મહાભારત · અધ્યાય 12.348
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.348.1
नारदः परिप्रपच्छ भगवन्तं जनार्दनम् ।
एकार्णवे महाघोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे। ॥ १२.३४८.१ ॥
મહાભયંકર એકાર્ણવમાં સ્થાવર અને જંગમ નષ્ટ થયાં ત્યારે નારદે ભગવાન જનાર્દનને પૂછ્યું.
12.348.2
शृणु नारद तत्वेन प्रादुर्भावान्महामुने ।
मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः।
रामो रामश्च रामश्च कुद्धः कल्कीति ते दश ॥ १२.३४८.२ ॥
નારદ, તત્ત્વથી સાંભળ, હે મહામુનિ: મત્સ્ય, કૂર્મ, વરાહ, નરસિંહ, પછી વામન; રામ, રામ, રામ; ક્રુદ્ધ કલ્કી — એ દસ છે.
12.348.3
पूर्वं मीनो भविष्यामि स्थापयिष्याम्यहं प्रजाः ।
लोकान्वै धारयिष्यामि मज्जमानान्महार्णवे ॥ १२.३४८.३ ॥
પ્રથમ હું મીન થઈશ; પ્રજાઓની સ્થાપના કરીશ; મહાર્ણવમાં ડૂબતા લોકોને ધારણ કરીશ.
12.348.4
द्वितीयः कूर्मरूपो मे हेमकूटनिभः स्मृतः ।
मन्दरं धारयिष्यामि अमृतार्थं द्विजोत्तम ॥ १२.३४८.४ ॥
બીજું મારું કૂર્મરૂપ; સુવર્ણશિખર જેવું સ્મરાય છે; હે દ્વિજોત્તમ, અમૃત માટે હું મંદર પર્વત ધારણ કરીશ.
12.348.5
मप्रां महार्णवे घोरे भाराक्रान्तां भुवं पुनः ।
ततो बलादहं विद्वन्सर्वभूतहिताय वै ॥ १२.३४८.५ ॥
મહાર્ણવના ઘોર જળમાં ભારથી દબાયેલી પૃથ્વીને ફરી — ત્યારે હું, હે વિદ્વાન, બળથી, સર્વભૂતોના હિત માટે જ (ઉપાડીશ).
12.348.6
सत्वैराक्रान्तसर्वाङ्गां नष्टां सागरमेखलाम् ।
आनयिष्यामि स्वं स्थानं वाराहं रूपमास्थितः।
हिरण्याक्षं हनिष्यामि दैतेयं बलगर्वितम् ॥ १२.३४८.६ ॥
જીવોથી આક્રાંત સર્વાંગવાળી, નષ્ટ થયેલી સાગર-મેખલા પૃથ્વીને હું તેના સ્થાને લાવીશ; વરાહરૂપ ધારણ કરી બળગર્વિત દૈત્ય હિરણ્યાક્ષને હણીશ.
12.348.7
नारसिंहं वषुः कृत्वा हिरण्यकशिषुं पुनः ।
सुरकार्ये हनिष्यामि यज्ञघ्नं दितिनन्दनम् ॥ १२.३४८.७ ॥
નરસિંહનું રૂપ ધારણ કરીને, દેવકાર્ય માટે યજ્ઞનો નાશ કરનાર દિતિના પુત્ર હિરણ્યકશિપુનો હું ફરી વધ કરીશ.
12.348.8
विरोचनस्य बलवान्बलिः पुत्रो महासुरः ।
अवध्यः सर्वलोकानां सदेवासुररक्षसाम्।
भविष्यति स शक्रं च स्वराज्याच्च्यावयिष्यति ॥ १२.३४८.८ ॥
વિરોચનનો બળવાન પુત્ર મહાસુર બલિ દેવ, અસુર અને રાક્ષસો સહિત સર્વ લોકોને માટે અવધ્ય રહેશે. તે શક્રને પણ પોતાના રાજ્યથી ચ્યુત કરશે.
12.348.9
त्रैलोक्येऽपहृते तेन विमुखे च शचीपतौ ।
अदित्यां द्वादशः पुत्रः संभविष्यामि कश्यपान् ॥ १२.३४८.९ ॥
તેના દ્વારા ત્રણેય લોક હરાઈ જશે અને શચીપતિ (ઇન્દ્ર) વિમુખ થશે, ત્યારે હું કશ્યપથી અદિતિમાં બારમા પુત્ર તરીકે જન્મ લઈશ.
12.348.10
वटुर्गत्वा यज्ञसदः स्तूयमानो द्विजोत्तमैः ।
यज्ञस्तुतिं करिष्यामि श्रुत्वा प्रीतो भवेद्वलिः ॥ १२.३४८.१० ॥
બટુ બનીને યજ્ઞસભામાં જઈને, દ્વિજોત્તમો દ્વારા સ્તુતિ પામેલો હું યજ્ઞની સ્તુતિ કરીશ; તે સાંભળી બલિ પ્રસન્ન થશે.
12.348.11
किमिच्छसि वटो ब्रूहीत्युक्तो याचे महद्वरम् ।
दीयतां त्रिपदीमात्रमिति याचे महाऽऽसुरम् ॥ १२.३४८.११ ॥
"હે બટુ, તારે શું જોઈએ છે? કહે" એમ કહેવાતાં મેં એક મહાન વર માગ્યો: "ફક્ત ત્રણ પગલાં જેટલી ભૂમિ આપવામાં આવે" એમ મેં મહાસુરને યાચ્યું.
