มหาภารตะ · อัธยายะ 12.347
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.347.1
एवं स्तुतः स भगवान् गुह्यैस्तथ्यैश्च नामभिः ।
भगवान्विश्वसृक्सिंहः सर्वमूर्तिमयः प्रभुः।
दर्शयामास मुनये रूपं तत्परमं हरिः ॥ १२.३४७.१ ॥
เมื่อถูกสรรเสริญเช่นนั้น พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ ด้วยพระนามลับและพระนามแท้จริง ผู้สร้างจักรวาล ผู้มีลักษณะดั่งราชสีห์ พระผู้เป็นใหญ่ผู้ทรงรูปทั้งปวง คือพระหริ ทรงแสดงพระรูปอันสูงสุดของพระองค์แก่ฤๅษี
12.347.2
किंचिच्चन्द्राद्विशुद्धात्मा किंचिच्चन्द्राद्विशेषवान् ।
कृशानुवर्णः किंचिच्च किंचिद्धिष्ण्याकृतिः प्रभुः ॥ १२.३४७.२ ॥
บางคราพระผู้เป็นใหญ่ทรงบริสุทธิ์ยิ่งกว่าพระจันทร์ บางคราทรงรุ่งโรจน์ยิ่งกว่าพระจันทร์ บางคราทรงมีสีดั่งไฟ และบางคราทรงมีรูปดั่งดาวเคราะห์
12.347.3
शुकपत्रनिभः किंचित्किंचित्स्फटिकसन्निभः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्यो जातरूपप्रभः क्वचित् ॥ १२.३४७.३ ॥
บางคราทรงมีสีดั่งขนนกแก้ว บางคราทรงมีสีดั่งผลึกแก้ว ดั่งกองสีครามของแร่อัญชัน และบางคราทรงรุ่งเรืองดั่งทองคำ
12.347.4
प्रबालाङ्कुरवर्णश्च श्वेतवर्णस्तथा क्वचित् ।
क्वचित्सुवर्णवर्णाभो वैदूर्यसदृशः क्वचित् ॥ १२.३४७.४ ॥
บางคราทรงมีสีดั่งยอดปะการังอ่อน บางคราทรงมีสีขาว บางคราทรงรุ่งเรืองด้วยสีทองอร่าม และบางคราทรงมีสีดั่งไพฑูรย์
12.347.5
नीलवैर्दूर्यसदृश इन्द्रनीलनिभः क्वचित् ।
मयूरग्रीववर्णाभो मुक्ताहारनिभः क्वचित् ॥ १२.३४७.५ ॥
บางคราทรงมีสีดั่งไพฑูรย์น้ำเงิน บางคราทรงมีสีดั่งทับทิมน้ำเงิน บางคราทรงมีสีดั่งคอนกยูง และบางคราทรงมีสีดั่งสร้อยไข่มุก
12.347.6
एतान्बहुधान्वर्णान्रूपैर्बिभ्रत्सनातनः ।
सहस्रनयनः श्रीमाञ्छतशीर्षः सहस्रपात् ॥ १२.३४७.६ ॥
ทรงแบกรับรูปนานาสีเหล่านี้ ผู้เป็นนิรันดร์ ทรงมีพระเนตรพันดวง ทรงรุ่งโรจน์ มีพระเศียรร้อย มีพระบาทพัน
12.347.7
सहस्रोदरबाहुश्च अव्यक्त इति च क्वचित् ।
ओंकारमुद्गिरन्वक्रात्सावित्रीं च तदन्वयाम् ॥ १२.३४७.७ ॥
ทรงมีพระอุทรพันและพระพาหาพัน บางคราทรงเรียกว่าผู้ไม่ปรากฏ พระองค์เปล่งจากพระโอษฐ์ซึ่งพยางค์โอมและพระสาวิตรีอันสืบต่อจากนั้น
12.347.8
शेषेभ्यश्चैव वक्रेभ्यश्चतुर्वेदान्गिरन्बहून् ।
आरण्यकं जगौ देवो हरिर्नारायणो वशी ॥ १२.३४७.८ ॥
จากพระโอษฐ์ที่เหลือ พระองค์ก็เปล่งบทสวดจำนวนมากจากพระเวททั้งสี่ พระเจ้าหริ นารายณ์ ผู้ทรงควบคุมตนได้ ทรงขับอารัณยกะ
12.347.9
वेदिं कमण्डलुं दर्भान्मणिरूपांस्तथा कुशान् ।
अजिनं दण्डकाष्ठं च ज्वलितं च हुताशनम्।
धारयामास देवेशो हस्तैर्यज्ञपतिस्तदा ॥ १२.३४७.९ ॥
แท่นบูชา หม้อน้ำ หญ้าทรงทรมาน หญ้ากุศะที่มีรูปดั่งอัญมณี หนังกวาง ไม้เท้า และไฟบูชาที่ลุกโชน พระผู้เป็นใหญ่แห่งเทพ ผู้เป็นเจ้าแห่งยัญ ทรงถือไว้ในพระหัตถ์ในขณะนั้น
