มหาภารตะ · อัธยายะ 12.349
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.349.1
कथं स भगवान्देवो यज्ञेष्वग्रहरः प्रभुः ।
यज्ञधारी च सततं वेदवेदाङ्गवित्तथा ॥ १२.३४९.१ ॥
พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้นเป็นเทพผู้เป็นใหญ่ ผู้รับเครื่องบูชาเป็นองค์แรกในพิธียัญ ผู้ทรงไว้ซึ่งยัญเป็นนิตย์ และทรงรู้พระเวทกับเวทางคะ จะเป็นไปได้อย่างไร
12.349.2
निवृत्तं चास्थितो धर्मं क्षेमी भागवतः प्रभुः ।
निवृत्तिधर्मान्विदधे स एव भगवान्प्रभुः ॥ १२.३४९.२ ॥
พระผู้เป็นใหญ่ ผู้เป็นภักตของพระผู้เป็นเจ้าผู้ประทานความปลอดภัย ผู้ดำรงอยู่ในทางแห่งการสละโลก พระผู้เป็นเจ้าองค์นั้นเองทรงกำหนดหน้าที่แห่งการสละโลก
12.349.3
कथं प्रवृत्तिधर्मेषु भागार्हा देवताः कृताः ।
कथं निवृत्तिधर्माश्च कृता व्यावृत्तबुद्धयः ॥ १२.३४९.३ ॥
เทพทั้งหลายได้รับส่วนในหน้าที่แห่งการดำเนินชีวิตในโลกได้อย่างไร และผู้ที่จิตหันออกไปแล้วถูกกำหนดให้ดำเนินตามหน้าที่แห่งการสละโลกได้อย่างไร
12.349.4
एतं नः संशयं सौते छिन्धि गुह्यं सनातनम् ।
त्वया नारायणकथाः श्रुता वै धर्मसंहिताः ॥ १२.३४९.४ ॥
ข้าแต่สูตะ ขอโปรดตัดความสงสัยนี้ของพวกเราเถิด ซึ่งเป็นความลับและเป็นนิรันดร์ เพราะท่านได้ฟังเรื่องราวของพระนารายณ์และคัมภีร์ธรรมมาแล้ว
12.349.5
सौतिरुवाच ।
जनमेजयेन यत्पृष्टः शिष्यो व्यासस्य धीमतः।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि पौराणं शौनकोत्तम ॥ १२.३४९.५ ॥
สูตะกล่าวว่า สิ่งที่พระชนเมชัยถามศิษย์ของฤๅษีวยาสผู้มีปัญญา ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องโบราณนั้นให้ท่านฟังในบัดนี้ ข้าแต่ศเนากะผู้ประเสริฐที่สุด
12.349.6
श्रुत्वा माहात्म्यमेतस्य देहिनां परमात्मनः ।
जनमेजयो महाप्राज्ञो वैशंपायनमब्रवीत् ॥ १२.३४९.६ ॥
เมื่อได้ฟังความยิ่งใหญ่ของอาตมันสูงสุดแห่งสิ่งที่มีร่างทั้งหลายนี้แล้ว พระชนเมชัยผู้มีปัญญายิ่งจึงตรัสกับไวศัมปายนะ
12.349.7
इमे सब्रह्यका लोकाः ससुरासुरमानवाः ।
क्रियास्वभ्युदयोक्तासु सक्ता दृश्यन्ति सर्वशः ॥ १२.३४९.७ ॥
โลกเหล่านี้ พร้อมด้วยพรหม เทพ อสูร และมนุษย์ ย่อมปรากฏว่าผูกพันอยู่กับพิธีกรรมที่กล่าวไว้เพื่อความเจริญรุ่งเรืองในทุกแห่ง
12.349.8
मोक्षश्चोक्तस्त्वया ब्रह्मन्निर्वाणं परमं सुखम् ।
ये तु मुक्ता भवन्तीह पुण्यपापविवर्जिताः।
ते सहस्रार्चिषं देवं प्रविशन्तीह शुश्रुम् ॥ १२.३४९.८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ท่านได้กล่าวถึงโมกษะและนิพพาน ซึ่งเป็นความสุขอันสูงสุด ข้าพเจ้าได้ยินมาว่า ผู้ที่หลุดพ้นในโลกนี้ พ้นจากบุญและบาป ย่อมเข้าถึงเทพผู้มีรัศมีพันดวง
12.349.9
अयं हि दुरनुष्ठेयो मोक्षधर्मः सनातनः ।
यं हित्वा देवताः सर्वा हव्यकव्यभुजोऽभवन् ॥ १२.३४९.९ ॥
โมกษธรรมอันเป็นนิรันดร์นี้ยากนักที่จะปฏิบัติได้ เพราะเทพทั้งปวงได้ละทิ้งมันไป จึงกลายเป็นผู้บริโภคเครื่องบูชาและเครื่องถวายของผู้ตาย
12.349.10
किंच ब्रह्मा च रुद्रश्च बलभित्प्रभुः ।
सूर्यस्ताराधिपो वायुरग्निर्वरुण एव च ॥ १२.३४९.१० ॥
อีกประการหนึ่ง พระพรหมและพระรุทระ พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ ผู้ทำลายพละ พระอาทิตย์ ผู้เป็นใหญ่แห่งดวงดาว พระวายุ พระอัคนี และพระวรุณด้วย
12.349.11
आकाशं जगती चैव ये च शेषा दिवौकसः ।
प्रलयं न विजानन्ति आत्मनः परिनिर्मितम् ॥ १२.३४९.११ ॥
ท้องฟ้า แผ่นดิน และเทพบนสวรรค์องค์อื่นๆ ย่อมไม่รู้จักการดับสลายที่อาตมันของตนได้กำหนดไว้แล้ว
12.349.12
ततस्तेनास्थिता मार्गं ध्रुवमक्षरमव्ययम् ।
स्मृत्वा कालपरीमाणं प्रवृत्तिं ये समास्थिताः।
दोषः कालपरीमाणो महानेष क्रियावताम् ॥ १२.३४९.१२ ॥
