Mahābhārata · Adhyāya 12.345
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.345.1
यदा भक्तो भगवति आसीद्राजा महान्वसुः ।
किमर्थं स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः ॥ १२.३४५.१ ॥
Cuando el gran rey Vasu era devoto del Señor bienaventurado, ¿por qué motivo cayó y entró en una grieta de la tierra?
12.345.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषीणां चैव संवादं त्रिदशानां च भारत ॥ १२.३४५.२ ॥
Aquí también, oh Bhārata, relatan esta antigua historia, el diálogo de los sabios y de los dioses.
12.345.3
इयं वै कर्मभूमिः स्यात्स्वर्गो भोगाय कल्पितः ।
तस्मादिन्द्रो महीं प्राप्य यजनाप तु दीक्षितः ॥ १२.३४५.३ ॥
Esta tierra es en verdad la tierra de la acción, mientras que el cielo ha sido dispuesto para el disfrute. Por eso Indra, habiendo obtenido la tierra, fue consagrado para el sacrificio.
12.345.4
सवनीयपशोः काल आगते तु बृहस्पतिः ।
पिष्टमानीयतामत्र पश्वर्थमिति भाषत ॥ १२.३४५.४ ॥
Cuando llegó el momento del animal del rito savanīya, Bṛhaspati dijo: 'Que aquí se traiga masa de harina para el animal.'
12.345.5
तच्छ्रुत्वा देवताः सर्वा इदमूचुर्द्विजोत्तमम् ।
बृहस्पतिं मांसगृद्धाः पृथक्पृथगिदं पुनः ॥ १२.३४५.५ ॥
Al oírlo, todos los dioses, ávidos de carne, volvieron a decir esto al más excelso de los nacidos dos veces, Bṛhaspati, cada uno por separado.
12.345.6
अजेन यष्टव्यमिति प्राहुर्देवा द्विजोत्तमान् ।
स च छागोप्यजो ज्ञेयो नान्यः पशुरिति स्थितिः ॥ १२.३४५.६ ॥
Los dioses dijeron a los mejores de los nacidos dos veces: «Se debe sacrificar con el ajá». Y ese ajá debe entenderse como la cabra, no otro animal; tal es la norma establecida.
12.345.7
बीजैर्यज्ञेषु यष्टव्यमिति वै वैदिकी श्रुतिः ।
अजसंज्ञानि बीजानि च्छागं नो हन्तुमर्हथ ॥ १२.३४५.७ ॥
Hay que sacrificar con semillas, así dice la revelación védica. Con las semillas llamadas 'aja' debéis ofrendar; no debéis matar la cabra por nosotros.
12.345.8
नैष धर्मः सतां देवा यत्र बध्येत वै पशुः ।
इदं कृतयुगं श्रेष्ठं कथं वध्येत वै पशुः ॥ १२.३४५.८ ॥
Oh dioses, esta no es la virtud de los buenos: que un animal sea muerto donde es muerto. Esta es la excelente edad de Kṛta; ¿cómo, pues, podría ser muerto un animal?
12.345.9
तेषां संवदतामेवमृषीणां विबुधैः सह ।
मार्गागतो नृपश्रेष्ठस्तं देशं प्राप्तवान्वसुः ॥ १२.३४५.९ ॥
Mientras aquellos sabios conversaban así con los dioses, Vasu, el mejor de los reyes, llegó por el camino a aquel lugar.
12.345.10
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्सहस्रबलवाहनः ।
तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं वसुं ते त्वन्तरिक्षगम् ॥ १२.३४५.१० ॥
Al ver a Vasu, el glorioso que recorre el cielo con mil tropas y vehículos, acercándose de repente, ellos, que también eran viajeros del cielo,
12.345.11
ऊचुर्द्विजातयो देवानेष च्छेत्स्यति संशयम् ।
यज्वा दानपतिः श्रेष्ठः सर्वभूतहितप्रियः।
कथंस्विदन्यथा ब्रूयादेष वाक्यं महान्वसुः ॥ १२.३४५.११ ॥
Los dvija dijeron a los dioses: 'Él disipará esta duda. Es un sacrificador, señor de las dádivas, el mejor, amado por el bienestar de todos los seres. ¿Cómo podría este gran Vasu hablar de otro modo?'
12.345.12
एवं ते संविदं कृत्वा विबुधा ऋषयस्तथा ।
अपृच्छन्सहिताऽभ्येत्य वसुं राजानमन्तिकात् ॥ १२.३४५.१२ ॥
Habiendo así llegado a un acuerdo, los dioses y los sabios fueron juntos al rey Vasu y lo interrogaron desde cerca.
