マハーバーラタ · 章 12.349
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.349.1
कथं स भगवान्देवो यज्ञेष्वग्रहरः प्रभुः ।
यज्ञधारी च सततं वेदवेदाङ्गवित्तथा ॥ १२.३४९.१ ॥
供犠において最初に供物を受ける、その尊い神、主、供犠を担う者、常にヴェーダとその支分を知る者は、どのようなお方か。
12.349.2
निवृत्तं चास्थितो धर्मं क्षेमी भागवतः प्रभुः ।
निवृत्तिधर्मान्विदधे स एव भगवान्प्रभुः ॥ १२.३४९.२ ॥
出離の道に立ち、安寧をもたらすバーガヴァタの主。その尊い主こそが出離の義務を定めたのである。
12.349.3
कथं प्रवृत्तिधर्मेषु भागार्हा देवताः कृताः ।
कथं निवृत्तिधर्माश्च कृता व्यावृत्तबुद्धयः ॥ १२.३४९.३ ॥
活動の義務において、神々はどのように供分にふさわしいものとされたのか。また心が背を向けた者たちは、どのように出離の義務を持つものとされたのか。
12.349.4
एतं नः संशयं सौते छिन्धि गुह्यं सनातनम् ।
त्वया नारायणकथाः श्रुता वै धर्मसंहिताः ॥ १२.३४९.४ ॥
スータよ、我らのこの秘密にして永遠の疑問を断ち切りたまえ。あなたはナーラーヤナの物語と法の集成を聞いてきたのだから。
12.349.5
सौतिरुवाच ।
जनमेजयेन यत्पृष्टः शिष्यो व्यासस्य धीमतः।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि पौराणं शौनकोत्तम ॥ १२.३४९.५ ॥
賢者ヴィヤーサの弟子に、ジャナメージャヤが尋ねたそのことを、古のことわりを、あなたに語りましょう、シャウナカの中の最上の人よ。
12.349.6
श्रुत्वा माहात्म्यमेतस्य देहिनां परमात्मनः ।
जनमेजयो महाप्राज्ञो वैशंपायनमब्रवीत् ॥ १२.३४९.६ ॥
肉体を持つ者たちの至高の我のこの偉大さを聞き、大いなる智慧のジャナメージャヤはヴァイシャンパーヤナに語った。
12.349.7
इमे सब्रह्यका लोकाः ससुरासुरमानवाः ।
क्रियास्वभ्युदयोक्तासु सक्ता दृश्यन्ति सर्वशः ॥ १२.३४९.७ ॥
梵天を含むこれらの世界、神々、阿修羅、人間は、繁栄をもたらすと説かれた儀礼に執着しているのがどこにでも見られる。
12.349.8
मोक्षश्चोक्तस्त्वया ब्रह्मन्निर्वाणं परमं सुखम् ।
ये तु मुक्ता भवन्तीह पुण्यपापविवर्जिताः।
ते सहस्रार्चिषं देवं प्रविशन्तीह शुश्रुम् ॥ १२.३४९.८ ॥
バラモンよ、あなたは解脱と、至上の安楽である涅槃を説かれた。ここで善悪を離れて解脱した者は、千光の神に入ると我々は聞いている。
12.349.9
अयं हि दुरनुष्ठेयो मोक्षधर्मः सनातनः ।
यं हित्वा देवताः सर्वा हव्यकव्यभुजोऽभवन् ॥ १२.३४९.९ ॥
この永遠の解脱の法は実践し難い。それを捨てたため、すべての神々は供物と祭祀の食べ物を享受する者となった。
12.349.10
किंच ब्रह्मा च रुद्रश्च बलभित्प्रभुः ।
सूर्यस्ताराधिपो वायुरग्निर्वरुण एव च ॥ १२.३४९.१० ॥
さらに、ブラフマー、ルドラ、ヴリトラを討つ主インドラ、太陽、星々の主（月）、風、火、そしてヴァルナもまた同様である。
12.349.11
आकाशं जगती चैव ये च शेषा दिवौकसः ।
प्रलयं न विजानन्ति आत्मनः परिनिर्मितम् ॥ १२.३४९.११ ॥
空も大地も、残りの天界の住人も、自己が完全に造り出した破壊を知らない。
12.349.12
ततस्तेनास्थिता मार्गं ध्रुवमक्षरमव्ययम् ।
स्मृत्वा कालपरीमाणं प्रवृत्तिं ये समास्थिताः।
दोषः कालपरीमाणो महानेष क्रियावताम् ॥ १२.३४९.१२ ॥
彼によって定められた、確固として不滅で不変の道に依拠し、時間の尺度を想起して活動に身を置く者たち——この時間の尺度こそ、儀礼を行う者にとって大きな欠点である。
12.349.13
एतन्मे संशयं विप्र हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
छिन्धीतिहासकथनात्परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३४९.१३ ॥
バラモンよ、心に棘のように刺さったこの疑いを断ち切ってください。私の好奇心は叙事詩の物語を超えています。
12.349.14
कथं भागहराः प्रोक्ता देवताः क्रतुषु द्विज ।
किमर्थं चाध्वरे ब्रह्मन्निज्यन्ते त्रिदिवौकसः ॥ १२.३४९.१४ ॥
二度生まれの者よ、供犠において神々はどのように分け前を受ける者と言われるのか。バラモンよ、供犠で天界の住人はなぜ崇拝されるのか。
