મહાભારત · અધ્યાય 12.333
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.333.1
स मोक्षमनुचिन्त्यैव शुकः पितरमभ्यगात् ।
प्राहाभिवाद्य च गुरुं श्रेयोर्थी विनयान्वितः ॥ १२.३३३.१ ॥
તેણે મોક્ષનો સારી રીતે વિચાર કરીને પિતા પાસે જઈને, શ્રેયની ઇચ્છાવાળા વિનયી શુકે ગુરુને પ્રણામ કરીને કહ્યું.
12.333.2
मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान्प्रब्रवीतु मे ।
यथा मे मनसः शान्तिः परमा संभवेत्प्रभो ॥ १२.३३३.२ ॥
મોક્ષધર્મોમાં કુશળ ભગવાન મને કહે, જેથી મારા મનને પરમ શાંતિ થાય, હે પ્રભુ.
12.333.3
श्रुत्वा पुत्रस्य तु वचः परमर्षिरुवाच तम् ।
अधीहि पुत्र मोक्षं वै धर्मांश्च विविधानपि ॥ १२.३३३.३ ॥
પુત્રના વચન સાંભળી પરમ ઋષિએ તેને કહ્યું, 'પુત્ર, મોક્ષ અને વિવિધ ધર્મો અવશ્ય શીખ.'
12.333.4
पितुर्नियोगाज्जग्राह शुको धर्मभृतां वरः ।
योगशास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव भारत ॥ १२.३३३.४ ॥
પિતાની આજ્ઞાથી ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ શુકે યોગશાસ્ત્ર અને કપિલનું સમગ્ર શાસ્ત્ર ગ્રહણ કર્યું, હે ભારત.
12.333.5
स तं ब्राह्नया श्रियः युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमम् ।
मेने पुत्रं यदा व्यासो मोक्षधर्मविशारदम् ॥ १२.३३३.५ ॥
વ્યાસે જ્યારે પોતાના પુત્રને બ્રાહ્મી તેજથી યુક્ત, બ્રહ્માની સમાન પરાક્રમી અને મોક્ષધર્મમાં નિપુણ માન્યો, ત્યારે તેને તેવો ગણ્યો.
12.333.6
उवाच गच्छेति तदा जनकं मिथिलेश्वरम् ।
स ते वक्ष्यति मोक्षार्थं निखिलं मिथिलेश्वरः ॥ १२.३३३.६ ॥
ત્યારે તેમણે કહ્યું, 'મિથિલાના રાજા જનક પાસે જા. તે મિથિલેશ્વર મોક્ષ માટે તને સમગ્ર કહેશે.'
12.333.7
पितुर्नियोगादगमन्मैथिलं जनकं नृपम् ।
प्रष्टुं धर्मस्य निष्ठां वै मोक्षस्य च परायणम् ॥ १२.३३३.७ ॥
પિતાની આજ્ઞાથી તે મિથિલાના રાજા જનક પાસે ગયો, ધર્મની દૃઢ નિષ્ઠા અને મોક્ષનું પરમ ધ્યેય પૂછવા.
12.333.8
उक्तश्च मानुषेण त्वं पथा गच्छेत्यविस्मितः ।
न प्रभावेण गन्तव्यमन्तरिक्षचरेण वै ॥ १२.३३३.८ ॥
માનુષ માર્ગે જવાનું તને કહેવાયું છે, અવિસ્મિત થઈને જા; આકાશચારીના પ્રભાવથી જવું ન જોઈએ.
12.333.9
आर्जवेनैव गन्तव्यं न सुखान्वेषिणा तथा ।
नान्वेष्टव्या विशेषास्तु विशेषा हि प्रसङ्गिनः ॥ १२.३३३.९ ॥
સરળતાથી જ જવું જોઈએ, સુખ શોધનારની જેમ નહીં; વિશેષતાઓ પણ શોધવી ન જોઈએ, કારણ કે વિશેષતાઓ આસક્તિ સાથે જોડાયેલી છે.
