มหาภารตะ · อัธยายะ 12.333
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.333.1
स मोक्षमनुचिन्त्यैव शुकः पितरमभ्यगात् ।
प्राहाभिवाद्य च गुरुं श्रेयोर्थी विनयान्वितः ॥ १२.३३३.१ ॥
ศุกะคิดถึงความหลุดพ้นนั้นแล้วจึงไปหาบิดา ด้วยปรารถนาความดีสูงสุดและมีความถ่อมตน เขาจึงกราบไหว้อาจารย์แล้วกล่าวขึ้น
12.333.2
मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान्प्रब्रवीतु मे ।
यथा मे मनसः शान्तिः परमा संभवेत्प्रभो ॥ १२.३३३.२ ॥
ขอให้ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้ชำนาญในคำสอนเรื่องความหลุดพ้น โปรดสั่งสอนข้าพเจ้าเถิด เพื่อให้ความสงบอันสูงสุดเกิดขึ้นในใจของข้าพเจ้า ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่
12.333.3
श्रुत्वा पुत्रस्य तु वचः परमर्षिरुवाच तम् ।
अधीहि पुत्र मोक्षं वै धर्मांश्च विविधानपि ॥ १२.३३३.३ ॥
เมื่อได้ฟังคำของบุตร พระฤๅษีผู้สูงส่งจึงกล่าวกับเขาว่า จงศึกษาเรื่องความหลุดพ้นเถิดลูกเอ๋ย และธรรมต่างๆ ที่หลากหลายด้วย
12.333.4
पितुर्नियोगाज्जग्राह शुको धर्मभृतां वरः ।
योगशास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव भारत ॥ १२.३३३.४ ॥
ศุกะ ผู้เลิศกว่าบรรดาผู้ทรงธรรม ได้รับคำสั่งจากบิดาจึงรับเอาคัมภีร์โยคะทั้งหมด และคำสอนของกปิละ ข้าแต่พระภรต
12.333.5
स तं ब्राह्नया श्रियः युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमम् ।
मेने पुत्रं यदा व्यासो मोक्षधर्मविशारदम् ॥ १२.३३३.५ ॥
เมื่อวยาสเห็นว่าบุตรของตนมีรัศมีเปรียบดั่งพระพรหม มีความกล้าหาญเทียบเท่าพระพรหม และชำนาญในคำสอนเรื่องความหลุดพ้น ท่านจึงนับถือบุตรเช่นนั้น
12.333.6
उवाच गच्छेति तदा जनकं मिथिलेश्वरम् ।
स ते वक्ष्यति मोक्षार्थं निखिलं मिथिलेश्वरः ॥ १२.३३३.६ ॥
ครั้งนั้นท่านจึงกล่าวว่า จงไปหาพระเจ้าชนกผู้เป็นใหญ่แห่งมิถิลา พระองค์ผู้เป็นใหญ่แห่งมิถิลาจะบอกเจ้าทุกสิ่งที่เกี่ยวกับความหลุดพ้น
12.333.7
पितुर्नियोगादगमन्मैथिलं जनकं नृपम् ।
प्रष्टुं धर्मस्य निष्ठां वै मोक्षस्य च परायणम् ॥ १२.३३३.७ ॥
ด้วยคำสั่งของบิดา เขาจึงไปหาพระเจ้าชนกกษัตริย์แห่งมิถิลา เพื่อถามถึงรากฐานอันมั่นคงของธรรม และจุดหมายสูงสุดคือความหลุดพ้น
12.333.8
उक्तश्च मानुषेण त्वं पथा गच्छेत्यविस्मितः ।
न प्रभावेण गन्तव्यमन्तरिक्षचरेण वै ॥ १२.३३३.८ ॥
เจ้าได้รับการบอกให้ไปตามทางของมนุษย์ จงไปโดยไม่ตื่นตะลึงเถิด ไม่ควรไปด้วยอำนาจของผู้ที่โคจรในอากาศ
12.333.9
आर्जवेनैव गन्तव्यं न सुखान्वेषिणा तथा ।
