ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.336
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.336.1
एतच्छ्रुत्वा गुरोर्वाक्यं व्यासशिष्या महौजसः ।
अन्योन्यं हृष्टमनसः परिषस्वजिरे तदा ॥ १२.३३६.१ ॥
ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਚੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਲੱਗੇ।
12.336.2
उक्ताः स्मो यद्भगवता तदात्वायतिसंहितम् ।
तन्नो मनसि संरूढं करिष्यामस्तथा च तत् ॥ १२.३३६.२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ — ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ — ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗੇ।
12.336.3
अन्योन्यं संविभाष्यैवं सुप्रीतमनसः पुनः ।
विज्ञापयन्ति स्म गुरुं पुनर्वाक्यविशारदाः ॥ १२.३३६.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਮੁੜ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
12.336.4
शैलादस्मान्महीं गन्तुं काङ्क्षितं नो महामुने ।
वेदाननेकधा कर्तुं यदि ते रुचितं प्रभो ॥ १२.३३६.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ।
12.336.5
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ॥ १२.३३६.५ ॥
ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
12.336.6
क्षितिं वा देवलोकं वा गम्यतां यदि रोचते ।
अप्रमादश्च वः कार्यो ब्रह्म हि प्रचुरच्छलम् ॥ १२.३३६.६ ॥
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ ਜਾਂ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ; ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬਹੁਤ ਧੋਖਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
12.336.7
तेऽनुज्ञातास्ततः सर्वे गुरुणा सत्यवादिना ।
जग्मुः प्रदक्षिणं कृत्वा व्यासं मूर्ध्नाऽभिवाद्य च ॥ १२.३३६.७ ॥
ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਚਲੇ ਗਏ।
12.336.8
अवतीर्य महीं तेऽथ चातुर्होत्रमकल्पयन् ।
संयाजयन्तो विप्रांश्च राजन्यांश्च विशस्तथा ॥ १२.३३६.८ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਤੁਰ੍ਹੋਤ੍ਰ ਯੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
12.336.9
पूज्यमाना द्विजैर्नित्यं मोदमाना गृहे रताः ।
याजनाध्यापनरताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः ॥ १२.३३६.९ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਰਮੇ ਹੋਏ, ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਤੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
12.336.10
अवतीर्णेषु शिष्येषु व्यासः पुत्रसहायवान् ।
तूष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत् ॥ १२.३३६.१० ॥
ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਉਤਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਆਸ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ।
12.336.11
एतस्मिन्नेव काले तु देवर्षिर्नारदस्तथा ।
हिमवन्तमगं द्रष्टुं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १२.३३६.११ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਵੀ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਏ।
12.336.12
तं ददर्शाश्रमपदे नारदः सुमहातपाः ।
अथैनमब्रवीत्काले मधुराक्षरया गिरा ॥ १२.३३६.१२ ॥
ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
12.336.13
भोभो महर्षे वासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते ।
एको ध्यानपरस्तूष्णीं किमास्से चिन्तयन्निव ॥ १२.३३६.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਵਾਸਿਸ਼ਠ, ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਇਕੱਲਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਂ?
