મહાભારત · અધ્યાય 12.343
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.343.1
स एवमुक्तो द्विपदां वरिष्ठो ।
नारायणेनोत्तमपूरुषेण।
जगाद वाक्यं द्विपदां वरिष्ठं ।
नारायणं लोकहिताधिवासम् ॥ १२.३४३.१ ॥
ઉત્તમ પુરુષ નારાયણે આમ કહ્યા પછી મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠે, લોકહિતમાં વસતા નારાયણને આ વચન કહ્યું.
12.343.2
यदर्थमात्मप्रभवेह जन्म ।
त्वयोत्तमं धर्मगृहे चतुर्धा।
तत्साध्यतां लोकहितार्थमद्य ।
गच्छामि द्रष्टुं प्रकृतिं तवाद्याम् ॥ १२.३४३.२ ॥
તમે સ્વયંભૂ થઈને અહીં જે હેતુથી જન્મ્યા, ધર્મગૃહમાં ચાર રૂપે ઉત્તમ થયા, તે હેતુ હવે લોકહિત માટે સિદ્ધ થાઓ. હું તમારી આજની પ્રકૃતિ જોવા જાઉં છું.
12.343.3
वेदाः स्वधीता मम लोकनाथ ।
तप्तं तपो नानृतमुक्तपूर्वम्।
पूजां गुरूणां सततं करोमि ।
परस्य गुह्यं न तु भिन्नपूर्वम् ॥ १२.३४३.३ ॥
હે લોકનાથ, મેં વેદોનો સારી રીતે અભ્યાસ કર્યો છે, તપ કર્યું છે, પહેલાં કદી અસત્ય બોલ્યો નથી. હું સતત ગુરુઓની પૂજા કરું છું, અને બીજાનું ગુપ્ત રહસ્ય પહેલાં કદી ભેદ્યું નથી.
12.343.4
गुप्तानि चत्वारि यथागमं मे ।
शत्रौ च मित्रे च समोस्मि नित्यम्।
तं चादिदेवं सततं प्रपन्न ।
एकान्तभावेन वृणोभ्यजस्रम् ॥ १२.३४३.४ ॥
શાસ્ત્ર અનુસાર મારાં ચાર ગુપ્ત વ્રત છે; શત્રુ અને મિત્ર પ્રત્યે હું સદા સમભાવી છું. તે આદિદેવને સતત શરણે રહી, એકનિષ્ઠ ભક્તિથી નિરંતર તેમને જ વરું છું.
12.343.5
एभिर्विशेषैः परिशृद्धसत्वः ।
कस्मान्न पश्येयमनन्तमीशम्।
तत्पारमेष्ठ्यस्य वचो निशम्य ।
नारायणः शाश्वतधर्मगोप्ता ॥ १२.३४३.५ ॥
આ વિશેષ ગુણોથી શુદ્ધ સત્ત્વવાળો હું અનંત ઈશ્વરને કેમ ન જોઉં? પરમધામનું એ વચન સાંભળીને, શાશ્વત ધર્મના રક્ષક નારાયણે (ઉત્તર આપ્યો).
12.343.6
गच्छेति तं नारदमुक्तबान्स ।
संपूजयित्वा विधिवत्क्रियाभिः।
ततो विसृष्टः परमेष्ठिपुत्रः ।
सोऽभ्यर्चयित्वा तमृषिं पुराणम् ॥ १२.३४३.६ ॥
"જા" એમ તેમણે નારદને કહ્યું. વિધિપૂર્વક ક્રિયાઓથી તેમનો સત્કાર કરીને પછી પરમેષ્ઠીના પુત્ર વિદાય પામ્યા. તેમણે તે પ્રાચીન ઋષિની પૂજા કરી.
