ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.329
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.329.1
कथं निर्वेदमापन्नः शुको वैयासकिः पुरा ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३२९.१ ॥
ಹಿಂದೆ ವ್ಯಾಸನ ಮಗ ಶುಕನು ಹೇಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.
12.329.2
प्राकृतेनैव वृत्तेन चरन्तमकुतोभयम् ।
अध्याप्य कृत्स्नं स्वाध्यायमन्वशाद्वै पिता सुतम् ॥ १२.३२९.२ ॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಡತೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದ ಮಗನಿಗೆ, ತಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.
12.329.3
धर्मं पुत्र निपेवस्व सुतीक्ष्णौ च हिमातपौ ।
क्षुत्पिपासे च वायुं च जय नित्यं जितेन्द्रियः ॥ १२.३२९.३ ॥
ಮಗನೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲು, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸಹಿಸು. ಯಾವಾಗಲೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನಾಗಿರು.
12.329.4
सत्यमार्जवमक्रोधमनसूयां दमं तपः ।
अहिंसां चानृशंस्यं च विधिवत्परिपालय ॥ १२.३२९.४ ॥
ಸತ್ಯ, ಋಜುತ್ವ, ಕ್ರೋಧರಹಿತತೆ, ಅಸೂಯೆರಹಿತತೆ, ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಅಹಿಂಸೆ, ದಯೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪಾಲಿಸು.
12.329.5
सत्ये तिष्ठ रतो धर्मे हित्वा सर्वमनार्जवम् ।
देवतातिथिशेषेण यात्रां प्राणस्य संलिह ॥ १२.३२९.५ ॥
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸು; ಎಲ್ಲ ಕುಟಿಲತೆಯನ್ನು ಬಿಡು. ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೂ ಉಳಿದದ್ದರಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸು.
12.329.6
फेनमात्रोपमे देहे जीवे शकुनिवत्स्थिते ।
अनित्ये प्रियसंवासे कथं स्वपिषि पुत्रक ॥ १२.३२९.६ ॥
ಈ ದೇಹ ಕೇವಲ ನೊರೆಯಂತೆ; ಜೀವವು ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಪ್ರಿಯರ ಸಹವಾಸವೂ ಅನಿತ್ಯ; ಮಗನೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಮಲಗಿರುವೆ?
12.329.7
अप्रमत्तेषु जाग्रत्सु नित्ययुक्तेषु शत्रुषु ।
अन्तरं लिप्यमानेषु बालस्त्वं नावबुध्यसे ॥ १२.३२९.७ ॥
ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವವರು, ಜಾಗೃತರಾದವರು, ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಾದ ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ, ಅವರು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀನು ಮಗುವಿನಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.329.8
अहःसु गण्यमानेषु क्षीयमाणे तथाऽऽयुषि ।
जीविते लिख्यमाने च किमुत्थाय न धावसि ॥ १२.३२९.८ ॥
ದಿನಗಳು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಜೀವನ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀನು ಏಳಿ ಓಡದೇ ಏಕೆ?
12.329.9
ऐहलौकिकनीहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ।
पारलौकिककार्येषु प्रसुप्ता भृशनास्तिकाः ॥ १२.३२९.९ ॥
ಇಹಲೋಕಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವವರು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ಪರಲೋಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದವರು, ಅತ್ಯಂತ ನಾಸ್ತಿಕರು.
12.329.10
धर्माय येऽभ्यसूयन्ति बुद्धिमोहान्विता नराः ।
अपथा गच्छतां तेषामनुयाताऽपि पीड्यते ॥ १२.३२९.१० ॥
ಬುದ್ಧಿಯ ಮೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯರು ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೂ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.329.11
ये तु तुष्टाः श्रुतिपरा महात्मानो महाबलाः ।
धर्म्यं पन्थानमारूढास्तानुपास्स्व च पृच्छ च ॥ १२.३२९.११ ॥
ತೃಪ್ತರಾದ, ಶ್ರುತಿಪರರಾದ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು — ಅವರನ್ನು ಸೇವಿಸು, ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸು.
12.329.12
उपधार्य मतं तेषां बुधानां धर्मदर्शिनाम् ।
नियच्छ परया बुद्ध्या चित्तमुत्पथगामि वै ॥ १२.३२९.१२ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವ ಆ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕುಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಮ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸು.
12.329.13
आद्यकालिकया बुद्ध्या दूरेश्च इति निर्भयाः ।
सर्वभक्ष्या न पश्यन्ति कर्मभूमिमचेतसः ॥ १२.३२९.१३ ॥
ಆದಿಕಾಲದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರವನ್ನು ಕಂಡು ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ, ಸರ್ವಭಕ್ಷಕರಾದವರು ಕರ್ಮಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣರು; ಅವರು ಅಚೇತನರು.