ดังนั้น ผู้ที่ดำเนินตามทางที่พระองค์ทรงกำหนดไว้ มั่นคง ไม่เสื่อมสลาย และไม่เปลี่ยนแปลง และผู้ที่ระลึกถึงขอบเขตของกาลเวลาแล้วดำเนินชีวิตในโลก ขอบเขตของกาลเวลานี้เป็นความบกพร่องใหญ่หลวงของผู้ที่ประกอบพิธีกรรม
12.349.13
एतन्मे संशयं विप्र हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
छिन्धीतिहासकथनात्परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.३४९.१३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ขอโปรดตัดความสงสัยนี้ซึ่งปักอยู่ในใจข้าเหมือนหนามเถิด ความอยากรู้ของข้ายิ่งกว่าการเล่าเรื่องอิติหาสเสียอีก
12.349.14
कथं भागहराः प्रोक्ता देवताः क्रतुषु द्विज ।
किमर्थं चाध्वरे ब्रह्मन्निज्यन्ते त्रिदिवौकसः ॥ १२.३४९.१४ ॥
ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง เทพทั้งหลายได้รับการประกาศว่าเป็นผู้มีส่วนในพิธีกรรมได้อย่างไร และข้าแต่พราหมณ์ เหตุใดเทพผู้อยู่บนสวรรค์จึงได้รับการบูชาในพิธีอธวร
12.349.15
ये च भागं प्रगृह्णन्ति यज्ञेषु द्विजसत्तम ।
ते यजन्तो महायज्ञैः कस्य भागं ददन्ति वै ॥ १२.३४९.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ผู้ที่รับส่วนแบ่งในพิธียัญนั้น เมื่อประกอบพิธียัญอันยิ่งใหญ่ แล้วส่วนแบ่งนั้นแท้จริงย่อมมอบให้แก่ผู้ใด
12.349.16
अहो गूढतमः प्रश्नस्त्वया पृष्टो जनेश्वर ।
नातप्ततपसा ह्येष नावेदविदुषा तथा।
नापुराणविदा चैव शक्यो व्याहर्तुमञ्जसा ॥ १२.३४९.१६ ॥
ข้าแต่ท้าวแห่งมนุษย์ คำถามที่ท่านถามนั้นลึกซึ้งยิ่งนัก ผู้ที่ไม่ได้บำเพ็ญตบะอย่างเข้มข้น หรือผู้มีความรู้ในพระเวทแต่ไม่รู้จักธรรม หรือผู้ที่ไม่รู้จักปุราณะ ย่อมไม่อาจกล่าวเรื่องนี้ได้โดยง่าย
12.349.17
हन्त ते कथयिष्यामि यन्मे पृष्टः पुरा गुरुः ।
कृष्णद्वैपायनो व्यासो वेदव्यासो महानृषिः ॥ १२.३४९.१७ ॥
ดีแล้ว ข้าจะเล่าให้ฟังถึงสิ่งที่ข้าเคยถามคุรุของข้าในกาลก่อน คือกฤษณทไวปายนะ วยาสะ เวทวยาสผู้เป็นฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่
12.349.18
सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव पैलश्च सुदृढव्रतः ।
अहं चतुर्थः शिष्यो वै पञ्चमश्च शुकः स्मृतः ॥ १२.३४९.१८ ॥
สุมันตุ ไชมินิ และไปละผู้มั่นคงในคำปฏิญาณ ข้าเป็นศิษย์คนที่สี่ และศุกะถูกจดจำว่าเป็นคนที่ห้า
12.349.19
एतान्समागतान्सर्वान्पञ्च शिष्यान्दमान्वितान् ।
शौचाचारसमायुक्ताञ्जितक्रोधाञ्जितेन्द्रियान् ॥ १२.३४९.१९ ॥
แก่ศิษย์ทั้งห้าเหล่านี้ที่มาประชุมกันทั้งหมด ผู้มีการสำรวมตน ประกอบด้วยความประพฤติบริสุทธิ์ ชนะความโกรธและชนะอินทรีย์ได้แล้ว
12.349.20
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
मेरौ गिरिवरे रम्ये सिद्धचारणसेविते ॥ १२.३४९.२० ॥
วยาสะได้สอนพระเวท โดยมีมหาภารตะเป็นลำดับที่ห้า บนเขาเมรุ ซึ่งเป็นภูเขาอันงดงามที่สุด อันเป็นที่ที่สิทธะและจารณะมาเยือนเสมอ
12.349.21
तेषामभ्यस्यतां वेदान्कदाचित्संशयोऽभवत् ।
एष वै यस्त्वया पृष्टस्तेन तेषां प्रकीर्तितः ॥ १२.३४९.२१ ॥
ขณะที่พวกเขากำลังศึกษาพระเวท ความสงสัยก็เกิดขึ้นในใจพวกเขาครั้งหนึ่ง สิ่งที่ท่านถามนั้นแท้จริงแล้วพวกเขาได้อธิบายไว้แล้ว
12.349.22
ततः श्रुतो मया चापि तवाख्येयोऽद्य भारत ॥ १२.३४९.२२ ॥
จากนั้นข้าพเจ้าก็ได้ฟังเรื่องนั้นเช่นกัน และวันนี้ โอ ภารตะ เป็นการสมควรที่จะเล่าให้ท่านฟัง
12.349.23
शिष्याणां वचनं श्रुत्वा सर्वाज्ञानतमोनुदः ।
पराशरसुतः श्रीमान्व्यासो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १२.३४९.२३ ॥
เมื่อได้ฟังคำของศิษย์ทั้งหลาย วยาสะ ผู้รุ่งโรจน์ บุตรของปราศระ ผู้ขจัดความมืดแห่งอวิชชาทั้งปวง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
12.349.24
मया हि सुमहत्तप्तं तपः परमदारुणम् ।
भूतं भव्यं भविष्यं च जानीयामिति सत्तमाः ॥ १२.३४९.२४ ॥
ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่และเข้มงวดยิ่งนัก เพื่อจะได้รู้สิ่งที่เคยมี สิ่งที่จะมี และสิ่งที่จะมาถึง โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี
12.349.25
तस्य मे तप्ततपसो निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
नारायणप्रसादेन क्षीरोदस्यानुकूलतः ॥ १२.३४९.२५ ॥
เพราะข้าพเจ้าผู้บำเพ็ญตบะอย่างเข้มข้นและควบคุมอินทรีย์ไว้ได้ ด้วยพระกรุณาของพระนารายณ์ และด้วยความโปรดปรานของมหาสมุทรแห่งน้ำนม
12.349.26
त्रैकालिकमिदं ज्ञानं प्रादुर्भूतं यथेप्सितम् ।
तच्छृणुध्वं यथान्यायं वक्ष्ये संशयमुत्तमम् ॥ १२.३४९.२६ ॥
ญาณความรู้เกี่ยวกับกาลทั้งสามนี้ได้ปรากฏขึ้นตามที่ปรารถนา จงฟังให้ถูกต้องตามธรรม ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงความสงสัยอันสูงสุดนี้
12.349.27
यथा वृत्तं हि कल्पादौ दृष्टं मे ज्ञानचक्षुषा ।
परमात्मेति यं प्राहुः साङ्ख्ययोगविदो जनाः ॥ १२.३४९.२७ ॥
ดังที่เหตุการณ์เกิดขึ้นในตอนต้นของกัลปะ ข้าพเจ้าได้เห็นด้วยจักษุแห่งญาณ คือผู้ที่ผู้รู้สางขยะและโยคะเรียกว่าปรมาตมัน
12.349.28
महापुरुषसंज्ञां स लभते स्वेन कर्मणा ।
तस्मात्प्रसूतमव्यक्तं प्रधानं तं विदुर्बुधाः ॥ १२.३४९.२८ ॥
ด้วยการกระทำของตนเอง พระองค์ได้รับนามว่ามหาปุรุษะ ดังนั้น ปราชญ์ทั้งหลายจึงรู้จักสิ่งอวยักตะที่ผุดขึ้นมาเป็นปฐมธาตุ คือประธาน
12.349.29
अव्यक्ताद्व्यक्तमुत्पन्नं लोकसृष्ट्यर्थमीश्वरात् ।
अनिरुद्धो हि लोकेषु महानात्मेति कथ्यते ॥ १२.३४९.२९ ॥
เพื่อการสร้างโลกทั้งหลาย จากพระผู้เป็นเจ้า สิ่งที่ปรากฏได้เกิดจากสิ่งที่ไม่ปรากฏ ในบรรดาโลกทั้งหลาย อนิรุทธะถูกเรียกว่าอาตมันอันยิ่งใหญ่ มหานอาตมัน
12.349.30
योसौ व्यक्तत्वमापन्नो निर्ममे च पितामहम् ।
योऽहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोमयो हि सः ॥ १२.३४९.३० ॥
องค์ผู้ได้บังเกิดเป็นรูปปรากฏ และได้สร้างพระปิตามหะ คือพระพรหม ท่านถูกกล่าวว่าเป็นอหังการ คือหลักแห่งอัตตา ผู้เปี่ยมด้วยรัศมีทั้งปวง
12.349.31
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।
अहंकारप्रसूतानि महाभूतानि पञ्चधा ॥ १२.३४९.३१ ॥
ดิน ลม อากาศ น้ำ และแสงสว่างเป็นที่ห้า มหาภูตทั้งห้าประการเกิดจากอหังการ
12.349.32
महाभूतानि सृष्ट्वैव तान्गुणान्निर्ममे पुनः ।
भूतेभ्यश्चैव निष्पन्ना मूर्तिमन्तश्च ताञ्शृणु ॥ १२.३४९.३२ ॥
เมื่อได้สร้างมหาภูตแล้ว พระองค์ก็สร้างคุณเหล่านั้นอีก และจากธาตุทั้งหลายนั่นเอง สิ่งมีรูปกายทั้งหลายก็เกิดขึ้น จงฟังเรื่องของสิ่งเหล่านั้น
12.349.33
मरीचिरङ्गिराश्चात्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
वसिष्ठश्च महात्मा वै मनुः स्वायंभुवस्तथा।
ज्ञेयाः प्रकृतयोऽष्टौ ता यासु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १२.३४९.३३ ॥
มรีจิ อังคิรส อาตริ ปุลัสตยะ ปุลหะ กระตุ และวสิษฐะผู้ยิ่งใหญ่ รวมทั้งมนุสวายัมภุวะ ทั้งแปดนี้พึงทราบว่าเป็นประกฤติปฐม ซึ่งโลกทั้งหลายตั้งมั่นอยู่
12.349.34
वेदान्वेदाङ्गसंयुक्तान्यज्ञयज्ञाङ्गसंयुतान् ।
निर्ममे लोकसिद्ध्यर्थं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १२.३४९.३४ ॥
เพื่อความสำเร็จแห่งโลกทั้งหลาย พระพรหม ปิตามหะแห่งโลก ได้สร้างพระเวททั้งหลายพร้อมด้วยเวทางคะ และยัญพิธีทั้งหลายพร้อมด้วยองค์ประกอบของยัญ
12.349.35
अष्टाभ्यः प्रकृतिभ्यश्च जातं विश्वमिदं जगत् ॥ १२.३४९.३५ ॥
จากประกฤติปฐมทั้งแปดนี้ จักรวาลและโลกทั้งสิ้นนี้จึงได้บังเกิดขึ้น
12.349.36
रुद्रो रोषात्मको जातो दशान्यान्सोसृजस्त्वयम् ।
एकादशैते रुद्रास्तु विकाराः पुरुषाः स्मृताः ॥ १२.३४९.३६ ॥
รุทระซึ่งมีธรรมชาติแห่งความโกรธได้บังเกิดขึ้น พระองค์ได้สร้างอีกสิบองค์ รุทระทั้งสิบเอ็ดองค์นี้ได้รับการจดจำว่าเป็นบุรุษในรูปแห่งวิการ
