महाभारत · अध्याय 12.344
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.344.1
ततोऽतीते महाकल्पे उत्पन्नेऽङ्गिरसः सुते ।
बभूवुर्निर्वृता देवा जाते देवपुरोहिते ॥ १२.३४४.१ ॥
महाकल्प संपल्यानंतर अंगिरसाचा पुत्र जन्मला, तेव्हा देव संतुष्ट झाले; देवपुरोहित जन्मला तेव्हा.
12.344.2
बृहद्ब्रह्म महच्चेति शब्दाः पर्यायवाचकाः ।
एभिः समन्वितो राजन्गुणैर्विद्वान्बृहस्पतिः ॥ १२.३४४.२ ॥
बृहत्, ब्रह्म आणि महत् हे शब्द समानार्थी आहेत. या गुणांनी युक्त विद्वान बृहस्पती होते, हे राजा.
12.344.3
तस्य शिष्यो बभूवाग्र्यो राजोपरिचरो वसुः ।
अधीतवांस्तदा शास्त्रं सम्यक्चित्रशिखण्डिजं ॥ १२.३४४.३ ॥
त्याचा श्रेष्ठ शिष्य राजा उपरिचर वसू होता; तेव्हा त्याने चित्रशिखंडिजांचे शास्त्र नीट अभ्यासले होते.
12.344.4
स राजा भावितः पूर्वं दैवेन विधिना वसुः ।
पालयामास पृथिवीं दिवमाखण्डलो यथा ॥ १२.३४४.४ ॥
तो राजा वसू पूर्वी दैव आणि विधीने घडविला गेला होता; इंद्र जसा स्वर्ग पाळतो तसा तो पृथ्वीचे पालन करीत असे.
12.344.5
तस्य यज्ञो महानासीदश्वमेधो महात्मनः ।
बृहस्पतिरुपाध्यायस्तत्र होता बभूव ह ॥ १२.३४४.५ ॥
त्या महात्म्याचा अश्वमेध नावाचा महान यज्ञ झाला; तेथे उपाध्याय बृहस्पती होता झाले.
12.344.6
प्रजापतिसुताश्चात्र सदस्याश्चाभवंस्त्रयः ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव मर्हषयः ॥ १२.३४४.६ ॥
येथे प्रजापतीचे पुत्र सदस्य झाले—एकत, द्वित आणि त्रित, हे तीन महर्षी.
12.344.7
धनुषाख्योऽथ रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू ।
ऋषिर्मोधातिथिश्चैव ताण्ड्यश्चैव महानृषिः ॥ १२.३४४.७ ॥
धनुष नावाचे, रैभ्य, अर्वावसु आणि परावसु, ऋषी मेधातिथी आणि महर्षी ताण्ड्य.
12.344.8
ऋषिः शान्तिर्महाभागस्तथा वेदशिराश्च यः ।
ऋषिश्रेष्ठश्च कपिलः शालिहोत्रपिता स्मृतः ॥ १२.३४४.८ ॥
ऋषी शान्ती, महाभाग, तसेच वेदशिरा, ऋषिश्रेष्ठ कपिल, जे शालिहोत्राचे पिता म्हणून स्मरले जातात.
12.344.9
आद्यः कठस्तैत्तिरिश्च वैशंपायनपूर्वजः ।
कण्वोऽथ देवहोत्रश्च एते षोडश कीर्तिताः ॥ १२.३४४.९ ॥
प्रथम कठ, तैत्तिरि, वैशंपायनांचे पूर्वज, कण्व, मग देवहोत्र — हे सोळा कीर्तित केले आहेत.
12.344.10
संभूताः सर्वसंभारास्तस्मिन्राजन्महाक्रतौ ।
न तत्र पशुघातोऽभूत्स राजैवं स्थितोऽभवत् ॥ १२.३४४.१० ॥
हे राजा, त्या महायज्ञात सर्व साहित्य जमा झाले; तेथे पशुहत्या झाली नाही, आणि तो राजा असाच स्थिर राहिला.
12.344.11
अहिंस्रः शुचिरक्षुद्रो निराशीः कर्मसंस्तुतः ।
आरण्यकपदोद्भूता भागास्तत्रोपकल्पिताः ॥ १२.३४४.११ ॥
अहिंसक, शुचि, अक्षुद्र, निष्काम, कर्माने प्रशंसित; तेथे आरण्यक पदांपासून उत्पन्न झालेले भाग योजले गेले.
