มหาภารตะ · อัธยายะ 12.336
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.336.1
एतच्छ्रुत्वा गुरोर्वाक्यं व्यासशिष्या महौजसः ।
अन्योन्यं हृष्टमनसः परिषस्वजिरे तदा ॥ १२.३३६.१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของคุรุเช่นนี้ บรรดาศิษย์ผู้ทรงพลังของวยาสะ มีจิตปีติยินดี จึงกอดกันและกันในขณะนั้น
12.336.2
उक्ताः स्मो यद्भगवता तदात्वायतिसंहितम् ।
तन्नो मनसि संरूढं करिष्यामस्तथा च तत् ॥ १२.३३६.२ ॥
สิ่งที่พระผู้เป็นเจ้าได้ตรัสแก่พวกข้าพเจ้า คำสอนที่เชื่อมโยงทั้งปัจจุบันและอนาคตนั้น ได้หยั่งรากมั่นคงในจิตของพวกข้าพเจ้าแล้ว พวกข้าพเจ้าจะปฏิบัติตามนั้น
12.336.3
अन्योन्यं संविभाष्यैवं सुप्रीतमनसः पुनः ।
विज्ञापयन्ति स्म गुरुं पुनर्वाक्यविशारदाः ॥ १२.३३६.३ ॥
เมื่อสนทนากันเช่นนี้ด้วยจิตที่ปีติยิ่ง บรรดาศิษย์ผู้เชี่ยวชาญในการพูดจึงกล่าวกับคุรุอีกครั้ง
12.336.4
शैलादस्मान्महीं गन्तुं काङ्क्षितं नो महामुने ।
वेदाननेकधा कर्तुं यदि ते रुचितं प्रभो ॥ १२.३३६.४ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษี พวกข้าพเจ้าปรารถนาจะลงจากภูเขานี้สู่แผ่นดิน และจะเผยแผ่พระเวทในหลายรูปแบบ ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่ หากเป็นที่พอพระทัยของท่าน
12.336.5
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ॥ १२.३३६.५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของบรรดาศิษย์ องค์ผู้เป็นใหญ่ บุตรของปราศระ จึงตอบด้วยถ้อยคำที่ประกอบด้วยธรรมและประโยชน์ เป็นถ้อยคำอันเป็นประโยชน์
12.336.6
क्षितिं वा देवलोकं वा गम्यतां यदि रोचते ।
अप्रमादश्च वः कार्यो ब्रह्म हि प्रचुरच्छलम् ॥ १२.३३६.६ ॥
จะไปสู่แผ่นดินหรือสู่โลกของเทพเจ้าก็ได้ หากเป็นที่พอใจ แต่พวกเจ้าต้องไม่ประมาท เพราะพรหมวิทยานั้นเต็มไปด้วยการหลอกลวงมากมาย
12.336.7
तेऽनुज्ञातास्ततः सर्वे गुरुणा सत्यवादिना ।
जग्मुः प्रदक्षिणं कृत्वा व्यासं मूर्ध्नाऽभिवाद्य च ॥ १२.३३६.७ ॥
ศิษย์ทั้งหมดได้รับอนุญาตจากคุรุผู้พูดความจริง แล้วจึงออกเดินไป โดยเวียนขวารอบวยาสะ และก้มศีรษะถวายความเคารพ
12.336.8
अवतीर्य महीं तेऽथ चातुर्होत्रमकल्पयन् ।
संयाजयन्तो विप्रांश्च राजन्यांश्च विशस्तथा ॥ १२.३३६.८ ॥
ศิษย์เหล่านั้นลงมาสู่แผ่นดิน แล้วจัดตั้งการเป็นนักบวชสี่ประเภทของพิธียัญ และให้พราหมณ์ กษัตริย์ และชาวบ้านทั่วไป ประกอบพิธีบูชาต่างๆ
12.336.9
पूज्यमाना द्विजैर्नित्यं मोदमाना गृहे रताः ।
याजनाध्यापनरताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताः ॥ १२.३३६.९ ॥
ทุกวันได้รับการเคารพจากผู้เกิดสองครั้ง มีความยินดีและอยู่เป็นสุขในเรือน ประกอบพิธียัญและสอนหนังสือ มั่งคั่งและมีชื่อเสียงไปทั่วโลก
