นี่คือตัวอย่างสำหรับพวกเขา ต่อจากนี้เราจะกล่าวการอธิบายแนวทางโยคะ