12.348.12
स दद्यान्मयि संप्रीतः प्रतिषिद्धश्च मन्त्रिभिः ।
यावज्जलं हस्तगतं त्रिभिर्विक्रमणैर्युतम् ॥ १२.३४८.१२ ॥
મંત્રીઓએ રોક્યો હોવા છતાં, તે મારા પર અતિ પ્રસન્ન થઈને આપશે — હાથમાં રહેલું જળ ત્રણ પગલાંથી જેટલું વ્યાપે તેટલી ભૂમિ.
12.348.13
ततो राज्यं प्रदास्यामि शक्रायामिततेजसे ।
देवताः स्थापयिष्यामि स्वस्वस्थानेषु नारद ॥ १२.३४८.१३ ॥
પછી હું અમિત તેજસ્વી ઇન્દ્રને રાજ્ય આપીશ; હે નારદ, દેવોને હું તેમના તેમના સ્થાને સ્થાપિત કરીશ.
12.348.14
बलिं चैव करिष्यामि पातालतलवासिनम् ।
दानवं च बलिश्रेष्ठमबध्यं सर्वदैवतैः ॥ १२.३४८.१४ ॥
પાતાળતળમાં વસતા બલિને, દાનવો અને બલિઓમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ દેવોથી પણ અવધ્ય એવા તેને હું (તેવો) બનાવીશ.
12.348.15
त्रेतायुगे भविष्यामि रामो भृगुकुलोद्वहः ।
क्षत्रं चोत्सादयिष्यामि समृद्धबलवाहनम् ॥ १२.३४८.१५ ॥
ત્રેતાયુગમાં હું ભૃગુકુલને ધારણ કરનાર રામ તરીકે જન્મીશ; સમૃદ્ધ બળ અને વાહનવાળા ક્ષત્રિયોનો હું નાશ કરીશ.
12.348.16
संधौ तु समनुप्राप्ते त्रेतायां द्वापरस्य च ।
रामो दाशरथिर्भूत्वा भविष्यामि जगत्पतिः ॥ १२.३४८.१६ ॥
ત્રેતા અને દ્વાપરના સંધિકાળે આવે ત્યારે હું દશરથનો પુત્ર રામ થઈને જગતનો સ્વામી બનીશ.
12.348.17
त्रितोपघाताद्वैरूप्यमेकतोऽथ द्वितस्तथा ।
प्राप्स्येते वानरत्वं हि प्रजापतिसुतावृषी ॥ १२.३४८.१७ ॥
ત્રણના આઘાતથી એક બાજુએ અને બેના આઘાતથી બીજી બાજુએ વિકૃતિ થશે; પ્રજાપતિના બે પુત્ર ઋષિઓ વાનરપણું પામશે.
12.348.18
तयोर्ये त्वन्वये जाता भविष्यन्ति वनौकसः ।
महाबला महावीर्याः शक्रतुल्यपराक्रमाः। ॥ १२.३४८.१८ ॥
તેમના વંશમાં જન્મનારા વનવાસી, મહાબળવાન, મહાપરાક્રમી અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી થશે.
12.348.19
ते सहाया भविष्यन्ति सुरकार्ये मम द्विज ।
ततो रक्षःपतिं घोरं पुलस्त्यकुलपांसनम्।
हनिष्ये रावणं रौद्रं सगणं लोककण्टकम् ॥ १२.३४८.१९ ॥
હે દ્વિજ, તેઓ દેવકાર્યમાં મારા સહાયક થશે. ત્યારે હું પુલસ્ત્યકુલના કલંક, ભયંકર રાક્ષસરાજ રાવણને, તેના ગણો સહિત, જગતના કાંટા સમાન તેને હણીશ.
12.348.20
विभीषणाय दास्यामि राज्यं तस्य यथाक्रमम् ।
अयोध्यावासिनः सर्वान्नेष्येऽहं लोकमव्ययम् ॥ १२.३४८.२० ॥
વિભીષણને હું તેનું રાજ્ય યથાક્રમે આપીશ. અયોધ્યાના સર્વ નિવાસીઓને હું અવ્યય લોકમાં લઈ જઈશ.
12.348.21
द्वापरस्य कलेश्चैव संधौ पार्यवसानिके ।
प्रादुर्भावः कंसहेतोर्मथुरायां भविष्यति ॥ १२.३४८.२१ ॥
દ્વાપર અને કળિયુગના સંધિના અંતે કંસને કારણે મથુરામાં મારો પ્રાદુર્ભાવ થશે.
12.348.22
तत्राहं दानवान्हत्वा सुबहून्देवकण्टकान् ।
कुशस्थलीं करिष्यासि निवासं द्वारकां पुरीम् ॥ १२.३४८.२२ ॥
ત્યાં હું દેવોના કાંટા સમાન અનેક દાનવોને હણીને કુશસ્થલી, દ્વારકા નામની નગરીને મારું નિવાસ બનાવીશ.