12.347.10
तं प्रसन्नं प्रसन्नात्मा नारदो द्विजसत्तमः ।
वाग्यतः प्रणतो भूत्वा ववन्दे परमेश्वरम् ॥ १२.३४७.१० ॥
นารท ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา มีจิตผ่องใส เมื่อเห็นพระองค์ทรงพอพระทัย ก็สำรวมวาจา น้อมกราบ และถวายการบูชาแด่พระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
12.347.11
तमुवाच नतं मूर्ध्ना देवानामादिरव्ययः ॥ १२.३४७.११ ॥
พระผู้เป็นต้นแห่งเทพทั้งหลาย ผู้ไม่เสื่อมสลาย ตรัสกับนารทผู้ก้มศีรษะลง
12.347.12
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयः ।
इमं देशमनुप्राप्ता मम दर्शनलालसाः ॥ १२.३४७.१२ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่คือเอกตะ ทวิตะ และตริตะ ได้มาสู่สถานที่นี้ ปรารถนาจะได้เห็นเรา
12.347.13
न च मां ते ददृशिरे न च द्रक्ष्यति कश्चन ।
ऋते ह्यैकान्तिकश्रेष्ठात्त्वं चैवैकान्तिकोत्तम ॥ १२.३४७.१३ ॥
พวกเขาไม่ได้เห็นเรา และจะไม่มีผู้ใดเห็นเรา เว้นแต่ท่าน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้อุทิศตนโดยสิ้นเชิง โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้อุทิศตนโดยสิ้นเชิง
12.347.14
ममैतास्तनवः श्रेष्ठा जाता धर्मगृहे द्विज ।
तास्त्वं भजस्व सततं साधयस्व यथागतम् ॥ १२.३४७.१४ ॥
โอ ทวิชา กายอันประเสริฐเหล่านี้ของเรา ได้ถือกำเนิดในเรือนของธรรม ท่านจงบูชาพวกเขาเสมอ และจงสำเร็จกิจของท่านดังที่ท่านมา
12.347.15
वृणीष्व च वरं प्रिय मत्तस्त्वं यदिहेच्छसि ।
प्रसन्नोऽहं तवाद्येह विश्वमूर्तिरिहाव्ययः ॥ १२.३४७.१५ ॥
ผู้เป็นที่รัก จงเลือกพรที่ท่านปรารถนาจากเราที่นี่ วันนี้เราพอใจในตัวท่าน เราอยู่ตรงนี้ ผู้ไม่เสื่อมสลาย ผู้มีรูปเป็นจักรวาล
12.347.16
अद्य मे तपसो देव यमस्य नियमस्य च ।
सद्यः फलमवाप्तं वै दृष्टो यद्भगवान्मया ॥ १२.३४७.१६ ॥
ข้าแต่พระเจ้า วันนี้ผลแห่งการบำเพ็ญตบะ ความสำรวมและการถือศีลของข้าพระองค์ได้รับผลทันที เพราะข้าพระองค์ได้เห็นพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ
12.347.17
वर एष ममात्यन्तं दृष्टस्त्वं यत्सनातनः ।
भगवन्विश्वदृक् सिंहः सर्वमूर्तिर्महान्प्रभुः ॥ १२.३४७.१७ ॥
การได้เห็นพระองค์นี้คือพรสูงสุดของข้าพระองค์ โอ ผู้เป็นนิรันดร์ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ ผู้มีพระเนตรเห็นทั่วทุกทิศ ผู้เป็นราชสีห์ ผู้มีรูปเป็นทั้งปวง ผู้เป็นใหญ่อันยิ่งใหญ่
12.347.18
एवं संदर्शयित्वा तु नारदं परमेष्ठिजम् ।
उवाच वचनं भूयो गच्छ नारद माचिरम् ॥ १२.३४७.१८ ॥
เมื่อทรงแสดงพระองค์เช่นนั้นแก่นารท ผู้เกิดจากพระผู้เป็นใหญ่สูงสุด พระองค์ตรัสอีกว่า โอ นารท จงไปเถิด อย่าช้า
12.347.19
इमे ह्यनिन्द्रियाहारा मद्भक्ताश्चन्द्रवर्चसः ।
एकाग्राश्चिन्तयेयुर्मां नैषां विघ्नो भवेदिति ॥ १२.३४७.१९ ॥