12.343.7
खमुत्पपातोत्तमयोगयुक्त ।
स्ततोऽधिमेरौ सहसा निलिल्ये।
तत्रावतस्थे च मुनिर्मुर्हुत ।
मेकान्तमासाद्य गिरेः स शृङ्क्ते ॥ १२.३४३.७ ॥
ઉત્તમ યોગથી યુક્ત તેઓ આકાશમાં ઊડ્યા. પછી મેરુની ઉપર અચાનક અદૃશ્ય થયા. ત્યાં મુનિ ક્ષણભર ઊભા રહ્યા; પર્વતના એક એકાંત શિખર પર પહોંચીને તેઓ ત્યાં રહ્યા.
12.343.8
आलोकयन्नुत्तरपश्चिमेन ।
ददर्श चाप्यद्भुतमुक्तरूपम्।
क्षीरोदधेर्योत्तरतो हि द्वीपः ।
श्वेतः स नाम्ना प्रथितो विशालः ॥ १२.३४३.८ ॥
ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં જોતાં તેમણે એક અદ્ભુત સ્વરૂપવાળો દ્વીપ પણ જોયો. ક્ષીરસાગરની ઉત્તરે આવેલો તે દ્વીપ શ્વેત નામે પ્રસિદ્ધ અને વિશાળ છે.
12.343.9
मेरोः सहस्रैः स हि योजनानां ।
द्वात्रिंशतोर्ध्वं कविभिर्निरुक्तः।
अनिन्द्रियाश्चानशनाश्च तत्र ।
निष्पन्दहीनाः सुसुगन्धिनस्ते ॥ १२.३४३.९ ॥
મેરુથી તે હજારો યોજન અને બત્રીસ યોજન ઊંચે છે, એમ વિદ્વાનોએ કહ્યું છે. ત્યાંના (વાસીઓ) ઇન્દ્રિયરહિત અને ઉપવાસી છે; સ્થિર અને અત્યંત સુગંધિત છે.
12.343.10
श्वेताः पुमांसो गतसर्वपापा ।
श्चक्षुर्मुषः पापकृतां नराणाम्।
वज्रास्थिकायाः सममानोन्माना ।
दिव्यावयवरूपाः शुभसारोपेताः ॥ १२.३४३.१० ॥
તેઓ શ્વેત પુરુષો છે, સર્વ પાપોથી મુક્ત; પાપી માણસોની આંખો ચોરનારા. તેમના દેહ વજ્ર જેવાં હાડકાંવાળા, સમાન માપ અને પ્રમાણના છે; તેમનાં અંગો દિવ્ય રૂપ અને શુભ સારથી યુક્ત છે.
12.343.11
छत्राकृतिशीर्षा मेघौघनिनादाः ।
सममुष्कचतुष्का राजीवच्छदपादाः।
षष्ठ्या दन्तैर्युक्ताः शुक्लैरष्टाभिर्दंष्ट्राभिर्ये ।
जिह्वाभिर्ये विश्ववक्रंलेलिह्यन्ते सूर्यप्रख्यम् ॥ १२.३४३.११ ॥
છત્રના આકારનાં માથાં, મેઘગર્જના જેવો અવાજ, સમાન ચાર અંગો, કમળપાંખડી જેવા પગ; સાઠ દાંત અને આઠ સફેદ દાઢોથી યુક્ત; જીભ વડે સૂર્ય જેવા મુખને ચાટનારા.
12.343.13
सर्वे तस्य निसर्ग इति ।
युधिष्ठिर उवाच।
अनिन्द्रिया निराहारा अनिष्पन्दाः सुगन्धिनः ।
कथं ते पुरुषा जाताः का तेषां गतिरुत्तमा ॥ १२.३४३.१३ ॥
આ બધું તેમનો સ્વભાવ છે. યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: ઇન્દ્રિયવિહીન, આહારવિહીન, નિશ્ચલ, સુગંધિત એ પુરુષો કેવી રીતે જન્મ્યા? તેમની ઉત્તમ ગતિ શું છે?