12.349.37
ते रुद्राः प्रकृरतिश्चैव सर्वे चैव सुरर्षयः ।
उत्पन्ना लोकसिद्ध्यर्थं ब्रह्माणं समुपस्थिताः ॥ १२.३४९.३७ ॥
รุทระเหล่านั้น ประกฤติ และเทพฤๅษีทั้งปวง ผู้บังเกิดขึ้นเพื่อความสำเร็จแห่งโลก ได้เข้าเฝ้าพระพรหม
12.349.38
वयं सृष्टा हि भगवंस्त्वया च प्रभविष्णुना ।
येन यस्मिन्नधीकारे वर्तितव्यं पितामह ॥ १२.३४९.३८ ॥
ข้าแต่พระผู้ทรงพระภาค พวกข้าพระองค์ถูกสร้างขึ้นโดยพระองค์ ผู้ทรงอำนาจในการให้กำเนิด ข้าแต่ปิตามหะ พวกข้าพระองค์จะต้องดำรงอยู่ในตำแหน่งใด และด้วยวิธีใด
12.349.39
योसौ त्वयाऽभिनिर्दिष्टो ह्यधिकारोऽर्थचिन्तकः ।
परिपाल्यः कथं तेन साहंकारेण कर्तृणा ॥ १२.३४९.३९ ॥
ตำแหน่งที่พระองค์ทรงกำหนดไว้ ซึ่งเป็นผู้ดูแลกิจการต่าง ๆ จะพึงได้รับการคุ้มครองอย่างไร โดยผู้กระทำที่เต็มไปด้วยอหังการ
12.349.40
प्रदिशस्व बलं तस्य योऽधिकारार्थचिन्तकः ।
एवमुक्तो महादेवो देवांस्तानिदमब्रवीत् ॥ १२.३४९.४० ॥
โปรดประทานกำลังแก่ผู้ที่ดูแลตำแหน่งและกิจการนั้น เมื่อได้รับการทูลถามเช่นนั้น มหาเทวะจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่เหล่าเทพเจ้านั้น
12.349.41
ब्रह्मोवाच ।
साध्वहं ज्ञापितो देवा युष्माभिर्भद्रमस्तु वः।
ममाप्येषा समुत्पन्ना चिन्ता या भवतामिह ॥ १२.३४९.४१ ॥
พระพรหมตรัสว่า ดีแล้ว ข้าแต่เทพทั้งหลาย ท่านได้บอกข้าแล้ว ขอให้ความเจริญจงมีแก่พวกท่าน ความกังวลนี้ที่เกิดขึ้นในพวกท่านที่นี่ ก็เกิดขึ้นในข้าเช่นกัน
12.349.42
लोकतन्त्रस्य कृत्स्नस्य कथं कार्यः परिग्रहः ।
कथं बलक्षयो न स्याद्युष्माकं ह्यात्मनश्च वै ॥ १२.३४९.४२ ॥
จะจัดการปกครองทั้งหมดของโลกทั้งหลายอย่างไรเล่า และจะทำอย่างไรไม่ให้พวกท่านและตนเองต้องสูญเสียกำลัง
12.349.43
इतः सर्वेऽपि गच्छामः शरणं लोकसाक्षिणम् ।
महापुरुषमव्यक्तं स नो वक्ष्यति यद्धितम् ॥ १२.३४९.४३ ॥
ให้พวกเราทั้งหมดไปจากที่นี่ เพื่อขอความคุ้มครองต่อผู้เป็นพยานของโลกทั้งหลาย มหาปุรุษผู้ไม่ปรากฏรูป ท่านจะบอกแก่พวกเราว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์
12.349.44
ततस्ते ब्रह्मणा सार्धमृषयो विबुधास्तथा ।
क्षीरादस्योत्तरं कूलं जग्मूर्लोकहितार्थिनः ॥ १२.३४९.४४ ॥
ครั้นแล้ว ฤๅษีและเทพเหล่านั้นพร้อมกับพระพรหม ปรารถนาความอยู่ดีของโลกทั้งหลาย จึงไปยังฝั่งเหนือของมหาสมุทรน้ำนม
12.349.45
ते तपः समुपातिष्ठन्ब्रह्मोक्तं वेदकल्पितम् ।
स महानियमो नाम तपश्चर्या सुदारुणा ॥ १२.३४९.४५ ॥
พวกเขาบำเพ็ญตบะตามที่พระพรหมตรัสไว้และที่พระเวทกำหนด การปฏิบัติอันยิ่งใหญ่ที่เรียกว่ามหานิยมนั้นเคร่งครัดยิ่งนัก
12.349.46
ऊर्ध्वदृग्बाहवश्चैव एकाग्रमनसोऽभवन् ।
एकपादस्थिताः सर्वे काष्ठभूताः समाहिताः ॥ १२.३४९.४६ ॥
ทุกองค์เงยหน้าชูแขน มีใจแน่วแน่จดจ่อ ยืนด้วยขาข้างเดียวอย่างไม่ไหวติงดุจไม้ ทั้งหมดตั้งมั่นอยู่ในสมาธิ
12.349.47
दिव्यं वर्षसहस्रं ते तपस्तप्त्वा सुदारुणम् ।
शुश्रुवुर्मधुरां वाणीं वेदवेदाङ्गभूषिताम् ॥ १२.३४९.४७ ॥
หลังจากบำเพ็ญตบะอันเคร่งครัดยิ่งเป็นเวลาหนึ่งพันปีทิพย์ พวกเขาก็ได้ยินเสียงอันไพเราะ ประดับด้วยพระเวทและเวทางคทั้งหลาย
12.349.48
वागुवाच ।
भोभोः सब्रह्यका देवा ऋषयश्च तपोधनाः।
स्वागतेनार्च्य वः सर्वाञ्श्रावये वाक्यमुत्तमम् ॥ १२.३४९.४८ ॥
พระสุรเสียงตรัสว่า ข้าแต่เทพทั้งหลายพร้อมด้วยพระพรหม และฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ข้าจะต้อนรับพวกท่านทั้งหมดและจะให้ได้ยินถ้อยคำอันสูงสุด
12.349.49
विज्ञातं वो मया कार्यं तच्च लोकहितं महत् ।
प्रवृत्तियुक्तं कर्तव्यं युष्मत्प्राणोपबृंहणम् ॥ १२.३४९.४९ ॥
ข้าได้ทราบภารกิจของพวกท่านแล้ว ภารกิจนั้นยิ่งใหญ่เป็นประโยชน์แก่โลกทั้งหลาย ควรดำเนินการด้วยความเพียรพยายาม อันจะหล่อเลี้ยงลมปราณของพวกท่าน