12.344.12
प्रीतस्ततोऽस्य भगवान्देवदेवः पुरातनः ।
साक्षात्तं दर्शयामास सोदृश्योऽन्येन केनचित् ॥ १२.३४४.१२ ॥
तेव्हा त्याच्यावर प्रसन्न झालेल्या पुरातन भगवान देवदेवांनी त्याला प्रत्यक्ष दर्शन दिले; त्यांना इतर कोणीही पाहू शकत नव्हते.
12.344.13
स्वयं भागमुपाघ्राय पुरोडाशं गृहीतवान् ।
अदृश्येन हृतो भागो देवेन हरिमेधसा ॥ १२.३४४.१३ ॥
स्वतः भाग हुंगून त्याने पुरोडाश घेतला. अदृश्य देव हरिमेधसाने भाग हरण केला.
12.344.14
बृहस्पतिस्ततः क्रुद्धः स्रुचमुद्यम्य वेगितः ।
आकाशं घ्नन्स्रुचः पातै रोषादश्रूण्यवर्तयत् ॥ १२.३४४.१४ ॥
तेव्हा क्रुद्ध बृहस्पतीने स्रुक् उचलून वेगाने, स्रुकच्या प्रहारांनी आकाशावर आघात करत रागाने अश्रू ढाळले.
12.344.15
उवाच चोपरिचरं मया भागोऽयमुद्यतः ।
ग्राह्यः स्वयं हि देवेन मत्प्रत्यक्षं न संशयः ॥ १२.३४४.१५ ॥
आणि उपरिचराला म्हणाले, "हा भाग माझ्याकडून अर्पण झाला होता; देवाने स्वतः माझ्यासमोर तो घेतला, यात संशय नाही."
12.344.16
उद्यता यज्ञभागा हि साक्षात्प्राप्ताः सुरैरिह ।
किमर्थमिह न प्राप्तो दर्शनं मे हरिर्नृप ॥ १२.३४४.१६ ॥
यज्ञभाग अर्पण झाले असून देवांद्वारे थेट येथे पोहोचले आहेत. हे राजा, हरी मला दर्शन देण्यासाठी येथे का आला नाही?
12.344.17
ततः स तं समुद्भूतं भूमिपालो महान्वसुः ।
प्रसादयामास मुनिं सदस्यास्ते च सर्वशः ॥ १२.३४४.१७ ॥
तेव्हा त्या महान भूमिपाल वसूने उत्पन्न झालेला तो क्रोध शांत करण्यासाठी मुनीला प्रसन्न केले; सभासदांनीही सर्व प्रकारे तसेच केले.
12.344.18
हुतस्त्वया वदानीह पुरोडाशस्य यावती ।
गृहीता देवदेवेन मत्प्रत्यक्षं न संशयः ॥ १२.३४४.१८ ॥
तू येथे अर्पण केलेला पुरोडाश किती होता ते सांग. देवांच्या देवाने माझ्यासमोर तो घेतला, यात संशय नाही.
12.344.19
इत्येवमुक्ते वसुना सरोषश्चाब्रवीद्गुरुः ।
न यजेयमहं चात्र परिभूतस्त्वया नृप ॥ १२.३४४.१९ ॥
वसू असे म्हणाल्यावर, रागावलेले गुरू (बृहस्पती) म्हणाले: हे राजा, मी येथे यज्ञ करणार नाही; तू माझा अपमान केला आहेस.
12.344.20
त्वया पशुर्वारितश्च कृतः पिष्टमयः पशुः ।
त्वं देवं पश्यसे नित्यं न पश्येयमहं कथम् ॥ १२.३४४.२० ॥
तू पशूला प्रतिबंध केलास आणि पिठाचा पशू बनवलास. तू नेहमी देवाला पाहतोस; मी त्याला कसा न पाहू?