12.348.23
वसानस्तत्र वै पुर्यामदितेर्विप्रियंकरम् ।
हनिष्ये नरकं भौमं मुरं पीठं च दानवम् ॥ १२.३४८.२३ ॥
ત્યાં તે નગરીમાં વસીને અદિતિનું અપ્રિય કરનાર ભૌમ નરક, મુર અને દાનવ પીઠને હું હણીશ.
12.348.24
प्राग्ज्योतिषं पुरं रम्यं नानाधनसमन्वितम् ।
कुशस्थलीं नष्यिष्यामि हत्वा वै दानवोत्तमान् ॥ १२.३४८.२४ ॥
રમણીય, અનેક ધનથી યુક્ત પ્રાગ્જ્યોતિષ નગર અને કુશસ્થલીને પણ શ્રેષ્ઠ દાનવોને હણીને હું નષ્ટ કરીશ.
12.348.25
कृकलास भूतं च नृगं मोचयिष्ये च वै पुनः ॥ १२.३४८.२५ ॥
અને કૃકલાસ બનેલા નૃગને હું ફરી મુક્ત કરીશ.
12.348.26
तत्र पौत्रनिमित्तेन गत्वा वै शोणितं पुरम् ।
वाणस्य च पुरं गत्वा करिष्ये कदनं महत् ॥ १२.३४८.२६ ॥
ત્યાં મારા પૌત્રના કારણે શોણિતપુર જઈને અને બાણના નગરે જઈને હું મહાન સંહાર કરીશ.
12.348.27
शंकरं रमहासेनं बाणप्रियहिते रतम् ।
पराजेष्याम्यथोद्युक्तौ देवौ लोकनमस्कृतौ ॥ १२.३४८.२७ ॥
બાણના પ્રિયના હિતમાં રત, યુદ્ધ માટે તૈયાર, લોકો દ્વારા વંદિત શંકર અને મહાસેન એ બે દેવોને હું પરાજિત કરીશ.
12.348.28
ततः सुतं बलेर्जित्वा बाणं बाहुसहस्त्रिणम् ।
विनाशयिष्यामि ततः सर्वान्सौभनिवासिनः ॥ १२.३४८.२८ ॥
પછી બલિના પુત્ર, હજાર ભુજાઓવાળા બાણને જીતીને, સૌભના સર્વ નિવાસીઓનો હું વિનાશ કરીશ.
12.348.29
यः कालयवनः ख्यातो गर्गतेजोभिसंवृतः ।
भविष्यति वधस्तस्य मत्त एव द्विजोत्तम ॥ १२.३४८.२९ ॥
ગર્ગના તેજથી આવરિત, પ્રખ્યાત જે કાલયવન — હે દ્વિજોત્તમ, તેનો વધ મારા દ્વારા જ થશે.
12.348.30
कंसं केशिं तथाक्रूरमरिष्टं च महासुरम् ।
चाणूरं च महावीर्यं मुष्टिकं च महाबलम् ॥ १२.३४८.३० ॥
કંસ, કેશી, તેમજ અક્રૂર, મહાસુર અરિષ્ટ, મહાપરાક્રમી ચાણૂર અને મહાબલી મુષ્ટિકને (હું મારીશ).
12.348.31
प्रलम्बं धेनुकं चैव अरिष्टं वृषरूपिणम् ।
कालीयं च वशे कृत्वा यमुनाया महाह्रदे ॥ १२.३४८.३१ ॥
પ્રલંબ, ધેનુક, વૃષભરૂપ ધારણ કરનાર અરિષ્ટ અને કાલીય—તેમને વશ કરીને યમુનાના મહાહ્રદમાં.
12.348.32
गोकुलेषु ततः पश्चाद्भवार्थे तु महागिरिम् ।
सप्तरात्रं धरिष्यामि वर्षमाणे तु वासवे ॥ १२.३४८.३२ ॥
પછી ગોકુળોમાં, કલ્યાણ માટે, ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવતો હશે ત્યારે હું મહાન પર્વતને સાત રાત્રિ ધારણ કરીશ.
12.348.33
अपक्रान्ते ततो वर्षे गिरिमूर्ध्निं व्यवस्थितः ।
इन्द्रेण सह संवादं करिष्यामि तदा द्विज।
लघ्वाच्छिद्य धनं सर्वं वासुदेवं च पौण्ड्रकम् ॥ १२.३४८.३३ ॥
વરસાદ બંધ થયા પછી, પર્વતશિખર પર સ્થિત થઈને, હે દ્વિજ, ત્યારે હું ઇન્દ્ર સાથે સંવાદ કરીશ; સર્વ ધનને સહેજે હરીને, વાસુદેવ અને પૌંડ્રકને પણ.
12.348.34
जरासन्धश्च बलवान्सर्वराजविरोधनः ।
भविष्यत्यसुरः स्फीतो भूमिपालो गिरिव्रजे ॥ १२.३४८.३४ ॥
બળવાન જરાસંધ, સર્વ રાજાઓનો વિરોધી, ગિરિવ્રજમાં અસુર થઈને ફૂલેલો ભૂપાલ થશે.
12.348.35
मम बुद्धिपरिस्पन्दाद्वधस्तस्य भविष्यति ।
शिशुपालं वधिष्यामि यज्ञे धर्मसुतस्य वै ॥ १२.३४८.३५ ॥
મારી બુદ્ધિની સ્ફુરણાથી તેનો વધ થશે; ધર્મપુત્રના યજ્ઞમાં હું શિશુપાલનો વધ કરીશ.
