Mahābhārata · Adhyāya 12.342
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.342.1
गृहस्थो ब्रह्मचारी वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः ।
य इच्छेत्सिद्धिमास्थातुं देवतां कां यजेत सः ॥ १२.३४२.१ ॥
¿Quién desea alcanzar la perfección, sea cabeza de familia, estudiante célibe, morador del bosque o mendicante — a qué deidad debe honrar?
12.342.2
कुतो ह्यस्य ध्रुवः स्वर्गः कुतो नैःश्रेयसं परम् ।
विधिना केन जुहुयाद्दैवं पित्र्यं तथैव च ॥ १२.३४२.२ ॥
¿Cómo alcanza uno el cielo perdurable y el bien supremo? ¿Según qué rito debe ofrecer libaciones a los dioses y a los antepasados?
12.342.3
मुक्तश्च कां गतिं गच्छेन्मोक्षश्चैव किमात्मकः ।
स्वर्गतश्चैव किं कुर्याद्येन न च्यवते दिवः ॥ १२.३४२.३ ॥
¿A qué estado va el hombre liberado, y cuál es la naturaleza de la liberación? Una vez alcanzado el cielo, ¿qué debe hacer para no caer del cielo?
12.342.4
देवतानां च को देवः पितॄणां च पिता तथा ।
तस्मात्परतरं यच्च तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.३४२.४ ॥
¿Quién es el dios entre los dioses y el padre de los antepasados? Dime lo que es más elevado que estos, oh abuelo.
12.342.5
गूढं मां प्रश्नवित्प्रश्नं पृच्छसे त्वमिहानघ ।
न ह्येतत्तर्कया शक्यं वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १२.३४२.५ ॥
Oh tú, sin mancha, conocedor de las preguntas, me planteas aquí una cuestión oculta. No puede expresarse por medio del razonamiento ni en cien años.
12.342.6
ऋते देवप्रसादाद्वा राजञ्ज्ञानागमेन वा ।
गहनं ह्येतदाख्यानं व्याख्यातव्यं तवारिहन् ॥ १२.३४२.६ ॥
Sin la gracia de los dioses o sin la adquisición del conocimiento, oh rey — esta enseñanza es profunda. Oh destructor de enemigos, a ti corresponde exponerla.
12.342.7
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
नारदस्य च संवादमृषेर्नारायणस्य च ॥ १२.३४२.७ ॥
Aquí también citan esta antigua historia, el diálogo entre Nārada y el sabio Nārāyaṇa.
12.342.8
नारायणो हि विश्वात्मा चतुर्मूर्तिः सनातनः ।
धर्मात्मजः संबभूव पितैवं मेऽभ्यभाषत ॥ १२.३४२.८ ॥
Nārāyaṇa es el alma del universo, de cuatro formas y eterno; nació del hijo de la naturaleza de Dharma, así me habló mi padre.
12.342.9
कृते युगे महाराज पुरा स्वायंभुवेऽन्तरे ।
नरो नारायणश्चैव हरिः कृष्णस्तथैव च ॥ १२.३४२.९ ॥
Oh gran rey, en la edad Kṛta, en tiempos antiguos, durante el intervalo de Svāyambhuva: Nara y Nārāyaṇa, y asimismo Hari y Kṛṣṇa.
12.342.10
तेषां नारायणनरौ तपस्तेपतुरव्ययौ ।
बदर्याश्रममासाद्य शकटे कनकामये ॥ १२.३४२.१० ॥
De ellos, Nārāyaṇa y Nara, los dos imperecederos, llegaron al ermitaño de Badarī y practicaron austeridades en un carro dorado.
12.342.11
अष्टचक्रं हि तद्यानं भूतयुक्तं मनोरमम् ।
तत्राद्यौ लोकनाथौ तौ कृशौ धमनिसंततौ ॥ १२.३४२.११ ॥
Aquel vehículo tenía ocho ruedas, estaba uncido con los elementos y era sumamente delicioso; allí los dos señores primordiales de los mundos estaban flacos, cubiertos de venas.
12.342.12
तपसा तेजसा चैव दुर्निरीक्ष्यौ सुरैरपि ।
यस्य प्रसादं कुर्वाते स देवौ द्रष्टुमर्हति ॥ १२.३४२.१२ ॥
Por austeridad y esplendor esos dos son difíciles de contemplar incluso para los dioses; aquel a quien ellos concedan su gracia es capaz de ver a esos dioses.