ผู้เหล่านี้ ควบคุมอินทรีย์และกินน้อย เป็นผู้ภักดีในเรา มีรัศมีดั่งพระจันทร์ จะพึงภาวนาถึงเราด้วยจิตที่มุ่งเดียว และจะไม่มีอุปสรรคใดขัดขวางพวกเขา
12.347.20
सिद्धा ह्येते महाभागाः पुरा ह्येकान्तिनोऽभवन् ।
तमोरजोभिर्निर्मुक्ता मां प्रवेक्ष्यन्त्यसंशयम् ॥ १२.३४७.२० ॥
ผู้เหล่านี้เป็นผู้สำเร็จแล้ว มีโชคอันยิ่งใหญ่ แต่เดิมก็เป็นผู้ภักดีโดยสิ้นเชิงเช่นกัน พ้นจากความมืดและราคะแล้ว พวกเขาจะเข้าสู่เราโดยไม่ต้องสงสัย
12.347.21
न दृश्यश्चक्षुषा योऽसौ न स्पृश्यः स्पर्शनेन च ।
न घ्रेयश्चैव गन्धेन रसेन च विवर्जितः ॥ १२.३४७.२१ ॥
ผู้ที่ดวงตามองไม่เห็น ผิวกายสัมผัสไม่ได้ จมูกดมกลิ่นไม่ถึง และปราศจากรส นั่นคือพระองค์
12.347.22
सत्वं रजस्तमश्चैव न गुणास्तं भजन्ति वै ।
यश्च सर्वगतः साक्षी लोकस्यात्मेति कथ्यते ॥ १२.३४७.२२ ॥
สัตวะ รชัสและตมัส ไม่เกาะเกี่ยวพระองค์ ผู้แผ่ไปทั่วทุกสิ่งและเป็นผู้เห็น ท่านเรียกว่าอาตมันของโลก
12.347.23
भूतग्रामशरीरेषु नश्यत्सु न विनश्यति ।
अजो नित्यः शाश्वतश्च निर्गुणो निष्कलस्तथा ॥ १२.३४७.२३ ॥
เมื่อร่างของสรรพสัตว์พินาศไป พระองค์ก็ไม่พินาศ พระองค์ไม่มีกำเนิด เป็นนิรันดร์ ยั่งยืนตลอดกาล ไร้คุณลักษณะและไร้ส่วนประกอบ
12.347.24
द्विर्द्वादशेभ्यस्तत्त्वेभ्यः ख्यातो यः पञ्चविंशकः ।
पुरुषो निष्क्रियश्चैव ज्ञानदृश्यश्च कथ्यते ॥ १२.३४७.२४ ॥
ตัตตวะยี่สิบห้าประการ ซึ่งเหนือตัตตวะยี่สิบสี่ที่ได้รับการยกย่องกันมาก คือปุรุษะ ไม่กระทำการใด และกล่าวกันว่าเห็นได้ด้วยญาณเท่านั้น
12.347.25
यं प्रविश्य भवन्तीह मुक्ता वै द्विजसत्तमाः ।
स वासुदेवो विज्ञेयः परमात्मा सनातनः ॥ १२.३४७.२५ ॥
โอ้ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ผู้ที่ผู้คนเข้าถึงแล้วย่อมหลุดพ้นอย่างแท้จริง พระองค์พึงทราบว่าเป็นวาสุเทพ ปรมาตมันผู้เป็นนิรันดร์
12.347.26
पश्य देवस्य माहात्म्यं महिमानं च नारद ।
शुभाशुभैः कर्मभिर्यो न लिप्यति कदाचन ॥ १२.३४७.२६ ॥
ดูเถิด นารทะ ความยิ่งใหญ่และพระบารมีของพระเจ้า ผู้ซึ่งไม่เคยถูกกรรมดีหรือกรรมชั่วทำให้เปื้อนเลย
12.347.27
सत्वं रजस्तमश्चेति गुणानेतान्प्रचक्षते ।
एते सर्वशरीरेषु तिष्ठन्ति विचरन्ति च ॥ १२.३४७.२७ ॥
สัตวะ รชัส และตมัส คุณเหล่านี้เรียกว่าคุณ ทั้งหมดนี้ดำรงอยู่ในร่างทุกร่าง และเคลื่อนไหวอยู่ในนั้นด้วย
12.347.28
एतान्गुणांस्तु क्षेत्रज्ञो भुङ्क्ते नैभिः स भुज्यते ।
निर्गुणो गुणभुक्चैव गुणस्रष्टा गुणातिगः ॥ १२.३४७.२८ ॥
ผู้รู้แห่งเขตกษัตร ย่อมเสวยคุณเหล่านี้ แต่มิได้ถูกคุณเหล่านี้กลืนกิน พระองค์ไร้คุณ เป็นผู้เสวยคุณ เป็นผู้สร้างคุณ และล่วงพ้นคุณ
12.347.29
जगत्प्रतिष्ठा देवर्षे पृथिव्यप्सु प्रलीयते ।
ज्योतिष्यापः प्रलीयन्ते ज्योतिर्वायौ प्रलीयते ॥ १२.३४७.२९ ॥
โอ้ เทวฤษี แผ่นดินเป็นรากฐานของโลก แผ่นดินย่อยสลายลงในน้ำ น้ำย่อยสลายลงในแสงสว่าง (ไฟ) และแสงสว่างย่อยสลายลงในลม