12.349.15
ये च भागं प्रगृह्णन्ति यज्ञेषु द्विजसत्तम ।
ते यजन्तो महायज्ञैः कस्य भागं ददन्ति वै ॥ १२.३४९.१५ ॥
再生者の中の最良の者よ、供犠において分け前を受ける者たちは、大祭を行う時、誰の分け前を与えるのか。
12.349.16
अहो गूढतमः प्रश्नस्त्वया पृष्टो जनेश्वर ।
नातप्ततपसा ह्येष नावेदविदुषा तथा।
नापुराणविदा चैव शक्यो व्याहर्तुमञ्जसा ॥ १२.३४९.१६ ॥
ああ、人の主よ、あなたの問いはなんと深遠なことか！苦行をしない者、ヴェーダに通じない学者、プラーナを知らない者には、容易に語ることはできない。
12.349.17
हन्त ते कथयिष्यामि यन्मे पृष्टः पुरा गुरुः ।
कृष्णद्वैपायनो व्यासो वेदव्यासो महानृषिः ॥ १२.३४९.१७ ॥
よろしい、私がかつて師に尋ねたことを話そう。師はクリシュナ・ドヴァイパーヤナ、ヴィヤーサ、ヴェーダヴィヤーサという偉大な聖仙である。
12.349.18
सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै पञ्चमश्च शुकः स्मृतः ॥ १२.३४९.१८ ॥
スマントゥ、ジャイミニ、誓いに堅固なパイラ。私は四番目の弟子であり、五番目はシュカとして記憶されている。
12.349.19
एतान्समागतान्सर्वान्पञ्च शिष्यान्दमान्वितान् ।
शौचाचारसमायुक्ताञ्जितक्रोधाञ्जितेन्द्रियान् ॥ १२.३४९.१९ ॥
ここに集まった、克己を具え、清浄な行いに与り、怒りと感覚を制した五人の弟子たち全員に。
12.349.20
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
मेरौ गिरिवरे रम्ये सिद्धचारणसेविते ॥ १२.३४९.२० ॥
シッダとチャーラナに親しまれる、美しい山々の中の最勝なるメール山で、彼はマハーバーラタを第五とするヴェーダを教えた。
12.349.21
तेषामभ्यस्यतां वेदान्कदाचित्संशयोऽभवत् ।
एष वै यस्त्वया पृष्टस्तेन तेषां प्रकीर्तितः ॥ १२.३४९.२१ ॥
彼らがヴェーダを学んでいたとき、ある時疑いが生じた。お前が尋ねたことは、まさに彼らによって説かれたのである。
12.349.22
ततः श्रुतो मया चापि तवाख्येयोऽद्य भारत ॥ १२.३४९.२२ ॥
その時私もこれを聞いた。バーラタよ、今日これをお前に語るのがふさわしい。
12.349.23
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा सर्वाज्ञानतमोनुदः ।
पराशरसुतः श्रीमान्व्यासो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.३४९.२३ ॥
弟子たちの言葉を聞いて、あらゆる無知の闇を払うパラーシャラの子、輝かしいヴィヤーサは、そこで言った。
12.349.24
मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
भूतं भव्यं भविष्यं च जानीयामिति सत्तमाः ॥ १२.३४९.२४ ॥
過去・現在・未来を知るために、私は非常に大きく極めて厳しい苦行を行ってきた。善き人々の中で最も優れた人々よ。
12.349.25
तस्य मे तप्ततपसो निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
नारायणप्रसादेन क्षीरोदस्यानुकूलतः ॥ १२.३४९.२५ ॥
激しい苦行を行い感覚を制御した私に、ナーラーヤナの恩寵と乳海の好意によって。
12.349.26
त्रैकालिकमिदं ज्ञानं प्रादुर्भूतं यथेप्सितम् ।
तच्छृणुध्वं यथान्यायं वक्ष्ये संशयमुत्तमम् ॥ १२.३४९.२६ ॥
三時の知はこの通り望み通りに現れた。ならば道理に従って聞け。私はこの至高の疑問を語ろう。
12.349.27
यथा वृत्तं हि कल्पादौ दृष्टं मे ज्ञानचक्षुषा ।
परमात्मेति यं प्राहुः साङ्ख्ययोगविदो जनाः ॥ १२.३४९.२७ ॥
劫の始めに起きたことを、私は智慧の眼で見た。サーンキヤとヨーガに通じた人々が至高我と呼ぶ者を。
12.349.28
महापुरुषसंज्ञां स लभते स्वेन कर्मणा ।
तस्मात्प्रसूतमव्यक्तं प्रधानं तं विदुर्बुधाः ॥ १२.३४९.२८ ॥
彼は自らの行為によって「大人（マハープルシャ）」の名を得る。ゆえに賢者たちは生じた未顕現を根本原質プラダーナと知る。
12.349.29
अव्यक्ताद्व्यक्तमुत्पन्नं लोकसृष्ट्यर्थमीश्वरात् ।
अनिरुद्धो हि लोकेषु महानात्मेति कथ्यते ॥ १२.३४९.२९ ॥
諸世界の創造のため、主宰者から未顕現より顕現が生じた。諸世界においてアニルッダこそ「偉大な自我」と呼ばれる。
12.349.30