12.336.10
अवतीर्णेषु शिष्येषु व्यासः पुत्रसहायवान् ।
तूष्णीं ध्यानपरो धीमानेकान्ते समुपाविशत् ॥ १२.३३६.१० ॥
เมื่อบรรดาศิษย์ลงมาแล้ว วยาสะผู้ฉลาดซึ่งมีบุตรเป็นผู้ช่วย จึงนั่งลงในที่สงัดอย่างเงียบๆ ตั้งจิตอยู่ในฌาน
12.336.11
एतस्मिन्नेव काले तु देवर्षिर्नारदस्तथा ।
हिमवन्तमगं द्रष्टुं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १२.३३६.११ ॥
ในขณะนั้นเอง เทวฤๅษีนารทะก็เดินทางมาเพื่อชมภูเขาหิมาวัต ซึ่งเหล่าสิทธะและจารณะมาเยี่ยมเยือนอยู่เนืองๆ
12.336.12
तं ददर्शाश्रमपदे नारदः सुमहातपाः ।
अथैनमब्रवीत्काले मधुराक्षरया गिरा ॥ १२.३३६.१२ ॥
นารทะผู้มีตบะอันยิ่งใหญ่ ได้เห็นวยาสะที่อาศรม แล้วจึงกล่าวกับท่านในเวลาอันควร ด้วยเสียงอ่อนหวานที่เต็มไปด้วยพยางค์อันไพเราะ
12.336.13
भोभो महर्षे वासिष्ठ ब्रह्मघोषो न वर्तते ।
एको ध्यानपरस्तूष्णीं किमास्से चिन्तयन्निव ॥ १२.३३६.१३ ॥
ข้าแต่มหาฤๅษีผู้สืบเชื้อสายวสิษฐะ ไม่มีเสียงสวดพระเวทที่นี่เลย ไฉนท่านจึงนั่งอยู่ลำพังอย่างเงียบงัน ตั้งจิตอยู่ในฌาน ราวกับกำลังครุ่นคิดอยู่
12.336.14
ब्रह्मघोषैर्विरहितः पर्वतोऽयं न शोभते ।
रजसा तमसा चैव सोमः सोपप्लवो यथा ॥ १२.३३६.१४ ॥
ภูเขานี้ปราศจากเสียงสวดพระเวท ย่อมไม่งดงาม เปรียบเหมือนพระจันทร์ที่ถูกราคะและความมืดครอบงำ ย่อมสูญเสียความรุ่งโรจน์ในคราวจันทรุปราคา
12.336.15
न भ्राजते यथापूर्वं निषादानामिवालयः ।
देवर्षिगणजुष्टोऽपि वेदध्वनिविनाकृतः ॥ १२.३३६.१५ ॥
ภูเขานี้ไม่สว่างไสวอย่างเคยเป็นมา เหมือนที่อยู่ของพวกนายพราน แม้จะมีหมู่เทวฤๅษีมาเยือนอยู่มาก แต่ก็ไร้เสียงสวดพระเวท
12.336.16
ऋषयश्च हि देवाश्च गन्धर्वाश्च महौजसः ।
वियुक्ता ब्रह्मघोषेण न भ्राजन्ते यथा पुरा ॥ १२.३३६.१६ ॥
ฤๅษี เทวดา และคนธรรพ์ผู้ทรงพลัง เมื่อพรากจากเสียงสวดพระเวทแล้ว ย่อมไม่รุ่งเรืองเช่นในอดีต
12.336.17
नारदस्य वचः श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।
महर्षे यत्त्वया प्रोक्तं वेदवादविचक्षण ॥ १२.३३६.१७ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของนารทะแล้ว กฤษณทไวปายนะ (วยาสะ) จึงกล่าวว่า ข้าแต่มหาฤๅษี ผู้เชี่ยวชาญในการสนทนาด้วยพระเวท ที่ท่านได้กล่าวมานั้น
12.336.18
एतन्मनोऽनुकूलं मे भवानर्हसि भाषितुम् ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च सर्वत्र च कुतूहली ॥ १२.३३६.१८ ॥
ถ้อยคำนี้ถูกใจข้าพเจ้า ท่านเท่านั้นสมควรที่จะกล่าวได้ เพราะท่านรู้ทุกสิ่ง เห็นทุกสิ่ง และอยากรู้ทุกแห่งหน
12.336.19
त्रिषु लोकेषु यद्वृत्तं सर्वं तव मते स्थितम् ।
तदाज्ञापय विप्रर्षे ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १२.३३६.१९ ॥
เรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้นในสามโลก ล้วนตั้งมั่นอยู่ในความรู้ของท่าน ข้าแต่วิปรรษี ขอท่านจงสั่งการ และบอกข้าพเจ้าว่าข้าพเจ้าควรทำสิ่งใดเพื่อท่าน
12.336.20
यन्मया समनुष्ठेयं ब्रह्मर्षे तदुदाहर ।
वियुक्तस्येह शिष्यैर्मे नातिहृष्टमिदं मनः ॥ १२.३३६.२० ॥
ข้าแต่พรหมรษี ขอท่านจงบอกสิ่งที่ข้าพเจ้าควรปฏิบัติ เพราะเมื่อต้องพรากจากบรรดาศิษย์ที่นี่ จิตของข้าพเจ้าจึงไม่ค่อยปีติยินดี
12.336.21
अनाम्नायमला वेदा ब्राह्मणस्याव्रतं मलम् ।
मलं पृथिव्या बाह्वीकाः स्त्रीणां कौतूहलं मलम् ॥ १२.३३६.२१ ॥
เวทที่ไม่ได้ท่องสาธยายย่อมเป็นมลทิน พราหมณ์ที่ไม่รักษาพรตย่อมเป็นมลทิน แผ่นดินถูกชาวพาลีกะทำให้เป็นมลทิน ส่วนสตรีมีมลทินเพราะความอยากรู้อยากเห็น
12.336.22
अधीयतां भवान्वेदान्सार्घं पुत्रेण धीमता ।
विधुन्वन्ब्रह्मघोषेण रक्षोभयकृतं तमः ॥ १२.३३६.२२ ॥
ท่านจงศึกษาพระเวทเถิด พร้อมกับบุตรผู้มีปัญญาของท่าน จงขจัดความมืดที่เกิดจากความกลัวอสูรด้วยเสียงแห่งพรหมัน
12.336.23
नारदस्य वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित् ।
तथेत्युक्त्वाऽथ संहृष्टो वेदाभ्यासे दृढव्रतः ॥ १२.३३६.२३ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของนารท ท่านวยาสผู้รู้ธรรมอันสูงสุดได้กล่าวว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วก็ปีติยินดี มุ่งมั่นในพรตแห่งการศึกษาพระเวท
12.336.24
उवाच च महाप्राज्ञं नारदं पुनरेव हि ॥ १२.३३६.२४ ॥
และท่านได้กล่าวกับนารทผู้มีปัญญายิ่งอีกครั้งหนึ่ง
12.336.25
मलं पृथिव्या बाह्लीका इत्युक्तमधुना त्वया ।
कीदृशाश्चैव वाह्लीका ब्रूहि मे वदतां वर ॥ १२.३३६.२५ ॥
ท่านเพิ่งกล่าวเมื่อครู่นี้ว่า ชาวพาลีกะเป็นมลทินของแผ่นดิน ชาวพาลีกะเป็นเช่นไรเล่า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ขอโปรดบอกข้าพเจ้าด้วย
12.336.26
अस्यां पृथिव्यां चत्वारो देशाः पापजनैर्वृताः ।
युगन्धरस्तु प्रथमस्तथा भूतिलकः स्मृतः ॥ १२.३३६.२६ ॥
บนแผ่นดินนี้มีสี่แคว้นที่ถูกคนบาปอาศัยอยู่ แคว้นแรกคือยุคันธระ และแคว้นภูติลกะก็เป็นที่รู้จักกันเช่นกัน
12.336.27
अच्युतच्छल इत्युक्तस्तृतीयः पारकृत्तमः ।
चतुर्थस्तु महापापो बाह्लीक इति संज्ञितः ॥ १२.३३६.२७ ॥
แคว้นที่สามเรียกว่าอัจยุตัจฉละ เป็นแคว้นที่ตัดขอบเขตผู้อื่นมากที่สุด แคว้นที่สี่บาปหนักยิ่ง มีชื่อเรียกว่าพาลีกะ
12.336.28
भृगोष्ट्रगर्दभक्षीरं पिबन्त्यस्य युगन्धरे ।
एवकर्णास्तु दृश्यन्ते जना वै ह्यच्युतस्थले ॥ १२.३३६.२८ ॥
ในยุคันธระ ผู้คนดื่มนมแพะ อูฐ และลาตัวเมีย ส่วนในแคว้นอัจยุตะ ผู้คนก็ปรากฏว่ามีหูเพียงข้างเดียว
12.336.29
मेहन्ति च मलं पापा विसृजन्ति जलेषु वै ।
नित्यं भूतिलकेत्यन्नं तज्जलं च पिबन्ति च ॥ १२.३३६.२९ ॥