12.347.30
खे वायुः प्रलयं याति मनस्याकाशमेव च ।
मनो हि परमं भूतं तदव्यक्ते प्रलीयते ॥ १२.३४७.३० ॥
ลมย่อยสลายลงในอากาศ และอากาศย่อยสลายลงในใจ ใจเป็นธาตุสูงสุด แล้วย่อยสลายลงในอัพยักตะ
12.347.31
अव्यक्तं पुरुषे ब्रह्मन्निष्क्रिये संप्रलीयते ।
नास्ति तस्मात्परतरः पुरुषाद्वै सनातनात् ॥ १२.३४७.३१ ॥
โอ้ พราหมณ์ อัพยักตะย่อยสลายลงในปุรุษะผู้ไม่กระทำการ ไม่มีสิ่งใดสูงยิ่งกว่าปุรุษะผู้เป็นนิรันดร์นั้น
12.347.32
नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् ।
ऋते तमेकं पुरुषं वासुदेवं सनातनम्।
सर्वभूतात्मभूतो हि वासुदेवो महाबलः ॥ १२.३४७.३२ ॥
ในโลกนี้ไม่มีสิ่งมีชีวิตใดทั้งที่เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ที่เป็นนิรันดร์ เว้นแต่ปุรุษะองค์เดียวนั้น คือวาสุเทพผู้เป็นนิรันดร์ วาสุเทพผู้ทรงพลังมหาศาลนั้นคืออาตมันของสรรพสัตว์ทั้งปวง
12.347.33
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
ते समेता महात्मानः शरीरमिति संज्ञितम् ॥ १२.३४७.३३ ॥
ดิน ลม อากาศ น้ำ และแสงสว่างซึ่งเป็นองค์ที่ห้า เมื่อธาตุอันยิ่งใหญ่เหล่านี้มารวมกัน จึงเรียกว่าร่างกาย
12.347.34
तदाविशति यो ब्रह्मन्न दृश्यो लघुविक्रमः ।
उत्पन्न एव भवति शरीरं चेष्टयन्प्रभुः ॥ १२.३४७.३४ ॥
โอ้ พราหมณ์ เมื่อนั้นพระองค์ผู้ไม่อาจเห็นได้ และมีพระบารมีว่องไวก็เสด็จเข้าไป พระผู้เป็นเจ้าอุบัติขึ้นเอง และทรงขับเคลื่อนร่างนั้นจนดำรงอยู่ภายใน
12.347.35
न विना धातुसंघातं शरीरं भवति क्वचित् ।
न च जीवं विना ब्रह्मन्वायवश्चेष्टयन्त्युत ॥ १२.३४७.३५ ॥
โอ้ พราหมณ์ ไม่มีร่างใดเกิดขึ้นได้เลยโดยปราศจากการประกอบของธาตุทั้งหลาย และลมก็ไม่อาจทำให้ร่างเคลื่อนไหวได้ หากปราศจากชีวะ
12.347.36
स जीवः परिसंख्यातः शेषः संकर्षणः प्रभुः ।
तस्मात्सनत्कुमारत्वं योऽलभत्स्वेन कर्मणा ॥ १२.३४७.३६ ॥
ชีวะนั้นถูกนับว่าเป็นเศษ คือพระสังกรษณะผู้เป็นเจ้า เพราะเหตุนั้น ผู้ที่ได้สภาวะของสนัตกุมารด้วยกรรมของตนเอง
12.347.37
यस्मिंश्च सर्वभूतानि प्रद्युम्नः परिपठ्यते ।
तस्मात्प्रसूतो यः कर्ता कारणं कार्यमेव च ॥ १२.३४७.३७ ॥
ผู้ซึ่งสรรพสัตว์ดำรงอยู่ในพระองค์ และผู้ที่ได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นประทยุมนะ จากพระองค์ผู้ถือกำเนิดนั้น พระองค์เป็นผู้กระทำ เป็นเหตุ และแม้เป็นผลด้วย
12.347.38
तस्मत्सर्वं संभवति जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
सोऽनिरुद्धः स ईशानो व्यक्तिः सा सर्वकर्मसु ॥ १२.३४७.३८ ॥
จากพระองค์ โลกทั้งสิ้นทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่จึงบังเกิดขึ้น พระองค์คืออนิรุทธะ เป็นพระผู้เป็นเจ้า และเป็นรูปปรากฏในกรรมทั้งปวง
12.347.39
यो वासुदेवो भगवान्क्षेत्रज्ञो निर्गुणात्मकः ।