12.349.50
सुतप्तं वस्तपो देवा ममाराधनकाम्यया ।
भोक्ष्यथास्य महासत्वास्तपसः फलमुत्तमम् ॥ १२.३४९.५० ॥
ข้าแต่เทพทั้งหลาย พวกท่านบำเพ็ญตบะได้ดียิ่ง ด้วยปรารถนาจะให้ข้าพอใจ ข้าแต่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งหลาย พวกท่านจะได้รับผลอันสูงสุดจากการบำเพ็ญตบะนั้น
12.349.51
एष ब्रह्मा लोकगुरुः सर्वलोकपितामहः ।
यूयं च विबुधश्रेष्ठा मां यजध्वं समाहिताः ॥ १२.३४९.५१ ॥
นี่คือพระพรหม ครูแห่งโลกทั้งหลาย ปู่ของโลกทั้งปวง และพวกท่านผู้เป็นเลิศในหมู่เทพ จงบูชาข้าด้วยจิตใจที่ตั้งมั่น
12.349.52
सर्वे भागान्कल्पयध्वं यज्ञेषु मम नित्यशः ।
तत्र श्रेयोऽभिधास्यामि यथाऽधीकारमीश्वराः ॥ १२.३४९.५२ ॥
พวกท่านทั้งหมดจงกำหนดส่วนแบ่งของตนในยัญของข้าเสมอไป ที่นั่น ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย ข้าจะประกาศประโยชน์อันพึงได้ ตามสิทธิของแต่ละองค์
12.349.53
श्रुत्वैतद्देवदेवस्य वाक्यं हृष्टतनूरुहाः ।
ततस्ते विबुधाः सर्वे ब्रह्मा ते च महर्षयः ॥ १२.३४९.५३ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเทพแห่งเทพเช่นนี้ ขนทั่วร่างของทุกองค์ก็ชูชัน แล้วเทพทั้งหมด พระพรหม และฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้น
12.349.54
वेददृष्टेन विधिना वैष्णवं क्रतुमाहरन् ।
तस्मिन्सत्रे सदा ब्रह्मा स्वयं भागमकल्पयत् ॥ १२.३४९.५४ ॥
ได้ประกอบพิธีบูชาไวษณพ ตามวิธีที่พระเวทกำหนดไว้ และในการประชุมพิธีนั้น พระพรหมเองได้กำหนดส่วนแบ่งของพระองค์เองเสมอ
12.349.55
देवा देवर्षयश्चैव स्वंस्वं भागमकल्पयम् ।
ते कार्तयुगधर्माणो भागाः परमसत्कृताः ॥ १२.३४९.५५ ॥
เทพและเทวฤๅษีต่างก็กำหนดส่วนแบ่งของตนเอง ส่วนแบ่งเหล่านั้นซึ่งมีธรรมแห่งยุคกฤตะ ได้รับการให้เกียรติอย่างสูงสุด
12.349.56
प्राहुरादित्यवर्णं तं पुरुषं तमसः परम् ।
बृहन्तं सर्वगं देवमीशानं वरदं प्रभुम् ॥ १२.३४९.५६ ॥
พวกเขาเรียกพระปุรุษผู้มีสีดุจดวงอาทิตย์นั้นว่า ผู้อยู่เหนือความมืด ยิ่งใหญ่ แผ่ไปทั่ว เป็นเทพ เป็นเจ้า ผู้ประทานพร และเป็นผู้เป็นใหญ่
12.349.57
ततोऽथ वरदौ देवस्तान्सर्वानमरान्स्थितान् ।
अशरीरो बभापेदं वाक्यं स्वस्थो महेश्वरः ॥ १२.३४९.५७ ॥
ครั้งนั้น เทพผู้ประทานพร คือพระมเหศวรผู้ไม่มีกาย ผู้สงบมั่นคง ได้ตรัสถ้อยคำนี้แก่เหล่าอมรที่ยืนอยู่ทั้งหมด
12.349.58
येन यः कल्पितो भागः स तथा मामुपागतः ।
प्रीतोऽहं प्रदिशाम्यद्य फलमावृत्तिलक्षणम्।
एतद्वो लक्षणं देवा मत्प्रसादसमुद्भवम् ॥ १२.३४९.५८ ॥
ส่วนแบ่งที่ผู้ใดกำหนดไว้ ผู้นั้นได้มาหาข้าด้วยวิธีนั้นแหละ ข้าพอใจแล้ว และบัดนี้ข้าจะประทานผลที่มีลักษณะแห่งการหมุนเวียนกลับ ข้าแต่เทพทั้งหลาย นี่คือเครื่องหมายของพวกท่าน เกิดจากพระคุณของข้า
12.349.59
यूयं यज्ञैरिज्यमानाः समाप्तवरदक्षिणैः ।
युगेयुगे भविष्यध्वं प्रवृत्तिफलभागिनः ॥ १२.३४९.५९ ॥
พวกท่านจะได้รับการบูชาด้วยยัญทั้งหลาย ซึ่งมีการประทานพรและค่าตอบแทนอย่างครบถ้วน และพวกท่านจะเป็นผู้มีส่วนในผลของการกระทำ ทุกยุคทุกสมัย
12.349.60
यज्ञैर्ये चापि यक्ष्यन्ति सर्वलोकेषु वै सुराः ।
कल्पयिष्यन्ति वो भागांस्ते नरा वेदकल्पितान् ॥ १२.३४९.६० ॥
ข้าแต่เทพทั้งหลาย ผู้ใดจะบูชาด้วยยัญในโลกทั้งปวง มนุษย์เหล่านั้นจะกำหนดส่วนแบ่งของพวกท่านตามที่พระเวทกำหนดไว้
12.349.61
यो मे यथा कल्पितवान्भागमस्मिन्महाक्रतौ ।
स तथा यज्ञभागार्हो वेदसूत्रे मया कृतः ॥ १२.३४९.६१ ॥
ผู้ใดที่เรากำหนดให้มีส่วนในมหายัญนี้ตามที่ได้จัดไว้ ผู้นั้นย่อมควรได้รับส่วนแห่งยัญ เรากระทำเช่นนั้นตามกฎแห่งพระเวท
12.349.62
यूयं लोकान्भावयध्वं यज्ञभागफलोचिताः ।
सर्वार्थचिन्तका लोके मयाऽधीकारनिर्मिताः ॥ १२.३४९.६२ ॥