12.329.14
धर्मं निःश्रेणिमास्थाय किंचित्किंचित्समारुह ।
कोशकारवदात्मानं वेष्टयन्नावबुध्यसे ॥ १२.३२९.१४ ॥
ಧರ್ಮದ ಏಣಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮೇಲೇರು; ರೇಷ್ಮೆಹುಳುವಿನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.329.15
नास्तिकं भिन्नमर्यादं कूलपातमिव स्थितम् ।
वामतः कुरु विस्रब्धो नरं वेणुमिवोद्धृतम् ॥ १२.३२९.१५ ॥
ನಾಸ್ತಿಕನೂ, ಮರ್ಯಾದೆ ಮುರಿದವನೂ, ನದಿತೀರ ಕುಸಿದಂತೆ ನಿಂತವನೂ ಆದ ಅವನಿಂದ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಸರಿ; ಕಿತ್ತ ಬಿದಿರಿನಂತೆ.
12.329.16
कामक्रोधग्राहवतीं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ १२.३२९.१६ ॥
ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧವೆಂಬ ಮೊಸಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನೀರಿರುವ ನದಿಯನ್ನು, ಧೃತಿಯೆಂಬ ದೋಣಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಜನ್ಮದ ದುರ್ಗಗಳನ್ನು ದಾಟು.
12.329.17
मृत्युनाऽभ्याहते लोके जरया परिपीडिते ।
अमोघासु पतन्तीषु धर्मयानेन संतर ॥ १२.३२९.१७ ॥
ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಗುರಿ ತಪ್ಪದ ಬಾಣಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಧರ್ಮವೆಂಬ ವಾಹನದಿಂದ ದಾಟು.
12.329.18
तिष्ठन्तं च शयानं च मृत्युरन्वेषते यदा ।
निर्वृत्तिं लभते कस्मादकस्मान्मृत्युनाऽशितः ॥ १२.३२९.१८ ॥
ನಿಂತವನನ್ನೂ, ಮಲಗಿದವನನ್ನೂ ಮೃತ್ಯು ಹುಡುಕುವಾಗ, ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಪಡೆಯಬಲ್ಲ? ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ನುಂಗಲ್ಪಟ್ಟವನು ಹೇಗೆ?
12.329.19
संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ।
वृकीवोरणमासाद्य मृत्युरादायं गच्छति ॥ १२.३२९.१९ ॥
ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾ, ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತನಾಗದ ಇವನನ್ನು, ತೋಳಿಣಿ ಕುರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಒಯ್ಯುವಂತೆ ಮೃತ್ಯು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
12.329.20
क्रमशः संचितशिखो धर्मबुद्धिमयो महान् ।
अन्धकारे प्रवेष्टव्ये दीपो यत्नेन धार्यताम् ॥ १२.३२९.२० ॥
ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಚಿತ ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳ, ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾ ದೀಪವನ್ನು, ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಯತ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಬೇಕು.
12.329.21
संपतन्देहजालानि कदाचिदिह मानुषे ।
ब्राह्मण्यं लभते जन्तुस्तत्पुत्र परिपालय ॥ १२.३२९.२१ ॥
ದೇಹಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾ, ಒಮ್ಮೆ ಈ ಮಾನುಷ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಜೀವಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
12.329.22
ब्राह्मणस्य तु देहोऽयं न कामार्थाय जायते ।
इह क्लेशाय तपसे प्रेत्य त्वनुपमं सुखम् ॥ १२.३२९.२२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಈ ದೇಹ ಆಸೆ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಕ್ಲೇಶ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ; ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅದು ಅನುಪಮ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ.
12.329.23
ब्राह्मण्यं बहुभिरवाप्यते तपोभि ।
स्तल्लब्ध्वा न रतिपरेण हेलितव्यम्।
स्वाध्याये तपसि दमे च नित्ययुक्तः ।
मोक्षार्थी कुशलपरः सदा यतस्व ॥ १२.३२९.२३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಅನೇಕ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದು, ಸುಖಾಸಕ್ತನಾದವನು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು. ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ತಪಸ್ಸು, ದಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತೊಡಗಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
12.329.24
अव्यक्तप्रकृतिरयं कलाशरीरः ।
सूक्ष्मात्मा क्षणत्रुटिका निमेषरोमा।
यानेतत्समबलशुक्लकृष्णनेत्रो ।
मासाङ्गो द्रवति वयोहयो नराणाम् ॥ १२.३२९.२४ ॥
ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ, ಕಲಾ ಶರೀರವುಳ್ಳ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆತ್ಮವುಳ್ಳ, ಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತ್ರುಟಿಗಳು ಅಂಗಗಳಾಗಿರುವ, ನಿಮೇಷಗಳೇ ರೋಮಗಳಾಗಿರುವ, ಸಮ ಬಲದ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ಮಾಸಗಳೇ ಅಂಗಗಳಾಗಿರುವ ಈ ವಯಸ್ಸೆಂಬ ಕುದುರೆ ಮನುಷ್ಯರಿಗಾಗಿ ಓಡುತ್ತದೆ.