12.336.14
ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतोऽयं न शोभते ।
रजसा तमसा चैव सोमः सोपप्लवो यथा ॥ १२.३३६.१४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਹ ਪਰਬਤ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਚੰਦਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.15
न भ्राजते यथापूर्वं निषादानामिवालयः ।
देवर्षिगणजुष्टोऽपि वेदध्वनिविनाकृतः ॥ १२.३३६.१५ ॥
ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੇਦ-ਧੁਨੀ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਾਂਗ।
12.336.16
ऋषयश्च हि देवाश्च गन्धर्वाश्च महौजसः ।
वियुक्ता ब्रह्मघोषेण न भ्राजन्ते यथा पुरा ॥ १२.३३६.१६ ॥
ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ।
12.336.17
नारदस्य वचः श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।
महर्षे यत्त्वया प्रोक्तं वेदवादविचक्षण ॥ १२.३३६.१७ ॥
ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਬੋਲੇ — ਹੇ ਮਹਰਸ਼ੀ, ਵੇਦਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ।
12.336.18
एतन्मनोऽनुकूलं मे भवानर्हसि भाषितुम् ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च सर्वत्र च कुतूहली ॥ १२.३३६.१८ ॥
ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਰਬਗਿਆਤਾ, ਸਰਬਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹੋ।
12.336.19
त्रिषु लोकेषु यद्वृत्तं सर्वं तव मते स्थितम् ।
तदाज्ञापय विप्रर्षे ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १२.३३६.१९ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਸ਼ੀ, ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ।
12.336.20
यन्मया समनुष्ठेयं ब्रह्मर्षे तदुदाहर ।
वियुक्तस्येह शिष्यैर्मे नातिहृष्टमिदं मनः ॥ १२.३३६.२० ॥
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.336.21
अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम् ।
मलं पृथिव्या बाह्वीकाः स्त्रीणां कौतूहलं मलम् ॥ १२.३३६.२१ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮੈਲ ਵਰਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੀ ਮੈਲ ਬਾਹਲੀਕ ਹਨ; ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੈਲ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
12.336.22
अधीयतां भवान्वेदान्सार्घं पुत्रेण धीमता ।
विधुन्वन्ब्रह्मघोषेण रक्षोभयकृतं तमः ॥ १२.३३६.२२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੋ; ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।
12.336.23
नारदस्य वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित् ।
तथेत्युक्त्वाऽथ संहृष्टो वेदाभ्यासे दृढव्रतः ॥ १२.३३६.२३ ॥
ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ 'ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੇਦਾਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤੀ ਹੋ ਗਏ।
12.336.24
उवाच च महाप्राज्ञं नारदं पुनरेव हि ॥ १२.३३६.२४ ॥
ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
12.336.25
मलं पृथिव्या बाह्लीका इत्युक्तमधुना त्वया ।
कीदृशाश्चैव वाह्लीका ब्रूहि मे वदतां वर ॥ १२.३३६.२५ ॥
ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਲ ਬਾਹਲੀਕ ਹਨ, ਇਹ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ। ਬਾਹਲੀਕ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.336.26
अस्यां पृथिव्यां चत्वारो देशाः पापजनैर्वृताः ।
युगन्धरस्तु प्रथमस्तथा भूतिलकः स्मृतः ॥ १२.३३६.२६ ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਯੁਗੰਧਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਤਿਲਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.336.27
अच्युतच्छल इत्युक्तस्तृतीयः पारकृत्तमः ।
चतुर्थस्तु महापापो बाह्लीक इति संज्ञितः ॥ १२.३३६.२७ ॥
ਅਚਯੁਤਚੱਛਲ ਨਾਮ ਤੀਜੇ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਮਹਾਪਾਪੀ ਹੈ, ਬਾਹਲੀਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.28
भृगोष्ट्रगर्दभक्षीरं पिबन्त्यस्य युगन्धरे ।
एवकर्णास्तु दृश्यन्ते जना वै ह्यच्युतस्थले ॥ १२.३३६.२८ ॥
ਯੁਗੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਭੇਡ, ਊਠ ਅਤੇ ਗਧੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਅਚਯੁਤਸਥਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਕ-ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
12.336.29
मेहन्ति च मलं पापा विसृजन्ति जलेषु वै ।
नित्यं भूतिलकेत्यन्नं तज्जलं च पिबन्ति च ॥ १२.३३६.२९ ॥
ਉਹ ਪਾਪੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਲ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਭੂਤਿਲਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਅੰਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
12.336.30
हरिबाह्यास्तु बाहीका न स्मरन्ति हरिं क्वचित् ।
ऐहलौकिकमोक्षं ते मांसशोणितवर्धनाः।
वृथा जाता भविष्यन्ति बाह्लीका इति विश्रुताः ॥ १२.३३६.३० ॥
ਹਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਾਹਲੀਕ ਕਦੇ ਵੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲੋਕ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹ ਕੇ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਅਰਥ ਜੰਮੇ ਉਹ ਬਾਹਲੀਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ।
12.336.31
पुष्कराहारनिरताः पिशाचा यदभाषते ।
मुसुण्ठीं परिगृह्योग्रां तच्छृणुष्व महामुने ॥ १२.३३६.३१ ॥
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੁੰਠੀ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ।
12.336.32
ब्राह्मणीं बहुपुत्रां तां पुष्करे स्नातुमागताम् ।
युगन्धरे पयः पीत्वा ह्युचिता ह्यच्युतस्थले ॥ १२.३३६.३२ ॥
ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਈ ਸੀ, ਯੁਗੰਧਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਅਚਯੁਤ ਥਾਂ ਤੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ।
12.336.33
तथा भूतिलके स्नात्वा बाह्लीकांश्च निरीक्ष्य वै ।
आगताऽसि तथा स्नातुं कथं स्वर्गं न गच्छसि ॥ १२.३३६.३३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਤਿਲਕ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬਾਹਲੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ?
12.336.34
इत्युक्त्वा ब्राह्मणीभाण्डं पोथयित्वा मुसुण्ठिना ।
उवाच क्रोधताम्राक्षी पिशाची तीर्थपालिका ॥ १२.३३६.३४ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਮੁਸੁੰਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੀਰਥਪਾਲਿਕਾ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਬੋਲੀ।
12.336.35
एतत्तु ते दिवावृत्तं रात्रौ वृत्तमथान्यथा ।
गच्छ बाह्लीकसंसर्गादशुचित्वं न संशयः ॥ १२.३३६.३५ ॥
ਇਹ ਤੇਰਾ ਦਿਨ ਦਾ ਆਚਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਆਚਰਣ ਹੋਰ ਹੈ। ਜਾ, ਬਾਹਲੀਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
12.336.36
यद्द्विषन्ति महात्मानं न स्मरन्ति जनार्दनम् ।
न तेषां पुण्यतीर्थेषु गतिः संसर्गिणामपि ॥ १२.३३६.३६ ॥
ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਦਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.336.37
उद्युक्ता ब्राह्मणी भीता प्रतियाता सुतैः सह ।
स्वदेहस्था जजापैवं सपुत्रा ध्यानतत्परा ॥ १२.३३६.३७ ॥
ਡਰੀ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਆਈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
12.336.38
अनन्तस्य हरेः शुद्धं नाम वै द्वादशाक्षरम् ।
वत्सरत्रितये पूर्णे ब्राह्मणी पुनरागता ॥ १२.३३६.३८ ॥
ਅਨੰਤ ਹਰੀ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਮ — ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮੁੜ ਆਈ।
12.336.39
सपुत्रा पुष्करद्वारं पिशाच्याह तथागतम् ।
नमस्ते ब्राह्मणि शुभे पूताऽहं तव दर्शनात् ॥ १२.३३६.३९ ॥
ਪੁਸ਼ਕਰ-ਦੁਆਰ ’ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
12.336.40
कुरु तीर्थाभिषेकं च सपुत्रा पापवर्जिता ।
हरेर्नाम्ना च मां साध्वी जलेन स्प्रष्टुमर्हसि ॥ १२.३३६.४० ॥
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੀਰਥ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ।
12.336.41
इत्युक्ता ब्राह्मणी हृष्टा पुत्रैः सह शुभव्रता ।
जलेन प्रोक्षयामास द्वादशाक्षरसंयुतम् ॥ १२.३३६.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਸਹਿਤ ਜਲ ਨਾਲ ਉਸ ’ਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
