మహాభారతం · అధ్యాయం 12.345
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.345.1
यदा भक्तो भगवति आसीद्राजा महान्वसुः ।
किमर्थं स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः ॥ १२.३४५.१ ॥
భగవానుని భక్తుడైన మహారాజు వసువు ఏ కారణం చేత పతితుడై భూమి బిలంలో ప్రవేశించాడు?
12.345.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषीणां चैव संवादं त्रिदशानां च भारत ॥ १२.३४५.२ ॥
భరతవంశీయుడా, ఇక్కడ కూడా ఋషులకు, దేవతలకు మధ్య జరిగిన ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు.
12.345.3
इयं वै कर्मभूमिः स्यात्स्वर्गो भोगाय कल्पितः ।
तस्मादिन्द्रो महीं प्राप्य यजनाप तु दीक्षितः ॥ १२.३४५.३ ॥
ఈ భూమియే కర్మభూమి; స్వర్గం భోగం కోసం నిర్ణయించబడింది. అందువల్ల ఇంద్రుడు భూమిని పొంది యజ్ఞం కోసం దీక్షితుడయ్యాడు.
12.345.4
सवनीयपशोः काल आगते तु बृहस्पतिः ।
पिष्टमानीयतामत्र पश्वर्थमिति भाषत ॥ १२.३४५.४ ॥
సవనీయ పశువుకు సమయం రాగా బృహస్పతి, 'పశువు కోసం ఇక్కడ పిష్టం తేవాలి' అని అన్నాడు.
12.345.5
तच्छ्रुत्वा देवताः सर्वा इदमूचुर्द्विजोत्तमम् ।
बृहस्पतिं मांसगृद्धाः पृथक्पृथगिदं पुनः ॥ १२.३४५.५ ॥
అది విని దేవతలందరూ, మాంసాశలో ఆసక్తులై, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడైన బృహస్పతితో ఒక్కొక్కరుగా మళ్లీ ఇలా అన్నారు.
12.345.6
अजेन यष्टव्यमिति प्राहुर्देवा द्विजोत्तमान् ।
स च छागोप्यजो ज्ञेयो नान्यः पशुरिति स्थितिः ॥ १२.३४५.६ ॥
'అజంతో యజ్ఞం చేయాలి' అని దేవతలు ఉత్తమ ద్విజులతో అన్నారు. ఆ అజం మేకపోతే అని తెలుసుకోవాలి; వేరే పశువు కాదు, ఇదే నియమం.
12.345.7
बीजैर्यज्ञेषु यष्टव्यमिति वै वैदिकी श्रुतिः ।
अजसंज्ञानि बीजानि च्छागं नो हन्तुमर्हथ ॥ १२.३४५.७ ॥
యజ్ఞాలలో విత్తనాలతో యజనం చేయాలని వైదిక శ్రుతి చెబుతుంది. 'అజ' అనే విత్తనాలతో యాగం చేయాలి; మేకను మమ్మల్ని చంపకూడదు.
12.345.8
नैष धर्मः सतां देवा यत्र बध्येत वै पशुः ।
इदं कृतयुगं श्रेष्ठं कथं वध्येत वै पशुः ॥ १२.३४५.८ ॥
దేవతలారా, పశువు చంపబడే చోట అది సత్పురుషుల ధర్మం కాదు. ఇది శ్రేష్ఠమైన కృతయుగం; మరి పశువు ఎలా చంపబడుతుంది?
12.345.9
तेषां संवदतामेवमृषीणां विबुधैः सह ।
मार्गागतो नृपश्रेष्ठस्तं देशं प्राप्तवान्वसुः ॥ १२.३४५.९ ॥
దేవతలతో ఇలా సంభాషిస్తున్న ఆ ఋషుల మధ్యకు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన వసువు మార్గంలో వచ్చి ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్నాడు.
12.345.10
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्सहस्रबलवाहनः ।
तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं वसुं ते त्वन्तरिक्षगम् ॥ १२.३४५.१० ॥
ఆకాశంలో సంచరించేవాడు, తేజోవంతుడు, వేయి సైన్యాలు వాహనాలు కలవాడైన వసువు అకస్మాత్తుగా వస్తుండటం చూసి వారు ఆకాశగాములేనని.