12.329.25
तं दृष्ट्वा प्रसृतमजस्रमुग्रवेगं ।
गच्छन्तं सततमिहान्ववेक्षमाणम्।
यक्षुस्ते यदि न परप्रणेतृनेयं ।
धर्मे ते रमतु मनः परं निशाम्य ॥ १२.३२९.२५ ॥
ಅವಿರತವಾಗಿ ಹರಡುವ, ಉಗ್ರ ವೇಗದ, ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾ ಗಮನಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಇತರರ ನಡೆಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಯ ಬಯಸಿದರೆ, ಪರಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರಮಿಸಲಿ.
12.329.26
येऽमी तु प्रचलितधर्मकामवृत्ताः ।
क्रोशन्तः सततमनिष्टसंप्रयोगात्।
क्लिश्यन्तः परिगतवेदनाशरीरा ।
बह्वीभिः सुभृशमधर्मवागुराभिः ॥ १२.३२९.२६ ॥
ಆದರೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಮದಿಂದ ತಪ್ಪಿ ನಡೆಯುವವರು, ಅನಿಷ್ಟದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ನಿರಂತರ ಕೂಗುತ್ತಾ ನರಳುತ್ತಾರೆ; ನೋವಿನಿಂದ ಆವೃತ ದೇಹದವರಾಗಿ, ಅನೇಕ ಅಧರ್ಮದ ಬಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
12.329.27
राजा सदा धर्मपरः शुभाशुभस्य गोप्ता ।
समीक्ष्य सुकृतिनां दधाति लोकान्।
बहुविधमपि चरति प्रविशति ।
सुखमनुपगतं निरवद्यम् ॥ १२.३२९.२७ ॥
ಧರ್ಮಪರನಾದ ರಾಜನು ಸದಾ ಶುಭಾಶುಭಗಳ ರಕ್ಷಕನು; ಪುಣ್ಯವಂತರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರಿಗೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಬಹು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಇದುವರೆಗೆ ಹೊಂದದ ನಿರ್ದೋಷ ಸುಖವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.329.28
श्वानो भीषणकाया अयोमुखानि वयांसि ।
बलगृध्रकुररपक्षिणां च संघातम्।
नरकदने रुधिरपा गुरुवचन ।
नुदमुपरतं विशन्त्यसन्तः ॥ १२.३२९.२८ ॥
ಭಯಂಕರ ದೇಹದ ನಾಯಿಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಕ್ಕುಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠ ರಣಹದ್ದುಗಳು, ಕುರರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪು; ನರಕದ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವವರು; ಗುರುವಚನದಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು—ಇಂತಹ ದುಷ್ಟರು ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.329.29
मर्यादा नियताः स्वयम्भुवा य इहेमाः ।
प्रभिनत्ति दश गुणा मनोऽनुगत्वात्।
निवसति भृशमसुखं पितृविषय ।
विपिनमवगाह्य स पापः ॥ १२.३२९.२९ ॥
ಸ್ವಯಂಭುವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಈ ಮರ್ಯಾದೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ಭೇದಿಸುತ್ತಾನೋ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನ ಹತ್ತು ಗುಣಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಪಾಪಿ ಪಿತೃಲೋಕ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.329.30
यो लुब्ध सुभृशं प्रियानृतश्च मनुष्यः ।
सततनिकृतिवञ्चनाभिरतिः स्यात्।
उपनिधिभिरसुखकृत्स परमनिरयगो ।
भृशमसुखमनुभवति दुष्कृतकर्मा ॥ १२.३२९.३० ॥
ಅತ್ಯಂತ ಲೋಭಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಸುಳ್ಳನ್ನಾಡುವ, ನಿರಂತರ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಮೋಸದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು, ಠೇವಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರರಿಗೆ ದುಃಖವುಂಟುಮಾಡಿ, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯಾಗಿ ಪರಮ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.329.31
उष्णां वैतरणीं महानदीमव ।
गाढोऽसिपत्रवनभिन्नगात्रः।
परशुवनशयोनिपतितो ।
वसति च महानिरये भृशार्तः ॥ १२.३२९.३१ ॥
ಅವನು ಬಿಸಿಯಾದ ವೈತರಣೀ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ; ಖಡ್ಗದ ಎಲೆಗಳ ವನದಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಕೊಡಲಿಯ ವನದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಮಲಗುತ್ತಾನೆ; ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮಹಾನರಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.329.32
महापादनि कत्थसे न चाप्यवेक्षसे परम् ।
चिरस्य मृत्युकारिकामनागतां न बुध्यसे ॥ १२.३२९.३२ ॥
ನೀನು ನಿನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಪಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೀ, ಆದರೆ ಮುಂದೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬರಲಿರುವ ಮರಣದ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.329.33
प्रयस्यतां किमास्यते समुत्थितं महद्भयम् ।
अतिप्रमार्थि दारुणं सुखस्य संविधीयताम् ॥ १२.३२९.३३ ॥
ಪ್ರಯತ್ನಿಸು, ಏಕೆ ಕುಳಿತಿರುವೆ? ಮಹಾ ಭಯವು ಎದ್ದಿದೆ; ಅದು ಸುಖವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು; ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲಿ.