12.333.10
अहंकारो न कर्तव्यो याज्ये तस्मिन्नराधिपे ।
स्यातव्यं च वशे तस्य स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ १२.३३३.१० ॥
તું જેનો યાજ્ય છે તે નરાધિપ પ્રત્યે અહંકાર ન કરવો; તેના વશમાં રહેવું. તે તારો સંશય છેદશે.
12.333.11
स धर्मकुशलो राजा मोक्षशास्त्रविशारदः ।
याज्यो मम स यद्ब्रूयात्तत्कार्यमविशङ्कया ॥ १२.३३३.११ ॥
તે રાજા ધર્મમાં કુશળ અને મોક્ષશાસ્ત્રમાં નિપુણ છે; તે મારો યાજ્ય છે. તે જે કહે તે શંકા વિના કરવું.
12.333.12
एवमुक्तः स धर्मात्मा जगाम मिथिलां मुनिः ।
पद्भ्यां शक्तोन्तरिक्षेण क्रान्तुं पृथ्वीं ससागराम् ॥ १२.३३३.१२ ॥
આમ કહેવાયા પછી તે ધર્માત્મા મુનિ મિથિલા ગયા. આકાશ માર્ગે સમુદ્રો સહિત પૃથ્વી ઓળંગવાની શક્તિ હોવા છતાં તેઓ પગપાળા ગયા.
12.333.13
स गिरींश्चाप्यतिक्रम्य नदीतीर्थसरांसि च ।
बहुव्यालमृगाकीर्णा ह्यटवीश्च वनानि च ॥ १२.३३३.१३ ॥
તેઓ પર્વતો, નદીઓનાં તીર્થો અને સરોવરો ઓળંગી ગયા; ઘણા સર્પો અને મૃગોથી ભરેલાં જંગલો અને વનો પણ પાર કર્યાં.
12.333.14
मेहोर्हरेश्च द्वे वर्षे वर्षं हैमवतं ततः ।
क्रमेणैवं व्यतिक्रम्य भारतं वर्षमासदत् ॥ १२.३३३.१४ ॥
મેરુ અને હરિ એ બે વર્ષો, પછી હૈમવત વર્ષ — આ રીતે ક્રમશઃ વટાવીને તેઓ ભારતવર્ષે પહોંચ્યા.
12.333.15
स देशान्विविधान्पश्यंश्चीनहूणनिषेवितान् ।
आर्यावर्तमिमं देशमाजगाम महामुनिः ॥ १२.३३३.१५ ॥
ચીન અને હૂણો દ્વારા સેવાતા વિવિધ દેશો જોતા તે મહામુનિ આ આર્યાવર્ત દેશમાં આવ્યા.
12.333.16
पितुर्वचनमाज्ञाय तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
अध्वानं सोऽतिचक्राम खचरः खे पतविव ॥ १२.३३३.१६ ॥
પિતાનું વચન જાણીને, એ જ હેતુનો વિચાર કરતાં, આકાશમાં ઊડતા પક્ષીની જેમ તેઓ માર્ગ વટાવી ગયા.
12.333.17
पत्तनानि च रम्याणि स्फीतानि नगराणि च ।
रत्नानि च विचित्राणि पश्यन्नपि न पश्यति ॥ १२.३३३.१७ ॥
સુંદર પત્તનો, સમૃદ્ધ નગરો અને વિચિત્ર રત્નો જોવા છતાં તેઓ જાણે જોતા જ ન હતા.
12.333.18
उद्यावानि च रम्याणि तथैवायतनानि च ।
पुण्यानि चैव तीर्थानि सोत्यक्रामदथाध्वगः ॥ १२.३३३.१८ ॥
સુંદર ઉદ્યાનો, એ જ રીતે મંદિરો અને પુણ્ય તીર્થો એ મુસાફર વટાવી ગયો.
12.333.19
सोचिरेणैव कालेन विदेहानाससाद ह ।
रक्षितान्धर्मराजेन जनकेन महात्मना ॥ १२.३३३.१९ ॥
થોડા સમય પછી તે વિદેહોના દેશમાં પહોંચ્યો, જેનું રક્ષણ ધર્મરાજ મહાત્મા જનક કરતા હતા.
