ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.345
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.345.1
यदा भक्तो भगवति आसीद्राजा महान्वसुः ।
किमर्थं स परिभ्रष्टो विवेश विवरं भुवः ॥ १२.३४५.१ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਸੂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਡਿੱਗ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ?
12.345.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषीणां चैव संवादं त्रिदशानां च भारत ॥ १२.३४५.२ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ-ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.345.3
इयं वै कर्मभूमिः स्यात्स्वर्गो भोगाय कल्पितः ।
तस्मादिन्द्रो महीं प्राप्य यजनाप तु दीक्षितः ॥ १२.३४५.३ ॥
ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਕਰਮਭੂਮੀ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਭੋਗ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਯਜ ਲਈ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ।
12.345.4
सवनीयपशोः काल आगते तु बृहस्पतिः ।
पिष्टमानीयतामत्र पश्वर्थमिति भाषत ॥ १२.३४५.४ ॥
ਸਵਨੀਯ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਪਿਸ਼ਟ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ।'
12.345.5
तच्छ्रुत्वा देवताः सर्वा इदमूचुर्द्विजोत्तमम् ।
बृहस्पतिं मांसगृद्धाः पृथक्पृथगिदं पुनः ॥ १२.३४५.५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਾਸ ਦੇ ਲੋਭੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਰ ਇਹ ਬੋਲੇ।
12.345.6
अजेन यष्टव्यमिति प्राहुर्देवा द्विजोत्तमान् ।
स च छागोप्यजो ज्ञेयो नान्यः पशुरिति स्थितिः ॥ १२.३४५.६ ॥
'ਅਜ ਨਾਲ ਯਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' — ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਅਜ ਬੱਕਰਾ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ, ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
12.345.7
बीजैर्यज्ञेषु यष्टव्यमिति वै वैदिकी श्रुतिः ।
अजसंज्ञानि बीजानि च्छागं नो हन्तुमर्हथ ॥ १२.३४५.७ ॥
ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ। 'ਅਜ' ਨਾਮ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰੋ; ਬੱਕਰੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਮਾਰੋ।
12.345.8
नैष धर्मः सतां देवा यत्र बध्येत वै पशुः ।
इदं कृतयुगं श्रेष्ठं कथं वध्येत वै पशुः ॥ १२.३४५.८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂ ਵੱਢਿਆ ਜਾਵੇ ਉਹ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਹੈ; ਫਿਰ ਪਸ਼ੂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਢਿਆ ਜਾਵੇ?
12.345.9
तेषां संवदतामेवमृषीणां विबुधैः सह ।
मार्गागतो नृपश्रेष्ठस्तं देशं प्राप्तवान्वसुः ॥ १२.३४५.९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸੂ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਆ ਕੇ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
12.345.10
अन्तरिक्षचरः श्रीमान्सहस्रबलवाहनः ।
तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं वसुं ते त्वन्तरिक्षगम् ॥ १२.३४५.१० ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸੂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਗਾਮੀ ਸਨ।
12.345.11
ऊचुर्द्विजातयो देवानेष च्छेत्स्यति संशयम् ।
यज्वा दानपतिः श्रेष्ठः सर्वभूतहितप्रियः।
कथंस्विदन्यथा ब्रूयादेष वाक्यं महान्वसुः ॥ १२.३४५.११ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨਪਤੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਰਬਭੂਤ-ਹਿਤਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਸੂ ਹੋਰ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲੇਗਾ?'
12.345.12
एवं ते संविदं कृत्वा विबुधा ऋषयस्तथा ।
अपृच्छन्सहिताऽभ्येत्य वसुं राजानमन्तिकात् ॥ १२.३४५.१२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਾਜਾ ਵਸੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਨੇੜਿਓਂ ਪੁੱਛਿਆ।
12.345.13
भो राजन्केन यष्टव्यमजेनाहोस्विदौषधैः ।
एतन्नः संशयं छिन्धि प्रमाणं नो भवान्मतः ॥ १२.३४५.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੱਗ ਕਿਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਜ ਨਾਲ ਜਾਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ? ਸਾਡਾ ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋ।
12.345.14