12.348.36
दुर्योधनापराधेन युधिष्ठिरगुणेन च ।
समागतेषु बलिषु पृथिव्यां सर्वराजसु ॥ १२.३४८.३६ ॥
દુર્યોધનના અપરાધથી અને યુધિષ્ઠિરના ગુણથી, પૃથ્વીના સર્વ રાજાઓ અને બળવાનો એકત્ર થશે ત્યારે.
12.348.37
वासविः सुसहायो वै मम त्वेको भविष्यति ।
युधिष्ठिरं स्थापयिष्ये स्वराज्ये भ्रातृभिः सह ॥ १२.३४८.३७ ॥
વાસવનો પુત્ર અર્જુન મારો એકલો સારો સહાયક થશે. ભાઈઓ સાથે યુધિષ્ઠિરને તેના સ્વરાજ્યમાં હું સ્થાપીશ.
12.348.38
एवं लोका वदिष्यन्ति नरनारायणावृषी ।
उद्युक्तौ दहतः क्षत्रं लोककार्यार्थमीश्वरौ ॥ १२.३४८.३८ ॥
લોકો એમ કહેશે કે નર અને નારાયણ એ બે ઋષિઓ, બે ઈશ્વરો, લોકકાર્ય માટે તત્પર થઈને ક્ષત્રિયોને બાળતા હતા.
12.348.39
शस्त्रैर्निपतिताः सर्वे नृपा यास्यन्ति वै दिवम् ॥ १२.३४८.३९ ॥
શસ્ત્રોથી પડેલા સર્વ રાજાઓ અવશ્ય સ્વર્ગે જશે.
12.348.40
कृत्वा भारावतरणं वसुधाया यथेप्सितम् ।
सर्वसात्वतमुख्यानां द्वारकायाश्च सत्तम ॥ १२.३४८.४० ॥
પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવાનું કાર્ય ઇચ્છિત રીતે પૂર્ણ કરીને, સર્વ સાત્વત મુખ્યો અને દ્વારકા માટે — હે સત્તમ!
12.348.41
करिष्ये प्रलयं घोरमात्मज्ञानाभिसंश्रयः ।
द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयाम्यहम् ॥ १२.३४८.४१ ॥
આત્મજ્ઞાનનો આશ્રય લઈને હું ભયંકર પ્રલય કરીશ. દ્વારકાને પોતાનામાં સમાવીને હું તેને સમુદ્રમાં મોકલીશ.
12.348.42
ततः कलियुगस्यादौ द्विजराजतरुं श्रितः ।
भीषया मागधेनैव धर्मराजगृहे वसन् ॥ १२.३४८.४२ ॥
પછી કળિયુગના આરંભે, દ્વિજરાજ વૃક્ષનો આશ્રય લઈને, ભયથી, માગધ દ્વારા જ, ધર્મરાજના ઘરે રહીને —
12.348.43
काषायवस्रसंवीतो मुण्डितः शुक्लदन्तवान् ।
शुद्धोदनसुतो बुद्धो मोहयिष्यामि मानवान् ॥ १२.३४८.४३ ॥
કેસરી વસ્ત્રે લપેટાયેલો, મુંડિત મસ્તક અને શ્વેત દાંતવાળો, શુદ્ધોદનનો પુત્ર બુદ્ધ થઈને હું મનુષ્યોને મોહિત કરીશ.
12.348.44
शूद्राः सुद्धेषु भुज्यन्ते मयि बुद्धत्वमागते ।
भविष्यन्ति नराः सर्वे बुद्धाः काषायसंवृताः ॥ १२.३४८.४४ ॥
હું બુદ્ધત્વ પામું ત્યારે શૂદ્રો શુદ્ધો સાથે ભોજન કરશે; સર્વ મનુષ્યો કેસરી વસ્ત્રે લપેટાયેલા બુદ્ધ થશે.
12.348.45
अनध्याया भविष्यन्ति विप्रा यागविवर्जिताः ।
अग्निहोत्राणि सीदन्ति गुरुपूजा च नश्यति ॥ १२.३४८.४५ ॥
બ્રાહ્મણો યજ્ઞ છોડી દેશે, વેદાધ્યયન બંધ થશે; અગ્નિહોત્ર ક્ષીણ થશે, ગુરુપૂજા નાશ પામશે.
12.348.46
न शृण्वन्ति पितुः पुत्रा न स्नुषा नैव भ्रातरः ।
न पौत्रा न कलत्रा वा वर्तन्तेऽप्यधमोत्तमाः ॥ १२.३४८.४६ ॥
પુત્રો પિતાનું સાંભળશે નહીં, પુત્રવધૂઓ અને ભાઈઓ પણ સાંભળશે નહીં; પૌત્રો અને પત્નીઓ પણ સાંભળશે નહીં — અધમ અને ઉત્તમ સૌ એવું જ આચરણ કરશે.
12.348.47
एवंभूतं जगत्सर्वं श्रुतिस्मृतिविवर्जितम् ।
भविष्यति कलौ पूर्णे ह्यशुद्धो धर्मसंकरः ॥ १२.३४८.४७ ॥
કળિયુગ પૂર્ણ થશે ત્યારે આખું જગત આવું જ થશે — શ્રુતિ-સ્મૃતિ વિનાનું; અશુદ્ધ ધર્મસંકર ચોક્કસ થશે.