พวกท่านผู้ควรได้รับผลแห่งส่วนยัญ จงทำให้โลกทั้งหลายเจริญขึ้นเถิด พวกท่านเป็นผู้คิดถึงประโยชน์ทั้งปวงในโลก ซึ่งเรานิรมิตขึ้นด้วยอำนาจ
12.349.63
याः क्रियाः प्रचरिष्यन्ति प्रवृत्तिफलसत्कृताः ।
ताभिराप्यायितबला लोकान्वै धारयिष्यथ ॥ १२.३४९.६३ ॥
พิธีกรรมทั้งหลายที่จะดำเนินไป อันพวกท่านให้เกียรติด้วยผลแห่งการกระทำ เมื่อกำลังของท่านได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยพิธีเหล่านั้น พวกท่านจักค้ำจุนโลกทั้งหลายเป็นแน่
12.349.64
यूयं हि भाविता यज्ञैः सर्वयज्ञेषु मानवैः ।
मां ततो भावयिष्यध्वमेषा वो भावना मम ॥ १२.३४९.६४ ॥
พวกท่านย่อมได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยยัญ อันมนุษย์ทั้งหลายประกอบในยัญทั้งปวง ดังนั้นพวกท่านจงหล่อเลี้ยงเราเถิด นี่คือการหล่อเลี้ยงของพวกท่านและของเรา
12.349.65
इत्यर्थं निर्मिता वेदा यज्ञाश्चौषधिभिः सह ।
एभिः सम्यक्प्रयुक्तैर्हि प्रीयन्ते देवताः क्षितौ ॥ १२.३४९.६५ ॥
เพื่อจุดประสงค์นี้เองพระเวทและยัญทั้งหลายพร้อมด้วยสมุนไพรจึงถูกสร้างขึ้น เมื่อสิ่งเหล่านี้ถูกนำไปใช้อย่างถูกต้อง เทวดาทั้งหลายบนแผ่นดินย่อมพอพระทัย
12.349.66
निर्माणमेतद्युष्माकं प्रवृत्तिगुणकल्पितम् ।
मया कृतं सुरश्रेष्ठा यावत्कल्पक्षयादिह।
चिन्तयध्वं लोकहितं यथाधीकारमीश्वराः ॥ १२.३४९.६६ ॥
การสร้างนี้เป็นของพวกท่าน จัดตั้งขึ้นด้วยคุณแห่งการกระทำ และเรานิรมิตขึ้น โอ เทพผู้ประเสริฐ จงคิดถึงประโยชน์สุขของโลกในที่นี้ตลอดจนถึงที่สุดของกัลป์ ผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย แต่ละท่านตามอำนาจของตน
12.349.67
मरीचिरङ्गिराश्चात्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
वसिष्ठ इति सप्तैते मनसा निर्मिता हि ते ॥ १२.३४९.६७ ॥
มรีจิ อังคิรัส อัตริ ปุลัสตยะ ปุลหะ กรตุ และวสิษฐะ ทั้งเจ็ดนี้ถูกสร้างขึ้นด้วยใจ
12.349.68
एते वेदविदो मुख्या वेदाचार्याश्च कल्पिताः ।
प्रवृत्तिधर्मिणश्चैव प्राजापत्ये च कल्पिताः ॥ १२.३४९.६८ ॥
เหล่านี้คือผู้รู้พระเวทชั้นเลิศ ได้รับแต่งตั้งเป็นอาจารย์แห่งพระเวท ท่านดำเนินตามธรรมแห่งการกระทำ และได้รับการจัดตั้งในสายของประชาบดี
12.349.69
अयं क्रियावतां पन्था व्यक्तीभूतः सनातनः ।
अनिरुद्ध इति प्रोक्तो लोकसर्गकरः प्रभुः ॥ १२.३४९.६९ ॥
นี่คือทางนิรันดร์ของผู้ที่กระทำการ ได้ถูกแสดงให้ปรากฏแล้ว องค์ผู้เป็นใหญ่ที่เรียกว่าอนิรุทธะ ทรงเป็นผู้สร้างโลกทั้งหลาย
12.349.70
सनः सनत्सुजातश्च सनकः ससनन्दनः ।
सनत्कुमारः कपिलः सप्तमश्च सनातनः ॥ १२.३४९.७० ॥
สนะ สนัตสุชาตะ สนกะ พร้อมด้วยสนันทนะ สนัตกุมาร กปิละ และองค์ที่เจ็ดคือสนาตนะ
12.349.71
सप्तैते मानसाः प्रोक्ता ऋषयो ब्रह्मणः सुताः ।
स्वयमागतविज्ञाना निवृत्तिं धर्ममास्थिताः ॥ १२.३४९.७१ ॥
ฤๅษีทั้งเจ็ดนี้ซึ่งเกิดจากใจ เรียกว่าบุตรของพระพรหม ความรู้ของท่านเกิดขึ้นเองโดยมิได้แสวงหา และท่านได้ยึดถือธรรมแห่งการละวาง
12.349.72
एते योगविदो मुख्याः साङ्ख्यशास्त्रविशारदाः ।
आचार्या धर्मशास्त्रेषु मोक्षधर्मप्रवर्तकाः ॥ १२.३४९.७२ ॥
เหล่านี้คือผู้รู้โยคะชั้นเลิศ ชำนาญในคัมภีร์สางขยะ เป็นอาจารย์ในคัมภีร์แห่งธรรม และเป็นผู้ชี้นำธรรมแห่งโมกษะ
12.349.73
यतोऽहं प्रसृतः पूर्वमव्यक्तात्रिगुणो महान् ।
तस्मात्परतरो योसौ क्षेत्रज्ञ इति कल्पितः ॥ १२.३४९.७३ ॥
เพราะเราได้ปรากฏออกมาแต่เดิมจากอวยักตะ คือมหัต ซึ่งประกอบด้วยคุณทั้งสาม ดังนั้น องค์ที่สูงกว่านั้นซึ่งเรียกกันว่าเกษตรัชญะ จึงได้รับการกำหนดไว้
12.349.74
सोहं क्रियावतां पन्थाः पुनरावृत्तिदुर्लभः ।
यो यथा निर्मितो जन्तुर्यस्मिन्यस्मिंश्च कर्मणि ॥ १२.३४९.७४ ॥
เรานั้นคือทางของผู้กระทำการ ซึ่งการกลับมาเกิดใหม่เป็นสิ่งที่ยากจะบรรลุ ดังสัตว์ทั้งหลายที่ถูกสร้างขึ้นอย่างใด ในกรรมใดหรือกรรมนั้นๆ