12.329.34
पुरा मृतः प्रणीयसे यमस्य राजशासनात् ।
त्वमन्तकाय दारुणैः प्रयत्नमार्जवे कुरु ॥ १२.३२९.३४ ॥
ಮೊದಲೇ ಸತ್ತವನಂತೆ ಯಮನ ರಾಜಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ; ನೀನು ಅಂತಕನಿಗಾಗಿ (ಯಮನಿಗಾಗಿ) ಸರಳತೆಯಿಂದ ಭಯಂಕರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡು.
12.329.35
पुरा समूलबान्धवं प्रभुर्हरत्यदुःखवित् ।
कियत्तवेह जीवितं यमे न चास्ति वारकः ॥ १२.३२९.३५ ॥
ಮೊದಲೇ ಪ್ರಭು (ಯಮ) ದುಃಖವನ್ನು ಅರಿಯದವನಾಗಿ ಬೇರು ಸಹಿತ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಜೀವಿತ ಎಷ್ಟು? ಯಮನ ಮುಂದೆ ತಡೆಯುವವನೂ ಇಲ್ಲ.
12.329.36
पुरा विवाति मारुतो यमस्य यः पुरःसरः ।
पुरैक एव नीयसे कुरुष्व सांपरायिकम् ॥ १२.३२९.३६ ॥
ಯಮನ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಗಾಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ. ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಲೋಕಕ್ಕಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡು.
12.329.37
पुरा स एक एव ते प्रवाति मारुतोऽन्तकः ।
पुरा च विभ्रमन्ति ते दिशो महाभयागमे ॥ १२.३२९.३७ ॥
ಆ ಅಂತಕ ಗಾಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಿನಗಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ. ಮಹಾಭಯ ಬಂದಾಗ ನಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಂಗೆಡುತ್ತಿವೆ.
12.329.38
श्रुतिश्च सन्निरुध्यते पुरा तवेह पुत्रक ।
समाकुलस्य गच्छतः समाधिमुत्तमं कुरु ॥ १२.३२९.३८ ॥
ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಕಳವಳದಿಂದ ಸಾಗುವ ನೀನು ಉತ್ತಮ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡು.
12.329.39
शुभाशुभे पुरा कृते प्रमादकर्मविप्लुते ।
स्मरन्पुराऽनुतप्यसे निधत्स्व केवलं निधिम् ॥ १२.३२९.३९ ॥
ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳು, ಅಜಾಗರೂಕ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಕಲಕಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳನ್ನು ನೆನೆದು ನೀನು ಮೊದಲೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವೆ. ಒಂದೇ ನಿಧಿಯನ್ನು ಇಡು.
12.329.40
पुरा जरा कलेवरं विजर्झरीकरोति ते ।
बलाङ्गरूपहारिणी निधत्स्व केवलं निधिम् ॥ १२.३२९.४० ॥
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ; ಅದು ಬಲ, ಅಂಗ, ರೂಪವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ನಿಧಿಯನ್ನು ಇಡು.
12.329.41
पुरा शरीरमन्तको भिनत्ति रोगसायकैः ।
प्रसह्य जीवितक्षये तपो महत्समारभ ॥ १२.३२९.४१ ॥
ಅಂತಕ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ರೋಗಬಾಣಗಳಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಜೀವನ ಕ್ಷಯಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಬಲದಿಂದ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸು.
12.329.42
पुरा वृका भयंकरा मनुष्यदेहगोचराः ।
अभिद्रवन्ति सर्वतो यतस्व पुण्यशीलने ॥ १२.३२९.४२ ॥
ಹಿಂದೆ ಮನುಷ್ಯ ದೇಹಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಯಂಕರ ತೋಳಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಓ ಪುಣ್ಯಶೀಲನೇ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
12.329.43
पुरान्धकारमेककोऽनुपश्यसि त्वरस्व वै ।
पुरा हिरण्मयान्नगान्निरीक्षसेऽद्रिमूर्धनि ॥ १२.३२९.४३ ॥
ಹಿಂದೆ ನೀನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಕತ್ತಲನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಶೀಘ್ರಮಾಡು. ಹಿಂದೆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯೆ.