12.345.13
भो राजन्केन यष्टव्यमजेनाहोस्विदौषधैः ।
एतन्नः संशयं छिन्धि प्रमाणं नो भवान्मतः ॥ १२.३४५.१३ ॥
Oh rey, ¿con qué debe realizarse el sacrificio: con el aja (cabra no nacida) o con hierbas? Disipa esta duda nuestra; tú eres considerado por nosotros como la autoridad.
12.345.14
स तान्कृताञ्जलिर्भूत्वा परिपप्रच्छ वै वसुः ।
कस्य वै को मतः पक्षो ब्रूत सत्यं द्विजोत्तमाः ॥ १२.३४५.१४ ॥
Con las palmas juntas, Vasu les preguntó: '¿Cuál es el partido de cada cual? Decid la verdad, oh mejores de los nacidos dos veces.'
12.345.15
धान्यैर्यष्टव्यमित्येव पक्षोऽस्माकं नराधिप ।
देवानां तु पशुः पक्षो मतो राजन्वदस्व नः ॥ १२.३४५.१५ ॥
'Nuestro partido es que el sacrificio se haga con granos, oh señor de los hombres. El partido de los dioses es el animal; oh rey, dinos tu opinión.'
12.345.16
देवानां तु मतं ज्ञात्वा वसुना पक्षसंश्रयात् ।
छागेनाजेन यष्टव्यमेवमुक्तं वचस्तदा ॥ १२.३४५.१६ ॥
Conociendo la opinión de los dioses y acogiéndose a ese partido, Vasu entonces dijo estas palabras: 'Con un macho cabrío, con el aja (la cabra no nacida), debe realizarse el sacrificio.'
12.345.17
कुपितास्ते ततः सर्वे मुनयः सूर्यवर्चसः ।
ऊचुर्वसुं विमानस्थं देवपक्षार्थवादिनम् ॥ १२.३४५.१७ ॥
Entonces todos aquellos sabios, brillantes como el sol, se enojaron y hablaron a Vasu, que estaba sentado en su carro celeste y defendía el partido de los dioses.
12.345.18
सुरपक्षो गृहीतस्ते यस्मात्तस्माद्दिवः पत ।
अद्यप्रभृति ते राजन्नाकाशे विहता गतिः ॥ १२.३४५.१८ ॥
'Porque tomaste el partido de los dioses, cae del cielo. Desde este día, oh rey, que tu movimiento en el cielo quede obstruido.'
12.345.19
अस्माच्छापाभिघातेन महीं भित्त्वा प्रवेक्ष्यसि ।
विरुद्धं वेदसूत्राणामुक्तं यदि भवेन्नृप।
वयं विरुद्धवचना यदि तत्र पतामहे ॥ १२.३४५.१९ ॥
Por el golpe de esta maldición partirás la tierra y entrarás en ella. Oh rey, si se hubiera dicho algo contrario a los hilos de los Vedas, o si hemos pronunciado palabras contrarias, entonces allí caeremos.
12.345.20
ततस्तस्मिन्मुहूर्तेऽथ राजोपरिचरस्तदा ।
अधो वै संबभूवाशु भूमेर्विवरगो नृप ॥ १२.३४५.२० ॥
Entonces, en ese mismo instante, el rey Uparicara descendió rápidamente al hueco de la tierra, oh rey.
12.345.21
स्मृतिस्त्वेवं न विजहौ तदा नारायणाज्ञया ॥ १२.३४५.२१ ॥
Pero por mandato de Nārāyaṇa, su memoria no lo abandonó de este modo en aquel momento.
12.345.22
देवास्तु सहिताः सर्वे वमोः शापविमोक्षणम् ।
चिन्तयामासुरव्यग्राः सुकृतं हि नृपस्य तत् ॥ १२.३४५.२२ ॥
Todos los dioses, reunidos, consideraron con serenidad la liberación de Vasu de la maldición, pues esa era la buena obra del rey.
12.345.23
अनेनास्मत्कृते राज्ञा शापः प्राप्तो महात्मना ।
अस्य प्रतिप्रियं कार्यं सहितैर्नो दिवौकसः ॥ १२.३४५.२३ ॥
Por nuestra causa, este rey de gran alma incurrió en esta maldición. Oh seres celestiales, nosotros juntos debemos hacerle un favor a cambio.
12.345.24
इति बुद्ध्या व्यवस्याशु गत्वा निश्चयमीश्वराः ।
ऊचुः संहृष्टमनसो राजोपरिचरं तदा ॥ १२.३४५.२४ ॥
Habiendo decidido así con su juicio, los señores fueron rápidamente y, con el ánimo alegre, hablaron entonces al rey Uparicara.
