महाभारत · अध्याय 12.332
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.332.1
स लब्ध्वा परमं देवाद्वरं सत्यवतीसुतः ।
अरणीं तु ततो गृह्य ममन्थाग्निचिकीर्षया ॥ १२.३३२.१ ॥
देवाकडून परम वर मिळवून सत्यवतीचा पुत्र अग्नी प्रज्वलित करण्याच्या इच्छेने अरणी घेऊन मंथन करू लागला.
12.332.2
अथ रूपं परं राजन्बिभ्रतीं स्वेन तेजसा ।
घृताचीं नामाप्सरसमपश्यद्भगवानृषिः ॥ १२.३३२.२ ॥
हे राजा, तेव्हा भगवान ऋषींनी आपल्या तेजाने झळकणारे परम रूप धारण केलेल्या घृताची नावाच्या अप्सरेला पाहिले.
12.332.3
ऋषिरप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः ।
अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्युधिष्ठिर ॥ १२.३३२.३ ॥
हे युधिष्ठिरा, त्या अप्सरेला पाहून भगवान ऋषी व्यास अचानक कामाने मोहित झाले, त्या अरण्यात.
12.332.4
सा च दृष्ट्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् ।
शुकी भूत्वा महाराज घृताची समुपागमत् ॥ १२.३३२.४ ॥
तेव्हा कामाने विचलित मनाच्या व्यासांना पाहून, हे महाराजा, घृताची मादी पोपट होऊन त्यांच्याजवळ आली.
12.332.5
स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येन संवृताम् ।
शरीरजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह ॥ १२.३३२.५ ॥
दुसऱ्या रूपाने आच्छादलेल्या त्या अप्सरेला पाहून, शरीरातून जन्मलेल्या, सर्व अवयवांत पसरलेल्या कामाने ते खरोखर वशीभूत झाले.
12.332.6
स तु धैर्येण महता निगृह्णन्हृच्छयं मुनिः ।
न शशाक नियन्तुं तद्व्यासः प्रविसृतं मनः।
भावित्वाच्चैव भावस्य घृताच्या वपुषा हृतः ॥ १२.३३२.६ ॥
पण मोठ्या धैर्याने हृदयात दडलेल्या कामाला रोखूनही, मुनी व्यासांना पसरलेले मन आवरता आले नाही; भावाच्या प्रभावामुळे घृताचीच्या शरीराने त्यांचे हरण केले.
12.332.7
यत्नान्नियच्छतस्तस्य मुनेरग्निचिकीर्षया ।
अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् ॥ १२.३३२.७ ॥
त्या मुनींनी प्रयत्नाने स्वतःला रोखत असताना, अग्नी निर्माण करण्याच्या इच्छेने, त्यांचे शुक्र अचानक अरणीतच पडले.
12.332.8
सोऽविशङ्केन मनसा तथैव द्विजसत्तमः ।
अरणीं ममन्थ ब्रह्मर्षिस्तस्यां जज्ञे शुको नृप ॥ १२.३३२.८ ॥
त्या द्विजश्रेष्ठाने, तसेच निःशंक मनाने, अरणी मंथन केली; हे राजा, त्यात शुक जन्मला.
12.332.9
शुक्रे निर्मथ्यमाने स शुको जज्ञे महातपाः ।
परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसंभवः ॥ १२.३३२.९ ॥
शुक्र मंथले जात असताना तो शुक जन्मला—महातपस्वी, परमर्षी, महायोगी, अरणीच्या गर्भातून जन्मलेला.
12.332.10
यथाऽध्वरे समिद्धोऽग्निर्भाति हव्यमुदावहन् ।
तथारूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्निव तेजसा ॥ १२.३३२.१० ॥
यज्ञात प्रज्वलित झालेला अग्नी हविष्य वर नेत तेजस्वी दिसतो, तसाच शुक जन्मला—तेजाने जणू जळत असलेला.
12.332.11
विभ्रत्पितुश्च कौरव्य रूपवर्णमनुत्तमम् ।
बभौ तदा भावितात्मा विधूमोऽग्निरिवज्वलन् ॥ १२.३३२.११ ॥
हे कौरव्या, वडिलांचे अनुपम रूप व वर्ण धारण करून, शुद्धात्मा तो धूररहित अग्नीप्रमाणे तेव्हा तळपला.
12.332.12
तं गङ्गा सरितां श्रेष्ठा मेरुपृष्ठे जनेश्वर ।
स्वरूपिणी तदाऽभ्येत्य स्नापयामास वारिणा ॥ १२.३३२.१२ ॥
हे जनेश्वरा, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ गंगा तेव्हा आपल्या स्वरूपात मेरूच्या पृष्ठावर येऊन त्याला पाण्याने स्नान घालू लागली.
12.332.13
अन्तरिक्षाच्च कौरव्य दण्डः कृष्णाजिनं च ह ।
पपात भुवि राजेन्द्र शुकस्थार्थे महात्मनः ॥ १२.३३२.१३ ॥
हे कौरव्या, आकाशातून दंड आणि कृष्णाजिन पृथ्वीवर पडले, हे राजेंद्रा, महात्मा शुकाच्या स्थानासाठी.