योसौ व्यक्तत्वमापन्नो निर्ममे च पितामहम् ।
योऽहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.३४९.३० ॥
顕現に達して祖父ブラフマーを造り出したその者は、アハンカーラ（自我原理）と説かれ、全き光に満ちている。
12.349.31
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
अहंकारप्रसूतानि महाभूतानि पञ्चधा ॥ १२.३४९.३१ ॥
地、風、空、水、そして第五の光——我慢（アハンカーラ）から生じた五種の大元素。
12.349.32
महाभूतानि सृष्ट्वैव तान्गुणान्निर्ममे पुनः ।
भूतेभ्यश्चैव निष्पन्ना मूर्तिमन्तश्च ताञ्शृणु ॥ १२.३४९.३२ ॥
大元素を創造した後、彼は再びそれらの性質を作り出した。元素そのものから形あるものが生じた——それを聞け。
12.349.33
मरीचिरङ्गिराश्चात्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
वसिष्ठश्च महात्मा वै मनुः स्वायंभुवस्तथा।
ज्ञेयाः प्रकृतयोऽष्टौ ता यासु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३४९.३३ ॥
マリーチ、アンギラス、アトリ、プラスティヤ、プラハ、クラトゥ、偉大な魂のヴァシシュタ、そしてスヴァーヤンブヴァ・マヌ——この八者を、諸世界が依って立つ根本の原理（プラクリティ）と知るべきである。
12.349.34
वेदान्वेदाङ्गसंयुक्तान्यज्ञयज्ञाङ्गसंयुतान् ।
निर्ममे लोकसिद्ध्यर्थं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १२.३४९.३४ ॥
諸世界の成就のために、世界の祖父ブラフマーは、ヴェーダの補助学を伴うヴェーダと、その部分を伴う祭祀を創造した。
12.349.35
अष्टाभ्यः प्रकृतिभ्यश्च जातं विश्वमिदं जगत् ॥ १२.३४९.३५ ॥
この八つの根本原理から、この全宇宙が生じた。
12.349.36
रुद्रो रोषात्मको जातो दशान्यान्सोसृजस्त्वयम् ।
एकादशैते रुद्रास्तु विकाराः पुरुषाः स्मृताः ॥ १२.३४९.३६ ॥
怒りを本性とするルドラが生まれた。彼はさらに十の存在を生み出した。この十一のルドラは、変異の姿をとる存在として伝えられる。
12.349.37
ते रुद्राः प्रकृरतिश्चैव सर्वे चैव सुरर्षयः ।
उत्पन्ना लोकसिद्ध्यर्थं ब्रह्माणं समुपस्थिताः ॥ १२.३४९.३७ ॥
ルドラたち、プラクリティ、そしてすべての神聖な仙人たちは、世界の成就のために生まれ、ブラフマーの前に進み出た。
12.349.38
वयं सृष्टा हि भगवंस्त्वया च प्रभविष्णुना ।
येन यस्मिन्नधीकारे वर्तितव्यं पितामह ॥ १२.३४९.३८ ॥
尊き方よ、私たちは力ある創造主であるあなたによって造られました。祖父よ、どの職務において、どのように振る舞うべきでしょうか。
12.349.39
योसौ त्वयाऽभिनिर्दिष्टो ह्यधिकारोऽर्थचिन्तकः ।
परिपाल्यः कथं तेन साहंकारेण कर्तृणा ॥ १२.३४९.३९ ॥
あなたが定めた、事柄を司るその職務を、慢心に満ちた行為者はどのように守ればよいのでしょうか。
12.349.40
प्रदिशस्व बलं तस्य योऽधिकारार्थचिन्तकः ।
एवमुक्तो महादेवो देवांस्तानिदमब्रवीत् ॥ १२.३४९.४० ॥
その職務とその事柄を司る者に力を授けてください。そう頼まれて、マハーデーヴァはそれらの神々にこう言った。
12.349.41
ब्रह्मोवाच ।
साध्वहं ज्ञापितो देवा युष्माभिर्भद्रमस्तु वः।
ममाप्येषा समुत्पन्ना चिन्ता या भवतामिह ॥ १२.३४९.४१ ॥
ブラフマーは言った。神々よ、よくぞ私に知らせてくれた。あなたがたに幸いがあるように。ここであなたがたに生じたこの憂いは、私の中にも生じている。
12.349.42
लोकतन्त्रस्य कृत्स्नस्य कथं कार्यः परिग्रहः ।
कथं बलक्षयो न स्याद्युष्माकं ह्यात्मनश्च वै ॥ १२.३४९.४२ ॥
全世界の秩序の統治はどのように行うべきか。あなたがたと自分自身の力が損なわれないようにするにはどうすればよいのか。
12.349.43
इतः सर्वेऽपि गच्छामः शरणं लोकसाक्षिणम् ।
महापुरुषमव्यक्तं स नो वक्ष्यति यद्धितम् ॥ १२.३४९.४३ ॥
皆でここから世界の証人に帰依しに行こう。あの未顕現の大いなる人が、我らに益となることを告げてくださるであろう。
12.349.44
ततस्ते ब्रह्मणा सार्धमृषयो विबुधास्तथा ।
क्षीरादस्योत्तरं कूलं जग्मूर्लोकहितार्थिनः ॥ १२.३४९.४४ ॥