12.345.25
ब्रह्मण्य देवभक्तस्त्वं सुरासुरगुरुर्हरिः ।
कामं स तव तुष्टात्मा कुर्याच्छापविभोक्षणम् ॥ १२.३४५.२५ ॥
Tú, devoto de los brahmanes y de los dioses; Hari, maestro de dioses y demonios, con el ánimo complacido te librará sin duda de la maldición.
12.345.26
मानना तु द्विजातीनां कर्तव्या वै महात्मनाम् ।
अवश्यं तपसा तेषां फलितव्यं नृपोत्तम ॥ १२.३४५.२६ ॥
Mejor de los reyes, a los nacidos dos veces y a los magnánimos hay que honrarlos sin falta, pues el fruto de su austeridad madurará con certeza.
12.345.27
यतस्त्वं सहसा भ्रष्ट आकाशान्मेदिनीतलम् ।
विरुद्धं वेदसूत्राणां न वक्तव्यं हितार्थिना ॥ १२.३४५.२७ ॥
Puesto que de repente caíste del cielo a la superficie de la tierra, quien busca el bien no debe hablar contra los hilos de los Vedas.
12.345.28
अस्मत्पक्षनिमित्तेन व्यसनं प्राप्तमीदृशम् ।
एकं त्वनुग्रहं तुभ्यं दद्मो वै नृप्रसत्तम।
यावत्त्वं शापदोषेण कालमासिप्यसेऽनघ ॥ १२.३४५.२८ ॥
Por causa de nuestro bando te ha sobrevenido semejante desgracia; sin embargo, mejor de los hombres, te concedemos un favor. Oh sin mácula, mientras por la culpa de la maldición habites...
12.345.29
भूमेर्विवरगो भूत्वा तावत्त्वं कालमाप्स्यसि ।
यज्ञेषु सुहुतां विप्रैर्वसोर्धारां समाहितैः ॥ १२.३४५.२९ ॥
Morando en una grieta de la tierra, pasarás ese tiempo hasta que los brahmanes atentos ofrezcan en los sacrificios la corriente bien vertida de Vasu.
12.345.30
प्राप्स्यसेऽस्मदनुध्यानान्मा च त्वां ग्लानिराविशेत् ।
न क्षुत्पिपासे राजेन्द्र भूमेश्छिद्रे भविष्यतः ॥ १२.३४५.३० ॥
Por nuestra meditación sobre ti alcanzarás la liberación; que no te invada el cansancio. Señor de reyes, en la grieta de la tierra no habrá para ti hambre ni sed.
12.345.31
वसोर्धारामिपीतत्वात्तेजसाऽऽप्यायितेन च ।
स देवोऽस्मद्वरात्प्रीतो ब्रह्मलोकं हि नेष्यति ॥ १२.३४५.३१ ॥
Vasu bebió aquella corriente y, nutrido por su resplandor, aquel dios, complacido por nuestro don, lo llevará ciertamente al mundo de Brahmā.
12.345.32
एवं दत्त्वा वरं राज्ञे सर्वे ते च दिवौकसः ।
ऋतुं समाप्य पिष्टेन मुनीनां वचनात्तदा ॥ १२.३४५.३२ ॥
Tras conceder así el don al rey, todos aquellos moradores del cielo, por la palabra de los sabios, completaron entonces la temporada del sacrificio con ofrendas de harina.
12.345.33
गताः धमवनं देवा ऋषगश्च तपोधनाः ।
गृहीत्वा दक्षिणां सर्वे गतः स्वानाश्रमान्पुनः ॥ १२.३४५.३३ ॥
Los dioses fueron al bosque de Dharma, y los sabios, cuya riqueza es la austeridad; todos, tomada la dakṣiṇā, regresaron de nuevo a sus propios ermitaños.
12.345.34
वसुं विचिन्त्य शक्रश्च प्रविनेशामरावतीम् ।
वसुर्विवरगस्तत्र व्यलीकस्य फलं गुरोः ॥ १२.३४५.३४ ॥
Tras reflexionar sobre Vasu, Śakra entró en Amarāvatī; Vasu fue al hendidura de la tierra, allí para sufrir el fruto de la falsedad de su maestro.
12.345.35
चक्रे वसुस्ततः पूजां विष्वक्सेनाय भारत ।
जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गवम् ॥ १२.३४५.३५ ॥
Oh descendiente de Bharata, entonces Vasu rindió culto a Viṣvaksena y cantaba sin cesar el japa surgido de la boca de Nārāyaṇa.