คนบาปเหล่านั้นถ่ายปัสสาวะและปล่อยมลทินลงในแหล่งน้ำ ในภูติลกะพวกเขากินอาหารและดื่มน้ำนั้นอยู่เสมอ
12.336.30
हरिबाह्यास्तु बाहीका न स्मरन्ति हरिं क्वचित् ।
ऐहलौकिकमोक्षं ते मांसशोणितवर्धनाः।
वृथा जाता भविष्यन्ति बाह्लीका इति विश्रुताः ॥ १२.३३६.३० ॥
ชาวพาลีกะที่อยู่นอกหริไม่เคยระลึกถึงหริเลย พวกเขาแสวงหาการหลุดพ้นเพียงในโลกนี้ และเพิ่มพูนเนื้อและเลือด เกิดมาอย่างเปล่าประโยชน์ และจะเป็นที่รู้จักในนามพาลีกะ
12.336.31
पुष्कराहारनिरताः पिशाचा यदभाषते ।
मुसुण्ठीं परिगृह्योग्रां तच्छृणुष्व महामुने ॥ १२.३३६.३१ ॥
ข้าแต่มุนีผู้ยิ่งใหญ่ ขอฟังสิ่งที่ปิศาจผู้หมกมุ่นในการกินดอกบัวที่ปุษกรพูด พวกมันถือกระบองอันดุร้ายแกว่งไปมา
12.336.32
ब्राह्मणीं बहुपुत्रां तां पुष्करे स्नातुमागताम् ।
युगन्धरे पयः पीत्वा ह्युचिता ह्यच्युतस्थले ॥ १२.३३६.३२ ॥
พราหมณีผู้มีบุตรมากนั้น ที่มาอาบน้ำที่ปุษกร เมื่อดื่มน้ำที่ยุคันธระแล้ว และเหมาะสมแล้วที่สถานอัจยุตะ
12.336.33
तथा भूतिलके स्नात्वा बाह्लीकांश्च निरीक्ष्य वै ।
आगताऽसि तथा स्नातुं कथं स्वर्गं न गच्छसि ॥ १२.३३६.३३ ॥
และเช่นเดียวกัน เมื่ออาบน้ำที่ภูติลกะและมองดูชาวพาลีกะแล้ว เจ้าก็มาอาบน้ำเช่นกัน เหตุใดเจ้าจึงไม่ไปสวรรค์เล่า
12.336.34
इत्युक्त्वा ब्राह्मणीभाण्डं पोथयित्वा मुसुण्ठिना ।
उवाच क्रोधताम्राक्षी पिशाची तीर्थपालिका ॥ १२.३३६.३४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว และตีภาชนะของพราหมณีด้วยกระบอง นางปิศาจผู้พิทักษ์สถานศักดิ์สิทธิ์ ตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ได้กล่าวขึ้น
12.336.35
एतत्तु ते दिवावृत्तं रात्रौ वृत्तमथान्यथा ।
गच्छ बाह्लीकसंसर्गादशुचित्वं न संशयः ॥ १२.३३६.३५ ॥
นี่คือความประพฤติของเจ้าในเวลากลางวัน ส่วนกลางคืนก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง จงไปเถิด เพราะการคบหาพาลีกะย่อมนำมาซึ่งความไม่บริสุทธิ์ ไม่ต้องสงสัยเลย
12.336.36
यद्द्विषन्ति महात्मानं न स्मरन्ति जनार्दनम् ।
न तेषां पुण्यतीर्थेषु गतिः संसर्गिणामपि ॥ १२.३३६.३६ ॥
ผู้ที่เกลียดชังมหาตมะและไม่ระลึกถึงชนารทนะ จะไม่มีทางไปสู่แหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย แม้แต่ผู้ที่คบหากับพวกเขาก็เช่นกัน
12.336.37
उद्युक्ता ब्राह्मणी भीता प्रतियाता सुतैः सह ।
स्वदेहस्था जजापैवं सपुत्रा ध्यानतत्परा ॥ १२.३३६.३७ ॥
พราหมณีผู้หวาดกลัวจึงตั้งใจมั่นและกลับไปพร้อมบุตรทั้งหลาย นางดำรงอยู่ในร่างของตน มุ่งมั่นในการทำสมาธิ และเริ่มสวดชปะเช่นนี้พร้อมกับบุตร
12.336.38
अनन्तस्य हरेः शुद्धं नाम वै द्वादशाक्षरम् ।
वत्सरत्रितये पूर्णे ब्राह्मणी पुनरागता ॥ १२.३३६.३८ ॥