12.348.48
तेषां सकाशाद्धर्मज्ञा देवब्रह्मविदो नराः ।
भविष्यन्ति ह्यशुद्धाश्च न्यायच्छलविभाषिणः ॥ १२.३४८.४८ ॥
તેમનામાંથી ધર્મજ્ઞ, દેવ-બ્રહ્મજ્ઞ મનુષ્યો થશે — પણ તેઓ અશુદ્ધ હશે અને ન્યાયના છળથી બોલશે.
12.348.49
ये नष्टधर्मश्रोतारस्ते समाः पापनिश्चये ।
तस्मादेता न संभाष्या न स्पृश्या च हितार्थिभिः।
उपवासत्रयं कुर्यात्तत्संसर्गविशुद्धये ॥ १२.३४८.४९ ॥
ધર્મ ગુમાવેલા શ્રોતાઓ પાપનિશ્ચયમાં સમાન છે. તેથી હિત ઇચ્છનારાઓએ તેમની સાથે વાત ન કરવી, તેમને સ્પર્શ ન કરવો. તેમના સંસર્ગની શુદ્ધિ માટે ત્રણ દિવસનો ઉપવાસ કરવો.
12.348.50
ततः कलियुगस्यान्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः ।
कल्किर्विष्णुयशः पुत्रो याज्ञवल्क्यः पुरोहितः ॥ १२.३४८.५० ॥
ત્યારે કલિયુગના અંતે હરિ જેવો પીળા-ભૂરા વર્ણનો બ્રાહ્મણ કલ્કિ, વિષ્ણુયશનો પુત્ર, યાજ્ઞવલ્ક્ય નામે પુરોહિત થશે.
12.348.51
तस्मिन्नाशे वनग्रामे तिष्ठेत्सोन्नासिमो हयः ।
सहया ब्राह्मणाः सर्वे तैरहं सहितः पुनः।
म्लेच्छानुत्सादयिष्यामि पाषण्डांश्चैव सर्वशः ॥ १२.३४८.५१ ॥
તે વિનાશમાં વનગ્રામમાં ઊંચા નાકવાળો ઘોડો રહેશે; ઘોડાઓ સહિત બધા બ્રાહ્મણો હશે. તેમની સાથે હું ફરીથી મ્લેચ્છો અને પાખંડીઓનો સર્વથા નાશ કરીશ.
12.348.52
पाषण्डश्च कलौ तत्र माययैव विनश्यते ।
पाषण्डकांश्चैव हत्वा तत्रान्तं प्रलये ह्यहम् ॥ १२.३४८.५२ ॥
કલિયુગમાં પાખંડ પણ ત્યાં માયાથી જ નાશ પામશે. પાખંડીઓને હણીને, પ્રલયમાં ત્યાં તેમનો અંત હું જ કરીશ.
12.348.53
ततः पश्चाद्भविष्यामि यज्ञेषु निरतः सदा ।
राज्यं प्रशासति पुनः कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरे ॥ १२.३४८.५३ ॥
પછી હું સદા યજ્ઞોમાં નિરત રહીશ. ફરીથી કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર રાજ્ય શાસન કરતા હશે ત્યારે.
12.348.54
कर्माण्यपरिमेयानि चतुर्मूर्तिधरो ह्यहम् ।
कृत्वा लोकान्गमिष्यामि स्वानहं ब्रह्मसत्कृतान् ॥ १२.३४८.५४ ॥
ચાર મૂર્તિઓ ધારણ કરનાર હું અપરિમિત કર્મો કરીને બ્રહ્માએ સત્કારેલા મારા પોતાના લોકોમાં જઈશ.
12.348.55
हंसः कूर्मश्च मत्स्यश्च प्रादुर्भावा द्विजोत्तम ।
वराहो नरसिंहश्च वामनो राम एव च।
रामो दाशरथिश्चैव सात्वतः कल्किरेव च ॥ १२.३४८.५५ ॥
હંસ, કૂર્મ અને મત્સ્ય, હે દ્વિજોત્તમ, વરાહ અને નરસિંહ, વામન, રામ અને દશરથપુત્ર રામ, સાત્વત અને કલ્કિ — આ મારા અવતારો છે.
12.348.56
यदा वेदश्रुतिर्नष्टा मया प्रत्याहृता पुनः ।
सर्वदाः सश्रुतीकाश्च कृताः पूर्वं कृते युगे ॥ १२.३४८.५६ ॥
વેદની શ્રુતિ નષ્ટ થઈ ત્યારે મેં તેને ફરી પાછી લાવી; પહેલાં કૃતયુગમાં તેને સૌને આપનારી અને શ્રુતિયુક્ત બનાવી.
12.348.57
अतिक्रान्ताः पुराणेषु श्रुतास्ते यदि वा क्वचित् ।
अतिक्रान्ताश्च बहवः प्रादुर्भावा ममोत्तमाः ॥ १२.३४८.५७ ॥
પુરાણોમાં ક્યાંક તેં સાંભળ્યું હશે; મારા એવા ઉત્તમ અવતારો ઘણા પસાર થઈ ગયા છે.