12.333.20
तत्र ग्रामान्बहून्पश्यन्बह्वन्नरसभोजनान् ।
पल्लीघोषान्समृद्धांश्च बहुगोकुलसंकुलान् ॥ १२.३३३.२० ॥
ત્યાં તેણે ઘણાં ગામો જોયાં; તે અન્ન અને ભોજનથી ભરેલાં, નાની વસાહતો અને ગોવાળોના ઘોષોથી સમૃદ્ધ અને અનેક ગાયોનાં ટોળાંથી ભરેલાં હતાં.
12.333.21
स्फीतांश्च शालियवसर्हंससारससेवितान् ।
पद्मिनीभिश्च शतशः श्रीमतीभिरलकृतान् ॥ १२.३३३.२१ ॥
તે સમૃદ્ધ હતાં, ડાંગર અને જવથી ભરેલાં હતાં, હંસ અને સારસ દ્વારા સેવાતાં હતાં અને સેંકડો સુંદર કમળ-સરોવરોથી શોભિત હતાં.
12.333.22
स विदेहानतिक्रम्य समृद्धजनसेवितान् ।
मिथिलोपवनं रम्यमाससाद समृद्धिमत् ॥ १२.३३३.२२ ॥
તે વિદેહ દેશ વટાવીને, સમૃદ્ધ લોકોથી સેવાયેલા મિથિલાના રમણીય અને સમૃદ્ધ ઉપવનમાં પહોંચ્યો.
12.333.23
हस्त्यश्वरथसंकीर्णं नरनारीसमाकुलम् ।
पश्यन्नपश्यन्निव तत्समतिक्रामदच्युतः ॥ १२.३३३.२३ ॥
હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલા, સ્ત્રી-પુરુષોથી ઊભરાતા તે નગરને જોતાં છતાં ન જોયેલું હોય તેમ અચ્યુત આગળ વધ્યા.
12.333.24
मनसा तं बहन्भारं तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
आत्मारामः प्रसन्नात्मा मिथिलामाससाद ह ॥ १२.३३३.२४ ॥
મનમાં તે મોટા હેતુનો જ વિચાર કરતાં, આત્મારામ અને પ્રસન્નચિત્ત થઈને તે મિથિલામાં પહોંચ્યો.
12.333.25
तस्या द्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः ।
स्थितो ध्यानपरो मुक्तो विदितः प्रविवेश ह ॥ १२.३३३.२५ ॥
તેના દ્વાર પાસે પહોંચીને દ્વારપાલો દ્વારા રોકાયેલો, ધ્યાનમગ્ન, મુક્ત એવો તે ઊભો રહ્યો; પછી ઓળખાઈને તેણે પ્રવેશ કર્યો.
12.333.26
स राजमार्गमासाद्य समृद्धजनकसंकुलम् ।
पार्थिवक्षयमासाद्य निःशङ्कः प्रविवेश ह ॥ १२.३३३.२६ ॥
તે સમૃદ્ધ લોકોથી ભરેલા રાજમાર્ગ પર પહોંચ્યો; રાજાઓના નિવાસે પહોંચીને નિર્ભયપણે પ્રવેશ્યો.
12.333.27
तत्रापि द्वारपलास्तमुग्रवाचा न्यषेधयन् ।
तथैव च शुक्रस्तत्र निर्मन्युः समतिष्ठत ॥ १२.३३३.२७ ॥
ત્યાં પણ દ્વારપાલોએ કઠોર વચનોથી તેને રોક્યો; એ જ રીતે શુક ત્યાં ક્રોધરહિત થઈને ઊભો રહ્યો.
12.333.28
न चातपाध्वसंतप्तः क्षुत्पिपासाश्रमान्वितः ।
प्रताम्यति ग्लायति वा नापैति च तथाऽऽतपात् ॥ १२.३३३.२८ ॥
માર્ગના તડકાથી તપેલો, ભૂખ-તરસ-થાકથી યુક્ત છતાં તે થાકતો નથી કે ગ્લાનિ પામતો નથી, અને તડકાથી દૂર પણ જતો નથી.