พระนามสิบสองพยางค์อันบริสุทธิ์ของหริผู้ไม่มีที่สิ้นสุด เมื่อครบสามปี พราหมณีได้กลับมาอีกครั้ง
12.336.39
सपुत्रा पुष्करद्वारं पिशाच्याह तथागतम् ।
नमस्ते ब्राह्मणि शुभे पूताऽहं तव दर्शनात् ॥ १२.३३६.३९ ॥
ที่ประตูปุษกร ปิศาจได้กล่าวกับพราหมณีผู้มาถึงเช่นนั้นพร้อมบุตรว่า "ขอนอบน้อมแด่ท่าน ข้าแต่พราหมณี ผู้เป็นมงคล ข้าพเจ้าบริสุทธิ์แล้วเพราะได้เห็นท่าน"
12.336.40
कुरु तीर्थाभिषेकं च सपुत्रा पापवर्जिता ।
हरेर्नाम्ना च मां साध्वी जलेन स्प्रष्टुमर्हसि ॥ १२.३३६.४० ॥
ข้าแต่หญิงผู้ไร้บาป จงอาบน้ำในท่าศักดิ์สิทธิ์พร้อมกับบุตรทั้งหลาย และข้าแต่หญิงผู้ดี ขอได้โปรดแตะต้องข้าพเจ้าด้วยน้ำ โดยออกพระนามของหริ
12.336.41
इत्युक्ता ब्राह्मणी हृष्टा पुत्रैः सह शुभव्रता ।
जलेन प्रोक्षयामास द्वादशाक्षरसंयुतम् ॥ १२.३३६.४१ ॥
ฝ่ายพราหมณีผู้มีคำปฏิญาณอันเป็นมงคล เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้นก็ปีติยินดี พร้อมด้วยบุตรทั้งหลาย จึงประพรมน้ำให้นางพร้อมกับบทสวดสิบสองพยางค์
12.336.42
तत्क्षणादभवच्छुद्धा पिशाची दिव्यरूपिणी ।
अप्सरा ह्यभवद्दिव्या गता स्वर्लोकमुत्तभम् ॥ १२.३३६.४२ ॥
ในขณะนั้นเอง ปิศาจนางนั้นก็บริสุทธิ์และมีรูปทิพย์ นางกลายเป็นอัปสรสวรรค์ แล้วขึ้นไปสู่โลกสวรรค์อันสูงสุด
12.336.43
ब्राह्मणी चैव कालेन वासुदेवपरायणा ।
सपुत्रा चागता स्थानमच्युतस्य शुभं परम् ॥ १२.३३६.४३ ॥
ส่วนพราหมณีนั้น เมื่อกาลเวลาผ่านไป ผู้อุทิศตนแด่พระวาสุเทพ ก็มาพร้อมกับบุตรของนางยังที่อยู่อันเป็นมงคลสูงสุดของพระอัจยุต
12.336.44
एतत्ते कथितं विद्वन्मुने कालोऽयमागतः ॥ १२.३३६.४४ ॥
ข้าแต่มุนีผู้รอบรู้ เรื่องนี้ข้าพเจ้าได้เล่าให้ท่านฟังแล้ว บัดนี้ถึงเวลาแล้ว
12.336.45
गमिष्येऽहं महाप्राज्ञ आगमिष्यामि वै पुनः ।
इत्युक्त्वा स जगामाथ नारदो वदतांवरः ॥ १२.३३६.४५ ॥
ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ข้าพเจ้าจะไป และจะกลับมาอีกแน่นอน
12.336.46
द्वैपायनस्तु भगवांस्तच्छ्रुत्वा मुनिसत्तमात् ।
शुकेन सह पुत्रेण वेदाभ्यासमथाकरोत्।
स्वरेणोच्चैः सशैक्ष्येण लोकानापूरयन्निव ॥ १२.३३६.४६ ॥
ฝ่ายพระไทรปายนผู้ทรงพระภคะ เมื่อได้ฟังจากมุนีผู้ประเสริฐที่สุดแล้ว ก็ศึกษาพระเวทร่วมกับบุตรของพระองค์คือศุกะ เปล่งเสียงดังด้วยการสวดของศิษย์ ราวกับจะเติมเต็มโลกทั้งหลาย
12.336.47
तयोरभ्यसतोरेव नानाधर्मप्रवादिनोः ।
वातोऽतिमात्रं प्रववौ समुद्रानिलवेजितः ॥ १२.३३६.४७ ॥
ขณะที่ทั้งสองกำลังศึกษาและกล่าวถึงธรรมอันหลากหลาย ลมที่พัดมาจากทะเลก็พัดแรงเกินประมาณ
12.336.48
ततोऽनध्याय इति तं व्यासः पुत्रमवारयत् ।
शुको वारितमात्रस्तु कौतूहलसमन्वितः ॥ १२.३३६.४८ ॥
ครั้งนั้นวยาสจึงห้ามบุตรของตนว่า "นี่คืออนธยายะ เป็นเวลาที่ไม่ควรสวดศึกษา" แต่ศุกะเมื่อถูกห้ามแล้วก็ยังเต็มไปด้วยความอยากรู้