そこで彼らはブラフマーと共に、聖者と神々とともに、世界の利益を願って乳海の北岸へ赴いた。
12.349.45
ते तपः समुपातिष्ठन्ब्रह्मोक्तं वेदकल्पितम् ।
स महानियमो नाम तपश्चर्या सुदारुणा ॥ १२.३४९.४५ ॥
彼らはブラフマーが説き、ヴェーダに定められた苦行に専念した。その大いなる戒律は「マハーニヤマ」と呼ばれ、極めて厳しいものであった。
12.349.46
ऊर्ध्वदृग्बाहवश्चैव एकाग्रमनसोऽभवन् ।
एकपादस्थिताः सर्वे काष्ठभूताः समाहिताः ॥ १२.३४९.४६ ॥
上を仰ぎ、腕を上げ、心を一点に集中して、皆が片足で立った。木のように微動だにせず、定まっていた。
12.349.47
दिव्यं वर्षसहस्रं ते तपस्तप्त्वा सुदारुणम् ।
शुश्रुवुर्मधुरां वाणीं वेदवेदाङ्गभूषिताम् ॥ १२.३४९.४७ ॥
千の神の年の間最も厳しい苦行を終えたのち、彼らはヴェーダとその補助学によって飾られた甘美な声を聞いた。
12.349.48
वागुवाच ।
भोभोः सब्रह्यका देवा ऋषयश्च तपोधनाः।
स्वागतेनार्च्य वः सर्वाञ्श्रावये वाक्यमुत्तमम् ॥ १२.३४९.४८ ॥
声が言った：ああ、ブラフマーと共にいる神々よ、苦行を富とする聖者たちよ！皆様を歓迎してお迎えし、最高の言葉をお聞かせしよう。
12.349.49
विज्ञातं वो मया कार्यं तच्च लोकहितं महत् ।
प्रवृत्तियुक्तं कर्तव्यं युष्मत्प्राणोपबृंहणम् ॥ १२.३४९.४९ ॥
あなたがたの務めを私は知った。それは諸世界に大きな益をもたらす。熱心に行うべきであり、それはあなたがたの生命の息を養うものである。
12.349.50
सुतप्तं वस्तपो देवा ममाराधनकाम्यया ।
भोक्ष्यथास्य महासत्वास्तपसः फलमुत्तमम् ॥ १२.३४९.५० ॥
神々よ、私を崇拝したいという願いから、あなたがたは見事に苦行をした。偉大な魂の方々よ、それによって苦行の最上の果報を味わうであろう。
12.349.51
एष ब्रह्मा लोकगुरुः सर्वलोकपितामहः ।
यूयं च विबुधश्रेष्ठा मां यजध्वं समाहिताः ॥ १२.३४९.५१ ॥
この方はブラフマーであり、諸世界の師、すべての世界の祖父である。神々の中の最上の方々よ、あなたがたも心を集中して私を供養せよ。
12.349.52
सर्वे भागान्कल्पयध्वं यज्ञेषु मम नित्यशः ।
तत्र श्रेयोऽभिधास्यामि यथाऽधीकारमीश्वराः ॥ १२.३४९.५२ ॥
あなたがた皆は、私の供犠において常にそれぞれの分け前を定めよ。そこで、主宰者たちよ、私は各人の資格に応じて益を告げよう。
12.349.53
श्रुत्वैतद्देवदेवस्य वाक्यं हृष्टतनूरुहाः ।
ततस्ते विबुधाः सर्वे ब्रह्मा ते च महर्षयः ॥ १२.३४९.५३ ॥
神々の神のこれらの言葉を聞き、身の毛もよだつほどに喜び、そこで神々すべてとブラフマーと、あの大仙たちは、
12.349.54
वेददृष्टेन विधिना वैष्णवं क्रतुमाहरन् ।
तस्मिन्सत्रे सदा ब्रह्मा स्वयं भागमकल्पयत् ॥ १२.३४९.५४ ॥
ヴェーダに見られる規定どおりに、彼らはヴァイシュナヴァの供犠を執り行った。その供犠の会で、ブラフマー自身が常に自分の分け前を定めた。
12.349.55
देवा देवर्षयश्चैव स्वंस्वं भागमकल्पयम् ।
ते कार्तयुगधर्माणो भागाः परमसत्कृताः ॥ १२.३४९.५५ ॥
神々と神聖な聖仙たちはそれぞれ自分の分け前を定めた。クリタ時代の法を具えたその分け前は、最高の敬意を受けた。
12.349.56
प्राहुरादित्यवर्णं तं पुरुषं तमसः परम् ।
बृहन्तं सर्वगं देवमीशानं वरदं प्रभुम् ॥ १२.३४९.५६ ॥
彼らは、太陽の色をし、闇を超えた、偉大で遍在する神、主宰者、恩寵を与える大いなる主であるプルシャを、そう呼んだ。
12.349.57
ततोऽथ वरदौ देवस्तान्सर्वानमरान्स्थितान् ।
अशरीरो बभापेदं वाक्यं स्वस्थो महेश्वरः ॥ १२.३४९.५७ ॥
そのとき、恩寵を与える神、身体なく安らかなマヘーシュヴァラは、そこに立つすべての不死者たちにこの言葉を告げた。
12.349.58
येन यः कल्पितो भागः स तथा मामुपागतः ।
प्रीतोऽहं प्रदिशाम्यद्य फलमावृत्तिलक्षणम्।
एतद्वो लक्षणं देवा मत्प्रसादसमुद्भवम् ॥ १२.३४९.५८ ॥
誰が定めた分け前であれ、そのとおりに私のもとへ届いた。私は喜んでおり、今、回帰の相をもつ果実を授ける。神々よ、これこそ私の恩寵から生じたあなた方のしるしである。
12.349.59
यूयं यज्ञैरिज्यमानाः समाप्तवरदक्षिणैः ।
युगेयुगे भविष्यध्वं प्रवृत्तिफलभागिनः ॥ १२.३४९.५९ ॥
恩寵と布施が十分に捧げられる供犠によって崇められ、あなた方は代々、行為の果報にあずかる者となるであろう。