12.344.21
पशुहिंसा वारिता च यजुर्वेदादिमन्त्रतः ।
अहं न वारये हिंसां द्रक्ष्याम्येकान्तिको हरिम्।
तस्मात्कोपो न कर्तव्यो भवता गुरुणा मयि ॥ १२.३४४.२१ ॥
यजुर्वेदादी मंत्रांनुसार पशुहिंसा निषिद्ध आहे. मी हिंसा रोखत नाही; एकनिष्ठपणे हरीला पाहीन. म्हणून, हे गुरू, माझ्यावर रागावू नका.
12.344.22
वसुमेवं ब्रुवाणं तु क्रुद्ध एव बृहस्पतिः ।
उवाच ऋत्विजश्चैव किं नः कर्मेति वारयन् ॥ १२.३४४.२२ ॥
वसू असे बोलत असताना, रागावलेले बृहस्पती ऋत्विजांना म्हणाले; वसूला थांबवत ते म्हणाले, 'आमचे कर्म काय?'
12.344.23
अथैकतो द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयः ।
ऊचुश्चैनमसंभ्रान्ता न रोषं कर्तुमर्हसि ॥ १२.३४४.२३ ॥
मग एकत, द्वित आणि त्रित या महर्षींनी देखील शांतपणे त्याला म्हटले: 'तुम्ही राग करू नये.'
12.344.24
शृणु त्वं वचनं पुत्र अस्माभिः समुदाहृतम् ।
नैष धर्मः कृतयुगे यत्त्वं रोषमिहाहिथाः ॥ १२.३४४.२४ ॥
हे पुत्रा, आम्ही सांगितलेले हे शब्द ऐक. कृतयुगात हा धर्म नव्हता की तू येथे राग दाखवावास.
12.344.25
अरोषणो ह्यसौ देवो यस्य भागोऽयमुद्यतः ।
न शक्यः स त्वया द्रष्टुमस्माभिर्वा बृहस्पते।
यस्य प्रसादं कुरुते स वै तं द्रष्टुमर्हति ॥ १२.३४४.२५ ॥
ते क्रोधरहित देव आहेत; हा भाग त्यांनाच अर्पण केला आहे. हे बृहस्पते, तुला किंवा आम्हाला त्यांना पाहता येणार नाही. ज्याच्यावर ते कृपा करतात, तोच त्यांना पाहण्यास योग्य आहे.
12.344.26
वयं हि ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः परिकीर्तिताः ।
गता निःश्रेयसार्थं हि कदाचिद्दिशमुत्तराम् ॥ १२.३४४.२६ ॥
आम्ही ब्रह्मदेवाचे मानसपुत्र म्हणून प्रसिद्ध आहोत. परम कल्याणासाठी एकदा आम्ही उत्तर दिशेला गेलो.
12.344.27
तप्त्वा वर्षसहस्राणि चत्वारि तप उत्तमम् ।
एकपादा स्थिताः सम्यक्काष्ठभूताः समाहिताः ॥ १२.३४४.२७ ॥
चार हजार वर्षे उत्तम तप करून, एका पायावर लाकडासारखे स्थिर व समाहित होऊन आम्ही उभे राहिलो.
12.344.28
मेरोरुत्तरभागे तु क्षीरोदस्यानुकूलतः ।
स देशो यत्र नस्तप्तं तपः परमदारुणम् ॥ १२.३४४.२८ ॥
मेरूच्या उत्तर भागात, क्षीरसागराजवळ, तो प्रदेश आहे जिथे आम्ही अत्यंत कठोर तप केले.
12.344.29
वरेण्यं वरदं तं वै देवदेवं सनातनम् ।
कथं पश्येमहि वयं देवं नारायणं त्विति ॥ १२.३४४.२९ ॥
त्या श्रेष्ठ, वरदायी, देवांचा देव, सनातन अशा नारायण देवाला आम्ही कसे पाहू?
12.344.30
अथ व्रतस्यावभृथे वागुवाचाशरीरिणी ।
स्निग्धगम्भीरया वाचा प्रहर्षणकरी विभो ॥ १२.३४४.३० ॥
नंतर व्रताच्या समाप्तीच्या वेळी एक अशरीरी वाणी बोलली — मृदू व गंभीर स्वराने, आनंद देणारी. हे विभो!