12.336.49
अपृच्छत्पितरं ब्रह्मन्कुतो वायुरभूदयम् ।
आख्यातुमर्हति भवान्वायोः सर्वं विचेष्टितम् ॥ १२.३३६.४९ ॥
ศุกะทูลถามบิดาว่า "ข้าแต่พราหมณ์ ลมนี้เกิดขึ้นมาจากที่ใด ขอท่านโปรดอธิบายการเคลื่อนไหวของลมทั้งหมดให้ข้าพเจ้าฟังเถิด"
12.336.50
शुकस्यैतद्वचः श्रुत्वा व्यासः परमधर्मवित् ।
अनध्यायनिमित्तेऽस्मिन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३३६.५० ॥
เมื่อวยาสผู้รู้ธรรมอันสูงสุดได้ฟังถ้อยคำของศุกะแล้ว ในโอกาสที่หยุดการศึกษานี้ ก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.336.51
दिव्यं ते चक्षुरुत्पन्नं स्वस्थं ते निश्चलं मनः ।
तमसा रजसा चापि त्यक्तः सत्वे व्यवस्थितः ॥ १२.३३६.५१ ॥
ลูกเอ๋ย จักษุทิพย์ของเจ้าได้เกิดขึ้นแล้ว จิตของเจ้ามั่นคงและไม่หวั่นไหว เจ้าละทิ้งทั้งความมืดและราคะ ตั้งมั่นอยู่ในความบริสุทธิ์
12.336.52
आदर्शे रस्वामिव च्छायां पश्यस्यात्मानमात्मना ।
न्यस्यात्मनि स्वयं चेतो बुद्ध्या समनुचिन्तय ॥ १२.३३६.५२ ॥
เหมือนดังที่คนเห็นเงาของตนในกระจก เจ้าก็เห็นตนเองด้วยตนเอง จงน้อมจิตเข้ามาในตน และพิจารณาให้ดีด้วยปัญญาเถิด
12.336.53
देवयानपथो विष्णुः पितृयानपथो रविः ।
द्वावेतौ प्रेत्य पन्थानौ दिवं चाधश्च गच्छतः ॥ १२.३३६.५३ ॥
ทางของเทพคือพระวิษณุ ทางของปิตฤคือพระอาทิตย์ หลังความตาย ทางทั้งสองนี้นำไปสู่สวรรค์และสู่ที่ต่ำ
12.336.54
पृथिव्यामन्तरिक्षे च यत्र संवान्ति वायवः ।
सप्तैते वायुमार्गा वै तान्निबोधानुपूर्वशः ॥ १२.३३६.५४ ॥
บนแผ่นดินและในอากาศ ที่ซึ่งลมพัดมาประสานกัน นี่คือทางลมทั้งเจ็ด จงเรียนรู้ทางเหล่านั้นตามลำดับเถิด
12.336.55
तत्र देवगणाः साध्याः संबभूवुर्महाबलाः ।
तेषामप्यभवत्पुत्रः समानो नाम दुर्जयः ॥ १२.३३६.५५ ॥
ที่นั่น หมู่เทพสาธยะผู้มีกำลังมหาศาลได้เกิดขึ้น และแก่หมู่เทพนั้นก็มีบุตรเกิดขึ้น ชื่อสมานะ ผู้ยากจะพ่ายแพ้
12.336.56
उदानस्तस्य पुत्रोऽभूद्व्यानस्तस्याभवत्सुतः ।
अपानश्च ततो ज्ञेयः प्राणश्चापि तताऽपरः ॥ १२.३३६.५६ ॥
บุตรของเขาคืออุทานะ บุตรของอุทานะคือวยานะ ต่อจากนั้นควรรู้จักอปานะ และจากอีกองค์หนึ่งคือปราณะ
12.336.57
अनपत्योऽभवत्प्राणो दुर्घर्षः शत्रुतापनः ।
पृथक्कर्माणि तेषां तु प्रवक्ष्यामि यथातथम् ॥ १२.३३६.५७ ॥
ปราณะไม่มีบุตร เป็นผู้ที่ศัตรูข่มได้ยาก เป็นผู้เผาผลาญศัตรู บัดนี้ข้าพเจ้าจะกล่าวหน้าที่แยกต่างกันของลมเหล่านั้นตามที่เป็นจริง
12.336.58
प्राणिनां सर्वतो वायुश्रेष्टां वर्तयते पृथक् ।
प्राणनाच्चैव भूतानां प्राण इत्यभिधीयते ॥ १२.३३६.५८ ॥
ลมขับเคลื่อนพลังชีวิตสูงสุดของสัตว์ทั้งหลายแต่ละตน และเพราะสัตว์ทั้งหลายหายใจ จึงเรียกว่าปราณะ
12.336.59
प्रेरयत्यभ्रसंघातान्धूमजांश्चोष्मजांश्च यः ।