12.349.75
प्रवृत्तौ वा निवृत्तौ वा तत्फलं सोश्नुतेऽवशः ।
एष लोकगुरुर्ब्रह्मा जगदादिकरः प्रभुः ॥ १२.३४९.७५ ॥
ไม่ว่าจะในการดำเนินชีวิตหรือการละวาง ผู้นั้นย่อมได้รับผลของกรรมนั้นโดยไม่อาจขัดขืน พระพรหมนี้เป็นครูแห่งโลก เป็นผู้ให้กำเนิดจุดเริ่มต้นของจักรวาล และเป็นองค์ผู้เป็นใหญ่
12.349.76
एष माता पिता चैव युष्माकं च पितामहः ।
मयाऽनुशिष्टो भविता सर्वभूतवरप्रदः ॥ १२.३४९.७६ ॥
องค์นี้เป็นทั้งมารดา บิดา และปู่ของพวกท่านด้วย เมื่อได้รับคำสอนจากเรา พระองค์จะเป็นผู้ประทานพรแก่สรรพสัตว์
12.349.77
अस्य चैवात्मजो रुद्रो ललाटाद्यः समुत्थितः ।
ब्रह्मानुशिष्टो भविता सर्वभूतधरः प्रभुः ॥ १२.३४९.७७ ॥
และพระรุทรผู้เป็นบุตรของพระองค์ ซึ่งเกิดขึ้นจากหน้าผากและอวัยวะอื่น เมื่อได้รับคำสอนจากพระพรหม พระองค์จะเป็นองค์ผู้เป็นใหญ่ผู้ค้ำจุนสรรพสัตว์
12.349.78
गच्छध्वं स्वानधीकारांश्चिन्तयध्वं यथाविधि ।
प्रवर्तन्तां क्रियाः सर्वाः सर्वलोकेषु माचिरम् ॥ १२.३४९.७८ ॥
จงไปเถิด และพิจารณาเขตอำนาจของตนตามระเบียบ ให้พิธีกรรมทั้งปวงดำเนินไปในโลกทั้งปวงโดยไม่รอช้า
12.349.79
प्रदिश्यन्तां च कर्माणि प्राणिनां गतयस्तथा ।
परिनिष्ठितकालानि आयूंषीह सुरोत्तमाः ॥ १२.३४९.७९ ॥
ให้กำหนดการกระทำและคติของสัตว์ทั้งหลายไว้เช่นเดียวกัน และให้กำหนดอายุขัยของพวกเขาไว้ในที่นี้ตามกาลที่กำหนดไว้ โอ เทพผู้ประเสริฐ
12.349.80
इदं कृतयुगं नाम कालः श्रेष्ठः प्रवर्तितः ।
अहिंस्या यज्ञपशवो युगेऽस्मिन्न तदन्यथा ॥ १२.३४९.८० ॥
ยุคอันประเสริฐนี้ชื่อกฤตยุค กาลอันประเสริฐได้ถูกเริ่มขึ้นแล้ว ในยุคนี้สัตว์ที่ใช้ในยัญต้องไม่ถูกทำร้าย ในยุคนี้จะไม่เป็นเช่นอื่นเลย
12.349.81
चतुष्पात्सकलो धर्मो भविष्यत्यत्र वै सुराः ।
ततस्त्रेतायुगं नाम त्रयी यत्र भविष्यति ॥ १२.३४९.८१ ॥
ดูก่อนเหล่าเทพ ธรรมจะครบสมบูรณ์บนสี่เท้าในที่นี้ ต่อจากนั้นจะมียุคที่เรียกว่าเตรตายุคซึ่งจะมีไตรเวทในยุคนั้น
12.349.82
प्रोक्षिता यत्र पशवो वधं प्राप्स्यन्ति वै मखे ।
यत्र पादश्चतुर्थो वै धर्मस्य न भविष्यति ॥ १२.३४९.८२ ॥
ที่ใดที่สัตว์ซึ่งประพรมเพื่อการบูชายัญจะถึงความตายในพิธียัญ และที่ใดเท้าที่สี่ของธรรมจะไม่มี
12.349.83
ततो वै द्वापरं नाम मिश्रः कालो भविष्यति ।
द्विपादहीनो धर्मश्च युगे तस्मिन्भविष्यति ॥ १२.३४९.८३ ॥
ต่อจากนั้นจะมีกาลผสมที่เรียกว่าทวาปรยุค และในยุคนั้นธรรมจะขาดไปสองเท้า
12.349.84
ततस्तिष्येऽथ संप्राप्ते युगे कलिपुरस्कृते ।
एकपादस्थितो धर्मो यत्र तत्र भविष्यति ॥ १२.३४९.८४ ॥
ต่อจากนั้น เมื่อถึงติษยะ (กลี) และยุคที่มีกลีนำหน้ามาถึงแล้ว ธรรมจะยืนอยู่บนเท้าเดียว ณ ที่ใดก็ตามที่มันจะอยู่
12.349.85
देवा देवर्षयश्चोचुस्तमेवंवादिनं गुरुम् ।
एकपादस्थिते धर्मे यत्र क्वचन गामिनि।
कथं कर्तव्यमस्माभिर्भगवंस्तद्वदस्व नः ॥ १२.३४९.८५ ॥
เหล่าเทพและเทพฤๅษีกล่าวแก่ครูผู้กล่าวดังนี้ว่า "ข้าแต่พระองค์ เมื่อธรรมยืนอยู่บนเท้าเดียวและเดินไปยังที่ใดก็ตาม พวกข้าพระองค์ควรทำอย่างไร โปรดบอกพวกข้าพระองค์ด้วยเถิด"
12.349.86
श्रीभगवानुवाच ।
गुरवो यत्र पूज्यन्ते साधुवृत्तसमन्विताः।
वस्तव्यं तत्र युष्माभिर्यत्र धर्मो न हीयते ॥ १२.३४९.८६ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า ที่ใดที่ผู้เฒ่าผู้มีความประพฤติอันดีงามได้รับการยกย่อง ที่นั้นพวกเจ้าควรพำนัก ที่ซึ่งธรรมไม่เสื่อมลง
12.349.87
यत्र वेदाश्च यज्ञाश्च तपः सत्यं दमस्तथा ।
अहिंसा धर्मसंयुक्ताः प्रचरेयुः सुरोत्तमाः।
स वो देशः सेवितव्यो मा वोऽधर्मः पदा स्पृशेत् ॥ १२.३४९.८७ ॥
ที่ใดที่พระเวท ยัญ ตบะ สัจจะ การข่มใจ และอหิงสาประกอบด้วยธรรมเจริญรุ่งเรือง ดูก่อนเหล่าเทพผู้ประเสริฐ แผ่นดินนั้นพวกเจ้าควรเข้าไปรับใช้ เพื่อมิให้อธรรมแตะต้องพวกเจ้าด้วยเท้า