12.344.31
सुतप्तं वस्तपो विप्राः प्रसन्नेनान्तरात्मना ।
यूयं जिज्ञासवो भक्ताः कथं द्रक्ष्यथ तं विभुम् ॥ १२.३४४.३१ ॥
हे ब्राह्मणांनो, प्रसन्न अंतरात्म्याने तुम्ही वसूंची तपश्चर्या चांगली तापवली आहे. जिज्ञासू आणि भक्त असलेले तुम्ही त्या सर्वव्यापी प्रभूला कसे पाहाल?
12.344.32
क्षीरोदधेरुत्तरतः श्वेतद्वीपो महाप्रभः ।
तत्र नारायणपरा मानवाश्चन्द्रवर्चसः ॥ १२.३४४.३२ ॥
क्षीरसागराच्या उत्तरेस महाप्रभ असे श्वेतद्वीप आहे. तेथे नारायणपरायण मानव राहतात, ज्यांचे तेज चंद्रासारखे आहे.
12.344.33
एकान्तभावोपगतास्ते भक्ताः पुरुषोत्तमम् ।
ते सहस्रार्चिषं देवं प्रविशन्ति सनातनम् ॥ १२.३४४.३३ ॥
एकान्त भावाला प्राप्त झालेले ते भक्त पुरुषोत्तमाची उपासना करतात. सहस्र-किरणांच्या त्या सनातन देवात ते प्रवेश करतात.
12.344.34
अनिन्द्रिया निराहारा अनिष्पन्दाः सुगन्धिनः ।
एकान्तिनस्ते पुरुषाः श्वेतद्वीपनिवासिनः।
गच्छध्वं तत्र मुनयस्तत्रात्मा मे प्रकाशितः ॥ १२.३४४.३४ ॥
इंद्रियरहित, निराहारी, निश्चल, सुगंधी, एकान्तिक असे ते पुरुष श्वेतद्वीपात राहतात. हे मुनींनो, तिथे जा; तेथेच माझा आत्मा प्रकट झाला आहे.
12.344.35
अथ श्रुत्वा वयं सर्वे वाचं तामशरीरिणीम् ।
यथाख्यातेन मार्गेण तं देशं प्रविशेमहि ॥ १२.३४४.३५ ॥
मग ती अशरीरी वाणी ऐकून आम्ही सर्वजण सांगितलेल्या मार्गानेच त्या देशात प्रवेश करू.
12.344.36
प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं तच्चित्तास्तद्दिदृक्षवः ।
सहसा हि गताः सर्वे तेजसा तस्य मोहिताः ॥ १२.३४४.३६ ॥
श्वेत महाद्वीपात पोहोचून, त्याच्यावरच मन ठेवून, त्याला पाहण्याच्या इच्छेने आम्ही सर्वजण अचानक गेलो; पण त्याच्या तेजाने मोहित झालो.
12.344.37
ततोऽस्मद्दृष्टिविषयस्तदा प्रतिहतोऽभवत् ।
न च पश्याम पुरुषं तत्तेजोहतदर्शनाः ॥ १२.३४४.३७ ॥
तेव्हा आमच्या दृष्टीचा विषय अडवला गेला; त्याच्या तेजाने दृष्टी हरपल्यामुळे आम्ही त्या पुरुषाला पाहू शकलो नाही.
12.344.38
ततो नः प्रादुरभवद्विज्ञानं देवयोगजम् ।
न किलातप्ततपसा शक्यते द्रष्टमञ्जसा ॥ १२.३४४.३८ ॥
तेव्हा आमच्यात देवयोगाने जन्मलेले विज्ञान प्रकट झाले; ज्याने तप केलेले नाही त्याला त्यास सहज पाहता येत नाही.
12.344.39
ततः पुनर्वर्षशतं तप्त्वा तात्कालिकं महत् ।
व्रतावसाने च शुभान्नरान्ददृशिमो वमय् ॥ १२.३४४.३९ ॥
मग पुन्हा त्या काळाला योग्य असे महान तप शंभर वर्षे करून, व्रताच्या अखेरीस आम्ही शुभ माणसांना पाहिले.
12.344.40
श्वेतांश्चन्द्रप्रतीकाशान्सर्वलक्षणलक्षितान् ।
नित्याञ्जलिकृतान्ब्रह्म जपतः प्रागुदङ्भुखान् ॥ १२.३४४.४० ॥
ते शुभ्र, चंद्रासारखे तेजस्वी, सर्व लक्षणांनी युक्त होते; नेहमी हात जोडून ब्रह्मजप करत, पूर्व-उत्तर मुखाने बसलेले होते.