नान्वेष्टव्या विशेषास्तु विशेषा हि प्रसङ्गिनः ॥ १२.३३३.९ ॥
ต้องไปด้วยความซื่อตรงเท่านั้น ไม่ใช่อย่างผู้แสวงหาความสุขสบาย และไม่ควรแสวงหาสิ่งพิเศษ เพราะสิ่งพิเศษย่อมผูกพันอยู่กับความยึดติด
12.333.10
अहंकारो न कर्तव्यो याज्ये तस्मिन्नराधिपे ।
स्यातव्यं च वशे तस्य स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ १२.३३३.१० ॥
ต่อพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ที่เจ้าทำหน้าที่เป็นปุโรหิตถวาย เจ้าต้องไม่แสดงความถือตัว ควรอยู่ใต้อำนาจของพระองค์ พระองค์จะตัดความสงสัยของเจ้าให้ขาด
12.333.11
स धर्मकुशलो राजा मोक्षशास्त्रविशारदः ।
याज्यो मम स यद्ब्रूयात्तत्कार्यमविशङ्कया ॥ १२.३३३.११ ॥
พระราชาพระองค์นั้นทรงชำนาญในธรรมและเชี่ยวชาญในคำสอนเรื่องความหลุดพ้น พระองค์เป็นผู้ที่ข้าพเจ้าทำหน้าที่ปุโรหิตถวาย สิ่งใดที่พระองค์ตรัสบอก จงทำสิ่งนั้นโดยไม่ลังเล
12.333.12
एवमुक्तः स धर्मात्मा जगाम मिथिलां मुनिः ।
पद्भ्यां शक्तोन्तरिक्षेण क्रान्तुं पृथ्वीं ससागराम् ॥ १२.३३३.१२ ॥
เมื่อได้รับคำสั่งเช่นนั้น ฤๅษีผู้มีใจในทางธรรมจึงเดินทางไปยังมิถิลา ท่านมีฤทธิ์ที่จะข้ามแผ่นดินพร้อมมหาสมุทรทางอากาศได้ แต่ท่านกลับเดินเท้าไป
12.333.13
स गिरींश्चाप्यतिक्रम्य नदीतीर्थसरांसि च ।
बहुव्यालमृगाकीर्णा ह्यटवीश्च वनानि च ॥ १२.३३३.१३ ॥
ท่านข้ามภูเขา ท่าน้ำในแม่น้ำ และทะเลสาบ ทั้งป่าดงและป่าไม้ที่เต็มไปด้วยงูและสัตว์ป่ามากมาย แล้วจึงเดินทางต่อไป
12.333.14
मेहोर्हरेश्च द्वे वर्षे वर्षं हैमवतं ततः ।
क्रमेणैवं व्यतिक्रम्य भारतं वर्षमासदत् ॥ १२.३३३.१४ ॥
ท่านข้ามภูมิภาคเมรุและหริสองแห่ง แล้วจึงภูมิภาคไหมวัต ตามลำดับเช่นนี้ ท่านก็มาถึงแผ่นดินภารตะ
12.333.15
स देशान्विविधान्पश्यंश्चीनहूणनिषेवितान् ।
आर्यावर्तमिमं देशमाजगाम महामुनिः ॥ १२.३३३.१५ ॥
มหาฤๅษีได้เห็นดินแดนต่างๆ มากมายที่ชาวจีนและชาวหูณะอาศัยอยู่ แล้วจึงมาถึงดินแดนอารยวรรตนี้
12.333.16
पितुर्वचनमाज्ञाय तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
अध्वानं सोऽतिचक्राम खचरः खे पतविव ॥ १२.३३३.१६ ॥
เมื่อทราบคำสั่งของบิดา และครุ่นคิดถึงจุดหมายนั้นอยู่ ท่านก็ข้ามทางไป เหมือนนกที่บินไปในท้องฟ้า
12.333.17
पत्तनानि च रम्याणि स्फीतानि नगराणि च ।
रत्नानि च विचित्राणि पश्यन्नपि न पश्यति ॥ १२.३३३.१७ ॥
แม้จะมองเห็นเมืองท่าและนครที่งดงามรุ่งเรือง กับอัญมณีมากมายหลากสี ท่านก็มิได้เห็นอย่างแท้จริง
12.333.18
उद्यावानि च रम्याणि तथैवायतनानि च ।
पुण्यानि चैव तीर्थानि सोत्यक्रामदथाध्वगः ॥ १२.३३३.१८ ॥