12.336.42
तत्क्षणादभवच्छुद्धा पिशाची दिव्यरूपिणी ।
अप्सरा ह्यभवद्दिव्या गता स्वर्लोकमुत्तभम् ॥ १२.३३६.४२ ॥
ਉਸੇ ਪਲ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਤਮ ਸਵਰਗਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।
12.336.43
ब्राह्मणी चैव कालेन वासुदेवपरायणा ।
सपुत्रा चागता स्थानमच्युतस्य शुभं परम् ॥ १२.३३६.४३ ॥
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਅੱਚੁਤ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ।
12.336.44
एतत्ते कथितं विद्वन्मुने कालोऽयमागतः ॥ १२.३३६.४४ ॥
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਇਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.336.45
गमिष्येऽहं महाप्राज्ञ आगमिष्यामि वै पुनः ।
इत्युक्त्वा स जगामाथ नारदो वदतांवरः ॥ १२.३३६.४५ ॥
"ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰਦ ਚਲੇ ਗਏ।
12.336.46
द्वैपायनस्तु भगवांस्तच्छ्रुत्वा मुनिसत्तमात् ।
शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्।
स्वरेणोच्चैः सशैक्ष्येण लोकानापूरयन्निव ॥ १२.३३६.४६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨਾਲ ਵੇਦ-ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ; ਚੇਲੇ ਦੇ ਪਾਠ ਸਮੇਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
12.336.47
तयोरभ्यसतोरेव नानाधर्मप्रवादिनोः ।
वातोऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवेजितः ॥ १२.३३६.४७ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਦੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੌਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਗਿਆ।
12.336.48
ततोऽनध्याय इति तं व्यासः पुत्रमवारयत् ।
शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः ॥ १२.३३६.४८ ॥
ਤਦ ਵਿਆਸ ਨੇ "ਇਹ ਅਨਧਿਆਇ ਸਮਾਂ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਪਰ ਸ਼ੁਕ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ।
12.336.49
अपृच्छत्पितरं ब्रह्मन्कुतो वायुरभूदयम् ।
आख्यातुमर्हति भवान्वायोः सर्वं विचेष्टितम् ॥ १२.३३६.४९ ॥
ਉਸਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵਾਯੂ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ? ਵਾਯੂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਆਪ ਹੋ।'
12.336.50
शुकस्यैतद्वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित् ।
अनध्यायनिमित्तेऽस्मिन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३३६.५० ॥
ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਅਨਧਿਆਏ ਦੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਹੇ।
12.336.51
दिव्यं ते चक्षुरुत्पन्नं स्वस्थं ते निश्चलं मनः ।
तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्वे व्यवस्थितः ॥ १२.३३६.५१ ॥
ਤੇਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਹੈ; ਤਮਸ ਅਤੇ ਰਜਸ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੂੰ ਸਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਂ।
12.336.52
आदर्शे रस्वामिव च्छायां पश्यस्यात्मानमात्मना ।
न्यस्यात्मनि स्वयं चेतो बुद्ध्या समनुचिन्तय ॥ १२.३३६.५२ ॥
ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰ।
12.336.53
देवयानपथो विष्णुः पितृयानपथो रविः ।
द्वावेतौ प्रेत्य पन्थानौ दिवं चाधश्च गच्छतः ॥ १२.३३६.५३ ॥
ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਯਾਨ ਮਾਰਗ ਸੂਰਜ; ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਗ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.336.54
पृथिव्यामन्तरिक्षे च यत्र संवान्ति वायवः ।
सप्तैते वायुमार्गा वै तान्निबोधानुपूर्वशः ॥ १२.३३६.५४ ॥
ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸੱਤ ਵਾਯੂ-ਮਾਰਗ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝ।
12.336.55
तत्र देवगणाः साध्याः संबभूवुर्महाबलाः ।
तेषामप्यभवत्पुत्रः समानो नाम दुर्जयः ॥ १२.३३६.५५ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਗਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
12.336.56