12.344.41
मानसो नाम स जपो जप्यते तैर्महात्मभिः ।
तेनैकाग्रमनस्त्वेन प्रीतो भवति वै हरिः ॥ १२.३४४.४१ ॥
त्याला मानसजप म्हणतात, तो त्या महात्म्यांकडून केला जातो; त्या एकाग्र मनाने हरी खरोखर प्रसन्न होतो.
12.344.42
याऽभवन्मुनिशार्दूल भाः सूर्यस्य युगक्षये ।
एकैकस्य प्रभा तादृक्साऽभवन्मानवस्य ह ॥ १२.३४४.४२ ॥
हे मुनिश्रेष्ठा, युगाच्या अखेरीस सूर्याची जी प्रभा असते, तशीच प्रभा त्या प्रत्येक मनुष्याची होती.
12.344.43
तेजोनिवासः स द्वीप इति वै मेनिरे वयम् ।
न तत्राभ्यधिकः कश्चित्सर्वे ते समतेजसः ॥ १२.३४४.४३ ॥
ते तेजाचे निवासस्थान असलेले बेट आहे असे आम्हाला वाटले. तेथे कोणीही इतरांपेक्षा श्रेष्ठ नव्हता; ते सर्व समान तेजस्वी होते.
12.344.44
अथ सूर्यसहस्रस्य प्रभां युगपदुत्थिताम् ।
सहसा दृष्टवन्तः स्म पुनरेव बृहस्पते ॥ १२.३४४.४४ ॥
नंतर हजार सूर्यांची प्रभा एकाच वेळी उगवलेली आम्ही अचानक पाहिली, हे बृहस्पते.
12.344.45
सहिताश्चाभ्यधावन्त ततस्ते मानवा द्रुतम् ।
कृताञ्जलिपुष्टा हृष्टा नम इत्येव वादिनः ॥ १२.३४४.४५ ॥
मग ते मानव एकत्र होऊन वेगाने धावले; आनंदाने, हात जोडून, 'नमः' असे म्हणत.
12.344.46
ततो हि वदतां तेषामश्रौष्म विपुलं ध्वनिम् ।
बलिः किलोपह्रियते तस्य देवस्य तैर्नरैः ॥ १२.३४४.४६ ॥
मग ते बोलत असताना आम्ही मोठा ध्वनी ऐकला: 'त्या देवाला त्या माणसांकडून बली अर्पण केला जात आहे.'
12.344.47
वयं तु तेजसा तस्य सहसा हृतचेतसः ।
न किंचिदपि पश्यामो हतचक्षुर्बलेन्द्रियाः ॥ १२.३४४.४७ ॥
परंतु आम्ही त्याच्या तेजाने अचानक भान हरपलो; दृष्टी नष्ट होऊन, बल आणि इंद्रिये क्षीण होऊन, आम्हाला काहीही दिसत नव्हते.
12.344.48
एकस्तु शब्दो विततः श्रुतोऽस्माभिरुदीरितः ।
आकाशं पूरयन्सर्वं शिक्षाक्षरसमन्वितः ॥ १२.३४४.४८ ॥
परंतु आम्ही एकच शब्द ऐकला; तो पसरलेला होता आणि आमच्याकडून उच्चारलेला होता; शिक्षेच्या अक्षरांनी युक्त तो सर्व आकाश भरून टाकत होता.
12.344.49
जितं ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ।
नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुष पूर्वज।
इति शब्दः श्रुतोऽस्माभिः शिक्षाक्षरसमन्वितः ॥ १२.३४४.४९ ॥
हे कमलनयना, तुझा जयजयकार असो. हे विश्वपालका, तुला नमस्कार. हे हृषीकेशा, हे महापुरुषा, हे पूर्वजा, तुला नमस्कार. असा शिक्षाक्षरांनी युक्त शब्द आम्ही ऐकला.
12.344.50
एतस्मिन्नन्तरे वायुः सर्वगन्धवहः शुचिः ।
दिव्यान्युवाह पुष्पाणि कर्मण्याश्चौषधीस्तथा ॥ १२.३४४.५० ॥
याच दरम्यान सर्व गंध वाहणारा पवित्र वारा कर्मासाठी दिव्य फुले आणि औषधी घेऊन आला.