12.329.44
पुरा कुसङ्गतानि ते सुहृन्मुखाश्च शत्रवः ।
विचालयन्ति दर्शनाद्धटस्व पुत्र यत्परम् ॥ १२.३२९.४४ ॥
ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಸಹವಾಸಗಳೂ ಮಿತ್ರರ ಮುಖದ ಶತ್ರುಗಳೂ ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನದಿಂದ ವಿಚಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ಮಗನೇ, ಯಾವುದು ಪರಮವೋ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.
12.329.45
धनस्य यस्य राजतो भयं न चास्ति चोरतः ।
मृतं च यन्न मुञ्चति समार्जयस्व तद्धनम् ॥ १२.३२९.४५ ॥
ಯಾವ ಧನದಿಂದ ರಾಜನಿಂದ ಅಥವಾ ಕಳ್ಳರಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲವೋ, ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಯಾವುದು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಧನವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಳಿಸು.
12.329.46
न तत्र संविभज्यते स्वकर्मभिः परस्परम् ।
यदेव यस्य यौतकं तदेव तत्र सोऽश्नृते ॥ १२.३२९.४६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರದು ಯಾವುದೋ ಅದನ್ನೇ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.329.47
परत्र तेन जीव्यते तदेव पुत्र जीयताम् ।
धनं यदक्षरं ध्रुवं समार्जयस्व तत्स्वयम् ॥ १२.३२९.४७ ॥
ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಓ ಮಗನೇ, ಅದನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು. ಅಕ್ಷಯವೂ ಧ್ರುವವೂ ಆದ ಧನವನ್ನು ನೀನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಳಿಸು.
12.329.48
न यावदेव पच्यते महाजनस्य यावकम् ।
अपक्व एव यावके पुरा प्रलीयते त्वरम् ॥ १२.३२९.४८ ॥
ಮಹಾಜನನ ಜವೆ ಗಂಜಿ ಬೇಯುವ ಮೊದಲೇ, ಬೇಯದ ಆ ಗಂಜಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಬೇಗನೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.329.49
न मातृपुत्रबान्धवा न संस्तुतः प्रियो जनः ।
अनुव्रजन्ति संकटे व्रजन्तमेकपातिनम् ॥ १२.३२९.४९ ॥
ತಾಯಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಪರಿಚಿತರು, ಪ್ರಿಯರು ಯಾರೂ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವವನ ಹಿಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
12.329.50
यदेव कर्म केवलं पुराकृतं शुभाशुभम् ।
तदेव पुत्र यौतकं भवत्यमुत्र गच्छतः ॥ १२.३२९.५० ॥
ಮಗನೇ, ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮವೇ ಮಾತ್ರ, ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನ ಜೊತೆ ಬರುವ ಸಂಗಾತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
12.329.51
हिरण्यरत्नसंचयाः शुभाशुभेन संचिताः ।
न तस्य देहसंक्षये भवन्ति कार्यसाधकाः ॥ १२.३२९.५१ ॥
ಶುಭ-ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳ ರಾಶಿಗಳು, ದೇಹ ನಾಶವಾದಾಗ ಅವನ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸುವವಲ್ಲ.
12.329.52
न पुत्र शान्तिरस्ति ते कृताकृतस्य कर्मणः ।
न साक्षिकोऽऽत्मना समो नृणामिहास्ति कश्चन ॥ १२.३२९.५२ ॥
ಮಗನೇ, ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮಾಡದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿನಗೆ ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಸಾಕ್ಷಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
12.329.53
मनुष्यदेहशून्यकं भवत्यमुत्र गच्छतः ।
प्रविश्य बुद्धिचक्षुषा प्रदृश्यते हि सर्वशः ॥ १२.३२९.५३ ॥
ಮನುಷ್ಯ ದೇಹ ಬಿಟ್ಟು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನಿಗೆ ಅದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿಯ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.329.54
इहाग्निसूर्यवायवः शरीरमाश्रितास्त्रयः ।
त एव तस्य साक्षिणो भवन्ति धर्मदर्शिनः ॥ १२.३२९.५४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ವಾಯು ಎಂಬ ಮೂವರೇ ಅವನಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವವರು.
12.329.55
अहनिंशेषु सर्वतः स्पृशत्सु सर्वचारिषु ।
प्रकाशगूढवृत्तिषु स्वधर्ममेव पालय ॥ १२.३२९.५५ ॥
ಹಗಲು ಇರುಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಸಂಚರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ, ಪ್ರಕಟ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತ ನಡತೆಯುಳ್ಳವರ ನಡುವೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸು.