12.342.13
नूनं तयोरनुमते हृदि हृच्छपचोदितः ।
महामेरोगिंरेः शृङ्गात्प्रत्युतो गन्धमादनम् ॥ १२.३४२.१३ ॥
Sin duda, con su consentimiento, impulsado por la maldición del corazón en el corazón, volviendo desde la cima del gran Meru hacia Gandhamādana.
12.342.14
नारदः सुमहद्भूतं सर्वलोकानचीचरत् ।
तं देशमगमद्राजन्वदर्याश्रममाशुगः ॥ १२.३४२.१४ ॥
Nārada, el gran ser, recorrió todos los mundos; oh rey, rápidamente llegó a esa región, el ermitaño de Badarī.
12.342.15
तयोराह्निकवेलायां तस्य कौतूहलं त्वभूत् ।
इदं तदास्पदं कृत्स्नं यस्मिँल्लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३४२.१५ ॥
Al momento de su rito diario, surgió en él la curiosidad: esta es la morada entera en la que se asientan los mundos.
12.342.16
सदेवासुरगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः ।
एका मूर्तिरियं पूर्वं जाता भूयश्चतुर्विधा ॥ १२.३४२.१६ ॥
Con dioses, asuras, gandharvas, kinnaras y grandes serpientes — esta única forma nació al principio y de nuevo se volvió cuádruple.
12.342.17
धर्मस्य कुलसंताने धर्मादेभिर्विवर्धितः ।
अहो ह्यनुगृहीतोऽद्य धर्म एभिः सुरैरिह ॥ १२.३४२.१७ ॥
En el linaje de Dharma, nutrido por estos a partir de Dharma — ¡oh! Hoy el Dharma ha sido verdaderamente favorecido aquí por estos dioses.
12.342.18
नरनारायणाभ्यां च कृष्णेन हरिणा तथा ।
अत्र कृष्णो हरिश्चैव कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ॥ १२.३४२.१८ ॥
Por Nara y Nārāyaṇa, y asimismo por Kṛṣṇa y Hari — aquí Kṛṣṇa y Hari también, por alguna otra causa.
12.342.19
स्थितौ धर्मसुतावेतौ तथा तपसि धिष्ठितौ ।
एतौ हि परमं धाम काऽनयोराह्निकक्रिया ॥ १२.३४२.१९ ॥
Estos dos, hijos de Dharma, permanecen firmes en la austeridad. Estos dos son la morada suprema. ¿Cuál es el rito diario de estos dos?
12.342.20
पितरौ सर्वभूतानां दैवतं च यशस्विनौ ।
कां देवतां तु यजतः पितॄन्वा कान्महामती ॥ १२.३४२.२० ॥
Estos dos gloriosos son los padres y la deidad de todos los seres. ¿Qué deidad debe adorar quien sacrifica, o a los antepasados, oh de gran mente?
12.342.21
इति संचिन्त्य मनसा भक्त्या नारायणस्य तु ।
सहसा प्रादुरभवत्समीपे देवयोस्तदा ॥ १२.३४२.२१ ॥
Así, habiendo reflexionado en su mente, con devoción a Nārāyaṇa, entonces de repente apareció cerca de aquellos dos dioses.
12.342.22
कृते दैवे च पित्र्ये च ततस्ताभ्यां निरीक्षितः ।
पूजितश्चैव विधिना यथाप्रोक्तेन शास्त्रतः ॥ १२.३४२.२२ ॥
Cuando se realizaron los ritos divinos y ancestrales, entonces aquellos dos lo contemplaron y lo veneraron debidamente, según lo prescrito por las escrituras.
12.342.23
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यमपूर्वं विधिविस्तरम् ।
उपोपविष्टः सुप्रीतो नारदो भगवानृषिः ॥ १२.३४२.२३ ॥
Al ver aquella gran maravilla y la extensión sin precedentes del rito, el bendito sabio Nārada, muy complacido, se sentó cerca.
12.342.24
नारायणं संनिरीक्ष्य प्रसन्नेनान्तरात्मना ।
नमस्कृत्य महादेवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.३४२.२४ ॥
Contemplando bien a Nārāyaṇa con el ánimo sereno, e inclinándose ante Mahādeva, pronunció estas palabras.