12.348.58
लोककार्याणि कृत्वा च पुनः स्वां प्रकृतिं गताः ।
न ह्येतद्ब्रह्मणा प्राप्तमीदृशं मम दर्शनम् ॥ १२.३४८.५८ ॥
લોકકાર્યો કરીને તેઓ ફરી પોતાના સ્વભાવમાં ગયા; બ્રહ્માએ પણ મારું આવું દર્શન મેળવ્યું નથી.
12.348.59
यत्त्वया प्राप्तमद्येह एकान्तगतबुद्धिना ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं ब्रह्मन्भक्तिमतो मया।
पुराणं च भविष्यं च सरहस्यं च सत्तम ॥ १२.३४८.५९ ॥
આજે અહીં એકાગ્રચિત્તે તેં જે મેળવ્યું, હે બ્રહ્મન્, ભક્તિમાન એવા તને મેં આ સર્વ કહ્યું છે — પુરાણ અને ભવિષ્ય રહસ્યો સહિત, હે સત્તમ.
12.348.60
एवं स भगवान्देवो विश्वमूर्तिधरोऽव्ययः ।
एतावदुक्त्वा वचनं तत्रैवान्तर्दधे पुनः ॥ १२.३४८.६० ॥
આ રીતે તે ભગવાન દેવ, વિશ્વરૂપ ધારણ કરનાર અવ્યય, આટલાં વચન કહીને ત્યાં જ ફરી અંતર્ધાન થયા.
12.348.61
नारदोऽपि महातेजाः प्राप्यानुग्रहमीप्सितम् ।
नरनारायणौ द्रष्टुं बदर्याश्रममाद्रवत् ॥ १२.३४८.६१ ॥
મહાતેજસ્વી નારદે પણ ઇચ્છિત અનુગ્રહ પામીને નર-નારાયણનાં દર્શન માટે બદરી આશ્રમ તરફ ઝડપથી પ્રયાણ કર્યું.
12.348.62
इदं महोपनिषदं चतुर्वेदसमन्वितम् ।
सांख्ययोगकृतं तेन पञ्चरात्रानुशब्दितम् ॥ १२.३४८.६२ ॥
આ મહોપનિષદ ચાર વેદો સાથે જોડાયેલું છે, સાંખ્ય અને યોગથી રચાયેલું છે અને તેમણે તેને પંચરાત્ર નામે ઘોષિત કર્યું છે.
12.348.63
नारायंणमुखोदीतं नारदोऽश्रावयत्पुनः ।
ब्रह्मणः सदने तात यथादृष्टं यथाश्रुतम् ॥ १२.३४८.६३ ॥
નારાયણના મુખેથી નીકળેલું નારદે ફરી સંભળાવ્યું; હે તાત, બ્રહ્માના ધામમાં જેવું જોયું અને જેવું સાંભળ્યું હતું તેવું.
12.348.64
एतदाश्चर्यभूतं हि माहात्म्यं तस्य धीमतः ।
किं वै ब्रह्मा न जानीते यतः शुश्राव नारदात् ॥ १२.३४८.६४ ॥
તે બુદ્ધિમાનનું આ માહાત્મ્ય ખરેખર અદ્ભુત છે. નારદ પાસેથી સાંભળ્યા છતાં બ્રહ્મા કેમ જાણતા નથી?
12.348.65
पितामहोऽपि भगवांस्तस्माद्देवादनन्तरः ।
कथं स न विजानीयात्प्रभावममितौजसः ॥ १२.३४८.६५ ॥
પિતામહ ભગવાન બ્રહ્મા પણ એ દેવ પછીના જ છે; અમિત તેજસ્વીનો પ્રભાવ તેઓ કેવી રીતે ન જાણે?
12.348.66
महाकल्पसहस्राणि महाकल्पशतानि च ।
समतीतानि राजेन्द्र सर्गाश्च प्रलयाश्च ह ॥ १२.३४८.६६ ॥
હે રાજેન્દ્ર, હજારો મહાકલ્પ અને સેંકડો મહાકલ્પ વીતી ગયા, અને સર્ગ તથા પ્રલય પણ વીતી ગયા.
12.348.67
सर्गस्यादौ स्मृतो ब्रह्मा प्रजासर्गकरः प्रभुः ।
जानाति देवप्रवरं भूयश्चातोधिकं नृप।
परमात्मानमीशानमात्मनः प्रभवं तथा ॥ १२.३४८.६७ ॥
સૃષ્ટિના આરંભે પ્રજાસર્ગ કરનાર પ્રભુ બ્રહ્મા સ્મરાય છે. હે નૃપ, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ તે આ જાણે છે અને તેથી પણ વધુ; પરમાત્મા, ઈશાન અને પોતાના ઉદ્ભવને પણ તે જાણે છે.
12.348.68
ये त्वन्ये ब्रह्मसदने सिद्धसङ्घाः समागताः ।
तेभ्यस्तच्छ्रावयामास पुराणं वेदसंमितम् ॥ १२.३४८.६८ ॥
બ્રહ્માના ધામમાં ભેગા થયેલા અન્ય સિદ્ધસમૂહોને તેણે વેદ સમાન તે પુરાણ સંભળાવ્યું.