ज्ञेयः स एव राजेन्द्र जीवः संकर्षणः प्रभुः ॥ १२.३४७.३९ ॥
พระวาสุเทพผู้ทรงพระภคะ ผู้เป็นเกษตรัชญะ มีธรรมชาติเหนือคุณ โอ้ ราชาแห่งกษัตริย์ พึงรู้จักพระองค์นั้นเท่านั้น พระองค์คือชีวะและพระผู้เป็นเจ้าสังกรษณะ
12.347.40
संकर्षणाच्च प्रद्युम्नो मनोभूतः स उच्यते ।
प्रद्युम्नाद्योऽनिरूद्धस्तु सोहंकारः स ईश्वरः ॥ १२.३४७.४० ॥
จากสังกรษณะเกิดประทยุมนะ ซึ่งกล่าวกันว่าเกิดจากใจ จากประทยุมนะเกิดอนิรุทธะ ผู้เป็นอหังการ และเป็นพระผู้เป็นเจ้า
12.347.41
मत्तः सर्वं संभवति जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
अक्षरं च क्षरं चैव सच्चासच्चैव नारद ॥ १२.३४७.४१ ॥
จากข้าพเจ้านี้ โลกทั้งสิ้น ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่ได้ ย่อมบังเกิดขึ้น อักษระและกษระ สัจจะและอสัจจะ ก็ล้วนเกิดจากข้าพเจ้า ดูก่อนนารท
12.347.42
मां प्रविश्य भवन्तीह मुक्ता भक्तास्तु ये मम ।
अहं हि पुरुषो ज्ञेयो निष्क्रियः पञ्चविंशकः ॥ १२.३४७.४२ ॥
ผู้ศรัทธาที่เข้าสู่ข้าพเจ้าย่อมพ้นจากบ่วงและหลุดพ้นในที่นี้ทันที ข้าพเจ้าคือบุรุษที่พึงรู้ ปราศจากการกระทำ เป็นหลักที่ยี่สิบห้า
12.347.43
निर्गुणो निष्कलश्चैव निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
एतत्त्वया न विज्ञेयं रूपवानिति दृश्यते ॥ १२.३४७.४३ ॥
พระองค์ปราศจากคุณลักษณะ ปราศจากส่วนประกอบ ปราศจากคู่ตรงข้าม ปราศจากการยึดถือ ท่านไม่พึงเข้าใจว่าพระองค์มีรูปร่าง แม้จะปรากฏให้เห็นเช่นนั้น
12.347.44
इच्छन्मुहूर्तान्नश्येयमीशोऽहं जगतो गुरुः ।
माया ह्येषा मया सृष्टा यन्मां पश्यसि नारद ॥ १२.३४७.४४ ॥
หากข้าพเจ้าปรารถนา ข้าพเจ้าก็อาจดับสูญในขณะเดียว ข้าพเจ้าคือพระผู้เป็นใหญ่และเป็นครูแห่งโลก ดูก่อนนารท สิ่งที่ท่านเห็นข้าพเจ้านี้คือมายาที่ข้าพเจ้าสร้างขึ้น
12.347.45
सर्वभूतगुणैर्युक्तं नैवं त्वं ज्ञातुमर्हसि ।
मयैतत्कथितं सम्यक्तव मूर्तिचतुष्टयम् ॥ १२.३४७.४५ ॥
ท่านไม่ควรรู้พระองค์เช่นนั้น ว่าทรงประกอบด้วยคุณของสรรพสัตว์ ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่ท่านโดยถูกต้องแล้ว ถึงรูปสี่ประการนี้
12.347.46
अहं हि जीवसंज्ञो वै मयि जीवः समाहितः ।
मैवं ते बुद्धिरत्राभूर्द्दृषो जीवो मयेति वै ॥ १२.३४७.४६ ॥
ข้าพเจ้าคือผู้ที่เรียกว่าชีวะ ชีวะตั้งมั่นอยู่ในข้าพเจ้า อย่าให้ความคิดเช่นนี้เกิดขึ้นในใจท่านเลย ชีวะนั้นข้าพเจ้าเห็นอยู่แล้ว
12.347.47
अहं सर्वत्रगो ब्रह्मन्भूतग्रामान्तरात्मकः ।
भूतग्रामशरीरेषु नश्यत्सु न नशाम्यहम् ॥ १२.३४७.४७ ॥
ข้าพเจ้าแผ่ไปทุกหนทุกแห่ง ดูก่อนพราหมณ์ ข้าพเจ้าคืออาตมันภายในของหมู่สัตว์ทั้งปวง เมื่อกายของหมู่สัตว์พินาศไป ข้าพเจ้าก็ไม่พินาศ
12.347.48
सिद्धा हि ते महाभागा नरा ह्येकान्तिनोऽभवन् ।
तमोरजोभ्यां निर्मुक्ताः प्रवेक्ष्यन्ति च मां मुने ॥ १२.३४७.४८ ॥