12.349.60
यज्ञैर्ये चापि यक्ष्यन्ति सर्वलोकेषु वै सुराः ।
कल्पयिष्यन्ति वो भागांस्ते नरा वेदकल्पितान् ॥ १२.३४९.६० ॥
神々よ、あらゆる世界で供犠によって供養する人々は、ヴェーダに定められたとおりにあなた方の分け前を定めるであろう。
12.349.61
यो मे यथा कल्पितवान्भागमस्मिन्महाक्रतौ ।
स तथा यज्ञभागार्हो वेदसूत्रे मया कृतः ॥ १२.३४९.६१ ॥
この大祭において私が分け前を定めた者は、そのように祭祀の分け前にふさわしい。ヴェーダの規定に従い、私がそのように定めた。
12.349.62
यूयं लोकान्भावयध्वं यज्ञभागफलोचिताः ।
सर्वार्थचिन्तका लोके मयाऽधीकारनिर्मिताः ॥ १२.३४९.६२ ॥
祭祀の分け前の果報にふさわしい汝らは、諸世界を養うべし。汝らは世において一切の目的を思う者であり、私によって権能を与えられて造られたのである。
12.349.63
याः क्रियाः प्रचरिष्यन्ति प्रवृत्तिफलसत्कृताः ।
ताभिराप्यायितबला लोकान्वै धारयिष्यथ ॥ १२.३४९.६३ ॥
活動の果報によって尊ばれて行われる儀礼によって力を養われ、汝らは確かに諸世界を支えるであろう。
12.349.64
यूयं हि भाविता यज्ञैः सर्वयज्ञेषु मानवैः ।
मां ततो भावयिष्यध्वमेषा वो भावना मम ॥ १२.३४९.६४ ॥
汝らは、すべての祭祀において人間が捧げる祭祀によって養われている。ゆえに汝らは私を養うべし。これが汝らの養いであり、私の養いでもある。
12.349.65
इत्यर्थं निर्मिता वेदा यज्ञाश्चौषधिभिः सह ।
एभिः सम्यक्प्रयुक्तैर्हि प्रीयन्ते देवताः क्षितौ ॥ १२.३४९.६५ ॥
まさにこの目的のために、ヴェーダと祭祀は薬草とともに創られた。これらが正しく用いられるとき、神々は地上で喜ぶのである。
12.349.66
निर्माणमेतद्युष्माकं प्रवृत्तिगुणकल्पितम् ।
मया कृतं सुरश्रेष्ठा यावत्कल्पक्षयादिह।
चिन्तयध्वं लोकहितं यथाधीकारमीश्वराः ॥ १२.३४९.६६ ॥
この造化は汝らのものであり、活動の性質によって定められ、私が作ったものである。神々の中の最上なる者よ、劫の終わりまで、ここで世界の福祉を思え。各々その権能に従って、主たちよ。
12.349.67
मरीचिरङ्गिराश्चात्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
वसिष्ठ इति सप्तैते मनसा निर्मिता हि ते ॥ १२.३४९.६७ ॥
マリーチi、アンギラス、アトリ、プラスティヤ、プラハ、クラトゥ、ヴァシシュタ——この七者は意によって造られた。
12.349.68
एते वेदविदो मुख्या वेदाचार्याश्च कल्पिताः ।
प्रवृत्तिधर्मिणश्चैव प्राजापत्ये च कल्पिताः ॥ १२.३४९.६८ ॥
彼らはヴェーダに通じた第一人者であり、ヴェーダの師として任じられた。活動のダルマに従い、プラジャーパティの系統に定められた。
12.349.69
अयं क्रियावतां पन्था व्यक्तीभूतः सनातनः ।
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकसर्गकरः प्रभुः ॥ १२.३४९.६९ ॥
行為する者のこの永遠の道が顕れた。アニルッダと呼ばれるこの主は、世界を創造する者である。
12.349.70
सनः सनत्सुजातश्च सनकः ससनन्दनः ।
सनत्कुमारः कपिलः सप्तमश्च सनातनः ॥ १२.३४९.७० ॥
サナ、サナトスジャータ、サナカ、サナンダナとともに、サナットクマーラ、カピラ、そして第七のサナータナ。
12.349.71
सप्तैते मानसाः प्रोक्ता ऋषयो ब्रह्मणः सुताः ।
स्वयमागतविज्ञाना निवृत्तिं धर्ममास्थिताः ॥ १२.३४९.७१ ॥
これら七人の心より生まれた仙人はブラフマーの子と呼ばれる。彼らの智は自ずから現れ、彼らは離欲のダルマを取った。
12.349.72
एते योगविदो मुख्याः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
आचार्या धर्मशास्त्रेषु मोक्षधर्मप्रवर्तकाः ॥ १२.३४९.७२ ॥
彼らはヨーガに通じた第一人者で、サーンキヤの教えに精通している。法典の師であり、解脱のダルマを広める者である。
12.349.73
यतोऽहं प्रसृतः पूर्वमव्यक्तात्रिगुणो महान् ।
तस्मात्परतरो योसौ क्षेत्रज्ञ इति कल्पितः ॥ १२.३४९.७३ ॥
未顕現より、まず三徳からなる大（マハット）として私は現れた。それよりも至高なのが、場の知者（クシェートラジュニャ）と呼ばれる者である。
12.349.74
सोहं क्रियावतां पन्थाः पुनरावृत्तिदुर्लभः ।