उदानस्तस्य पुत्रोऽभूद्व्यानस्तस्याभवत्सुतः ।
अपानश्च ततो ज्ञेयः प्राणश्चापि तताऽपरः ॥ १२.३३६.५६ ॥
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਦਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਦਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋਇਆ।
12.336.57
अनपत्योऽभवत्प्राणो दुर्घर्षः शत्रुतापनः ।
पृथक्कर्माणि तेषां तु प्रवक्ष्यामि यथातथम् ॥ १२.३३६.५७ ॥
ਪ੍ਰਾਣ ਬੇਔਲਾਦ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮ ਮੈਂ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸਾਂਗਾ।
12.336.58
प्राणिनां सर्वतो वायुश्रेष्टां वर्तयते पृथक् ।
प्राणनाच्चैव भूतानां प्राण इत्यभिधीयते ॥ १२.३३६.५८ ॥
ਹਵਾ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੀਵਨ-ਕਿਰਿਆ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.59
प्रेरयत्यभ्रसंघातान्धूमजांश्चोष्मजांश्च यः ।
प्रथमः प्रथमे मार्गे आवहो नाम योऽनिलः ॥ १२.३३६.५९ ॥
ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ—ਪਹਿਲੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ—ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਆਵਹ ਹੈ।
12.336.60
अम्बरे स्नेहमभ्रेभ्यस्तटिद्भ्यश्च महाद्युतिः ।
प्रवहो नाम संवाति द्वितीयश्च सतोयदः ॥ १२.३३६.६० ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਤੋਂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਵਗਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹਵਾ—ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਵਹ ਹੈ; ਉਹ ਦੂਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ।
12.336.61
उदयं ज्योतिषां शश्वत्सोमादीनां करोति यः ।
अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिणः ॥ १२.३३६.६१ ॥
ਜੋ ਸਦਾ ਸੋਮ ਆਦਿ ਜੋਤਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਉਦਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।
12.336.62
यश्चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर्धारयते जलम् ।
उद्धृत्याददते चापो जीमूतेभ्योऽम्बरेऽनिलः ॥ १२.३३६.६२ ॥
ਜੋ ਵਾਯੂ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਜਲ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਜਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨਿਲ ਹੈ।
12.336.63
योऽद्भिः संयोज्य जीमूतान्पर्जन्याय प्रयच्छति ।
उद्वहो नाम वर्षिष्ठस्तृतीयः स सदागतिः ॥ १२.३३६.६३ ॥
ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪਰਜੰਨਯ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉਦਵਹ ਨਾਮਕ ਤੀਜਾ, ਸਦਾਗਤੀ, ਅਤਿ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਵਾਯੂ ਹੈ।
12.336.64
समुह्यमाना बहुधा येन नीताः पृथग्घनाः ।
वर्षमोक्षकृतारम्भास्ते भवन्ति घनाघनाः ॥ १२.३३६.६४ ॥
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੱਦਲ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਛੱਡਣ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਘਨਾਘਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.336.65
संहता येन चाविद्धा भवन्ति नदनान्तराः ।
रक्षणार्थाय संभूता मेघत्वमुपश्यान्ति च ॥ १२.३३६.६५ ॥
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅਵਿੱਧੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਜਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਹ ਮੇਘਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.336.66
योऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा ।
चतुर्थः संवहो नाम वायुः स गिरिमर्दनः ॥ १२.३३६.६६ ॥
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਢੋਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਵਹ ਨਾਮਕ ਚੌਥਾ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਿਰਿਮਰਦਨ ਹੈ।
12.336.67
येन वेगवता तूर्णं रूक्षेणारुजता रसान् ।
वायुना विहता मेघा न भवन्ति बलाहकाः ॥ १२.३३६.६७ ॥
ਜਿਸ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਰੁੱਖੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਮੀ ਤੁਰੰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਜਾਏ ਗਏ ਮੇਘ ਬਲਾਹਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