12.343.14
ये च मुक्ता भवन्तीह नरा भरतसत्तम ।
तेषां लक्षणमेतद्धि तच्छ्वेतद्द्वीपवासिनाम् ॥ १२.३४३.१४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! અહીં જે મનુષ્યો મુક્ત થાય છે તેમનું આ જ લક્ષણ છે; તે શ્વેતદ્વીપવાસીઓનું લક્ષણ છે.
12.343.15
तस्मान्मे संशयं छिन्धि परं कौतूहलं हि मे ।
त्वं हि सर्वकथारामस्त्वां चैवोपाश्रिता वयम् ॥ १२.३४३.१५ ॥
તેથી મારો સંશય દૂર કરો; મને અતિ કુતૂહલ છે. તમે સર્વ કથાઓમાં રમનારા છો; અમે તમારા શરણે છીએ.
12.343.16
विस्तीर्णैषा कथा राजञ्श्रुता मे पितृसन्निधौ ।
यैषा तव हि वक्तव्या कथासारो हि सा मता ॥ १२.३४३.१६ ॥
હે રાજન! આ વિસ્તૃત કથા મેં મારા પિતાની સમીપે સાંભળી હતી. તે તમને કહેવા યોગ્ય છે; તે કથાનો સાર ગણાય છે.
12.343.17
शन्तनोः कथयामास नारदो मुनिसत्तमः ।
राज्ञा पृष्टः पुरा प्राह तत्राहं श्रुतवान्पुरा ॥ १२.३४३.१७ ॥
મુનિશ્રેષ્ઠ નારદે શંતનુને આ કથા કહી હતી. પૂર્વે રાજાએ પૂછ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું; ત્યાં મેં પહેલાં સાંભળી હતી.
12.343.18
राजोपरिचरो नाम बभूवाधिपतिर्भुवः ।
आखण्डलसखः ख्यातो भक्तो नारायणं हरिं ॥ १२.३४३.१८ ॥
ઉપરિચર નામે એક રાજા પૃથ્વીનો અધિપતિ હતો; તે ઇન્દ્રનો મિત્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ અને નારાયણ હરિનો ભક્ત હતો.
12.343.19
धार्मिको नित्यभक्तश्च पितुर्नित्यमतन्द्रितः ।
साम्राज्यं तेन संप्राप्तं नारायणवरात्पुरा ॥ १२.३४३.१९ ॥
તે ધાર્મિક, નિત્ય ભક્ત અને પિતા પ્રત્યે સદા અથાક હતો. પૂર્વે નારાયણના વરદાનથી તેને સામ્રાજ્ય મળ્યું.
12.343.20
सात्वतं विधिमास्थाय प्राक्सूर्यमुखनिःसृतम् ।
पूजयामास देवेशं तच्छेषेण पितामहान् ॥ १२.३४३.२० ॥
પૂર્વે સૂર્યના મુખમાંથી નીકળેલી સાત્વત વિધિનું પાલન કરીને તેણે દેવેશની પૂજા કરી; તેના શેષથી પિતૃઓની પૂજા કરી.
12.343.21
पितृशेषेण विप्रांश्च संविभज्याश्रितांश्च सः ।
शेषान्नभुक्सत्यपरः सर्वभूतेष्वहिंसकः ॥ १२.३४३.२१ ॥
પિતૃશેષ બ્રાહ્મણો અને આશ્રિતોમાં વહેંચી આપીને, તે પોતે શેષ અન્ન ખાતો; સત્યમાં તત્પર અને સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે અહિંસક હતો.
12.343.22
सर्वभावेन भक्तः स देवदेवं जनार्दनम् ।
अनादिमध्यनिधनं लोककर्तारमव्ययम् ॥ १२.३४३.२२ ॥
તે સર્વભાવથી દેવદેવ જનાર્દનનો ભક્ત હતો; જે આદિ, મધ્ય અને અંતરહિત, લોકોના કર્તા અને અવ્યય છે.