12.332.14
जेगीयन्ते स्म गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ १२.३३२.१४ ॥
गंधर्व गाऊ लागले, अप्सरांचे समूह नाचू लागले, देवदुंदुभी हजारोवेळा वाजल्या.
12.332.15
विश्वासुश्च गन्धर्वस्तथा तुम्बुरुनारदौ ।
हाहा हूहूश्च गन्धर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम् ॥ १२.३३२.१५ ॥
गंधर्व विश्वासु, तुंबुरु आणि नारद, तसेच गंधर्व हाहा व हूहू यांनी शुकापासून जन्मलेल्याची स्तुती केली.
12.332.16
तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः ।
देवा देवर्षयश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽपि च ॥ १२.३३२.१६ ॥
तेथे इंद्रप्रमुख लोकपाल जमले, देव, देवर्षी आणि ब्रह्मर्षीही आले.
12.332.17
दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्ष च मारुतः ।
जङ्गमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत् ॥ १२.३३२.१७ ॥
दिव्य सर्व फुले वाऱ्याने वर्षविली; चराचर जग आनंदित झाले.
12.332.18
तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः ।
जतामात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा ॥ १२.३३२.१८ ॥
तेव्हा महात्मा आणि महातेजस्वी स्वतः प्रेमाने देवीसह मुनीच्या नुकत्याच जन्मलेल्या पुत्राला विधिपूर्वक जवळ घेऊन आले.
12.332.19
तस्य देवेश्वरः शक्रो दिव्यमद्भुतदर्शनम् ।
ददौ कमण्डलुं प्रीत्या देववासांसि चाभिभो ॥ १२.३३२.१९ ॥
देवांचा स्वामी इंद्राने प्रेमाने त्याला अद्भुत रूपाचे दिव्य कमंडलू आणि दिव्य वस्त्रे दिली, हे समर्था.
12.332.20
हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः ।
प्रदक्षिणमवर्तन्त शुकाश्चाषाश्च भारत ॥ १२.३३२.२० ॥
हंस, शतपत्र, सारस हजारोंनी, पोपट आणि आष पक्षी, हे भारता, प्रदक्षिणा करत फिरू लागले.
12.332.21
आरणेयस्ततो दिव्यं प्राप्य जन्म महाद्युतिः ।
तत्रैवोवास मेधावी ब्रह्मचारी समाहितः ॥ १२.३३२.२१ ॥
नंतर आरणेय, महातेजस्वी, दिव्य जन्म मिळवून तेथेच मेधावी, ब्रह्मचारी आणि एकाग्र होऊन राहू लागला.
12.332.22
उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः ।
उपतस्थुर्महाराज यथाऽस्य पितरं तथा ॥ १२.३३२.२२ ॥
जन्मताच वेद रहस्यांसह आणि संग्रहांसह त्याच्याजवळ उभे राहिले, हे महाराजा, जसे त्याच्या पित्याजवळ उभे राहिले होते.
12.332.23
बृहस्पतिं च वव्रे स वेदवेदाङ्गभाष्यवित् ।
उपाध्यायं महाराज धर्ममेवानुचिन्तयन् ॥ १२.३३२.२३ ॥
वेद, वेदांग आणि भाष्य जाणणाऱ्या त्याने, हे महाराजा, केवळ धर्माचाच विचार करीत बृहस्पतीला उपाध्याय म्हणून निवडले.
12.332.24
सोऽधीत्य निखिलान्वेदान्सरहस्यान्ससंग्रहान् ।
इतिहासं च कार्त्स्न्येन धर्मशास्त्राणि चाभिभो ॥ १२.३३२.२४ ॥
त्याने रहस्यांसह आणि संग्रहांसह सर्व वेद अध्ययन केले; इतिहास आणि धर्मशास्त्रेही पूर्णपणे अभ्यासली, हे समर्था.
12.332.25
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः ।
उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहितः ॥ १२.३३२.२५ ॥
गुरूंना दक्षिणा देऊन, ब्रह्मचर्य पूर्ण करून परत आलेल्या त्या महामुनीने एकाग्र चित्ताने उग्र तपश्चर्या आरंभली.
12.332.26
देवतानामृषीणां च बाल्येऽपि स महातपाः ।
संमन्त्रणीयो मान्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा ॥ १२.३३२.२६ ॥
बाल्यावस्थेतही ते महातपस्वी होते; ज्ञान आणि तपामुळे देव व ऋषींनाही ते सल्ला विचारण्यास आणि मान देण्यास योग्य होते.
12.332.27
न त्वस्य रमते बुद्धिराश्रमेषु नराधिप ।
त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः ॥ १२.३३२.२७ ॥
नराधिपा, पण त्यांची बुद्धी आश्रमांत रमली नाही; कारण ते मोक्षधर्माचे द्रष्टे होते, गृहस्थाश्रमाच्या तीन मूलांच्या पलीकडे पाहणारे होते.