12.329.56
अनेकपारिपान्थके विरूपरौद्रमक्षिके ।
स्वमेव कर्म रक्ष्यतां स्वकर्म तत्र गच्छति ॥ १२.३२९.५६ ॥
ಅನೇಕ ದಾರಿಗಳಿರುವ, ಭಯಂಕರ ಕುರೂಪ ನೊಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮವನ್ನೇ ರಕ್ಷಿಸು; ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮವೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.
12.329.57
न तत्र संविभज्यते स्वकर्मभिः परस्परम् ।
तथा कृतं स्वकर्मजं तदेव भुज्यते फलम् ॥ १२.३२९.५७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಫಲವು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾಡಿದ, ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಫಲವೇ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.329.58
यथाऽप्सरोगणाः फलं सुखं महर्षिभिः सह ।
तथाऽऽप्नुवन्ति कर्मजं विमानकामगामिनः ॥ १२.३२९.५८ ॥
ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಫಲ ಮತ್ತು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಇಷ್ಟದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು ಕರ್ಮಜನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.329.59
यथेह यत्कृतं शुभं विपाप्मभिः कृतात्मभिः ।
तदाप्नुवन्ति मानवास्तथा विशुद्धयोनयः ॥ १२.३२९.५९ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪರಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಂಯಮಿ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಮಾಡಿದ ಶುಭ ಕರ್ಮವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಜನ್ಮದ ಮಾನವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.329.60
प्रजापतेः सलोकतां बृहस्पतेः शतक्रतोः ।
व्रजन्ति ते परां गतिं गृहस्थधर्मसेतुभिः ॥ १२.३२९.६० ॥
ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಇವರ ಲೋಕದ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಗೃಹಸ್ಥ ಧರ್ಮದ ಸೇತುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
12.329.61
सहस्रशोऽप्यनेकशः प्रवक्तुमुत्सहामहे ।
अबुद्धिमोहनं पुनः प्रभुस्तु तेन पावकः ॥ १२.३२९.६१ ॥
ಸಾವಿರ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲು ನಾವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಅಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಭುವೇ ಮತ್ತೆ ಆತನೇ, ಅವನಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿ (ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ).
12.329.62
गता त्रिरष्टवर्षता ध्रुवोऽसि पञ्चविंशकः ।
कुरष्व धर्मसंचयं वयो हि तेऽतिवर्तते ॥ १२.३२९.६२ ॥
ಮೂರು ಬಾರಿ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ, ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು (ವರ್ಷದವನು); ಧರ್ಮ ಸಂಚಯ ಮಾಡು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ವಯಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.
12.329.63
पुरा करोति सोऽन्तकः प्रमादगोमुखां चमूम् ।
यथागृहीतमुत्थितस्त्वरस्व धर्मपालने ॥ १२.३२९.६३ ॥
ಮೊದಲೇ ಆ ಅಂತಕ (ಮೃತ್ಯು) ಪ್ರಮಾದ-ಮುಖದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಯುಧ ಹಿಡಿದವನಂತೆ ಎದ್ದು ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತ್ವರೆ ಮಾಡು.
12.329.64
यथा त्वमेव पृष्ठतस्त्वमग्रतो गमिष्यसि ।
तथा गतिं गमिष्यतः किमात्मना परेण वा ॥ १२.३२९.६४ ॥
ನೀನು ಈಗ ಹಿಂದೆ ಇರುವಂತೆ, ನಂತರ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗಲಿರುವವರ ಗತಿಗೆ—ತನಗಾಗಿಯೋ, ಇತರರಿಗಾಗಿಯೋ—ಏನು (ಮಾಡಬೇಕು)?
12.329.65
यदेकपातिनां सतां भवत्यमुत्र गच्छताम् ।
भयेषु सांपरायिकं निधत्स्व केवलं निधिम् ॥ १२.३२९.६५ ॥
ಒಬ್ಬರೇ ಬೀಳುವ ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ (ಸಹಾಯ) ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಭಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಪರಲೋಕ ಸಂಬಂಧಿ ಧನವೇ ಏಕೈಕ ನಿಧಿ; ಅದನ್ನು ಸಂಚಯಿಸು.
12.329.66
सतूलमूलबान्धवं प्रभुर्हरत्यसङ्गवान् ।
न सन्ति यस्य वारकाः कुरष्व धर्मसंनिधिम् ॥ १२.३२९.६६ ॥
ಯಾರಿಗೆ ತಡೆಯುವವರು ಇಲ್ಲವೋ, ಆ ಪ್ರಭು ಬೇರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸು.
12.329.67
इदं निदर्शनं मया तवेह पुत्र संमतम् ।
स्वदर्शनानुपानतः प्रवर्णितं कुरुष्व तत् ॥ १२.३२९.६७ ॥
ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ ಈ ಉದಾಹರಣೆ ಸಮ್ಮತವಾದುದು; ನಿನ್ನ ಸ್ವದರ್ಶನದ ಅನುಮಾನದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸು.