บุรุษผู้มีโชคยิ่งเหล่านั้นได้บรรลุสิทธิ์ เพราะเป็นผู้ศรัทธามั่นแน่วแน่ดุจเอกจิต ดูก่อนมุนี เมื่อหลุดพ้นจากตมัสและรชัสแล้ว เขาเหล่านั้นจะเข้าสู่ข้าพเจ้า
12.347.49
अहं कर्ता च कार्यं च कारणं चापि नराद ।
न दृश्यश्चक्षुषा देवः स्पृश्यो न स्पर्शनेन च।
आघ्रेयो नैव गन्धेन रसेन च विसर्जितः ॥ १२.३४७.४९ ॥
ข้าพเจ้าคือผู้กระทำ คือกิจที่ทำ และคือเหตุด้วย ดูก่อนบุรุษประเสริฐ เทพองค์นั้นไม่ปรากฏแก่ตา ไม่ถูกต้องด้วยการสัมผัส ไม่รับกลิ่นด้วยการดม และไม่รับรสด้วยการลิ้มรส
12.347.50
सत्वं रजस्तमश्चैव न गुणास्ते भवन्ति हि ।
स हि सर्वगतः साक्षी लोकस्यात्मेति कथ्यते ॥ १२.३४७.५० ॥
สัตตวะ รชัส และตมัส ไม่ใช่คุณของพระองค์ พระองค์ทรงแผ่ไปทั่ว ทรงเป็นพยาน และทรงได้รับการกล่าวขานว่าเป็นอาตมันของโลก
12.347.51
हिरण्यगर्भो लोकादिश्चतुर्वक्रोऽनिरुक्तगः ।
ब्रह्मा सनातनो देवो मम बह्वर्थचिन्तकः ॥ १२.३४७.५१ ॥
หิรัณยครรภ์ ผู้เป็นต้นกำเนิดแห่งโลก มีสี่หน้า ล่วงพ้นการพรรณนา คือพระพรหมผู้เป็นเทพนิรันดร์ ผู้คิดถึงจุดมุ่งหมายอันมากมายของข้าพเจ้า
12.347.52
ललाटाच्चैव मे रुद्रो देवः क्रोधाद्विनिःसृतः ।
पश्यैकादश मे रुद्रान्दक्षिणं पार्श्वमास्थितान् ॥ १२.३४७.५२ ॥
จงดูพระรุทร เทพผู้ประทับขึ้นจากหน้าผากของข้าพเจ้าเพราะความโกรธ จงดูพระรุทรสิบเอ็ดองค์ที่ยืนอยู่ข้างขวาของข้าพเจ้า
12.347.53
द्वादशैव तथाऽऽदित्यान्वामपार्श्वे समास्थितान् ।
अग्रतश्चैव मे पश्य वसूनष्टौ सुरोत्तमान् ॥ १२.३४७.५३ ॥
จงดูพระอาทิตย์สิบสององค์ที่ยืนอยู่ข้างซ้ายของข้าพเจ้าด้วย และจงดูวสุแปดองค์ผู้ประเสริฐที่สุดในเทพทั้งหลายตรงหน้าข้าพเจ้า
12.347.54
नासत्यं चैव दस्रं च भिषजौ पश्य पृष्ठतः ।
सर्वान्प्रजापतीन्पश्य पश्य सप्तऋर्षीस्तथा ॥ १२.३४७.५४ ॥
จงดูแพทย์คู่ คือนาสัตยะและทัสระที่อยู่ด้านหลัง จงดูประชาบดีทั้งปวง และดูฤๅษีเจ็ดองค์ด้วย
12.347.55
वेदान्यज्ञांश्च शतशः पश्यामृतमथौषधीः ।
तपांसि नियमांश्चैव यमानपि पृथग्विधान् ॥ १२.३४७.५५ ॥
จงดูพระเวทและยัญนับร้อย จงดูอมฤตและสมุนไพร จงดูตบะและนิยม และยมะหลายประเภทด้วย
12.347.56
तथाऽष्टगुणमैश्वर्यमेकस्थं पश्य मूर्तिमत् ।
श्रियं लक्ष्मीं च कीर्तिं च पृथिवीं च ककुद्मिनी ॥ १२.३४७.५६ ॥
จงดูอำนาจอธิปไตยที่มีคุณแปดประการ รวมอยู่ในที่เดียวและมีรูปร่าง จงดูศรี ลักษมี กีรติ แผ่นดิน และผู้มีโหนกด้วย
12.347.57
वेदानां मातरं पश्य मत्स्थां देवीं सरस्वतीम् ।
ध्रुवं च ज्योतिषां श्रेष्ठं पश्य नारद खेचरम् ॥ १२.३४७.५७ ॥
จงดูพระมารดาแห่งพระเวท เทวีสรัสวดีผู้ดำรงอยู่ในข้าพเจ้า และจงดูธรุวะ ผู้ประเสริฐที่สุดในดวงดาว ผู้เคลื่อนไปในท้องฟ้า ดูก่อนนารท
12.347.58
अम्भोधरान्समुद्रांश्च सरांसि सरितस्तथा ।
मूर्तिमन्तः पितृगणांश्चतुरः पश्य सत्तम ॥ १२.३४७.५८ ॥