สวนที่งดงาม ศาลเจ้าทั้งหลาย และท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ ผู้เดินทางท่านนั้นก็ผ่านไปโดยไม่สนใจ
12.333.19
सोचिरेणैव कालेन विदेहानाससाद ह ।
रक्षितान्धर्मराजेन जनकेन महात्मना ॥ १२.३३३.१९ ॥
เมื่อเวลาผ่านไปไม่นาน ท่านก็มาถึงแดนวิเทหะ ซึ่งได้รับการคุ้มครองจากพระเจ้าชนกผู้เป็นมหาตมะ ผู้เป็นพระราชาแห่งธรรม
12.333.20
तत्र ग्रामान्बहून्पश्यन्बह्वन्नरसभोजनान् ।
पल्लीघोषान्समृद्धांश्च बहुगोकुलसंकुलान् ॥ १२.३३३.२० ॥
ที่นั่น ท่านเห็นหมู่บ้านมากมาย เต็มไปด้วยอาหารอุดมและงานเลี้ยง มีชุมชนชาวนาและแหล่งชุมชนเลี้ยงโคที่รุ่งเรือง เต็มไปด้วยฝูงวัวจำนวนมาก
12.333.21
स्फीतांश्च शालियवसर्हंससारससेवितान् ।
पद्मिनीभिश्च शतशः श्रीमतीभिरलकृतान् ॥ १२.३३३.२१ ॥
ที่นั้นอุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยข้าวสาลีและข้าวบาร์เลย์ มีหงส์และนกกระเรียนมาเที่ยวเวียนอยู่ และประดับด้วยสระบัวงดงามนับร้อยแห่ง
12.333.22
स विदेहानतिक्रम्य समृद्धजनसेवितान् ।
मिथिलोपवनं रम्यमाससाद समृद्धिमत् ॥ १२.३३३.२२ ॥
เมื่อผ่านแคว้นวิเทหะซึ่งมีผู้คนมั่งคั่งอาศัยอยู่ เขาก็มาถึงสวนอันน่ารื่นรมย์และรุ่งเรืองของมิถิลา
12.333.23
हस्त्यश्वरथसंकीर्णं नरनारीसमाकुलम् ।
पश्यन्नपश्यन्निव तत्समतिक्रामदच्युतः ॥ १२.३३३.२३ ॥
แม้จะเห็นนครนั้นที่เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถศึก และคับคั่งด้วยชายหญิง ผู้ไม่เสื่อมจากธรรมก็เดินผ่านไปราวกับไม่เห็น
12.333.24
मनसा तं बहन्भारं तमेवार्थं विचिन्तयन् ।
आत्मारामः प्रसन्नात्मा मिथिलामाससाद ह ॥ १२.३३३.२४ ॥
ขณะครุ่นคิดถึงจุดหมายอันยิ่งใหญ่นั้นในใจ ยินดีในตนเอง มีจิตใจผ่องใส เขาก็มาถึงมิถิลา
12.333.25
तस्या द्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः ।
स्थितो ध्यानपरो मुक्तो विदितः प्रविवेश ह ॥ १२.३३३.२५ ॥
เมื่อมาถึงประตูเมือง ถูกผู้รักษาประตูห้ามไว้ เขาก็ยืนแน่วแน่ในฌาน เป็นอิสระ และเมื่อผู้รักษาประตูจำได้แล้ว เขาจึงเข้าไป
12.333.26
स राजमार्गमासाद्य समृद्धजनकसंकुलम् ।
पार्थिवक्षयमासाद्य निःशङ्कः प्रविवेश ह ॥ १२.३३३.२६ ॥
เขามาถึงถนนหลวงซึ่งคับคั่งด้วยชนชาวชนกผู้มั่งคั่ง และเมื่อมาถึงที่ประทับของกษัตริย์แล้ว เขาก็เข้าไปโดยไม่หวั่นเกรง
12.333.27
तत्रापि द्वारपलास्तमुग्रवाचा न्यषेधयन् ।
तथैव च शुक्रस्तत्र निर्मन्युः समतिष्ठत ॥ १२.३३३.२७ ॥
แม้ที่นั่นผู้รักษาประตูก็ห้ามเขาด้วยถ้อยคำกร้าว ส่วนศุกะยืนอยู่ที่นั่นโดยไม่มีความโกรธเลย
12.333.28
न चातपाध्वसंतप्तः क्षुत्पिपासाश्रमान्वितः ।