12.343.23
तस्य नारायणे भक्तिं वहतोऽमित्रकर्शिनः ।
एकशय्यासनं देवो दत्तवान्देवराट् स्वयम् ॥ १२.३४३.२३ ॥
નારાયણ પ્રત્યે ભક્તિ ધરાવતા તે શત્રુદમનકારીને દેવરાજ દેવે સ્વયં એક જ શય્યા અને આસન આપ્યું.
12.343.24
आत्मराज्यं धनं चैव कलत्रं वाहनं तथा ।
यत्तद्भागवतं सर्वमिति तत्प्रेषितं सदा ॥ १२.३४३.२४ ॥
પોતાનું રાજ્ય, ધન, પત્ની, વાહન તથા જે કંઈ હતું તે બધું ભાગવતનું માનીને હંમેશાં તેની પાસે મોકલાતું.
12.343.25
काम्यनैमित्तिका राजन्यज्ञियाः परमक्रियाः ।
सर्वाः सात्वतमास्थाय विधिं चक्रे समाहितः ॥ १२.३४३.२५ ॥
હે રાજન, તેણે સાત્વત માર્ગ અપનાવી એકાગ્ર ચિત્તે કામ્ય, નૈમિત્તિક, ક્ષત્રિય યજ્ઞો અને સર્વ શ્રેષ્ઠ કર્મોની વિધિ કરી.
12.343.26
पाञ्चरात्रविदो मुख्यास्तस्य गेहे महात्मनः ।
वरान्नं भगवत्प्रोक्तं भुञ्जते वाऽग्रभोजनम् ॥ १२.३४३.२६ ॥
પાંચરાત્રના મુખ્ય જ્ઞાતા તે મહાત્માના ઘરે ભગવાને કહેલું ઉત્તમ અન્ન જમતા, અથવા તેનું અગ્રભોજન ગ્રહણ કરતા.
12.343.27
तस्य प्रशासतो राज्यं धर्मेणामित्रघातिनः ।
नानृता वाक्समभवन्मनो दुष्टं न चाभवत्।
न च कायेन कृतवान्स पापं परमण्वपि ॥ १२.३४३.२७ ॥
શત્રુઓનો નાશ કરનાર તે રાજા ધર્મથી રાજ્ય ચલાવતો ત્યારે તેની વાણીમાં અસત્ય આવ્યું નહીં, મન દૂષિત થયું નહીં, અને શરીરથી તેણે પરમાણુ જેટલું પણ પાપ કર્યું નહીં.
12.343.28
ये हि ते ऋषयः ख्याताः सप्त चित्रशिखण्डिनः ।
तैरेकमतिभिर्भूत्वा यत्प्रोक्तं शास्त्रमुत्तमम् ॥ १२.३४३.२८ ॥
ચિત્રશિખંડી તરીકે પ્રખ્યાત એ સાત ઋષિઓએ એકમત થઈને કહેલું આ ઉત્તમ શાસ્ત્ર છે.
12.343.29
वेदैश्चतुर्भिः समितं कृतं मेरौ महागिरौ ।
आस्यैः सप्तभिरुद्गीर्णं लोकधर्ममनुत्तमम् ॥ १२.३४३.२९ ॥
ચાર વેદોથી સંયુક્ત થઈ મહાન પર્વત મેરુ પર રચાયું; સાત મુખોથી ઉચ્ચારાયેલું લોકધર્મનું અનુત્તમ સ્વરૂપ.
12.343.30
मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
वसिष्ठश्च महातेजास्ते हि चित्रशिखण्डिनः ॥ १२.३४३.३० ॥
મરીચિ, અત્રિ, અંગિરસ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ અને મહાતેજસ્વી વસિષ્ઠ — તેઓ જ ચિત્રશિખંડી છે.