12.345.11
ऊचुर्द्विजातयो देवानेष च्छेत्स्यति संशयम् ।
यज्वा दानपतिः श्रेष्ठः सर्वभूतहितप्रियः।
कथंस्विदन्यथा ब्रूयादेष वाक्यं महान्वसुः ॥ १२.३४५.११ ॥
ద్విజులు దేవతలతో అన్నారు: 'ఇతడు సంశయాన్ని ఛేదిస్తాడు. ఇతడు యజ్ఞం చేసేవాడు, దానపతి, శ్రేష్ఠుడు, సర్వప్రాణుల హితాన్ని ప్రియంగా చూసేవాడు. ఈ మహా వసువు ఎలా ఇతర మాట చెబుతాడు?'
12.345.12
एवं ते संविदं कृत्वा विबुधा ऋषयस्तथा ।
अपृच्छन्सहिताऽभ्येत्य वसुं राजानमन्तिकात् ॥ १२.३४५.१२ ॥
ఇలా ఒప్పందం చేసుకొని, దేవతలు మరియు ఋషులు కలిసి వసు రాజు దగ్గరకు వెళ్లి అడిగారు.
12.345.13
भो राजन्केन यष्टव्यमजेनाहोस्विदौषधैः ।
एतन्नः संशयं छिन्धि प्रमाणं नो भवान्मतः ॥ १२.३४५.१३ ॥
ఓ రాజా, యజ్ఞం దేనితో చేయాలి—అజంతోనా, లేక ఓషధులతోనా? మా ఈ సందేహాన్ని తొలగించండి; మీరే మాకు ప్రమాణం.
12.345.14
स तान्कृताञ्जलिर्भूत्वा परिपप्रच्छ वै वसुः ।
कस्य वै को मतः पक्षो ब्रूत सत्यं द्विजोत्तमाः ॥ १२.३४५.१४ ॥
చేతులు జోడించి వసువు వారిని అడిగాడు—'ఎవరి అభిప్రాయం ఏ పక్షం? ఉత్తమ ద్విజులారా, సత్యం చెప్పండి.'
12.345.15
धान्यैर्यष्टव्यमित्येव पक्षोऽस्माकं नराधिप ।
देवानां तु पशुः पक्षो मतो राजन्वदस्व नः ॥ १२.३४५.१५ ॥
'మా పక్షం ధాన్యాలతోనే యజ్ఞం చేయాలనేది, ఓ నరాధిపా. దేవతల పక్షం పశువు; ఓ రాజా, మీ అభిప్రాయం మాకు చెప్పండి.'
12.345.16
देवानां तु मतं ज्ञात्वा वसुना पक्षसंश्रयात् ।
छागेनाजेन यष्टव्यमेवमुक्तं वचस्तदा ॥ १२.३४५.१६ ॥
దేవతల అభిప్రాయం తెలుసుకుని, ఆ పక్షాన్ని ఆశ్రయించి, వసువు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు—'ఛాగంతో, అజంతో యజ్ఞం చేయాలి.'
12.345.17
कुपितास्ते ततः सर्वे मुनयः सूर्यवर्चसः ।
ऊचुर्वसुं विमानस्थं देवपक्षार्थवादिनम् ॥ १२.३४५.१७ ॥
అప్పుడు సూర్యతేజస్కులైన ఆ మునులందరూ కోపించి, విమానంలో ఉన్న, దేవపక్షం గురించి మాట్లాడిన వసువుతో అన్నారు.
12.345.18
सुरपक्षो गृहीतस्ते यस्मात्तस्माद्दिवः पत ।
अद्यप्रभृति ते राजन्नाकाशे विहता गतिः ॥ १२.३४५.१८ ॥
'నువ్వు దేవపక్షాన్ని స్వీకరించినందున, స్వర్గం నుంచి పడిపో. ఓ రాజా, ఈ రోజు నుండి ఆకాశంలో నీ గమనం నిరోధింపబడుగాక.'
12.345.19
अस्माच्छापाभिघातेन महीं भित्त्वा प्रवेक्ष्यसि ।
विरुद्धं वेदसूत्राणामुक्तं यदि भवेन्नृप।
वयं विरुद्धवचना यदि तत्र पतामहे ॥ १२.३४५.१९ ॥
ఈ శాప ప్రహారం వల్ల నీవు భూమిని చీల్చుకొని అందులో ప్రవేశిస్తావు. రాజా, వేద సూత్రాలకు విరుద్ధంగా ఏదైనా చెప్పబడినట్లైతే, లేదా మేము విరుద్ధ వచనాలు పలికినట్లైతే, మేము అక్కడే పడిపోతాము.