प्रताम्यति ग्लायति वा नापैति च तथाऽऽतपात् ॥ १२.३३३.२८ ॥
แม้ถูกแดดเผาร้อนตามทาง และถูกความหิว ความกระหาย และความเหนื่อยล้าเบียดเบียน เขาก็ไม่อ่อนล้าหรือท้อถอย และไม่หลีกหนีจากความร้อนของแดดเลย
12.333.29
तेषां तु द्वारपालानामेकः शोकसमन्वितः ।
मध्यंगतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् ॥ १२.३३३.२९ ॥
ครั้นนั้น ผู้รักษาประตูคนหนึ่งในพวกนั้นเต็มไปด้วยความโศก เมื่อเห็นศุกะยืนอยู่เหมือนดวงอาทิตย์ที่อยู่กลางท้องฟ้า
12.333.30
पूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
प्रावेशयत्ततः कक्ष्यां प्रथमां राजवेश्मनः ॥ १२.३३३.३० ॥
เขาถวายความเคารพตามธรรมเนียม ประนมมือไหว้ แล้วจึงนำเข้าไปในลานแรกของราชวัง
12.333.31
तत्रासीनः शुकस्तात मोक्षमेवान्वचिन्तयत् ।
छायायामातपे चैव समदर्शी समद्युतिः ॥ १२.३३३.३१ ॥
ที่นั่น ศุกะผู้เป็นบุตรที่รักยิ่งนั่งอยู่ ได้ครุ่นคิดแต่เรื่องการหลุดพ้น เขามองทุกสิ่งเสมอกัน ไม่ว่าจะอยู่ในร่มหรือกลางแดด และมีรัศมีเสมอกันทุกที่
12.333.32
तं मुहूर्तादिवागम्य राज्ञो मन्त्री कृताञ्जलिः ।
प्रावेशयत्ततः कक्ष्यां द्वितीयां राजवेश्मनः ॥ १२.३३३.३२ ॥
ต่อมาครู่หนึ่ง เสนาบดีของกษัตริย์เข้ามาหาเขาพร้อมประนมมือ แล้วนำเข้าไปในลานที่สองของราชวัง
12.333.33
तत्रान्तः पुरसंबद्धं महच्चैत्ररथोपमम् ।
सुविभक्तजलाक्रीडं रम्यं पुष्पितपादपम् ॥ १२.३३३.३३ ॥
ที่นั่นมีสวนขนาดใหญ่ติดกับที่ประทับฝ่ายใน งดงามเหมือนไจตรรถวัน มีที่เล่นน้ำที่จัดไว้อย่างดี และมีต้นไม้ออกดอกสะพรั่ง
12.333.34
तं दर्शयित्वा स शुकं मन्त्री जनकमुत्तमम् ।
अर्हमासनमादिश्य निश्चक्रामः ततः पुनः ॥ १२.३३३.३४ ॥
เสนาบดีพาศุกะไปดูที่นั้น และชี้ที่นั่งอันสมควรแก่กษัตริย์ผู้ประเสริฐ แล้วก็เดินออกจากที่นั้นไปอีก
12.333.35
तं चारुवेषाः सुश्रोण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः ।
सूक्ष्मरक्ताम्बरधरास्तप्तकाञ्चनभूषणाः ॥ १२.३३३.३५ ॥
รอบตัวเขามีหญิงสาวรูปงามสะโพกเรียวงามและน่ามอง สวมผ้าสีแดงละเอียดและประดับด้วยเครื่องทองที่ขัดเกลาแล้ว
12.333.36
संलापालापकुशला नृत्तगीतविशारदाः ।
स्मितपूर्वाभिभाषिण्यो रूपेणाप्सरसां समाः ॥ १२.३३३.३६ ॥
พวกนางชำนาญในการสนทนาและการพูดคุย เชี่ยวชาญการร่ายรำและขับร้อง พูดจากับเขาโดยเริ่มด้วยรอยยิ้ม มีรูปโฉมเทียมเท่านางอัปสร
12.333.37
भावोपचारकुशला भावज्ञाः सत्वकोविदाः ।
परं पञ्चाशतं नार्यो वारमुख्याः समाद्रवन् ॥ १२.३३३.३७ ॥
พวกนางชำนาญในมารยาทอันละเอียดอ่อน รู้ใจผู้อื่น และรอบรู้ในอุปนิสัย หญิงชั้นนำกว่าห้าสิบคนเข้ามาหาเขา