12.333.29
तेषां तु द्वारपालानामेकः शोकसमन्वितः ।
मध्यंगतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् ॥ १२.३३३.२९ ॥
તે દ્વારપાલોમાંથી એક શોકથી ભરેલો થયો; આકાશના મધ્યમાં રહેલા સૂર્યની જેમ ઊભેલા શુકને જોઈને.
12.333.30
पूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रावेशयत्ततः कक्ष्यां प्रथमां राजवेश्मनः ॥ १२.३३३.३० ॥
યથોચિત સત્કાર કરીને, હાથ જોડીને અભિવાદન કરીને, પછી તેને રાજમહેલના પ્રથમ આંગણમાં પ્રવેશ કરાવ્યો.
12.333.31
तत्रासीनः शुकस्तात मोक्षमेवान्वचिन्तयत् ।
छायायामातपे चैव समदर्शी समद्युतिः ॥ १२.३३३.३१ ॥
ત્યાં બેઠેલા શુક, હે વત્સ, કેવળ મોક્ષનું જ ચિંતન કરતા હતા; છાયામાં કે તડકામાં તેઓ સમદર્શી અને સમાન તેજવાળા હતા.
12.333.32
तं मुहूर्तादिवागम्य राज्ञो मन्त्री कृताञ्जलिः ।
प्रावेशयत्ततः कक्ष्यां द्वितीयां राजवेश्मनः ॥ १२.३३३.३२ ॥
થોડી જ ક્ષણોમાં રાજાના મંત્રી હાથ જોડીને તેમની પાસે આવ્યા અને તેમને રાજમહેલના બીજા આંગણમાં લઈ ગયા.
12.333.33
तत्रान्तः पुरसंबद्धं महच्चैत्ररथोपमम् ।
सुविभक्तजलाक्रीडं रम्यं पुष्पितपादपम् ॥ १२.३३३.३३ ॥
ત્યાં અંતઃપુર સાથે જોડાયેલો, ચૈત્રરથ વન સમાન એક વિશાળ ઉદ્યાન હતો; જળક્રીડા માટે સુવ્યવસ્થિત સ્થળો અને ફૂલેલાં વૃક્ષોથી તે રમણીય હતો.
12.333.34
तं दर्शयित्वा स शुकं मन्त्री जनकमुत्तमम् ।
अर्हमासनमादिश्य निश्चक्रामः ततः पुनः ॥ १२.३३३.३४ ॥
શુકને તે બતાવીને, શ્રેષ્ઠ રાજાને યોગ્ય આસન સૂચવીને મંત્રી ફરી ત્યાંથી બહાર નીકળી ગયા.
12.333.35
तं चारुवेषाः सुश्रोण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः ।
सूक्ष्मरक्ताम्बरधरास्तप्तकाञ्चनभूषणाः ॥ १२.३३३.३५ ॥
તેમની આસપાસ સુંદર વેષવાળી, સુડોળ કમરવાળી, જોવામાં મનોહર યુવતીઓ હતી; તેઓ બારીક લાલ વસ્ત્રો પહેરેલી અને તપેલા સોનાના અલંકારોથી શણગારેલી હતી.
12.333.36
संलापालापकुशला नृत्तगीतविशारदाः ।
स्मितपूर्वाभिभाषिण्यो रूपेणाप्सरसां समाः ॥ १२.३३३.३६ ॥
તેઓ વાતચીત અને સંવાદમાં કુશળ, નૃત્ય અને ગીતમાં નિપુણ હતી; સ્મિત સાથે તેમની સાથે બોલતી, રૂપમાં અપ્સરાઓ સમાન હતી.
12.333.37
भावोपचारकुशला भावज्ञाः सत्वकोविदाः ।
परं पञ्चाशतं नार्यो वारमुख्याः समाद्रवन् ॥ १२.३३३.३७ ॥
ભાવ અને આચારમાં કુશળ, મનોભાવ જાણનારી, સ્વભાવજ્ઞાનમાં નિપુણ, પચાસથી વધુ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ એકત્ર થઈ આવી.