12.343.31
सप्त प्रकृतयो ह्येतास्तथा स्वायंभुवोऽष्टमः ।
एताभिर्धार्यते लोकस्ताभ्याः शास्त्रं विनिःसृतं ॥ १२.३४३.३१ ॥
આ સાત પ્રકૃતિઓ છે; આઠમા સ્વાયંભુવ (મનુ). આમનાથી લોક ધારણ થાય છે, અને તેમનાથી શાસ્ત્ર પ્રગટ્યું.
12.343.32
एकाग्रमनसो दान्ता मुनयः संयमे रताः ।
भूतभव्यभविष्यज्ञाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ १२.३४३.३२ ॥
એકાગ્ર મનવાળા, દમનશીલ મુનિઓ, સંયમમાં રત; ભૂત-ભવિષ્ય-વર્તમાનના જ્ઞાતા; સત્ય અને ધર્મપરાયણ.
12.343.33
इदं श्रेय इदं ब्रह्म इदं हितमनुत्तमम् ।
लोकान्संचिन्त्य मनसा ततः शास्त्रं प्रचक्रिरे ॥ १२.३४३.३३ ॥
આ જ શ્રેય છે, આ જ બ્રહ્મ છે, આ જ અનુત્તમ હિત છે — મનથી લોકોનો સારી રીતે વિચાર કરીને પછી તેમણે શાસ્ત્ર રચ્યું.
12.343.34
तत्र धर्मार्थकामा हि मोक्षः पश्चाच्च कीर्तितः ।
मर्यादा विविधाश्चैव दिवि भूमौ च संस्थिताः ॥ १२.३४३.३४ ॥
ત્યાં ધર્મ, અર્થ અને કામનું નિરૂપણ થયું છે; અંતે મોક્ષ પણ કહેવાયો છે; સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર સ્થિત અનેક મર્યાદાઓ પણ ત્યાં જ કહેવાઈ.
12.343.35
आराध्य तपसा देवं हरिं नारायणं प्रभुम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं वै सर्वे ते ऋषिभिः सह ॥ १२.३४३.३५ ॥
તપ વડે દેવ હરિ, નારાયણ, પ્રભુની આરાધના કરીને, તેઓ સૌ ઋષિઓ સાથે દિવ્ય હજાર વર્ષ.
12.343.36
नारायणानुशिष्टा हि तदा देवी सरस्वती ।
विवेश तानृषीन्सर्वाल्लोँकानां हितकाम्यया ॥ १२.३४३.३६ ॥
ત્યારે નારાયણ દ્વારા ઉપદેશ પામેલી દેવી સરસ્વતી, લોકોના હિતની ઇચ્છાથી, તે બધા ઋષિઓમાં પ્રવેશી.
12.343.37
ततः प्रवर्तिता सम्यक्तपोविद्भिर्द्विजातिभिः ।
शब्दे चार्थे च हेतौ च एषा प्रथमसर्गजा ॥ १२.३४३.३७ ॥
પછી તપ જાણનારા દ્વિજો વડે સમ્યક્ રીતે પ્રવર્તિત આ (વિદ્યા) શબ્દ, અર્થ અને હેતુમાં—પ્રથમ સર્જનમાં જન્મેલી.
12.343.38
आदावेव हि तच्छास्त्रमोंकारस्वरपूजितम् ।
ऋषिभिः श्रावितं तत्र यत्र कारुणिकोह्यसौ ॥ १२.३४३.३८ ॥
આરંભમાં જ તે શાસ્ત્ર, ઓંકાર-સ્વરથી પૂજિત, ઋષિઓ દ્વારા સંભળાવાયું—જ્યાં તે કરુણામય છે.
12.343.39
ततः प्रसन्नो भगवाननिर्दिष्टशरीरगः ।
ऋषीनुवाच तान्सर्वानदृश्यः पुरुषोत्तमः ॥ १२.३४३.३९ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન ભગવાન, અનિર્દિષ્ટ શરીરમાં વિચરનાર, અદૃશ્ય પુરુષોત્તમે તે બધા ઋષિઓને કહ્યું.