स तान्कृताञ्जलिर्भूत्वा परिपप्रच्छ वै वसुः ।
कस्य वै को मतः पक्षो ब्रूत सत्यं द्विजोत्तमाः ॥ १२.३४५.१४ ॥
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਸੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ—'ਕਿਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਮਤ ਹੈ? ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ।'
12.345.15
धान्यैर्यष्टव्यमित्येव पक्षोऽस्माकं नराधिप ।
देवानां तु पशुः पक्षो मतो राजन्वदस्व नः ॥ १२.३४५.१५ ॥
'ਸਾਡਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਹੀ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪਸ਼ੂ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣਾ ਮਤ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
12.345.16
देवानां तु मतं ज्ञात्वा वसुना पक्षसंश्रयात् ।
छागेनाजेन यष्टव्यमेवमुक्तं वचस्तदा ॥ १२.३४५.१६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਪੱਖ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਸੂ ਨੇ ਤਦ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ—'ਛਾਗ (ਬੱਕਰੇ) ਅਤੇ ਅਜ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
12.345.17
कुपितास्ते ततः सर्वे मुनयः सूर्यवर्चसः ।
ऊचुर्वसुं विमानस्थं देवपक्षार्थवादिनम् ॥ १२.३४५.१७ ॥
ਤਦ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਦੇਵਪੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਸੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.345.18
सुरपक्षो गृहीतस्ते यस्मात्तस्माद्दिवः पत ।
अद्यप्रभृति ते राजन्नाकाशे विहता गतिः ॥ १२.३४५.१८ ॥
'ਤੂੰ ਦੇਵਪੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇ।'
12.345.19
अस्माच्छापाभिघातेन महीं भित्त्वा प्रवेक्ष्यसि ।
विरुद्धं वेदसूत्राणामुक्तं यदि भवेन्नृप।
वयं विरुद्धवचना यदि तत्र पतामहे ॥ १२.३४५.१९ ॥
ਇਸ ਸਰਾਪ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਵੇਦਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਨ ਬੋਲੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗੇ।
12.345.20
ततस्तस्मिन्मुहूर्तेऽथ राजोपरिचरस्तदा ।
अधो वै संबभूवाशु भूमेर्विवरगो नृप ॥ १२.३४५.२० ॥
ਤਦ ਉਸੇ ਪਲ ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਚਰ ਤੁਰੰਤ ਹੇਠਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾੜ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ।
12.345.21
स्मृतिस्त्वेवं न विजहौ तदा नारायणाज्ञया ॥ १२.३४५.२१ ॥
ਪਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟੀ।
12.345.22
देवास्तु सहिताः सर्वे वमोः शापविमोक्षणम् ।
चिन्तयामासुरव्यग्राः सुकृतं हि नृपस्य तत् ॥ १२.३४५.२२ ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਸੂ ਦੇ ਸਰਾਪ-ਮੋਚਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੁਕਰਮ ਸੀ।
12.345.23
अनेनास्मत्कृते राज्ञा शापः प्राप्तो महात्मना ।
अस्य प्रतिप्रियं कार्यं सहितैर्नो दिवौकसः ॥ १२.३४५.२३ ॥
ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ, ਇਹ ਸਰਾਪ ਪਾਇਆ। ਹੇ ਦਿਵੌਕਸੋ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.345.24
इति बुद्ध्या व्यवस्याशु गत्वा निश्चयमीश्वराः ।
ऊचुः संहृष्टमनसो राजोपरिचरं तदा ॥ १२.३४५.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਤੁਰੰਤ ਜਾ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਤਦ ਰਾਜੇ ਉਪਰਿਚਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
12.345.25
ब्रह्मण्य देवभक्तस्त्वं सुरासुरगुरुर्हरिः ।
कामं स तव तुष्टात्मा कुर्याच्छापविभोक्षणम् ॥ १२.३४५.२५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਦੇਵਭਗਤ ਹੈਂ; ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨਗੇ।
12.345.26
मानना तु द्विजातीनां कर्तव्या वै महात्मनाम् ।
अवश्यं तपसा तेषां फलितव्यं नृपोत्तम ॥ १२.३४५.२६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.345.27
यतस्त्वं सहसा भ्रष्ट आकाशान्मेदिनीतलम् ।
विरुद्धं वेदसूत्राणां न वक्तव्यं हितार्थिना ॥ १२.३४५.२७ ॥
ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
12.345.28
अस्मत्पक्षनिमित्तेन व्यसनं प्राप्तमीदृशम् ।
एकं त्वनुग्रहं तुभ्यं दद्मो वै नृप्रसत्तम।
यावत्त्वं शापदोषेण कालमासिप्यसेऽनघ ॥ १२.३४५.२८ ॥
ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਿਪਤਾ ਆਈ; ਫਿਰ ਵੀ ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਰਾਪ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇਂਗਾ...