12.345.36
तत्रापि पञ्चभिर्यज्ञैः पञ्चकालानरिंदम् ।
अयजद्धरिं सुरपतिं भूमेर्विवरगोऽपि सन् ॥ १२.३४५.३६ ॥
También allí, oh domador de enemigos, aunque estaba en la hendidura de la tierra, Vasu adoró a Hari, señor de los dioses, con cinco sacrificios en los cinco períodos.
12.345.37
ततोऽस्य तुष्टो भगवान्भक्त्या नारायणो हरिः ।
अनन्यभक्तस्य सतस्तत्परस्य जितात्मनः ॥ १२.३४५.३७ ॥
Entonces el Bienaventurado Nārāyaṇa Hari, complacido con él por su devoción, se mostró favorable a aquel hombre bueno, de devoción indivisa, intento en Él y dueño de sí.
12.345.38
वरदो भगवान्विष्णुः समीपस्थं द्विजोत्तमम् ।
गरुत्मन्तं महावेगमावभाषेऽप्सितं तदा ॥ १२.३४५.३८ ॥
Entonces Viṣṇu, el Bienaventurado que concede dones, habló a Garuḍa, el mejor de los dos veces nacidos, de gran velocidad, que estaba cerca, con lo que se deseaba.
12.345.39
द्विजोत्तम महाभाग पश्यतां वचनान्मम ।
सम्राड्राजा वसुर्नाम धर्मात्मा संशितव्रतः ॥ १२.३४५.३९ ॥
Mejor de los dos veces nacidos, de gran fortuna, escucha mi palabra: el rey soberano llamado Vasu, de alma justa y firme en sus votos.
12.345.40
ब्राह्मणानां प्रकोपेन प्रविष्टो वसुधातलम् ।
मानितास्ते तु विप्रेन्द्रास्त्वं तु गच्छ द्विजोत्तम् ॥ १२.३४५.४० ॥
Por la cólera de los brahmanes entró en las profundidades de la tierra. Pero aquellos principales brahmanes fueron honrados; y tú, mejor de los dos veces nacidos, ve.
12.345.41
भूमेर्विवरसंगुप्तं गरुडेह ममाज्ञया ।
अधश्चरं नृपश्रेष्ठं खेचरं कुरु माचिरम् ॥ १२.३४५.४१ ॥
Garuḍa, por mi orden, haz que el mejor de los reyes, oculto en la grieta de la tierra y que se mueve abajo, sea aquí un morador del cielo; no tardes.
12.345.42
गरुत्मानथ विक्षिप्य पक्षौ मारुतवेगवान् ।
विवेश विवरं भूमेर्यत्रास्ते वाग्यतो वसुः ॥ १२.३४५.४२ ॥
Entonces Garuḍa, veloz como el viento, desplegó sus alas y entró en la grieta de la tierra, donde Vasu estaba sentado con la palabra contenida.
12.345.43
तत एनं समुत्क्षिप्य सहसा विनतासुतः ।
उत्पपात नभस्तूर्णं तत्र चैनममुञ्चत ॥ १२.३४५.४३ ॥
Entonces el hijo de Vinatā lo levantó de repente, voló rápidamente hacia el cielo y allí lo soltó.
12.345.44
अस्मिन्मुहुर्ते संजज्ञे राजोपरिचरः पुनः ।
सशरीरो गतश्चैव ब्रह्मलोकं नृपोत्तमः ॥ १२.३४५.४४ ॥
En ese mismo instante reapareció el rey Uparicara, y aquel mejor de los reyes marchó con su cuerpo al mundo de Brahmā.
12.345.45
एवं तेनापि कौन्तेय वाग्दोषाद्देवताज्ञया ।
प्राप्ता गतिरधस्तात्तु द्विजशापान्महात्मना ॥ १२.३४५.४५ ॥
Así también, oh hijo de Kuntī, aquel magnánimo alcanzó un destino inferior por una falta de palabra, por mandato de los dioses y por la maldición de un brahmán.
12.345.46
केवलं पुरुषस्तेन सेवितो हरिरीश्वरः ।
ततः शीघ्रं जहौ शापं ब्रह्मलोकमवाप च ॥ १२.३४५.४६ ॥
Sirvió únicamente al Puruṣa, Hari, el Señor; luego pronto se libró de la maldición y alcanzó el mundo de Brahmā.
12.345.47
एतत्ते सर्वमाख्यातं संभूता मानवा यथा ।
नारदोऽपि यथा श्वेतं द्वीपं स गतवानृषिः।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥ १२.३४५.४७ ॥
Todo esto te ha sido contado: cómo nacieron los hombres y cómo el sabio Nārada fue a la isla blanca. Ahora te diré todo eso; escucha con mente única, oh rey.