12.342.25
वेदेषु सपुराणेषु साङ्गोपाङ्गेषु गीयसे ।
त्वमजः शाश्वतो धाता माता मृतमनुत्तमम् ॥ १२.३४२.२५ ॥
Eres cantado en los Vedas y en los Purāṇas, con sus miembros y subordinados. Eres no nacido, eterno, el sustentador, la madre y el supremo inmortal.
12.342.26
प्रतिष्ठितं भूतभव्यं त्वयि सर्वमिदं जगत् ।
चत्वारो ह्याश्रमा देव सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः ॥ १२.३४२.२६ ॥
Todo este mundo, lo que ha sido y lo que será, está establecido en ti. Oh dios, las cuatro etapas de la vida tienen su raíz en la vida del cabeza de familia.
12.342.27
यजन्ते त्वामहरहर्नानामूर्तिसमास्थितम् ।
पिता माता च सर्वस्य देवतानां च शाश्वतम्।
कं त्वद्य यजसे देवं पितरं कं न विद्महे ॥ १२.३४२.२७ ॥
Te adoran día a día, tú que resides en muchas formas. Eres el padre y la madre eternos de todos, también de los dioses. ¿A qué dios adoras hoy? ¿A qué padre no conocemos?
12.342.28
कमर्चसि महाभाग तन्मे प्रब्रूहि पृच्छतः ॥ १२.३४२.२८ ॥
Oh tú, de gran fortuna, ¿a quién adoras? Dime esto a mí, que pregunto.
12.342.29
अवाच्यमेतद्वक्तव्यमात्मगुह्यं सनातनम् ।
तव भक्तिमतो ब्रह्मन्वक्ष्यामि तु यथातथम् ॥ १२.३४२.२९ ॥
Esto no puede decirse, y sin embargo debe decirse: el secreto eterno del yo. Oh brahmán, puesto que eres devoto, te lo diré tal como es.
12.342.30
यत्तत्सूक्ष्ममविज्ञेयमव्यक्तमचलं ध्रुवम् ।
इन्द्रियैन्द्रियार्थैश्च सर्वभूतैश्च वर्जितम् ॥ १२.३४२.३० ॥
Aquello que es sutil, incognoscible, no manifiesto, inmóvil y firme, separado de los sentidos, de sus objetos y de todos los seres.
12.342.31
स ह्यन्तरात्मा भूतानां क्षेत्रज्ञश्चेति कथ्यते ।
त्रिगुणव्यतिरिक्तो वै पुरुषश्चेति कल्पितः ॥ १२.३४२.३१ ॥
Él es el ser interior de los seres; se le llama conocedor del campo. Se le concibe como el Puruṣa que está más allá de los tres guṇas.
12.342.32
तस्मादव्यक्तमुत्पन्नं त्रिगुणं द्विजसत्तम ।
अव्यक्ताव्यक्तभावस्था या सा प्रकृतिरव्यया ॥ १२.३४२.३२ ॥
Por tanto, mejor de los dvijas, de lo no manifestado surgió lo manifestado, compuesto de los tres guṇas. Lo que subsiste en los estados de lo no manifestado y lo manifestado es la Prakṛti imperecedera.
12.342.33
तां योनिमावयोर्विद्धि योसौ सदसदात्मकः ।
आवाभ्यां पूज्यते यो हि दैवे पित्र्ये च कल्प्यते ॥ १२.३४२.३३ ॥
Sabe que es el origen de ambos. Es de naturaleza sat y asat; es lo que los dos veneramos, y lo que se prescribe en los ritos a los dioses y a los antepasados.
12.342.34
नास्ति तस्मात्परोऽन्यो हि पिता देवोऽथवा द्विज ।
आत्मा हि नौ स विज्ञेयस्ततस्तं पूजयावहे ॥ १२.३४२.३४ ॥
Oh nacido dos veces, no hay otro padre ni dios superior a ella. Ha de saberse que es el yo de nosotros dos; por eso honremos los dos a ese.
12.342.35
तेनैषा प्रथिता ब्रह्मन्मर्यादा लोकमाविनी ।
दैवं पित्र्यं च कर्तव्यमिति तस्यानुशासनम् ॥ १२.३४२.३५ ॥
Por él fue establecida esta norma, oh brahmán, que impregna los mundos: debe cumplirse el rito a los dioses y el rito a los antepasados. Tal es su enseñanza.