12.344.51
तैरिष्टः पञ्चकालज्ञैर्हरिरेकान्तिभिर्नरैः ।
भक्त्या परमया युक्तैर्मनोवाक्कर्मभिस्तदा ॥ १२.३४४.५१ ॥
तेव्हा पंचकालज्ञ, केवळ हरीचे एकांतिक भक्त असलेल्या माणसांनी मन, वाणी व कर्माने परम भक्तीने त्याची पूजा केली.
12.344.52
नूनं तत्रागतो देवो यथा तैर्वागुदीरिता ।
वयं त्वेनं न पश्यामो मोहितास्तस्य मायया ॥ १२.३४४.५२ ॥
निश्चितच तेथे देव आला होता, जसे त्यांच्या वाणीने सांगितले. पण त्याच्या मायेने मोहित झालेले आम्ही त्याला पाहू शकलो नाही.
12.344.53
मारुते सन्निवृत्ते च बलौ च प्रतिपादिते ।
चिन्ताव्याकुलितात्मानो जाताः स्मोङ्गिसांवर ॥ १२.३४४.५३ ॥
वारा परत गेल्यानंतर आणि बल दिले गेल्यानंतर, हे अंगिरसवंशजा, आम्ही चिंतेने व्याकुळ मनाचे झालो.
12.344.54
मानवानां सहस्रेषु तेषु वै शुद्धयोनिषु ।
अस्मान्न कश्चिन्मनसा चक्षुषा वाऽप्यपूजयत् ॥ १२.३४४.५४ ॥
हजारो माणसांमध्ये, त्या शुद्ध जन्मलेल्यांमध्येही, कोणीही आम्हाला मनाने किंवा दृष्टीने पूजले नाही.
12.344.55
तेऽपि स्वस्था मुनिगणा एक भावमनुव्रताः ।
नास्मासु दधिरे भावं ब्रह्मभावमनुष्ठिताः ॥ १२.३४४.५५ ॥
त्या स्वस्थ मुनिगणांनीही एकाच भावाचे अनुसरण केले; ब्रह्मभावात स्थित राहून त्यांनी आमच्याबद्दल कोणताही भाव धरला नाही.
12.344.56
ततोऽस्मान्सुपरिश्रान्तांस्तपसा चातिकर्शितान् ।
उवाच स्वस्थं किमपि भूतं तत्राशरीरकम् ॥ १२.३४४.५६ ॥
तेव्हा तपामुळे अत्यंत थकलेल्या आणि कृश झालेल्या आम्हांला तेथील एका अशरीरी प्राण्याने शांतपणे काहीतरी सांगितले.
12.344.57
दृष्टा वः पुरुषाः श्वेताः सर्वेन्द्रियविवर्जिताः ।
दृष्टो भवति देवेश एभिर्दृष्टैर्द्विजोत्तमैः ॥ १२.३४४.५७ ॥
तुम्ही श्वेत, सर्व इंद्रियरहित अशा पुरुषांना पाहिले आहे; या श्रेष्ठ द्विजांकडून देवेश दिसतो.
12.344.58
गच्छध्वं मुनयः सर्वे यथागतमितोऽचिरात् ।
न स शक्यस्त्वभक्तेन द्रष्टुं देवः कथंचन ॥ १२.३४४.५८ ॥
हे मुनींनो, तुम्ही सर्व जसे आलात तसेच येथून लवकर परत जा; भक्तिरहित माणसाला तो देव कोणत्याही प्रकारे पाहता येत नाही.
12.344.59
कामं कालेन महता एकान्तित्वमुपागतैः ।
शक्यो द्रष्टुं स भगवान्प्रभामण्डलदुर्दृशः ॥ १२.३४४.५९ ॥
दीर्घ काळानंतर एकनिष्ठ भक्ती प्राप्त झालेल्यांना तो भगवान पाहता येतो; तेजोमंडलामुळे त्याचे दर्शन दुर्लभ आहे.
