મહાભારત · અધ્યાય 12.332
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.332.1
स लब्ध्वा परमं देवाद्वरं सत्यवतीसुतः ।
अरणीं तु ततो गृह्य ममन्थाग्निचिकीर्षया ॥ १२.३३२.१ ॥
દેવ પાસેથી પરમ વર મેળવીને સત્યવતીનો પુત્ર અગ્નિ પ્રગટાવવાની ઇચ્છાથી અરણી લઈ મંથન કરવા લાગ્યો.
12.332.2
अथ रूपं परं राजन्बिभ्रतीं स्वेन तेजसा ।
घृताचीं नामाप्सरसमपश्यद्भगवानृषिः ॥ १२.३३२.२ ॥
હે રાજન્, ત્યારે ભગવાન ઋષિએ પોતાના તેજથી ઝળહળતું પરમ રૂપ ધારણ કરેલી ઘૃતાચી નામની અપ્સરાને જોઈ.
12.332.3
ऋषिरप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः ।
अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्युधिष्ठिर ॥ १२.३३२.३ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તે અપ્સરાને જોઈને ભગવાન ઋષિ વ્યાસ અચાનક કામથી મોહિત થઈ ગયા, એ વનમાં.
12.332.4
सा च दृष्ट्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् ।
शुकी भूत्वा महाराज घृताची समुपागमत् ॥ १२.३३२.४ ॥
ત્યારે કામથી વિચલિત મનવાળા વ્યાસને જોઈને, હે મહારાજ, ઘૃતાચી માદા પોપટ બનીને તેમની પાસે આવી.
12.332.5
स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येन संवृताम् ।
शरीरजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह ॥ १२.३३२.५ ॥
બીજા રૂપથી ઢંકાયેલી તે અપ્સરાને જોઈને, શરીરમાં જન્મેલા અને બધા અંગોમાં ફેલાયેલા કામથી તેઓ ખરેખર વશ થઈ ગયા.
12.332.6
स तु धैर्येण महता निगृह्णन्हृच्छयं मुनिः ।
न शशाक नियन्तुं तद्व्यासः प्रविसृतं मनः।
भावित्वाच्चैव भावस्य घृताच्या वपुषा हृतः ॥ १२.३३२.६ ॥
પરંતુ મહાન ધૈર્યથી હૃદયમાં રહેલા કામને રોકવા છતાં, મુનિ વ્યાસ ફેલાયેલા મનને કાબૂમાં રાખી શક્યા નહીં; ભાવની અસરથી ઘૃતાચીના દેહે તેમને હરી લીધા.
12.332.7
यत्नान्नियच्छतस्तस्य मुनेरग्निचिकीर्षया ।
अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् ॥ १२.३३२.७ ॥
તે મુનિ પ્રયત્નથી પોતાને રોકતા હતા ત્યારે, અગ્નિ ઉત્પન્ન કરવાની ઇચ્છાથી, તેમનું શુક્ર અચાનક અરણીમાં જ પડ્યું.
12.332.8
सोऽविशङ्केन मनसा तथैव द्विजसत्तमः ।
अरणीं ममन्थ ब्रह्मर्षिस्तस्यां जज्ञे शुको नृप ॥ १२.३३२.८ ॥
તે દ્વિજશ્રેષ્ઠે, એ જ રીતે નિઃશંક મનથી, અરણીનું મંથન કર્યું; હે રાજન્, તેમાંથી શુક જન્મ્યા.
12.332.9
शुक्रे निर्मथ्यमाने स शुको जज्ञे महातपाः ।
परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसंभवः ॥ १२.३३२.९ ॥
શુક્ર મંથન થતાં, તે શુક તરીકે જન્મ્યા—મહાતપસ્વી, પરમર્ષિ, મહાયોગી, અરણીના ગર્ભથી ઉત્પન્ન.
12.332.10
यथाऽध्वरे समिद्धोऽग्निर्भाति हव्यमुदावहन् ।
तथारूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १२.३३२.१० ॥
યજ્ઞમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિ હવિ ઊંચે લઈ જતાં ચમકે છે, તેમ શુક જન્મ્યા—તેજથી જાણે બળતા.
12.332.11
विभ्रत्पितुश्च कौरव्य रूपवर्णमनुत्तमम् ।
बभौ तदा भावितात्मा विधूमोऽग्निरिवज्वलन् ॥ १२.३३२.११ ॥
હે કૌરવ્ય, પિતાનું અનુપમ રૂપ અને વર્ણ ધારણ કરી, શુદ્ધાત્મા તે ધૂમરહિત અગ્નિની જેમ ત્યારે ઝળહળ્યા.
12.332.12
तं गङ्गा सरितां श्रेष्ठा मेरुपृष्ठे जनेश्वर ।
स्वरूपिणी तदाऽभ्येत्य स्नापयामास वारिणा ॥ १२.३३२.१२ ॥
હે જનેશ્વર, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગંગા ત્યારે પોતાના સ્વરૂપે મેરુની પીઠ પર આવી અને તેને પાણીથી સ્નાન કરાવ્યું.
12.332.13
अन्तरिक्षाच्च कौरव्य दण्डः कृष्णाजिनं च ह ।
पपात भुवि राजेन्द्र शुकस्थार्थे महात्मनः ॥ १२.३३२.१३ ॥
હે કૌરવ્ય, આકાશમાંથી દંડ અને કૃષ્ણાજિન પણ પૃથ્વી પર પડ્યાં, હે રાજેન્દ્ર, મહાત્મા શુકના સ્થાન માટે.