12.343.40
कृतं शतसहस्रं हि श्लोकानां हितमुत्तमम् ।
लोकतन्त्रस्य कृत्स्नस्य यस्माद्धर्मः प्रवर्तते ॥ १२.३४३.४० ॥
લાખ શ્લોકોમાં, સર્વોત્તમ હિતકારી (ગ્રંથ) રચાયો છે; જેમાંથી સમગ્ર લોકવ્યવસ્થાનો ધર્મ પ્રવર્તે છે.
12.343.41
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च यस्मादेतद्भविष्यति ।
यजुर्ऋक्सामभिर्जुष्टमथर्वाङ्गिरसैस्तथा ॥ १२.३४३.४१ ॥
પ્રવૃત્તિમાં અને નિવૃત્તિમાં, કારણ કે આ થશે; યજુર્, ઋક્, સામ અને અથર્વાંગિરસ વડે સેવિત.
12.343.42
यथाप्रमाणं हिं मया कृतो ब्रह्म प्रसादतः ।
रुद्रश्च क्रोधजो विप्रा यूयं प्रकृतयस्तथा। ॥ १२.३४३.४२ ॥
પ્રમાણ અનુસાર મારા વડે બ્રહ્માની કૃપાથી (આ) રચાયું; રુદ્ર ક્રોધથી જન્મ્યા, હે વિપ્રો, તમે પણ એ જ રીતે પ્રકૃતિઓ છો.
12.343.43
सूर्याचन्द्रमसौ वायुर्भूमिरापोऽग्निरेव च ।
सर्वे च नक्षत्रगणा यच्च भूताभिशब्दितम् ॥ १२.३४३.४३ ॥
સૂર્ય અને ચંદ્ર, વાયુ, પૃથ્વી, જળ અને અગ્નિ; બધા નક્ષત્રગણ, અને જે ભૂતો વડે કહેવાય છે તે.
12.343.44
अधिकारेषु वर्तन्ते यथास्वं ब्रह्मवादिनः ।
सर्वे प्रमाणं हि यथा तथा तच्छास्त्रमुत्तमम् ॥ १२.३४३.४४ ॥
બ્રહ્મવાદીઓ પોતપોતાના અધિકારમાં વર્તે છે; બધા પ્રમાણ છે, તેમ જ તે ઉત્તમ શાસ્ત્ર પણ.
12.343.45
भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम् ।
तस्मात्प्रवक्ष्यते धर्मान्मनुः स्वायंभुवः स्वयम् ॥ १२.३४३.४५ ॥
આ મારો અનુશાસન જ પ્રમાણ થશે; તેથી સ્વાયંભુવ મનુ પોતે ધર્મો પ્રવચન કરશે.
12.343.46
उशना बृहस्पतिश्चैव यदोत्पन्नौ भविष्यतः ।
तदा प्रवक्ष्यतः शास्त्रं युष्मन्मतिभिरुद्धृतम् ॥ १२.३४३.४६ ॥
ઉશના અને બૃહસ્પતિ પણ જ્યારે જન્મશે, ત્યારે તેઓ તમારી બુદ્ધિથી ઉદ્ધૃત શાસ્ત્ર પ્રવચન કરશે.
12.343.47
स्वायंभुवेषु धर्मेषु शास्त्रे चोशनसा कृते ।
बृहस्पतिमते चैव लोकेषु प्रतिचारिते ॥ १२.३४३.४७ ॥
સ્વાયંભુવ ધર્મોમાં, ઉશનસે રચેલા શાસ્ત્રમાં, બૃહસ્પતિના મતમાં અને લોકોમાં પ્રચલિત થયેલામાં.