12.329.68
ददाति यः स्वकर्मणा धनानि यस्यकस्यचित् ।
अबुद्धिमोहजैर्गुणैः स एक एव युज्यते ॥ १२.३२९.६८ ॥
ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಧನ ನೀಡುವವನು, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬನೇ ಅದಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.329.69
शुभं समस्तमश्नुते प्रकुर्वतः शुभाः क्रियाः ।
तदेतदर्थदर्शनं कृतज्ञमर्थसंहितम् ॥ १२.३२९.६९ ॥
ಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಈ ಅರ್ಥದರ್ಶನ ಕೃತಜ್ಞವೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ.
12.329.70
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ।
छित्त्वैतां सुकृतो यान्ति नैनां छिदन्ति दुष्कृतः ॥ १२.३२९.७० ॥
ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಈ ಬಂಧಿಸುವ ಹಗ್ಗ; ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಸುಕೃತರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ದುಷ್ಕೃತರು ಕತ್ತರಿಸಲಾರರು.
12.329.71
किं ते धनेन किं बन्धुभिस्ते ।
किं ते पुत्रैः पुत्रक यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गुहां प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताश्च सर्वे ॥ १२.३२९.७१ ॥
ನಿನಗೆ ಧನದಿಂದೇನು, ಬಂಧುಗಳಿಂದೇನು, ಮಗನೇ, ನೀನು ಸಾಯುವಾಗ ಮಕ್ಕಳಿಂದೇನು? ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕು; ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪಿತಾಮಹರು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು?
12.329.72
श्वः कार्यमद्ये कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् ।
न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वाऽस्य न वाऽकृतम् ॥ १२.३२९.७२ ॥
ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಂದೇ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಮೃತ್ಯು ಅವನ ಕೆಲಸ ಆಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.329.73
अनुगम्य विनाशान्ते निवर्तन्ते ह बान्धवाः ।
अग्नौ प्रक्षिप्य पुरुषं ज्ञातयः सुहृदस्तथा ॥ १२.३२९.७३ ॥
ವಿನಾಶದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬಂಧುಗಳು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ; ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕಿ ಜ್ಞಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ.
12.329.74
नास्तिकान्निरनुक्रोशान्नरान्पापमते स्थितान् ।
वामतः कुरु विस्रब्धं परं प्रेप्सुरतन्द्रितः ॥ १२.३२९.७४ ॥
ನಾಸ್ತಿಕರನ್ನು, ನಿರ್ದಯರನ್ನು, ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸು; ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸಿ, ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮಾಡು.
12.329.75
एवमभ्याहते लोके कालेनोपनिपीडिते ।
सुमहद्धैर्यमालम्ब्य धर्मं सर्वात्मना कुरु ॥ १२.३२९.७५ ॥
ಹೀಗೆ ಲೋಕವು ಕಾಲದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಪೀಡಿತವಾದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು.
12.329.76
अथेमं दर्शनोपायं सम्यग्यो वेत्ति मानवः ।
सम्यक् स्वधर्मं कृत्वेह परत्र सुखमश्नुते ॥ १२.३२९.७६ ॥
ಈ ದರ್ಶನದ ಉಪಾಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯನು, ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.329.77
न देहभेदे मरणं विजानतां ।
न च प्रणाशः स्वनुपालिते पथि।
धर्मं हि यो बर्धयते स पण्डितो ।
य एव धर्माच्च्यवते स दह्यते ॥ १२.३२९.७७ ॥
ತಿಳಿದವರಿಗೆ ದೇಹ ಭೇದದಲ್ಲಿ ಮರಣವಿಲ್ಲ; ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ ನಾಶವೂ ಇಲ್ಲ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವನೇ ಪಂಡಿತ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾದವನು ಸುಡುತ್ತಾನೆ.
12.329.78
प्रयुक्तयोः कर्मपथि स्वकर्मणोः ।
फलं प्रयोक्ता लभते यथाविधि।
निहीनकर्मा निरयं प्रपद्यते ।
त्रिविष्टपं गच्छति धर्मपारगः ॥ १२.३२९.७८ ॥
ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ, ಕರ್ತೃವು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನೀಚ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.329.79
सोपानभूतं स्वर्गस्य मानुष्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
तथाऽऽत्मानं समादध्याद्धश्यते न पुनर्यथा ॥ १२.३२९.७९ ॥
ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಾದ, ಅಪರೂಪದ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಬೀಳದಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.
12.329.80
यस्य नोत्क्रामति मतिः स्वर्गमार्गानुसारिणी ।
तमाहुः पुण्यकर्माणमशोच्यं मित्रबान्धवैः ॥ १२.३२९.८० ॥
ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿಯು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನನ್ನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಮಿತ್ರರೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಅವನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ.