12.342.36
ब्रह्मा स्थाणुर्मनुर्दक्षो भृगुर्धर्मस्तथा यमः ।
मरीचिरङ्गिराश्चात्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ १२.३४२.३६ ॥
Brahmā, Sthāṇu, Manu, Dakṣa, Bhṛgu, Dharma, y asimismo Yama, Marīci, Aṅgiras, Atri, Pulastya, Pulaha y Kratu.
12.342.37
वसिष्ठः परमेष्ठी च विवस्वान्सोम एव च ।
कर्दमश्चापि यः प्रोक्तः क्रोधो विक्रीत एव च ॥ १२.३४२.३७ ॥
Vasiṣṭha, Parameṣṭhin, Vivasvān, Soma, Kardama, y aquel que también es llamado Krodha y Vikrīta.
12.342.38
एकविंशतिरुत्पन्नास्ते प्रजापतयः स्मृताः ।
तस्य देवस्य मर्यादां पूजयन्तः सनातनीम् ॥ १२.३४२.३८ ॥
Estos veintiún señores de las criaturas son recordados como nacidos, honrando el orden eterno de aquel dios.
12.342.39
दैवं पित्र्यं च सततं तस्य विज्ञाय तत्त्वतः ।
आत्मप्राप्तानि च ततो जानन्ति द्विजसत्तमाः ॥ १२.३४२.३९ ॥
Conociéndolo verdaderamente y realizando sin cesar los ritos de los dioses y de los ancestros, los mejores de los dos veces nacidos conocen también lo alcanzado por el yo.
12.342.40
स्वर्गस्था अपि ये केचित्तान्नमस्यन्ति देहिनः ।
ते तत्प्रसादाद्गच्छन्ति तेनादिष्टफलां गतिम् ॥ १२.३४२.४० ॥
Los seres encarnados que se inclinan ante algunos de los que habitan en el cielo van, por su gracia, a un destino cuyo fruto ha sido ordenado por él.
12.342.41
ये हीनाः सप्तदशभिर्गुणैः कर्मभिरेव च ।
कलाः पञ्चदश त्यक्त्वा ते मुक्ता इति निश्चयः ॥ १२.३४२.४१ ॥
Aquellos que están libres de las diecisiete cualidades y de las acciones, y que han abandonado las quince partes, están liberados: esta es la certeza.
12.342.42
मुक्तानां तु गतिर्ब्रह्मन्क्षेत्रज्ञ इति कल्पिता ।
स हि सर्वगतिश्चैव निर्गुणश्चैव कथ्यते ॥ १२.३४२.४२ ॥
Oh brahmán, el destino de los liberados se concibe como el conocedor del campo; se dice que él es omnipresente y también sin cualidades.
12.342.43
दृश्यते ज्ञानयोगेन आवां च प्रसृतौ ततः ।
एवं ज्ञात्वा तमात्मानं पूजयावः सनातनम् ॥ १२.३४२.४३ ॥
Por el yoga del conocimiento él es visto, y de allí nosotros dos surgimos. Conociendo así a ese Ātman eterno, adorémoslo.
12.342.44
तं वेदाश्चाश्रमाश्चैव नानातनुसमाश्रितम् ।
भक्त्या संपूजयन्त्यद्य गतिं चैषां ददाति सः ॥ १२.३४२.४४ ॥
A él, que habita en muchos cuerpos, los Vedas y los estadios de la vida hoy lo adoran con devoción, y él concede su meta.
12.342.45
ये तु तद्भाविता लोके ह्येकान्तित्वं समास्थिताः ।
एतदभ्यधिकं तेषां यत्ते तं प्रविशन्त्युत ॥ १२.३४२.४५ ॥
Pero para quienes en el mundo, absorbidos en él, permanecen en la devoción exclusiva, esto es aún mayor: en verdad entran en él.
12.342.46
इति गुह्यसमुद्देशस्तव नारद कीर्तितः ।
भक्त्या प्रेम्णा च विप्रर्षे अस्मद्भक्त्या च ते श्रुतः ॥ १२.३४२.४६ ॥
Así, oh Nārada, la exposición del secreto te ha sido declarada. Oh sabio entre los brahmanes, por devoción y amor, y por tu devoción hacia nosotros, lo has oído.