यो यथा निर्मितो जन्तुर्यस्मिन्यस्मिंश्च कर्मणि ॥ १२.३४९.७४ ॥
私こそ行為する者の道であり、そこから再び戻ること（再生）は得がたい。生き物がどのように造られ、どの行為においても。
12.349.75
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा तत्फलं सोश्नुतेऽवशः ।
एष लोकगुरुर्ब्रह्मा जगदादिकरः प्रभुः ॥ १२.३४९.७५ ॥
活動においても放棄においても、彼はその果報を無力に受ける。このブラフマーは世界の師、世界の初めを作る者、主である。
12.349.76
एष माता पिता चैव युष्माकं च पितामहः ।
मयाऽनुशिष्टो भविता सर्वभूतवरप्रदः ॥ १२.३४९.७६ ॥
この方はあなたがたの母であり、父であり、祖父でもある。私によって教えを受けた彼は、すべての生き物に恩恵を与える者となるだろう。
12.349.77
अस्य चैवात्मजो रुद्रो ललाटाद्यः समुत्थितः ।
ब्रह्मानुशिष्टो भविता सर्वभूतधरः प्रभुः ॥ १२.३४९.७७ ॥
その息子であるルドラもまた、額などから生じ、ブラフマーに教えを受けて、すべての生き物を支える主となるだろう。
12.349.78
गच्छध्वं स्वानधीकारांश्चिन्तयध्वं यथाविधि ।
प्रवर्तन्तां क्रियाः सर्वाः सर्वलोकेषु माचिरम् ॥ १२.३४९.७८ ॥
行け、それぞれの権限を規則どおりに考えよ。すべての儀礼を、遅れることなく、すべての世界で行わせよ。
12.349.79
प्रदिश्यन्तां च कर्माणि प्राणिनां गतयस्तथा ।
परिनिष्ठितकालानि आयूंषीह सुरोत्तमाः ॥ १२.३४९.७९ ॥
生き物の行いと行く末も同じように定められ、神々のなかの最上の方々よ、ここでその寿命も定められた時期に従って定められますように。
12.349.80
इदं कृतयुगं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तितः ।
अहिंस्या यज्ञपशवो युगेऽस्मिन्न तदन्यथा ॥ १२.३४९.८० ॥
クリタと名づけられたこの最上の時代が始まった。この時代には供犠の獣を傷つけてはならず、この時代にはそれと異なることはない。
12.349.81
चतुष्पात्सकलो धर्मो भविष्यत्यत्र वै सुराः ।
ततस्त्रेतायुगं नाम त्रयी यत्र भविष्यति ॥ १२.३४९.८१ ॥
神々よ、ここではダルマが四つの足で完全に保たれるであろう。その後、トレーター（三期）と名づけられた時代が来る。そこにはトリーヴェーダ（三明）があるであろう。
12.349.82
प्रोक्षिता यत्र पशवो वधं प्राप्स्यन्ति वै मखे ।
यत्र पादश्चतुर्थो वै धर्मस्य न भविष्यति ॥ १२.३४९.८२ ॥
供犠で清められた獣が殺される所、そしてダルマの第四の足が存在しない所である。
12.349.83
ततो वै द्वापरं नाम मिश्रः कालो भविष्यति ।
द्विपादहीनो धर्मश्च युगे तस्मिन्भविष्यति ॥ १२.३४९.८३ ॥
その後、ドヴァーパラと名づけられた混合の時代が来る。その時代にはダルマは二つの足を失う。
12.349.84
ततस्तिष्येऽथ संप्राप्ते युगे कलिपुरस्कृते ।
एकपादस्थितो धर्मो यत्र तत्र भविष्यति ॥ १२.३४९.८४ ॥
その後、ティシュヤ（カリ）が至り、カリを先頭とする時代が来ると、ダルマはどこにあろうと一本の足で立つであろう。
12.349.85
देवा देवर्षयश्चोचुस्तमेवंवादिनं गुरुम् ।
एकपादस्थिते धर्मे यत्र क्वचन गामिनि।
कथं कर्तव्यमस्माभिर्भगवंस्तद्वदस्व नः ॥ १२.३४९.८५ ॥
神々と神仙たちは、そのように語る師に言った。「尊き方よ、法が片足で立ち、どこへ行こうとも、私たちはどうすべきでしょうか。お教えください。」
12.349.86
श्रीभगवानुवाच ।
गुरवो यत्र पूज्यन्ते साधुवृत्तसमन्विताः।
वस्तव्यं तत्र युष्माभिर्यत्र धर्मो न हीयते ॥ १२.३४९.८६ ॥
尊き主は言われた。善い行いを備えた尊長たちが敬われる所、法が衰えない所に、お前たちは住むべきである。
12.349.87
यत्र वेदाश्च यज्ञाश्च तपः सत्यं दमस्तथा ।
अहिंसा धर्मसंयुक्ताः प्रचरेयुः सुरोत्तमाः।
स वो देशः सेवितव्यो मा वोऽधर्मः पदा स्पृशेत् ॥ १२.३४९.८७ ॥
ヴェーダ、祭祀、苦行、真実、自制、そして法と結ばれた不殺生が栄える国こそ、神々の最上の方々よ、お前たちは仕えるべきである。不法がお前たちを足で踏みつけぬように。
12.349.88
तेऽनुशिष्टा भगवता देवाः सर्षिगणास्तथा ।
नमस्कृत्वा भगवते जग्मुर्देशान्यथेप्सितान् ॥ १२.३४९.८८ ॥