12.348.69
अष्टाविंशत्सहस्राणि ऋषीणां भावितात्मनाम् ।
आत्मानुगामिनां ब्रह्मा श्रावयामास तत्वतः।
एवं पुरा प्राप्तमिदं भानुना मुनिभाषितम् ॥ १२.३४८.६९ ॥
શુદ્ધ આત્માવાળા, આત્માને અનુસરનારા અઠ્ઠાવીસ હજાર ઋષિઓને બ્રહ્માએ તત્ત્વતઃ આ સંભળાવ્યું. આ રીતે પૂર્વે મુનિ-ભાષિત આ જ્ઞાન સૂર્યને પ્રાપ્ત થયું.
12.348.70
वर्षषष्टिसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ।
सूर्यस्य तपतो लोकान्निर्मिता ये पुरःसराः।
तेषामकथयत्सूर्यः सर्वेषां भावितात्मनाम् ॥ १२.३४८.७० ॥
સાઠ હજાર વર્ષ અને છસો વર્ષ સુધી, તપતા સૂર્યે સર્જેલા પ્રધાન લોકો વિશે, તે શુદ્ધાત્મા સર્વેને સૂર્યે કહ્યું.
12.348.71
सूर्यानुगामिभिस्तात ऋषिभिस्तैर्महात्मभिः ।
मेरौ समागता देवाः श्राविताश्चेदनुत्तमम् ॥ १२.३४८.७१ ॥
હે તાત, સૂર્યને અનુસરનારા તે મહાત્મા ઋષિઓ દ્વારા મેરુ પર ભેગા થયેલા દેવોને ઉત્તમ સંભળાવાયું હોય તો…
12.348.72
देवानां तु सकाशाद्वै ततः श्रुत्वाऽसितो द्विजः ।
श्रावयामास राजेन्द्र पितॄन्वै मुनिसत्तमः ॥ १२.३४८.७२ ॥
દેવો પાસેથી સાંભળીને પછી અસિત નામના દ્વિજે, હે રાજેન્દ્ર, શ્રેષ્ઠ મુનિ તરીકે પિતૃઓને પણ તે સંભળાવ્યું.
12.348.73
मम चापि पिता तात कथयामास शंतनुः ।
ततो मयापि श्रुत्वा च कीर्तितं तव भारत ॥ १२.३४८.७३ ॥
હે તાત, મારા પિતા શંતનુએ પણ મને આ કહ્યું હતું. પછી મેં પણ સાંભળીને, હે ભારત, તને તે કહ્યું.
12.348.74
सुरैर्वा मुनिभिर्वापि पुराणं यैरिदं श्रुतम् ।
सर्वे ते परमात्मानं पूजयन्ते समन्ततः ॥ १२.३४८.७४ ॥
આ પુરાણ જેમણે સાંભળ્યું છે તે દેવો કે મુનિઓ — તેઓ સર્વ ચારે બાજુ પરમાત્માની જ પૂજા કરે છે.
12.348.75
इदमाख्यानमार्षेयं पारम्पर्यागतं नृप ।
नावासुदेवभक्ताय त्वया देयं कथंचन ॥ १२.३४८.७५ ॥
હે નૃપ, આ આખ્યાન ઋષિઓ પાસેથી પરંપરાથી આવેલું છે. વાસુદેવના ભક્ત ન હોય તેને તારે કોઈ પણ રીતે આ આપવું ન જોઈએ.
12.348.76
आख्यानमुत्तमं चेदं श्रावयेद्यः सदा नृप ।
तदैव मनुजो भक्तः शुचिर्भूत्वा समाहितः।
प्राप्नुयादचिराद्राजन्विष्णुलोकं च शाश्वतम् ॥ १२.३४८.७६ ॥
હે નૃપ, આ ઉત્તમ આખ્યાન જે સદા સંભળાવે છે, તે ભક્ત મનુષ્ય પવિત્ર અને એકાગ્ર થઈને, હે રાજન, શીઘ્ર શાશ્વત વિષ્ણુલોક પામે છે.
12.348.77
मत्तोन्यानि च ते राजन्नुपाख्यानशतानि वै ।
यानि श्रुतानि सर्वाणि तेषां सारोयमुद्धृतः ॥ १२.३४८.७७ ॥
હે રાજન, મારી પાસેથી તારી પાસે બીજી સેંકડો ઉપાખ્યાન છે, જે મેં સાંભળ્યા છે. તે સર્વનો સાર અહીં કાઢવામાં આવ્યો છે.
12.348.78
सुरासुरैर्यथा राजन्निर्मथ्यामृतमुद्धृतम् ।
एवमेतत्पुरा विप्रैः कथामृतमिहोद्धृतम् ॥ १२.३४८.७८ ॥
હે રાજન, દેવો અને અસુરોએ મંથન કરીને જેમ અમૃત કાઢ્યું હતું, તેમ પૂર્વે વિપ્રોએ અહીં કથામૃત કાઢ્યું છે.
12.348.79
यश्चेदं पठते नित्यं यश्चेदं शृणुयान्नरः ।
एकान्तभावोपगत एकान्ते सुसमाहितः ॥ १२.३४८.७९ ॥
જે મનુષ્ય આને નિત્ય વાંચે છે અને જે આને સાંભળે છે, તે એકાગ્ર ભાવથી અને એકાંતમાં સુસમાહિત થઈને (રહે).