12.345.29
भूमेर्विवरगो भूत्वा तावत्त्वं कालमाप्स्यसि ।
यज्ञेषु सुहुतां विप्रैर्वसोर्धारां समाहितैः ॥ १२.३४५.२९ ॥
ਧਰਤੀ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਇਕਾਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੂ ਦੀ ਸੁਹੁਤ ਧਾਰਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਏਂਗਾ।
12.345.30
प्राप्स्यसेऽस्मदनुध्यानान्मा च त्वां ग्लानिराविशेत् ।
न क्षुत्पिपासे राजेन्द्र भूमेश्छिद्रे भविष्यतः ॥ १२.३४५.३० ॥
ਸਾਡੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ (ਮੁਕਤੀ) ਮਿਲੇਗੀ; ਤੈਨੂੰ ਗਲਾਨੀ ਨਾ ਘੇਰੇ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਸਤਾਵੇਗੀ।
12.345.31
वसोर्धारामिपीतत्वात्तेजसाऽऽप्यायितेन च ।
स देवोऽस्मद्वरात्प्रीतो ब्रह्मलोकं हि नेष्यति ॥ १२.३४५.३१ ॥
ਵਸੂ ਨੇ ਉਸ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੇ ਵਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
12.345.32
एवं दत्त्वा वरं राज्ञे सर्वे ते च दिवौकसः ।
ऋतुं समाप्य पिष्टेन मुनीनां वचनात्तदा ॥ १२.३४५.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਪਿਸ਼ਟ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯਗ ਦਾ ਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਗਏ।
12.345.33
गताः धमवनं देवा ऋषगश्च तपोधनाः ।
गृहीत्वा दक्षिणां सर्वे गतः स्वानाश्रमान्पुनः ॥ १२.३४५.३३ ॥
ਦੇਵਤੇ ਧਰਮਵਨ ਨੂੰ ਗਏ; ਤਪ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਸੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਗਏ; ਸਭ ਦੱਖਣਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
12.345.34
वसुं विचिन्त्य शक्रश्च प्रविनेशामरावतीम् ।
वसुर्विवरगस्तत्र व्यलीकस्य फलं गुरोः ॥ १२.३४५.३४ ॥
ਵਸੂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਇੰਦਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਵਸੂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਝੂਠ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੋਇਆ।
12.345.35
चक्रे वसुस्ततः पूजां विष्वक्सेनाय भारत ।
जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गवम् ॥ १२.३४५.३५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਫਿਰ ਵਸੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਜਪ ਨੂੰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
12.345.36
तत्रापि पञ्चभिर्यज्ञैः पञ्चकालानरिंदम् ।
अयजद्धरिं सुरपतिं भूमेर्विवरगोऽपि सन् ॥ १२.३४५.३६ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ! ਉੱਥੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵਸੂ ਨੇ ਪੰਜ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਰੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।
12.345.37
ततोऽस्य तुष्टो भगवान्भक्त्या नारायणो हरिः ।
अनन्यभक्तस्य सतस्तत्परस्य जितात्मनः ॥ १२.३४५.३७ ॥
ਤਦ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰਿ, ਅਨਨਯ ਭਗਤ, ਸਤ ਪੁਰਖ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਅਤੇ ਜਿਤਾਤਮਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
12.345.38
वरदो भगवान्विष्णुः समीपस्थं द्विजोत्तमम् ।
गरुत्मन्तं महावेगमावभाषेऽप्सितं तदा ॥ १२.३४५.३८ ॥
ਵਰਦਾਤਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤਦ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਮਹਾਵੇਗ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
12.345.39
द्विजोत्तम महाभाग पश्यतां वचनान्मम ।
सम्राड्राजा वसुर्नाम धर्मात्मा संशितव्रतः ॥ १२.३४५.३९ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ, ਮਹਾਭਾਗ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਵਸੂ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਮਰਾਟ ਰਾਜਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤੀ।
12.345.40
ब्राह्मणानां प्रकोपेन प्रविष्टो वसुधातलम् ।
मानितास्ते तु विप्रेन्द्रास्त्वं तु गच्छ द्विजोत्तम् ॥ १२.३४५.४० ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ, ਤੂੰ ਜਾ।
12.345.41
भूमेर्विवरसंगुप्तं गरुडेह ममाज्ञया ।
अधश्चरं नृपश्रेष्ठं खेचरं कुरु माचिरम् ॥ १२.३४५.४१ ॥
ਹੇ ਗਰੁੜ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ, ਹੇਠਾਂ ਵਿਚਰਦੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਬਣਾ; ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
12.345.42
गरुत्मानथ विक्षिप्य पक्षौ मारुतवेगवान् ।
विवेश विवरं भूमेर्यत्रास्ते वाग्यतो वसुः ॥ १२.३४५.४२ ॥
ਤਦ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਗਰੁੱਤਮਾਨ ਖੰਭ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਸੂ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਸ ਦਰਾਰ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ।
12.345.43
तत एनं समुत्क्षिप्य सहसा विनतासुतः ।
उत्पपात नभस्तूर्णं तत्र चैनममुञ्चत ॥ १२.३४५.४३ ॥
ਫਿਰ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
12.345.44
अस्मिन्मुहुर्ते संजज्ञे राजोपरिचरः पुनः ।
सशरीरो गतश्चैव ब्रह्मलोकं नृपोत्तमः ॥ १२.३४५.४४ ॥
ਇਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਚਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
12.345.45
एवं तेनापि कौन्तेय वाग्दोषाद्देवताज्ञया ।
प्राप्ता गतिरधस्तात्तु द्विजशापान्महात्मना ॥ १२.३४५.४५ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਵੀ ਬੋਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਹੇਠਲੀ ਗਤੀ ਪਾਈ।
12.345.46
केवलं पुरुषस्तेन सेवितो हरिरीश्वरः ।
ततः शीघ्रं जहौ शापं ब्रह्मलोकमवाप च ॥ १२.३४५.४६ ॥
ਉਸਨੇ ਕੇਵਲ ਪੁਰਖ ਹਰਿ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਰਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
12.345.47
एतत्ते सर्वमाख्यातं संभूता मानवा यथा ।
नारदोऽपि यथा श्वेतं द्वीपं स गतवानृषिः।
तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप ॥ १२.३४५.४७ ॥
ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਵੇਤਦੀਪ ਕਿਵੇਂ ਗਏ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।