12.345.20
ततस्तस्मिन्मुहूर्तेऽथ राजोपरिचरस्तदा ।
अधो वै संबभूवाशु भूमेर्विवरगो नृप ॥ १२.३४५.२० ॥
అప్పుడు ఆ క్షణంలోనే రాజు ఉపరిచరుడు వెంటనే కింద భూమి చీలికలోకి వెళ్లిపోయాడు. రాజా.
12.345.21
स्मृतिस्त्वेवं न विजहौ तदा नारायणाज्ञया ॥ १२.३४५.२१ ॥
కానీ నారాయణుని ఆజ్ఞవల్ల అప్పుడు అతని స్మృతి ఈ విధంగా వీడిపోలేదు.
12.345.22
देवास्तु सहिताः सर्वे वमोः शापविमोक्षणम् ।
चिन्तयामासुरव्यग्राः सुकृतं हि नृपस्य तत् ॥ १२.३४५.२२ ॥
దేవతలంతా కలిసి వసువు శాప విమోచనం గురించి ప్రశాంత మనస్సుతో ఆలోచించారు, ఎందుకంటే ఆ రాజు చేసిన సత్కార్యం అది.
12.345.23
अनेनास्मत्कृते राज्ञा शापः प्राप्तो महात्मना ।
अस्य प्रतिप्रियं कार्यं सहितैर्नो दिवौकसः ॥ १२.३४५.२३ ॥
ఈ రాజు మన కోసం, ఆ మహాత్ముడు, ఈ శాపాన్ని పొందాడు. దివ్యులారా, మనమంతా కలిసి ఇతనికి ప్రతి ఉపకారం చేయాలి.
12.345.24
इति बुद्ध्या व्यवस्याशु गत्वा निश्चयमीश्वराः ।
ऊचुः संहृष्टमनसो राजोपरिचरं तदा ॥ १२.३४५.२४ ॥
ఈ విధంగా బుద్ధితో నిశ్చయించుకొని, ఆ ఈశ్వరులు వెంటనే వెళ్లి, సంతోషించిన మనస్సుతో అప్పుడు రాజు ఉపరిచరునితో అన్నారు.
12.345.25
ब्रह्मण्य देवभक्तस्त्वं सुरासुरगुरुर्हरिः ।
कामं स तव तुष्टात्मा कुर्याच्छापविभोक्षणम् ॥ १२.३४५.२५ ॥
బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడా, నీవు దేవభక్తుడవు; దేవాసుర గురువైన హరి సంతుష్టచిత్తుడై నిన్ను శాపవిముక్తుని చేస్తాడు.
12.345.26
मानना तु द्विजातीनां कर्तव्या वै महात्मनाम् ।
अवश्यं तपसा तेषां फलितव्यं नृपोत्तम ॥ १२.३४५.२६ ॥
నృపోత్తమా, ద్విజులను, మహాత్ములను తప్పక గౌరవించాలి; వారి తపస్సు ఫలించి తీరుతుంది.
12.345.27
यतस्त्वं सहसा भ्रष्ट आकाशान्मेदिनीतलम् ।
विरुद्धं वेदसूत्राणां न वक्तव्यं हितार्थिना ॥ १२.३४५.२७ ॥
నీవు ఆకాశం నుండి అకస్మాత్తుగా భూమిపై పడ్డావు కనుక, హితం కోరేవాడు వేద సూత్రాలకు విరుద్ధంగా మాట్లాడకూడదు.
12.345.28
अस्मत्पक्षनिमित्तेन व्यसनं प्राप्तमीदृशम् ।
एकं त्वनुग्रहं तुभ्यं दद्मो वै नृप्रसत्तम।
यावत्त्वं शापदोषेण कालमासिप्यसेऽनघ ॥ १२.३४५.२८ ॥
మా పక్షం కారణంగా నీకు ఇటువంటి ఆపద వచ్చింది; అయినా నరశ్రేష్ఠా, నీకు ఒక అనుగ్రహాన్ని ఇస్తున్నాము. అనఘా, శాపదోషం వల్ల నీవు ఎంతకాలం ఉంటావో...
12.345.29
भूमेर्विवरगो भूत्वा तावत्त्वं कालमाप्स्यसि ।
यज्ञेषु सुहुतां विप्रैर्वसोर्धारां समाहितैः ॥ १२.३४५.२९ ॥
భూమి బిలంలో ఉండి, సమాహితులైన బ్రాహ్మణులు యజ్ఞాలలో వసువు యొక్క సుహుత ధారను అర్పించేవరకు నీవు అక్కడే కాలం గడుపుతావు.