จงดูเมฆ มหาสมุทร ทะเลสาบ และแม่น้ำทั้งหลายเช่นกัน จงดูหมู่บรรพบุรุษทั้งสี่ที่มีรูปร่าง ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี
12.347.59
त्रींश्चैवेमान्गुणान्पश्य मत्स्थान्मूर्तिविवर्जितान् ।
देवकार्यादपि मुने पितृकार्यं विशिष्यते ॥ १२.३४७.५९ ॥
จงดูคุณทั้งสามนี้ด้วย ที่ดำรงอยู่ในข้าพเจ้า ปราศจากรูปร่าง ดูก่อนมุนี กิจต่อบรรพบุรุษนั้นยิ่งกว่ากิจต่อเทพทั้งหลาย
12.347.60
देवानां च पितृणां च पिता ह्येकोऽहमादितः ।
अहं हयशिरा भूत्वा समुद्रे पश्चिमोत्तरे ॥ १२.३४७.६० ॥
ตั้งแต่เบื้องต้น ข้าพเจ้าผู้เดียวเป็นบิดาของทั้งเทพและบรรพบุรุษ ข้าพเจ้าได้แปลงเป็นผู้มีศีรษะม้า และประทับอยู่ในมหาสมุทรทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
12.347.61
पिबामि सुहुतं हव्यं कव्यं च श्रद्धयाऽन्वितम् ।
मया सृष्टः पुरा ब्रह्मा मां यज्ञमयजत्स्वयम् ॥ १२.३४७.६१ ॥
ข้าพเจ้าดื่มเครื่องบูชาที่ถวายแล้วอย่างดี และเครื่องถวายแด่บรรพบุรุษที่ประกอบด้วยศรัทธา พรหมาผู้ที่ข้าพเจ้าสร้างขึ้นแต่เดิม ได้บูชาข้าพเจ้าด้วยพระองค์เอง
12.347.62
ततस्तस्मै वरान्प्रीतो दत्तवानस्म्यनुत्तमान् ।
मत्पुत्रत्वं च कल्पादौ लोकाध्यक्षत्वमेव च ॥ १२.३४७.६२ ॥
ต่อมา ข้าพเจ้าพอพระทัย จึงประทานพรอันสูงสุดแก่พระองค์ คือให้เป็นบุตรของข้าพเจ้าในเบื้องต้นของกัลป์ และให้เป็นใหญ่เหนือโลกทั้งหลาย
12.347.63
अहंकारकृतं चैव नामपर्यायवाचकम् ।
त्वया कृतां च मर्यादां नातिक्रंस्यति कश्चन ॥ १२.३४७.६३ ॥
ถ้อยคำที่เกิดจากอหังการ ซึ่งบอกชื่อเรียกที่เป็นคำพ้องกัน และขอบเขตที่ท่านได้กำหนดไว้ จะไม่มีผู้ใดล่วงละเมิด
12.347.64
त्वं चैव वरदो ब्रह्मन्वरेप्सूनां भविष्यसि ।
सुरासुरगणानां च ऋषीणां च तपोधन ॥ १२.३४७.६४ ॥
ส่วนท่านเอง ข้าแต่พรหมา จะเป็นผู้ประทานพรแก่ผู้ที่ปรารถนาพร แก่หมู่เทพและอสูร และแก่ฤๅษีทั้งหลาย ข้าแต่ผู้มีตบะเป็นทรัพย์
12.347.65
पितृणां च महाभाग सततं संशितव्रत ।
विविधानां च भूतानां त्वमुपास्यो भविष्यसि ॥ १२.३४७.६५ ॥
และแก่บรรพบุรุษ ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ผู้ตั้งมั่นในวัตรเสมอ และแก่สรรพสัตว์นานาชนิด ท่านเพียงผู้เดียวจะเป็นผู้ที่ควรแก่การบูชา
12.347.66
प्रादुर्भावगतश्चाहं सुरकार्येषु नित्यदा ।
अनुशास्यस्त्वया ब्रह्मन्नियोज्यश्च सुतो यथा ॥ १२.३४७.६६ ॥
ส่วนข้าพเจ้า ผู้ปรากฏกายอยู่เสมอในกิจการของเทพทั้งหลาย ข้าแต่พรหมา จะได้รับการชี้แนะและการสั่งการจากท่าน ดุจบุตรพึงได้รับจากบิดา
12.347.67
एतांश्चान्यांश्च रुचिरान्ब्रह्मणेऽमिततेजसे ।
एवं रुद्राय मनवे इन्द्रायामिततेजसे।
अहं दत्त्वा वरान्प्रीतो निवृत्तिपरमोऽभवम् ॥ १२.३४७.६७ ॥
พรอันงามเหล่านี้และอื่นๆ ข้าพเจ้าได้ประทานแก่พรหมาผู้มีเดชไพศาล เช่นเดียวกันแก่รุทร มนุ และอินทร์ผู้มีเดชไพศาล เมื่อประทานพรแล้ว ข้าพเจ้าพอพระทัย และได้ตั้งมั่นอย่างยิ่งในการถอนตัวจากโลก