प्रथमः प्रथमे मार्गे आवहो नाम योऽनिलः ॥ १२.३३६.५९ ॥
ลมที่พัดกลุ่มเมฆ ทั้งที่เกิดจากควันและที่เกิดจากความร้อน เป็นลำดับแรกบนทางแรก เรียกว่าอาวหะ
12.336.60
अम्बरे स्नेहमभ्रेभ्यस्तटिद्भ्यश्च महाद्युतिः ।
प्रवहो नाम संवाति द्वितीयश्च सतोयदः ॥ १२.३३६.६० ॥
ในท้องฟ้า ลมอันมีแสงสว่างยิ่งที่พัดความชื้นจากเมฆและสายฟ้า เรียกว่าปรวหะ เป็นลำดับที่สอง และให้ฝนตก
12.336.61
उदयं ज्योतिषां शश्वत्सोमादीनां करोति यः ।
अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिणः ॥ १२.३३६.६१ ॥
ผู้ที่ทำให้ดวงดาวทั้งหลาย มีพระจันทร์เป็นต้น ขึ้นอยู่เสมอ และผู้ที่บัณฑิตเรียกว่าอุทานในร่างกายทั้งหลาย
12.336.62
यश्चतुर्भ्यः समुद्रेभ्यो वायुर्धारयते जलम् ।
उद्धृत्याददते चापो जीमूतेभ्योऽम्बरेऽनिलः ॥ १२.३३६.६२ ॥
ลมที่ทรงน้ำจากมหาสมุทรทั้งสี่ ยกน้ำขึ้นและรับน้ำจากเมฆบนท้องฟ้า ลมนั้นคือลมที่ชื่ออนิละ
12.336.63
योऽद्भिः संयोज्य जीमूतान्पर्जन्याय प्रयच्छति ।
उद्वहो नाम वर्षिष्ठस्तृतीयः स सदागतिः ॥ १२.३३६.६३ ॥
ผู้ที่ผสมเมฆกับน้ำแล้วถวายแด่พรรชันยะ ลมที่สามชื่ออุทวหะ ผู้ทำให้ฝนตกมากที่สุดและเคลื่อนไปอยู่เสมอ
12.336.64
समुह्यमाना बहुधा येन नीताः पृथग्घनाः ।
वर्षमोक्षकृतारम्भास्ते भवन्ति घनाघनाः ॥ १२.३३६.६४ ॥
เมฆก้อนแยกต่างๆ ที่ถูกลมพัดพาไปหลายทาง เมื่อเริ่มปล่อยฝนแล้วก็กลายเป็นเมฆก้อนหนา คือฆนาฆนะ
12.336.65
संहता येन चाविद्धा भवन्ति नदनान्तराः ।
रक्षणार्थाय संभूता मेघत्वमुपश्यान्ति च ॥ १२.३३६.६५ ॥
เมฆที่ถูกรวมกัน ไม่ถูกทิ่มแทง มีเสียงฟ้าคำรามอยู่ระหว่างกัน เกิดขึ้นเพื่อการคุ้มครอง และไปถึงสภาพแห่งเมฆ
12.336.66
योऽसौ वहति देवानां विमानानि विहायसा ।
चतुर्थः संवहो नाम वायुः स गिरिमर्दनः ॥ १२.३३६.६६ ॥
ผู้ที่นำวิมานของเทวดาไปทางท้องฟ้า คือลมที่สี่ชื่อสังวหะ ผู้บดขยี้ภูเขา
12.336.67
येन वेगवता तूर्णं रूक्षेणारुजता रसान् ।
वायुना विहता मेघा न भवन्ति बलाहकाः ॥ १२.३३६.६७ ॥
ด้วยลมที่แรงกล้า แห้งกระด้าง และพัดพาความชื้นไปอย่างรวดเร็ว เมฆที่ถูกลมพัดกระจายไปจึงไม่กลายเป็นเมฆฝน
12.336.68
दारुणोत्पातसंचारो नभसः स्तनयित्नुमान् ।
पञ्चमः स महावेगो विवहो नाम मारुतः ॥ १२.३३६.६८ ॥
ลมที่ห้า มีการเคลื่อนไหวอันน่าสะพรึงกลัวในท้องฟ้า ส่งเสียงคำราม และมีความเร็วยิ่ง ชื่อวิวหะ
12.336.69
यस्मिन्पारिप्लवा दिव्या भवन्त्यापो विहायसा ।
पुण्यं चाकाशगङ्गायास्तोयं विष्टभ्य तिष्ठति ॥ १२.३३६.६९ ॥
ที่ซึ่งน้ำทิพย์ไหลผ่านท้องฟ้า และลมที่ค้ำจุนน้ำอันศักดิ์สิทธิ์ของแม่คงคาบนฟ้า
12.336.70
दूरात्प्रतिहतो यस्मिन्नेकरश्मिर्दिवाकरः ।
यो निरंशुः सहस्रस्य येन भाति वसुंधरा ॥ १२.३३६.७० ॥