12.345.30
प्राप्स्यसेऽस्मदनुध्यानान्मा च त्वां ग्लानिराविशेत् ।
न क्षुत्पिपासे राजेन्द्र भूमेश्छिद्रे भविष्यतः ॥ १२.३४५.३० ॥
మా ధ్యానం వల్ల నీవు (విముక్తిని) పొందుతావు; నీకు గ్లాని కలగకూడదు. రాజేంద్రా, భూమి బిలంలో నీకు ఆకలీ దాహమూ ఉండవు.
12.345.31
वसोर्धारामिपीतत्वात्तेजसाऽऽप्यायितेन च ।
स देवोऽस्मद्वरात्प्रीतो ब्रह्मलोकं हि नेष्यति ॥ १२.३४५.३१ ॥
వసువు ఆ ధారను త్రాగినందున, తేజస్సుతో తృప్తి చెందినందున, ఆ దేవుడు మా వరంతో సంతోషించి అతనిని బ్రహ్మలోకానికి తీసుకువెళ్తాడు.
12.345.32
एवं दत्त्वा वरं राज्ञे सर्वे ते च दिवौकसः ।
ऋतुं समाप्य पिष्टेन मुनीनां वचनात्तदा ॥ १२.३४५.३२ ॥
ఈ విధంగా రాజుకు వరం ఇచ్చి, ఆ దేవతలందరూ మునుల మాట ప్రకారం అప్పుడు పిష్టాహుతులతో యజ్ఞకాలాన్ని పూర్తిచేశారు.
12.345.33
गताः धमवनं देवा ऋषगश्च तपोधनाः ।
गृहीत्वा दक्षिणां सर्वे गतः स्वानाश्रमान्पुनः ॥ १२.३४५.३३ ॥
దేవతలు ధర్మవనానికి వెళ్లారు; తపస్సే ధనంగా కలిగిన ఋషులు కూడా వెళ్లారు; అందరూ దక్షిణ తీసుకొని మళ్లీ తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లిపోయారు.
12.345.34
वसुं विचिन्त्य शक्रश्च प्रविनेशामरावतीम् ।
वसुर्विवरगस्तत्र व्यलीकस्य फलं गुरोः ॥ १२.३४५.३४ ॥
వసువు గురించి ఆలోచించి ఇంద్రుడు అమరావతిలో ప్రవేశించాడు; వసువు అక్కడ భూమి రంధ్రంలోకి వెళ్లాడు, గురువు అసత్య ప్రవర్తన ఫలాన్ని పొందుతూ.
12.345.35
चक्रे वसुस्ततः पूजां विष्वक्सेनाय भारत ।
जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गवम् ॥ १२.३४५.३५ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా! అప్పుడు వసువు విష్వక్సేనునికి పూజ చేశాడు; నారాయణుని ముఖం నుండి వెలువడిన జపాన్ని నిరంతరం పఠించాడు.
12.345.36
तत्रापि पञ्चभिर्यज्ञैः पञ्चकालानरिंदम् ।
अयजद्धरिं सुरपतिं भूमेर्विवरगोऽपि सन् ॥ १२.३४५.३६ ॥
ఓ శత్రుసంహారీ! అక్కడ కూడా భూమి రంధ్రంలో ఉన్నప్పటికీ, వసువు ఐదు యజ్ఞాలతో ఐదు కాలాలలో దేవతాధిపతి హరిని ఆరాధించాడు.
12.345.37
ततोऽस्य तुष्टो भगवान्भक्त्या नारायणो हरिः ।
अनन्यभक्तस्य सतस्तत्परस्य जितात्मनः ॥ १२.३४५.३७ ॥
అప్పుడు భక్తితో సంతుష్టుడైన భగవానుడు నారాయణుడు హరి, అనన్య భక్తుడూ, సత్పురుషుడూ, ఆయనయందే నిలిచినవాడూ, ఆత్మనిగ్రహం గలవాడూ అయిన అతనిపై ప్రసన్నుడయ్యాడు.
12.345.38
वरदो भगवान्विष्णुः समीपस्थं द्विजोत्तमम् ।
गरुत्मन्तं महावेगमावभाषेऽप्सितं तदा ॥ १२.३४५.३८ ॥
వరదాత అయిన భగవానుడు విష్ణువు అప్పుడు సమీపంలో నిలిచిన, మహావేగం గల ద్విజోత్తముడైన గరుత్మంతునితో, ఇష్టమైనదాన్ని పలికాడు.