12.329.81
यस्य नोपहता बुद्धिर्निश्चये ह्यवलम्बते ।
स्वर्गे कृतावकाशस्य नास्ति तस्य महद्भयम् ॥ १२.३२९.८१ ॥
ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಕೆಡದೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭಯವಿಲ್ಲ.
12.329.82
तपोवनेषु ये जातास्तत्रैव निधनं गताः ।
तेषामल्पतरो धर्मः कामभोगानजानताम् ॥ १२.३२९.८२ ॥
ತಪೋವನಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಧರ್ಮ, ಕಾಮಭೋಗಗಳನ್ನು ಅರಿಯದವರಿಗಿಂತ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ.
12.329.83
यस्तु भोगान्परित्यज्य शरीरेण तपश्चरेत् ।
न तेन किंचिन्न प्राप्तं तन्मे बहुमतं फलम् ॥ १२.३२९.८३ ॥
ಆದರೆ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇಹದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಏನೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ — ಆ ಫಲವನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಮಾನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
12.329.84
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
अनागतान्यतीतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ १२.३२९.८४ ॥
ಸಾವಿರಾರು ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರು, ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರು — ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಬರಲಿರುವವರು — ಅವರು ಯಾರವರು? ನಿನ್ನವರೇ, ಅಥವಾ ಯಾರವರೋ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮವರೇ?
12.329.85
अहमेको न मे कश्चिन्नाहमन्यस्य कस्यचित् ।
न तं पश्यामि यस्याहं तन्न पश्यामि यो मम ॥ १२.३२९.८५ ॥
ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ; ನನಗೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ನಾನೂ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾರವನೋ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನವರಾದವರನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.329.86
न तेषां भवता कार्यं न कार्यं तव तैरपि ।
स्वकृतैस्तानि जातानि भवांश्चैव गमिष्यति ॥ १२.३२९.८६ ॥
ಅವರಿಗಾಗಿ ನೀನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ನಿನಗಾಗಿ ಅವರೂ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ನೀನೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೋಗುವೆ.
12.329.87
इह लोके हि धनिना परोऽपि स्वजनायते ।
स्वजनस्तु दरिद्राणां जीवतामपि नश्यति ॥ १२.३२९.८७ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನಿಕನಿಗೆ ಪರರೂ ಸ್ವಜನರಂತಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಬಡವರಿಗೆ ಬದುಕಿರುವ ಸ್ವಜನರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.329.88
संचिनोत्यशुभं कर्म कलत्रापेक्षया नरः ।
ततः क्लेशमवाप्नोति परत्रेह तथैव च ॥ १२.३२९.८८ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಪತ್ನಿಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಮೇಲೆ ಇಹದಲ್ಲೂ ಪರದಲ್ಲೂ ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.329.89
पश्यति च्छिन्नभूतं हि जीवलोकं स्वकर्मणा ।
तत्कुरुष्व तथा पुत्र कृत्स्नं यत्समुदाहृतम् ॥ १२.३२९.८९ ॥
ಏಕೆಂದರೆ, ಜೀವಲೋಕವು ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತುಂಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.
12.329.90
तदेतत्संप्रदृश्यैव कर्म भूमिं प्रपश्यतः ।
शुभान्याचरितव्यानि परलोकमभीप्सता ॥ १२.३२९.९० ॥
ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡುವವನು, ಪರಲೋಕವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
12.329.91
मासर्तुसंज्ञापरिवर्तकेन ।
सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन।
स्वकर्मनिष्ठाफलसाक्षिकेण ।
भूतानि कालः पचति प्रसह्य ॥ १२.३२९.९१ ॥
ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಋತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ, ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಯುಳ್ಳ, ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕಾಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುತ್ತದೆ.
12.329.92
धनेन किं यन्न ददाति नाश्नुते ।
बलेन किं येन रिपुं न बाधते।
श्रुतेन किं येन न धर्ममाचरे ।
त्किमात्मना यो न जितेन्द्रियो वशी ॥ १२.३२९.९२ ॥
ಕೊಡದ, ಅನುಭವಿಸದ ಧನದಿಂದೇನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಶತ್ರುವನ್ನು ಪೀಡಿಸದ ಬಲದಿಂದೇನು? ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗದ ಶ್ರುತದಿಂದೇನು? ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ವಶವಾಗದ ಆತ್ಮದಿಂದೇನು?
12.329.93
इदं द्वैपायनवचो हितमुक्तं निशम्य तु ।
शुको गतः परित्यज्य पितरं मोक्षदैशिकम् ॥ १२.३२९.९३ ॥
ದ್ವೈಪಾಯನನ ಈ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶುಕನು ಹೊರಟುಹೋದನು.