12.343.48
युष्मत्कृतमिदं शास्त्रं प्रजापालो वसुस्ततः ।
बृहस्पतिसकाशाद्वै प्राप्स्यते द्विजसत्तमाः ॥ १२.३४३.४८ ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, તમારા દ્વારા રચાયેલું આ શાસ્ત્ર પ્રજાપાલક વસુ બૃહસ્પતિ પાસેથી પ્રાપ્ત કરશે.
12.343.49
स हि मद्भावनिरतो मद्भक्तश्च भविष्यति ।
तेन शास्त्रेण लोकेषु क्रियाः सर्वाः करिष्यति ॥ १२.३४३.४९ ॥
તે મારા ધ્યાનમાં લીન અને મારો ભક્ત થશે; તે શાસ્ત્ર દ્વારા લોકોમાં બધી ક્રિયાઓ કરશે.
12.343.50
एतद्धि युष्मच्छास्त्राणां शास्त्रमुत्तमसंज्ञितम् ।
एतदर्थ्यं च धर्म्यं च रहस्यं चैतदुत्तमम् ॥ १२.३४३.५० ॥
આ જ તમારા શાસ્ત્રોમાં 'ઉત્તમ' નામનું શાસ્ત્ર છે; આ ઉપયોગી, ધર્મસંમત, ગુપ્ત અને સર્વોત્તમ છે.
12.343.51
अस्य प्रवर्तनाच्चैव प्रजावन्तो भविष्यथ ।
स च राजश्रिया युक्तो भविष्यति महान्वसुः ॥ १२.३४३.५१ ॥
આના પ્રવર્તનથી તમે સંતાનવાન થશો; અને તે મહાન વસુ રાજલક્ષ્મીથી યુક્ત થશે.
12.343.52
संस्थिते तु नृपे तस्मिञ्शास्त्रमेतत्सनातनम् ।
अन्तर्धास्यति तत्सर्वमेतद्वः कथितं मया ॥ १२.३४३.५२ ॥
તે રાજા વિદાય લે ત્યારે આ સનાતન શાસ્ત્ર અદૃશ્ય થઈ જશે; આ બધું મેં તમને કહ્યું છે.
12.343.53
एतावदुक्त्वा वचनमदृश्यः पुरुषोत्तमः ।
विसृज्य तानृषीन्सर्वान्कामपि प्रसृतो दिशम् ॥ १२.३४३.५३ ॥
આટલું કહીને અદૃશ્ય પુરુષોત્તમે તે સર્વ ઋષિઓને વિદાય આપી અને કોઈ દિશા તરફ ચાલ્યા ગયા.
12.343.54
ततस्ते लोकपितरः सर्वलोकार्थचिन्तकाः ।
प्रावर्तयन्त तच्छास्त्रं धर्मयोनिं सनातनम् ॥ १२.३४३.५४ ॥
ત્યારે સર્વ લોકના હિતનો વિચાર કરનારા તે લોકપિતાઓએ ધર્મના મૂળ એવા તે સનાતન શાસ્ત્રનું પ્રવર્તન કર્યું.
12.343.55
उत्पन्नेऽङ्गिरसे चैव युगे प्रथमकल्पिते ।
साङ्गोपनिषदं शास्त्रं स्थापयित्वा बृहस्पतौ ॥ १२.३४३.५५ ॥
પ્રથમ કલ્પિત યુગમાં અંગિરસના વંશમાં ઉત્પત્તિ થતાં, અંગો અને ઉપનિષદો સહિત શાસ્ત્રને બૃહસ્પતિમાં સ્થાપિત કરીને—
12.343.56
जग्मुर्यथेप्सितं सर्वलोकानां सर्वधर्मप्रवर्तकाः ॥ १२.३४३.५६ ॥
સર્વ ધર્મના પ્રવર્તકો સર્વ લોકોમાં જેમ ઇચ્છ્યું તેમ ચાલ્યા ગયા.