12.333.38
पाद्यादीनि प्रतिग्राह्य पूजया परयाऽर्चयन् ।
कालोपपन्नेन तदा स्वाद्वन्नेनाभ्यतर्पयन् ॥ १२.३३३.३८ ॥
ให้เขารับน้ำล้างเท้าและสิ่งอื่นๆ แล้วบูชาเขาด้วยความเคารพอย่างยิ่ง และเลี้ยงดูเขาจนอิ่มด้วยอาหารรสโอชาที่เหมาะกับเวลานั้น
12.333.39
तस्य भुक्तवतस्तात तदन्तः पुरकाननम् ।
सुरम्यं दर्शयामासुरेकैकश्येन भारत ॥ १२.३३३.३९ ॥
เมื่อเขาฉันเสร็จแล้ว ท่านผู้เป็นที่รัก พวกนางก็พาเขาชมสวนอันงดงามของที่ประทับฝ่ายใน ทีละแห่ง โอ ภรตะ
12.333.40
क्रीडन्त्यश्च हसन्त्यश्च गायन्त्यश्चापि ताः शुभम् ।
उदारसत्वं सत्वज्ञाः स्त्रियः पर्यचरंस्तथा ॥ १२.३३३.४० ॥
พวกนางที่รู้ถึงธรรมชาติอันประเสริฐของเขา ต่างเล่นหัว หัวเราะ และขับร้องอย่างเป็นมงคล แล้วปรนนิบัติเขาเช่นนั้นเอง
12.333.41
आरणेयस्तु शुद्धात्मा निःसंदेहस्त्रिकर्मकृत् ।
वश्येन्द्रियो जितक्रोधो न हृष्यति न कुप्यति ॥ १२.३३३.४१ ॥
ส่วนอาเรณเยยนั้นมีจิตบริสุทธิ์ ปราศจากความสงสัย ประกอบกรรมสามประการ ข่มอินทรีย์ได้ พิชิตความโกรธได้แล้ว ไม่ยินดีและไม่โกรธ
12.333.42
तस्मै शय्यासनं दिव्यं वरार्हः रत्नभूषितम् ।
स्पर्ध्यास्तरणसंकीर्णं ददुस्ताः परमस्त्रियः ॥ १२.३३३.४२ ॥
สตรีผู้ประเสริฐยิ่งเหล่านั้นถวายที่นอนและที่นั่งอันเป็นทิพย์แก่เขา ควรแก่ผู้ประเสริฐที่สุด ประดับด้วยอัญมณี และปูด้วยผ้าปูอันน่าปรารถนาอย่างเต็มที่
12.333.43
पादशौचं तु कृत्वैव शुक्रः संध्यामुपास्य च ।
निषसादासने पुण्ये तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ १२.३३३.४३ ॥
ศุกระล้างเท้าแล้ว ทำสันธยาพิธี นั่งลงบนอาสนะอันศักดิ์สิทธิ์ ครุ่นคิดถึงเรื่องนั้นนั่นเอง
12.333.44
पूर्वरात्रे तु तत्रासौ हुत्वा ध्यानपरायणः ।
मध्यरात्रे यथान्यायं निद्रामाहारयत्प्रभुः। ॥ १२.३३३.४४ ॥
ในปฐมยามแห่งราตรี เขาบูชาไฟที่นั่น ตั้งมั่นในการทำสมาธิ จากนั้นเมื่อถึงกลางราตรี พระผู้เป็นใหญ่ก็เข้านิทราตามที่กำหนดไว้
12.333.45
ततो मुहूर्तादुत्थाय कृत्वा शौचमनन्तरम् ।
स्त्रीभिः परिवृतो धीमान्ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ १२.३३३.४५ ॥
ต่อมา หลังจากผ่านไปครู่หนึ่ง ผู้มีปัญญาลุกขึ้น ชำระร่างกายทันที แล้วท่ามกลางสตรีล้อมรอบ จึงตั้งใจทำสมาธิต่อไป
12.333.46
अनेन विधिना कर्ष्णिस्तदहः शेषमच्युतः ।
तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास भारत ॥ १२.३३३.४६ ॥
ด้วยวิธีนี้ อจยุตะผู้สืบเชื้อสายกฤษณี ใช้เวลาที่เหลือของวันนั้น และใช้ราตรีนั้นในราชวงศ์ ดูก่อนภารตะ