尊き主の教えを受けた神々と聖仙たちは、尊き主に礼拝して、望む地へと去っていった。
12.349.89
गतेषु त्रिदिवौकस्सु ब्रह्मैकः पर्यवस्थितः ।
दिदृक्षुर्भगवन्तं तमनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥ १२.३४९.८९ ॥
天界の住人たちが去ると、ブラフマーだけがその場に留まった。アニルッダの姿で立っている尊き主を見たいと願って。
12.349.90
तं देवो दर्शयामास कृत्वा हयशिरो महत् ।
साङ्गानावर्तयन्वेदान्कमण्डलुत्रिदण्डधृक् ॥ १२.३४९.९० ॥
神は彼に、大きな馬の頭を取って姿を現した。ヴェーダを支分とともに唱え、水瓶と三杖を持って。
12.349.91
ततोऽश्वशिरसं दृष्ट्वा तं देवममितौजसम् ।
लोककर्ता प्रभुर्ब्रह्मा लोकानां हितकाम्यया ॥ १२.३४९.९१ ॥
そこで馬頭の、無限の力を持つその神を見て、世界の創造主なる主ブラフマーは、世界の利益を願って、
12.349.92
मूर्ध्ना प्रणम्य वरदं तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ।
स परिष्वज्य देवेन वचनं श्रावितस्तदा ॥ १२.३४९.९२ ॥
頭を垂れて恩寵を与える者に礼拝し、合掌して前に立った。そのとき神は彼を抱擁し、このように語った。
12.349.93
भगवानुवाच ।
लोककार्यगतीः सर्वास्त्वं चिन्तय यथाविधि।
धाता त्वं सर्वभूतानां त्वं प्रभुर्जगतो गुरुः ।
त्वय्यावेशितभारोऽहं धृतिं प्राप्स्याम्यथाञ्जसा ॥ १२.३४९.९३ ॥
尊き方は言った。世界の事柄のあらゆる道筋を、規則に従って思案せよ。お前は一切の存在の創造者であり、世界の主であり師である。この重荷をお前に委ねて、私はすみやかに心の安らぎを得るであろう。
12.349.94
यदा च सुरकार्यं ते अविषह्यं भविष्यति ।
प्रादुर्भावं गमिष्यामि तदात्मज्ञानदैशिकः ॥ १२.३४९.९४ ॥
そして神々の務めがお前にとって耐えがたいものとなるとき、私は自己の知を教える師として現れるために赴こう。
12.349.95
एवमुक्त्वा हयशिरास्तत्रैवान्तरधीयत ।
तेनानुशिष्टो ब्रह्मापि स्वं लोकमचिराद्गतः ॥ १२.३४९.९५ ॥
このように語って、馬頭の神はその場で姿を消した。その教えを受けたブラフマーもまもなく自らの世界へ去った。
12.349.96
एवमेष महाभागः पद्मनाभः सनातनः ।
यज्ञेष्वग्रहरः प्रोक्तो यज्ञधारी च नित्यदा ॥ १२.३४९.९६ ॥
このように、この大福あるパドマナーバ、永遠なる者は、祭祀において第一に供物を受ける者と説かれ、また常に祭祀を担う者である。
12.349.97
निवृत्तिं चास्थितो धर्मं गतिमक्षयधर्मिणाम् ।
प्रवृत्तिधर्मान्विदधे कृत्वा लोकस्य चित्रताम् ॥ १२.३४९.९७ ॥
彼は止息に安住し、不滅の法を持つ者の帰趣である。世界の多様さを作ったのち、彼は活動の法を定めた。
12.349.98
स आदिः स मध्यः स चान्तः प्रजानां ।
स धाता स धेयं स कर्ता स कार्यम्।
युगान्ते प्रसुप्तः सुसंक्षिप्य लोकान् ।
युगादौ प्रबुद्धो जगद्ध्युत्ससर्ज ॥ १२.३४९.९८ ॥
彼は始めであり、中であり、衆生の終わりである。彼は保持者であり、観ずべきものであり、作者であり、作られるものである。ユガの終わりに眠って諸世界を収め、ユガの初めに目覚めて世界を放出する。
12.349.99
तस्मै नमध्वं देवाय निर्गुणाय महात्मने ।
अजाय विश्वरूपाय धाम्ने सर्वदिवौकसाम् ॥ १२.३४९.९९ ॥
その無属性で大我、不生、普遍の姿をもち、すべての天界の住者の住処である神に礼拝せよ。
12.349.100
महाभूताधिपतये रुद्राणां पतये तथा ।
आदित्यपतये चैव वसूनां पतये तथा ॥ १२.३४९.१०० ॥
大元素の主に、ルドラの主に、同じくアーディティヤの主に、そしてヴァス神群の主に。
12.349.101
अश्विभ्यां पतये चैव मरुतां पतये तथा ।
वेदयज्ञाधिपतये वेदाङ्गपतयेऽपि च ॥ १२.३४९.१०१ ॥
二人のアシュヴィンの主に、マルットの主に、同じくヴェーダと祭祀の主に、そしてヴェーダの支分の主にも。
12.349.102
समुद्रावसिने नित्यं हरये मुञ्जकेशिने ।
शान्ताय सर्वभूतानां मोक्षधर्मानुभाषिणे ॥ १२.३४९.१०२ ॥
常に海に住み、ムンジャ草のような縺れた髪をもち、寂静で、すべての存在に解脱の法を説く者（ハリ）に。
12.349.103
तपसां तेजसां चैव पतये यशसामपि ।
वचसां पतये नित्यं सरितां पतये तथा ॥ १२.३४९.१०३ ॥