12.333.38
पाद्यादीनि प्रतिग्राह्य पूजया परयाऽर्चयन् ।
कालोपपन्नेन तदा स्वाद्वन्नेनाभ्यतर्पयन् ॥ १२.३३३.३८ ॥
પાદ્ય વગેરે સ્વીકારાવીને પરમ આદરથી પૂજા કરી; તે સમયને અનુરૂપ સ્વાદિષ્ટ ભોજનથી સંપૂર્ણ તૃપ્ત કર્યા.
12.333.39
तस्य भुक्तवतस्तात तदन्तः पुरकाननम् ।
सुरम्यं दर्शयामासुरेकैकश्येन भारत ॥ १२.३३३.३९ ॥
તેણે ભોજન કર્યા પછી, હે તાત, તેને અંતઃપુરનો તે અતિ સુંદર બગીચો એક પછી એક બતાવ્યો, હે ભારત.
12.333.40
क्रीडन्त्यश्च हसन्त्यश्च गायन्त्यश्चापि ताः शुभम् ।
उदारसत्वं सत्वज्ञाः स्त्रियः पर्यचरंस्तथा ॥ १२.३३३.४० ॥
રમતાં, હસતાં અને શુભ ગાતાં, ઉદાર સ્વભાવ જાણનારી તે સ્ત્રીઓ તેની સેવા કરતી રહી.
12.333.41
आरणेयस्तु शुद्धात्मा निःसंदेहस्त्रिकर्मकृत् ।
वश्येन्द्रियो जितक्रोधो न हृष्यति न कुप्यति ॥ १२.३३३.४१ ॥
પરંતુ તે આરણેય, શુદ્ધાત્મા, સંદેહરહિત, ત્રણ કર્મો કરનાર, ઇન્દ્રિયો વશમાં રાખનાર, ક્રોધ જીતનાર — તે હરખાતો નથી, કોપ કરતો નથી.
12.333.42
तस्मै शय्यासनं दिव्यं वरार्हः रत्नभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंकीर्णं ददुस्ताः परमस्त्रियः ॥ १२.३३३.४२ ॥
તેને તે પરમ સ્ત્રીઓએ શ્રેષ્ઠને યોગ્ય, રત્નોથી શોભિત, ઈર્ષ્યા થાય એવાં પથારીઓથી ભરેલા દિવ્ય શય્યા અને આસન આપ્યાં.
12.333.43
पादशौचं तु कृत्वैव शुक्रः संध्यामुपास्य च ।
निषसादासने पुण्ये तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १२.३३३.४३ ॥
પગ ધોઈ સંધ્યોપાસના કરીને શુક્ર પવિત્ર આસન પર બેઠા અને એ જ વિષયનો વિચાર કરવા લાગ્યા.
12.333.44
पूर्वरात्रे तु तत्रासौ हुत्वा ध्यानपरायणः ।
मध्यरात्रे यथान्यायं निद्रामाहारयत्प्रभुः। ॥ १२.३३३.४४ ॥
પૂર્વ રાત્રિએ ત્યાં હોમ કરીને ધ્યાનમાં લીન થઈ, મધ્યરાત્રિએ વિધિ મુજબ એ પ્રભુએ નિદ્રા લીધી.
12.333.45
ततो मुहूर्तादुत्थाय कृत्वा शौचमनन्तरम् ।
स्त्रीभिः परिवृतो धीमान्ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ १२.३३३.४५ ॥
પછી એક મુહૂર્ત પછી ઊઠીને, તરત શૌચ કરીને, સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા બુદ્ધિમાન ધ્યાનમાં જ લાગી ગયા.
12.333.46
अनेन विधिना कर्ष्णिस्तदहः शेषमच्युतः ।
तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास भारत ॥ १२.३३३.४६ ॥
આ વિધિથી એ કૃષ્ણિવંશજ અચ્યુતે એ દિવસનો બાકીનો ભાગ વિતાવ્યો; હે ભારત, રાજકુળમાં એ રાત્રિ પણ વિતાવી.