12.344.60
महत्कार्यं च कर्तव्यं युष्माभिर्द्विजसत्तमाः ।
इतः कृतयुगेऽतीते विपर्यासं गतेऽपि च ॥ १२.३४४.६० ॥
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, तुम्हांला एक महान कार्य करायचे आहे; कृतयुग संपून विपर्यास आल्यानंतरही इथूनच ते करायचे आहे.
12.344.61
वैवस्वतेऽन्तरे विप्राः प्राप्ते त्रेतायुगे पुनः ।
सुराणां कार्यसिद्ध्यर्थं सहाया वै भविष्यथ ॥ १२.३४४.६१ ॥
हे ब्राह्मणहो, वैवस्वत मन्वंतरात पुन्हा त्रेतायुग आल्यावर, देवतांच्या कार्यसिद्धीसाठी तुम्ही त्यांचे सहाय्यक व्हाल.
12.344.62
ततस्तदद्भुतं वाक्यं निशम्यैवामृतोपमम् ।
तस्य प्रसादात्प्राप्ताः स्मो देशमीप्सिंतमञ्जसा ॥ १२.३४४.६२ ॥
तेव्हा त्यांचे ते अद्भुत, अमृतासारखे वचन ऐकून, त्यांच्या कृपेने आम्ही इच्छित स्थानी सहज पोहोचलो.
12.344.63
एवं सुतपसा चैव हव्यकव्यस्तैथैव च ।
देवोऽस्माभिर्न दृष्टः स कथं त्वं द्रष्टुमर्हसि ॥ १२.३४४.६३ ॥
अशा प्रकारे उत्तम तपाने आणि हव्य-कव्यात स्थित राहूनही, तो देव आम्हांस दिसला नाही; मग तुम्ही त्याला कसे पाहू शकाल?
12.344.64
नारायणो महद्भूतं विश्वसृग्घव्यकव्यभुक् ।
अनादिनिधनोऽव्यक्तो देवदानवपूजितः ॥ १२.३४४.६४ ॥
नारायण — महाभूत, विश्वाचा निर्माता, हव्य-कव्याचा भोक्ता, आदि-अंतरहित, अव्यक्त, देव-दानवांनी पूजित.
12.344.65
एवमेकतवाक्येन द्वितत्रितमतेन च ।
अनुनीतः सदस्यैश्च बृहस्पतिरुदारधीः।
समापयत्ततो यज्ञं दैवतं समपूजयत् ॥ १२.३४४.६५ ॥
अशा प्रकारे एकमताच्या शब्दाने आणि दोन-तीन मतांनी, सदस्यांनी विनंती केलेल्या उदारबुद्धी बृहस्पतीने तेव्हा यज्ञ पूर्ण केला आणि देवतेची चांगली पूजा केली.
12.344.66
समाप्तयज्ञो राजाऽपि प्रजां पालितवान्वसुः ।
ब्रह्मशापाद्दिवो भ्रष्टः प्रविवेश महीं ततः ॥ १२.३४४.६६ ॥
यज्ञ पूर्ण केलेल्या राजा वसूनेही प्रजेचे पालन केले; नंतर ब्राह्मणाच्या शापाने स्वर्गातून भ्रष्ट होऊन तो पृथ्वीत प्रविष्ट झाला.
12.344.67
स राजा राजशार्दूल सत्यधर्मपरायणः ।
अन्तर्भूमिगतश्चैव सततं धर्मवत्सलः ॥ १२.३४४.६७ ॥
तो राजा, राजांमध्ये सिंह, सत्य आणि धर्मात तत्पर; पृथ्वीच्या आत गेलेला असतानाही सदैव धर्मप्रिय होता.
12.344.68
नारायणपरो भूत्वा नारायणजपं जपन् ।
तस्यैव च प्रसादेन पुनरेवोत्थितस्तु सः ॥ १२.३४४.६८ ॥
नारायणपरायण होऊन, नारायणाचा जप करत, त्याच्याच कृपेने तो पुन्हा वर उठला.
12.344.69
महीतलाद्गतः स्थानं ब्रह्मणः समनन्तरम् ।
परां गतिमनुप्राप्त इति नैष्ठिकमञ्जसा ॥ १२.३४४.६९ ॥
पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून निघून, लगेच ब्रह्मदेवाच्या स्थानी पोहोचून, परम गती प्राप्त झाला, असे निश्चितपणे सांगितले आहे.