12.332.14
जेगीयन्ते स्म गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ १२.३३२.१४ ॥
ગંધર્વો ગાવા લાગ્યા, અપ્સરાઓનાં ટોળાં નાચવા લાગ્યાં, દેવદુંદુભિઓ હજારો વાર વાગી ઊઠી.
12.332.15
विश्वासुश्च गन्धर्वस्तथा तुम्बुरुनारदौ ।
हाहा हूहूश्च गन्धर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम् ॥ १२.३३२.१५ ॥
ગંધર્વ વિશ્વાસુ, તુંબુરુ અને નારદ, તથા ગંધર્વો હાહા અને હૂહૂ એ શુકથી જન્મેલાની સ્તુતિ કરી.
12.332.16
तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः ।
देवा देवर्षयश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽपि च ॥ १२.३३२.१६ ॥
ત્યાં ઇન્દ્ર આગેવાની હેઠળ લોકપાલો એકઠા થયા, દેવો, દેવર્ષિઓ અને બ્રહ્મર્ષિઓ પણ આવ્યા.
12.332.17
दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्ष च मारुतः ।
जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत् ॥ १२.३३२.१७ ॥
દિવ્ય સર્વ પુષ્પો પવને વરસાવ્યાં; જંગમ અને સ્થાવર જગત હર્ષિત થયું.
12.332.18
तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः ।
जतामात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा ॥ १२.३३२.१८ ॥
ત્યારે મહાત્મા અને મહાતેજસ્વીએ પોતે પ્રેમથી દેવી સાથે મુનિના નવજાત પુત્રને વિધિપૂર્વક પાસે લાવ્યા.
12.332.19
तस्य देवेश्वरः शक्रो दिव्यमद्भुतदर्शनम् ।
ददौ कमण्डलुं प्रीत्या देववासांसि चाभिभो ॥ १२.३३२.१९ ॥
દેવોના સ્વામી ઇન્દ્રે પ્રેમથી તેને અદ્ભુત દર્શનવાળું દિવ્ય કમંડલ અને દિવ્ય વસ્ત્રો આપ્યાં, હે સમર્થ.
12.332.20
हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः ।
प्रदक्षिणमवर्तन्त शुकाश्चाषाश्च भारत ॥ १२.३३२.२० ॥
હંસો, શતપત્ર, સારસ હજારોની સંખ્યામાં, પોપટ અને આષા પક્ષીઓ, હે ભારત, પ્રદક્ષિણા કરતા ફરવા લાગ્યા.
12.332.21
आरणेयस्ततो दिव्यं प्राप्य जन्म महाद्युतिः ।
तत्रैवोवास मेधावी ब्रह्मचारी समाहितः ॥ १२.३३२.२१ ॥
પછી આરણેય, મહાતેજસ્વી, દિવ્ય જન્મ પામીને ત્યાં જ મેધાવી, બ્રહ્મચારી અને એકાગ્ર થઈને રહેવા લાગ્યો.
12.332.22
उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः ।
उपतस्थुर्महाराज यथाऽस्य पितरं तथा ॥ १२.३३२.२२ ॥
જન્મતાં જ વેદો રહસ્યો અને સંગ્રહો સહિત તેની પાસે આવી ઊભા રહ્યા, હે મહારાજ, જેમ તેના પિતા પાસે ઊભા રહ્યા હતા તેમ.
12.332.23
बृहस्पतिं च वव्रे स वेदवेदाङ्गभाष्यवित् ।
उपाध्यायं महाराज धर्ममेवानुचिन्तयन् ॥ १२.३३२.२३ ॥
વેદ, વેદાંગ અને ભાષ્યના જ્ઞાતા તેણે, હે મહારાજ, ફક્ત ધર્મનો જ વિચાર કરતાં, બૃહસ્પતિને ઉપાધ્યાય તરીકે વર્યા.
12.332.24
सोऽधीत्य निखिलान्वेदान्सरहस्यान्ससंग्रहान् ।
इतिहासं च कार्त्स्न्येन धर्मशास्त्राणि चाभिभो ॥ १२.३३२.२४ ॥
તેણે રહસ્યો અને સંગ્રહો સહિત સમગ્ર વેદોનો અભ્યાસ કર્યો; ઇતિહાસ અને ધર્મશાસ્ત્રો પણ સંપૂર્ણપણે ભણ્યા, હે સમર્થ.
12.332.25
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः ।
उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहितः ॥ १२.३३२.२५ ॥
ગુરુને દક્ષિણા આપીને, બ્રહ્મચર્ય પૂર્ણ કરી પાછા ફરેલા તે મહામુનિએ એકાગ્ર ચિત્તે ઉગ્ર તપ આરંભ્યું.
12.332.26
देवतानामृषीणां च बाल्येऽपि स महातपाः ।
संमन्त्रणीयो मान्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा ॥ १२.३३२.२६ ॥
બાળપણમાં પણ તેઓ મહાતપસ્વી હતા; જ્ઞાન અને તપથી દેવો અને ઋષિઓ માટે તેઓ સલાહ લેવા યોગ્ય અને માનનીય હતા.
12.332.27
न त्वस्य रमते बुद्धिराश्रमेषु नराधिप ।
त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः ॥ १२.३३२.२७ ॥
નરાધિપ, પરંતુ તેમની બુદ્ધિ આશ્રમોમાં રમી નહીં; કારણ કે તેઓ મોક્ષધર્મના દ્રષ્ટા હતા, ગૃહસ્થ જીવનના ત્રણ મૂળોથી પર જોતા હતા.