12.336.68
दारुणोत्पातसंचारो नभसः स्तनयित्नुमान् ।
पञ्चमः स महावेगो विवहो नाम मारुतः ॥ १२.३३६.६८ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਉਤਪਾਤ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਗਰਜਨ ਵਾਲਾ, ਪੰਜਵਾਂ, ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹਵਾ ਵਿਵਹ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ।
12.336.69
यस्मिन्पारिप्लवा दिव्या भवन्त्यापो विहायसा ।
पुण्यं चाकाशगङ्गायास्तोयं विष्टभ्य तिष्ठति ॥ १२.३३६.६९ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨੀ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੇ ਦਿਵ ਜਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.336.70
दूरात्प्रतिहतो यस्मिन्नेकरश्मिर्दिवाकरः ।
यो निरंशुः सहस्रस्य येन भाति वसुंधरा ॥ १२.३३६.७० ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ-ਕਿਰਣ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਿਰੰਸ਼ੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
12.336.71
यस्मादाप्यायते सोमो योनिर्दिव्योऽमृतस्य यः ।
षष्ठः पिरवहो नाम स वायुर्जयतांवरः ॥ १२.३३६.७१ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਮ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਦਿਵ ਸਰੋਤ ਹੈ — ਛੇਵਾਂ, ਪਰਿਵਹ ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਹਵਾ, ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
12.336.72
सर्वप्राणभृतां प्राणान्योऽनुकाले निरस्यति ।
यस्य वर्त्मानुवर्तेते मृत्युवैवस्वतावुभौ ॥ १२.३३६.७२ ॥
ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਮੌਤ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ — ਦੋਵੇਂ ਅਨੁਸਰਦੇ ਹਨ।
12.336.73
सम्यगन्वीक्षतां बुद्ध्या शान्तयाऽध्यात्मचिन्तकाः ।
ध्यानाभ्यासाभिरामाणां योऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १२.३३६.७३ ॥
ਸ਼ਾਂਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਤਮ ਚਿੰਤਕਾਂ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.74
यं समासाद्य वेगेन दिशामन्तं प्रपेदिरे ।
दक्षस्य दशपुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः ॥ १२.३३६.७४ ॥
ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗਏ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ।
12.336.75
येन सृष्टः पराभूतो यात्येव न निवर्तते ।
परावहो नाम परो वायुः स दुरतिक्रमः ॥ १२.३३६.७५ ॥
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਰ ਕੇ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਪਰਾਵਹ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
12.336.76
एवमेतेऽदितेः पुत्रा मारुताः परमाद्भुताः ।
अनारतं ते संवान्ति सर्वगाः सर्वधारिणः ॥ १२.३३६.७६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁਤ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ।
12.336.77
एतत्तु महदाश्चर्यं यदयं पर्वतोत्तमः ।
कम्पितः सहसा तेन वायुनाऽतिप्रवायता ॥ १२.३३६.७७ ॥
ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਉਸ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਵਗਣ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ।
12.336.78
विष्णोर्निः श्वासवातोऽयं यदा वेगसमीरितः ।
सहसोदीर्यते तात जगत्प्रव्यथते तदा ॥ १२.३३६.७८ ॥
ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਾਹ-ਵਾਯੂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤਦੋਂ ਜਗਤ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.79
तस्माद्ब्रह्मविदो ब्रह्म नाधीयन्तेऽतिवायति ।
वायोर्वायुभयं ह्युक्तं ब्रह्म तत्पीडितं भवेत् ॥ १२.३३६.७९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਵਗਣ ਵੇਲੇ ਵੇਦ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹੀ ਡਰ ਹੈ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.336.80
एतावदुक्त्वा वचनं पराशरसुतः प्रभुः ।
उक्त्वा पुत्रमधीष्वेति व्योमगङ्गामगात्तदा ॥ १२.३३६.८० ॥
ਇੰਨਾ ਆਖ ਕੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ 'ਪੜ੍ਹ' ਆਖ ਕੇ ਉਦੋਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।