彼は苦行と光輝と名声の主であり、常に言葉の主であり、また同じく川の主である。
12.349.104
कपर्दिने वराहाय एकशृङ्गाय धीमते ।
विवस्वतेऽश्वशिरसे चतुर्मूर्तिधृते सदा।
सूक्ष्माय ज्ञानदृश्याय अजरायाक्षयाय च ॥ १२.३४९.१०४ ॥
ジャタ（束髪）の者、野猪、一角の者、賢者、ヴィヴァスヴァット、馬頭の者、常に四つの姿を帯びる者、微細なる者、知の眼で見られる者、不老なる者、不滅なる者に礼す。
12.349.105
एष देवः संचरति सर्वत्र गतिरव्ययः ।
एष चैतत्परं ब्रह्म ज्ञेयो विज्ञानचक्षुषा ॥ १२.३४९.१०५ ॥
この神はあらゆる所に遍く行き渡る。彼こそ不変の帰趣であり、彼こそ最高のブラフマンであって、智慧の眼によって知られるべきである。
12.349.106
एवमेतत्पुरा दृष्टं मया वै ज्ञानचक्षुषा ।
कथितं तच्च वै सर्वं मया पृष्टेन तत्त्वतः ॥ १२.३४९.१०६ ॥
このことは以前、私が知の眼で見たとおりである。問われた時、私はそれを真実のとおりに、すべて語った。
12.349.107
क्रियतां मद्वचः शिष्याः सेव्यतां हरिरीश्वरः ।
गीयतां वेदशब्दैश्च पूज्यतां च यथाविधि ॥ १२.३४९.१०७ ॥
弟子たちよ、私の言葉を行え。主なるハリに仕えよ。ヴェーダの言葉で彼を讃えよ。定めに従って彼を礼拝せよ。
12.349.108
इत्युक्तास्तु वयं तेन वेदव्यासेन धीमता ।
सर्वे शिष्या सुतश्चास्य शुकः परमधर्मवित् ॥ १२.३४९.१०८ ॥
このように賢者ヴェーダ・ヴィャーサは私たちに語られた。私たち弟子すべて、そして彼の子シュカは、最高のダルマを知る者であった。
12.349.109
स चास्माकमुपाध्यायः सहास्माभिर्विशांपते ।
चतुर्वेदोद्गताभिस्तमृग्भिः समभितुष्टुवे ॥ १२.३४९.१०९ ॥
王よ、彼は私たちの師であり、私たちと共にいました。四つのヴェーダから生じたリチュ（讃歌）によって、私たちは彼を十分に讃えました。
12.349.110
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एवं मेऽकथयद्राजन्पुरा द्वैपायनो गुरुः ॥ १२.३४९.११० ॥
あなたが私に尋ねたことはすべて、あなたに語られました。王よ、以前、私の師ドヴァイパーヤナがこのように私に語ったのです。
12.349.111
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं यश्चैनं परिकीर्तयेत् ।
नमो भगवते कृत्वा समाहितमतिर्नरः ॥ १२.३४९.१११ ॥
これを常に聞き、これを讃えて唱える人は、尊い主に礼拝し、心を集中させて——
12.349.112
भवत्यरोगो मतिमान्बलरूपसमन्वितः ।
आतुरो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ १२.३४९.११२ ॥
その人は病なく、賢く、力と美しさを備えるようになる。病人は病から解放され、縛られた者は束縛から解き放たれる。
12.349.113
कामकामी लभेत्कामं दीर्घं चायुरवाप्नुयात् ।
ब्राह्मणः सर्ववेदी स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ॥ १२.३४९.११३ ॥
願う者はその願いを得て、長寿に至るがよい。バラモンは全ヴェーダに通じ、クシャトリヤは勝利者となるがよい。
12.349.114
वैश्यो विपुललाभः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ।
अपुत्रो लभते पुत्रं कन्या चैवेप्सितं पतिम् ॥ १२.३४९.११४ ॥
ヴァイシャは大きな利益を得、シュードラは幸福を得るがよい。子なき者は子を得、乙女は望む夫を得るがよい。
12.349.115
लग्नगर्भा विमुच्येत गर्भिणी जनयेत्सुतम् ।
बन्ध्या प्रसवमाप्नोति पुत्रपौत्रसमृद्धिमत् ॥ १२.३४९.११५ ॥
胎が止まった女性は解放され、妊婦は息子を産むように。不妊の女性は出産を得て、息子と孫の繁栄に満たされるように。
12.349.116
क्षेमेण गच्छेदध्वानमिदं यः पठते पथि ।
यो यं कामं कामयते स तमाप्नोति च ध्रुवम् ॥ १२.३४९.११६ ॥
道中でこれを唱える者は、安全に道を行くように。どんな願いを望む者も、必ずそれを得る。
12.349.117
इदं महर्षेर्वचनं विनिश्चितं ।
महात्मनः पुरुषवरस्य कीर्तितम्।
समागमं चर्षिदिवौकसामिमं ।
निशम्य भक्ताः सुसुखं लभन्ते ॥ १२.३४९.११७ ॥
偉大な聖仙のこの言葉は確かであり、偉大な魂を持つ人の中の最上の人によって語られた。聖仙と神々のこの集いを聞いて、信者たちは大いなる幸福を得る。