12.348.80
प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं भूत्वा चन्द्रप्रभो नरः ।
स सहस्रार्चिपं देवं प्रविशेन्नात्र संशयः ॥ १२.३४८.८० ॥
શ્વેત મહાદ્વીપે પહોંચીને, ચંદ્ર સમાન પ્રભાવાળો બનેલો મનુષ્ય તે સહસ્રાર્ચિ દેવમાં પ્રવેશ કરે છે; એમાં સંશય નથી.
12.348.81
मुच्येदार्तस्तथा रोगाच्छ्रुत्वेमामादितः कथाम् ।
जिज्ञासुर्लभते कामान्भक्तो भक्तगतिं व्रजेत् ॥ १२.३४८.८१ ॥
પીડિત મનુષ્ય આ કથા આદિથી સાંભળીને રોગથી મુક્ત થાય છે; જિજ્ઞાસુ ઇચ્છાઓ પામે છે, અને ભક્ત ભક્તોની ગતિ પામે છે.
12.348.82
त्वयापि सततं राजत्रभ्यर्च्यः पुरुषोत्तमः ।
स हि माता पिता चैव कृत्स्नस्य जगतो गुरुः ॥ १२.३४८.८२ ॥
હે રાજન, તમારે પણ સતત તે પુરુષોત્તમની પૂજા કરવી જોઈએ; તે જ માતા, પિતા અને સમગ્ર જગતના ગુરુ છે.
12.348.83
ब्रह्मण्यदेवो भगवान्प्रीयतां ते सनातनः ।
युधिष्ठिर महाबाहो महाबुद्धिर्जनार्दनः ॥ १२.३४८.८३ ॥
બ્રાહ્મણપ્રિય સનાતન ભગવાન તમારા પર પ્રસન્ન થાઓ. હે યુધિષ્ઠિર, મહાબાહુ, મહાબુદ્ધિમાન જનાર્દન (પ્રસન્ન થાઓ).
12.348.84
श्रुत्वैतदाख्यानवरं धर्मराड्जनमेजय ।
भ्रातरश्चास्य ते सर्वे नारायणपराभवन् ॥ १२.३४८.८४ ॥
હે જનમેજય, ધર્મરાજ અને તેમના બધા ભાઈઓ આ શ્રેષ્ઠ આખ્યાન સાંભળીને નારાયણપરાયણ થયા.
12.348.85
जितं भगवता तेन पुरुषेणेति भारत ।
नित्यं जप्यपरा भूत्वा सारस्वतमुदीरयन् ॥ १२.३४८.८५ ॥
હે ભારત, 'તે ભગવાન પુરુષે જીતી લીધું' એમ કહીને તેઓ નિત્ય જપમાં તત્પર રહી સારસ્વત મંત્ર ઉચ્ચારતા.
12.348.86
यो ह्यस्माकं गुरुः श्रेष्ठः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ।
जगौ परमकं जप्यं नारायणमुदीरयन् ॥ १२.३४८.८६ ॥
અમારા શ્રેષ્ઠ ગુરુ કૃષ્ણદ્વૈપાયન મુનિએ નારાયણનું ઉચ્ચારણ કરતાં પરમ જપ ગાયો.
12.348.87
गत्वान्तरिक्षात्सततं क्षीरोदममृताशयम् ।
पूजयित्वा च देवेशं पुनरायात्स्वगाश्रमम् ॥ १२.३४८.८७ ॥
આકાશમાર્ગે સતત અમૃતના આશ્રય ક્ષીરસાગરે જઈ, દેવેશની પૂજા કરીને તેઓ ફરી પોતાના આશ્રમે પાછા આવ્યા.
12.348.88
एतत्ते सर्वमाख्यातं नारदोक्तं मयेरितम् ।
पारम्पर्यागतं ह्येतत्पित्रा मे कथितं पुरा ॥ १२.३४८.८८ ॥
નારદે કહેલું આ બધું મેં તમને કહ્યું. આ પરંપરાથી આવેલું છે; પૂર્વે મારા પિતાએ મને આ કહ્યું હતું.
12.348.89
एतत्ते सर्वमाख्यातं वैशंपायनकीर्तितम् ।
जनमेजयेन तच्छ्रुत्वा कृतं सम्यग्यथाविधि ॥ १२.३४८.८९ ॥
વૈશંપાયને ગાયેલું આ બધું તમને કહેવાયું. જનમેજયે તે સાંભળીને વિધિપૂર્વક યથાયોગ્ય કર્યું.
12.348.90
यूयं हि तप्ततपसः सर्वे च चरितव्रताः ।
शौनकस्य महासत्रं प्राप्ताः सर्वे द्विजोत्तमाः। ॥ १२.३४८.९० ॥
તમે સૌએ કઠોર તપ કર્યું છે અને વ્રતોનું પાલન કર્યું છે. શૌનકના મહાસત્રમાં આવી પહોંચેલા હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, તમે સૌ ત્યાં પહોંચ્યા છો.
12.348.91
यजध्वं सुहुतैर्यज्ञैः शाश्वतं परमेश्वरम् ।
पारम्पर्यागतं ह्येतत्पित्रा मे कथितं पुरा ॥ १२.३४८.९१ ॥
સુહુત યજ્ઞો દ્વારા શાશ્વત પરમેશ્વરની આરાધના કરો. આ પરંપરાથી આવેલી વાત છે, જે પૂર્વે મારા પિતાએ મને કહી હતી.