12.345.39
द्विजोत्तम महाभाग पश्यतां वचनान्मम ।
सम्राड्राजा वसुर्नाम धर्मात्मा संशितव्रतः ॥ १२.३४५.३९ ॥
ద్విజోత్తమా, మహాభాగా, నా మాట వినుము. సమ్రాట్ రాజు వసువు అనే ధర్మాత్ముడు, నిశ్చిత వ్రతుడు.
12.345.40
ब्राह्मणानां प्रकोपेन प्रविष्टो वसुधातलम् ।
मानितास्ते तु विप्रेन्द्रास्त्वं तु गच्छ द्विजोत्तम् ॥ १२.३४५.४० ॥
బ్రాహ్మణుల ఆగ్రహంతో అతడు భూమి అడుగున ప్రవేశించాడు. కానీ ఆ విప్రశ్రేష్ఠులు గౌరవింపబడినవారు; ద్విజోత్తమా, నీవు వెళ్ళు.
12.345.41
भूमेर्विवरसंगुप्तं गरुडेह ममाज्ञया ।
अधश्चरं नृपश्रेष्ठं खेचरं कुरु माचिरम् ॥ १२.३४५.४१ ॥
గరుడా, నా ఆజ్ఞతో భూమి చీలికలో దాగి, అడుగున సంచరిస్తున్న ఈ శ్రేష్ఠ రాజును ఇక్కడ ఆకాశచారిగా చేయి; ఆలస్యం చేయకు.
12.345.42
गरुत्मानथ विक्षिप्य पक्षौ मारुतवेगवान् ।
विवेश विवरं भूमेर्यत्रास्ते वाग्यतो वसुः ॥ १२.३४५.४२ ॥
అప్పుడు వాయువేగం గల గరుత్మంతుడు రెక్కలు విప్పి, వాక్కును నిగ్రహించి వసువు ఉన్న భూమి చీలికలోకి ప్రవేశించాడు.
12.345.43
तत एनं समुत्क्षिप्य सहसा विनतासुतः ।
उत्पपात नभस्तूर्णं तत्र चैनममुञ्चत ॥ १२.३४५.४३ ॥
అప్పుడు వినతా కుమారుడు అతన్ని వెంటనే పైకెత్తి, త్వరగా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అక్కడ అతన్ని వదిలిపెట్టాడు.
12.345.44
अस्मिन्मुहुर्ते संजज्ञे राजोपरिचरः पुनः ।
सशरीरो गतश्चैव ब्रह्मलोकं नृपोत्तमः ॥ १२.३४५.४४ ॥
ఈ క్షణంలోనే రాజు ఉపరిచరుడు మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఉత్తమ రాజు శరీరంతోనే బ్రహ్మలోకానికి వెళ్ళాడు.
12.345.45
एवं तेनापि कौन्तेय वाग्दोषाद्देवताज्ञया ।
प्राप्ता गतिरधस्तात्तु द्विजशापान्महात्मना ॥ १२.३४५.४५ ॥
కుంతీ పుత్రా, ఇలాగే అతను కూడా మాట దోషం వల్ల, దేవతల ఆజ్ఞవల్ల, ఒక బ్రాహ్మణుని శాపం వల్ల ఆ మహాత్ముడై కింది గతిని పొందాడు.
12.345.46
केवलं पुरुषस्तेन सेवितो हरिरीश्वरः ।
ततः शीघ्रं जहौ शापं ब्रह्मलोकमवाप च ॥ १२.३४५.४६ ॥
అతను కేవలం పురుషుడైన హరి ఈశ్వరుడిని మాత్రమే సేవించాడు; అనంతరం త్వరలోనే శాపాన్ని వదిలి బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాడు.
12.345.47
एतत्ते सर्वमाख्यातं संभूता मानवा यथा ।
नारदोऽपि यथा श्वेतं द्वीपं स गतवानृषिः।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥ १२.३४५.४७ ॥
మానవులు ఎలా పుట్టారో, నారద ఋషి శ్వేతద్వీపానికి ఎలా వెళ్ళాడో ఇదంతా నీకు చెప్పాను. ఆ సర్వమూ ఇప్పుడు నీకు వివరిస్తాను; రాజా, ఏకాగ్రమైన మనసుతో విను.