12.347.68
निर्वाणं सर्वधर्माणां निवृत्तिः परमा स्मृता ।
तस्मान्निवृत्तिमापन्नश्चरेत्सर्वाङ्गनिर्वृतः ॥ १२.३४७.६८ ॥
นิพพานเป็นจุดจบของธรรมทั้งปวง และการถอนตัวถือกันว่าเป็นสิ่งสูงสุด เพราะฉะนั้น ผู้ที่บรรลุการถอนตัวพึงดำเนินชีวิตโดยสงบเย็นทุกส่วนของร่างกาย
12.347.69
विद्यासहायवन्तं मामादित्यस्थं सनातनम् ।
कपिलं प्राहुराचार्याः साङ्ख्यनिश्चितनिश्चयाः ॥ १२.३४७.६९ ॥
อาจารย์ทั้งหลายผู้มั่นคงในข้อสรุปแห่งสางขยะ เรียกข้าพเจ้าว่ากปิละ คือผู้มีความรู้เป็นเพื่อน ผู้สถิตในดวงอาทิตย์ และผู้เป็นนิรันดร
12.347.70
हिरण्यगर्भो भगवानेष च्छन्दसि संस्तुतः ।
सोहं योगगतिर्ब्रह्मन्योगशास्त्रेषु शब्दितः ॥ १२.३४७.७० ॥
พระผู้เป็นเจ้าหิรัณยครรภ์นี้ ก็ได้รับการสรรเสริญในฉันท์ของพระเวท ส่วนข้าพเจ้านั้นเอง ข้าแต่พราหมณ์ ผู้มีวิถีแห่งโยคะ ได้รับการเรียกขานในตำราโยคะ
12.347.71
एषोऽहं व्यक्तिमाश्रित्य तिष्ठामि दिवि शाश्वतः ।
ततो युगसहस्रान्ते संहरिष्ये जगत्पुनः ॥ १२.३४७.७१ ॥
ข้าพเจ้าถือเอารูปที่ปรากฏ สถิตอยู่ในสวรรค์เป็นนิรันดร แล้วเมื่อสิ้นสุดพันยุค ข้าพเจ้าจะดึงโลกกลับเข้าสู่ตนอีกครั้ง
12.347.72
कृत्वाऽऽत्मस्थानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
एकाकी विद्यया सार्धं विहरिष्ये जगत्पुनः ॥ १२.३४७.७२ ॥
เมื่อให้สรรพสัตว์ทั้งที่เคลื่อนไม่ได้และเคลื่อนได้ดำรงอยู่ในตนแล้ว ข้าพเจ้าจะเดินทางผ่านโลกอีกครั้งเพียงลำพัง พร้อมด้วยวิทยา
12.347.73
ततो भूयो जगत्सर्वं करिष्यामीह विद्यया ।
अस्मिन्मूर्तिश्चतुर्थी या साऽसृजच्छेषमव्ययम् ॥ १२.३४७.७३ ॥
ต่อจากนั้น ข้าพเจ้าจะสร้างโลกทั้งหมดขึ้นใหม่ที่นี่ด้วยวิทยา รูปที่สี่ในรูปนี้ได้สร้างส่วนที่เหลืออันไม่เสื่อมสลาย
12.347.74
स हि संकर्षणः प्रोक्तः प्रद्युम्नः सोप्यजीजनत् ।
प्रद्युम्नादनिरुद्धोऽहं सर्गो मम पुनः पुनः ॥ १२.३४७.७४ ॥
รูปนั้นเรียกกันว่าสังกรรษณะ และรูปนั้นก็ได้ให้กำเนิดประทยุมนะ จากประทยุมนะ ข้าพเจ้าคืออนิรุทธ์ การสร้างของข้าพเจ้าเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก
12.347.75
अनिरुद्धात्तथा ब्रह्मा तन्नाभिकमलोद्भवः ।
ब्रह्मणः सर्वभूतानि चराणि स्थावराणि च ॥ १२.३४७.७५ ॥
จากอนิรุทธ์เช่นกัน พรหมาได้กำเนิดขึ้น ผุดจากดอกบัวที่สะดือของอนิรุทธ์ จากพรหมา สรรพสัตว์ทั้งหลาย ทั้งที่เคลื่อนได้และเคลื่อนไม่ได้ ได้บังเกิดขึ้น
12.347.76
एतां सृष्टिं विजानीहि कल्पादिषु पुनः पुनः ।
यथा सूर्यस्य गगनादुदयास्तमने इह।
नष्टे पुनर्वलात्काल आनयत्यमितद्युते ॥ १२.३४७.७६ ॥
จงรู้การสร้างนี้ว่าเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีกในเบื้องต้นของกัลป์ทั้งหลาย ดุจดังดวงอาทิตย์ขึ้นและตกจากท้องฟ้าในที่นี้ เมื่อสิ่งนั้นถูกทำลายแล้ว กาลเวลาก็นำกลับคืนมาด้วยกำลัง ข้าแต่ผู้มีแสงไพศาล