ที่ซึ่งพระอาทิตย์ซึ่งมีรัศมีเดียวถูกผลักกลับจากที่ไกล ผู้ไร้รัศมีแห่งพันรัศมี และด้วยลมนั้นโลกจึงสว่างไสว
12.336.71
यस्मादाप्यायते सोमो योनिर्दिव्योऽमृतस्य यः ।
षष्ठः पिरवहो नाम स वायुर्जयतांवरः ॥ १२.३३६.७१ ॥
ลมที่หล่อเลี้ยงพระจันทร์ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดทิพย์ของอมฤต คือลมที่หกชื่อปริวหะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชนะ
12.336.72
सर्वप्राणभृतां प्राणान्योऽनुकाले निरस्यति ।
यस्य वर्त्मानुवर्तेते मृत्युवैवस्वतावुभौ ॥ १२.३३६.७२ ॥
ลมที่ขับไล่ปราณของสัตว์ทั้งปวงในเวลาอันสมควร และที่ความยมและพระไววัสวตะต่างตามรอยทาง
12.336.73
सम्यगन्वीक्षतां बुद्ध्या शान्तयाऽध्यात्मचिन्तकाः ।
ध्यानाभ्यासाभिरामाणां योऽमृतत्वाय कल्पते ॥ १२.३३६.७३ ॥
สำหรับนักคิดเรื่องตนภายในที่พิจารณาด้วยปัญญาอันสงบอย่างถูกต้อง และผู้ที่ยินดีในการฝึกสมาธิ นี่นำไปสู่ความไม่ตาย
12.336.74
यं समासाद्य वेगेन दिशामन्तं प्रपेदिरे ।
दक्षस्य दशपुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः ॥ १२.३३६.७४ ॥
ผู้ที่ไปถึงด้วยความเร็ว แล้วเหล่าบุตรทั้งสิบของทักษะ เจ้าแห่งสิ่งมีชีวิต หลายพันองค์ ไปถึงปลายทิศทั้งหลาย
12.336.75
येन सृष्टः पराभूतो यात्येव न निवर्तते ।
परावहो नाम परो वायुः स दुरतिक्रमः ॥ १२.३३६.७५ ॥
ลมที่ถูกส่งไปโดยผู้นั้น แม้จะถูกเอาชนะ ก็ไปโดยไม่หวนกลับ นี่คือลมสูงสุดชื่อปราวหะ ยากที่จะล่วงพ้น
12.336.76
एवमेतेऽदितेः पुत्रा मारुताः परमाद्भुताः ।
अनारतं ते संवान्ति सर्वगाः सर्वधारिणः ॥ १२.३३६.७६ ॥
ดังนี้ เหล่ามรุตผู้เป็นบุตรของอทิติ ล้วนอัศจรรย์ยิ่ง พัดไม่หยุดหย่อน แผ่ไปทั่วทุกที่ และค้ำจุนสรรพสิ่ง
12.336.77
एतत्तु महदाश्चर्यं यदयं पर्वतोत्तमः ।
कम्पितः सहसा तेन वायुनाऽतिप्रवायता ॥ १२.३३६.७७ ॥
นี่เป็นความอัศจรรย์ใหญ่หลวง คือภูเขาอันประเสริฐนี้สั่นสะเทือนขึ้นทันที เพราะลมที่พัดแรงยิ่งนัก
12.336.78
विष्णोर्निः श्वासवातोऽयं यदा वेगसमीरितः ।
सहसोदीर्यते तात जगत्प्रव्यथते तदा ॥ १२.३३६.७८ ॥
เมื่อลมนี้ซึ่งเป็นลมหายใจของพระวิษณุ ถูกกระตุ้นด้วยพลังแล้วพัดขึ้นอย่างฉับพลัน ลูกเอ๋ย โลกก็สั่นสะเทือนในเวลานั้น
12.336.79
तस्माद्ब्रह्मविदो ब्रह्म नाधीयन्तेऽतिवायति ।
वायोर्वायुभयं ह्युक्तं ब्रह्म तत्पीडितं भवेत् ॥ १२.३३६.७९ ॥
เพราะเหตุนั้น ผู้รู้พรหมันจึงไม่ศึกษาพรหมัน (คือพระเวท) เมื่อลมพัดแรงเกินไป กล่าวกันว่าลมมีความกลัวจากลม แล้วพรหมันนั้นจะถูกรบกวน
12.336.80
एतावदुक्त्वा वचनं पराशरसुतः प्रभुः ।
उक्त्वा पुत्रमधीष्वेति व्योमगङ्गामगात्तदा ॥ १२.३३६.८० ॥
เมื่อกล่าวถ้อยคำเพียงเท่านี้แล้ว พระปรศรบุตรผู้เป็นเจ้า ตรัสกับบุตรว่า จงศึกษาเถิด แล้วจึงเสด็จไปยังแม่คงคาบนท้องฟ้า