12.349.88
तेऽनुशिष्टा भगवता देवाः सर्षिगणास्तथा ।
नमस्कृत्वा भगवते जग्मुर्देशान्यथेप्सितान् ॥ १२.३४९.८८ ॥
เหล่าเทพและหมู่ฤๅษีได้รับคำสั่งจากพระผู้เป็นเจ้าแล้ว จึงถวายนมัสการพระผู้เป็นเจ้าและไปยังแผ่นดินที่ตนปรารถนา
12.349.89
गतेषु त्रिदिवौकस्सु ब्रह्मैकः पर्यवस्थितः ।
दिदृक्षुर्भगवन्तं तमनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥ १२.३४९.८९ ॥
เมื่อเหล่าผู้อยู่ในสวรรค์ไปหมดแล้ว พระพรหมองค์เดียวยังคงประทับอยู่ ปรารถนาจะเห็นพระผู้เป็นเจ้าผู้ประทับอยู่ในรูปของอนิรุทธ์
12.349.90
तं देवो दर्शयामास कृत्वा हयशिरो महत् ।
साङ्गानावर्तयन्वेदान्कमण्डलुत्रिदण्डधृक् ॥ १२.३४९.९० ॥
พระเทพองค์นั้นทรงปรากฏแก่พระพรหม โดยทรงอุบัติเป็นหัวม้าขนาดใหญ่ ทรงสาธยายพระเวททั้งองค์ประกอบ ถือกมัณฑลุ และไม้เท้าสามท่อน
12.349.91
ततोऽश्वशिरसं दृष्ट्वा तं देवममितौजसम् ।
लोककर्ता प्रभुर्ब्रह्मा लोकानां हितकाम्यया ॥ १२.३४९.९१ ॥
ครั้นเห็นเทพผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้ มีหัวม้าเช่นนั้นแล้ว พระพรหมผู้เป็นเจ้าและผู้สร้างโลกทั้งหลาย ด้วยความปรารถนาจะให้โลกทั้งหลายได้รับประโยชน์
12.349.92
मूर्ध्ना प्रणम्य वरदं तस्थौ प्राञ्जलिरग्रतः ।
स परिष्वज्य देवेन वचनं श्रावितस्तदा ॥ १२.३४९.९२ ॥
ได้ก้มศีรษะถวายนมัสการผู้ประทานพร แล้วยืนประนมมืออยู่เบื้องหน้า ครั้นแล้วพระเทพทรงกอดพระพรหมและตรัสถ้อยคำนี้แก่พระพรหม
12.349.93
भगवानुवाच ।
लोककार्यगतीः सर्वास्त्वं चिन्तय यथाविधि।
धाता त्वं सर्वभूतानां त्वं प्रभुर्जगतो गुरुः ।
त्वय्यावेशितभारोऽहं धृतिं प्राप्स्याम्यथाञ्जसा ॥ १२.३४९.९३ ॥
พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า จงพิจารณาแนวทางแห่งกิจการทั้งปวงของโลกตามระเบียบ เจ้าคือผู้กำหนดสรรพสัตว์ทั้งหลาย เจ้าคือเจ้าผู้ปกครองและครูของโลก เมื่อได้มอบภาระนี้ให้เจ้าแล้ว เราจะได้รับความมั่นคงโดยเร็ว
12.349.94
यदा च सुरकार्यं ते अविषह्यं भविष्यति ।
प्रादुर्भावं गमिष्यामि तदात्मज्ञानदैशिकः ॥ १२.३४९.९४ ॥
และเมื่อกิจของเหล่าเทพจะเกินกำลังที่เจ้าจะแบกรับได้ เราจะปรากฏตัวออกไปในฐานะครูผู้สอนความรู้เรื่องอาตมัน
12.349.95
एवमुक्त्वा हयशिरास्तत्रैवान्तरधीयत ।
तेनानुशिष्टो ब्रह्मापि स्वं लोकमचिराद्गतः ॥ १२.३४९.९५ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระผู้มีหัวม้าก็อันตรธานหายไปในที่นั้นเอง พระพรหมผู้ได้รับคำสั่งจากพระองค์ก็เสด็จกลับไปยังโลกของตนในไม่ช้า
12.349.96
एवमेष महाभागः पद्मनाभः सनातनः ।
यज्ञेष्वग्रहरः प्रोक्तो यज्ञधारी च नित्यदा ॥ १२.३४९.९६ ॥
ดังนี้ พระผู้ประเสริฐองค์นี้ ผู้มีพระนาภีเป็นดอกบัว ผู้เป็นนิรันดร์ ท่านประกาศว่าเป็นผู้รับเครื่องบูชาเป็นองค์แรกในยัญทั้งหลาย และทรงเป็นผู้ค้ำจุนยัญอยู่เสมอ
12.349.97
निवृत्तिं चास्थितो धर्मं गतिमक्षयधर्मिणाम् ।
प्रवृत्तिधर्मान्विदधे कृत्वा लोकस्य चित्रताम् ॥ १२.३४९.९७ ॥
พระองค์ทรงดำรงอยู่ในการหลีกเร้น เป็นทางแห่งผู้มีธรรมไม่เสื่อมสูญ ทรงทำให้โลกมีความหลากหลายแล้ว ทรงกำหนดธรรมแห่งการประกอบกิจในโลกด้วย
12.349.98
स आदिः स मध्यः स चान्तः प्रजानां ।
स धाता स धेयं स कर्ता स कार्यम्।
युगान्ते प्रसुप्तः सुसंक्षिप्य लोकान् ।
युगादौ प्रबुद्धो जगद्ध्युत्ससर्ज ॥ १२.३४९.९८ ॥
พระองค์ทรงเป็นต้นกำเนิด ทรงเป็นท่ามกลาง และทรงเป็นที่สุดของสรรพสัตว์ พระองค์ทรงเป็นผู้ค้ำจุน ทรงเป็นที่ควรเพ่ง ทรงเป็นผู้กระทำ และทรงเป็นกิจที่ถูกกระทำ เมื่อสิ้นยุคพระองค์บรรทมหลับและรวบรวมโลกทั้งหลายไว้ ครั้นถึงต้นยุคพระองค์ตื่นขึ้นและส่งโลกออกไป
12.349.99
तस्मै नमध्वं देवाय निर्गुणाय महात्मने ।
अजाय विश्वरूपाय धाम्ने सर्वदिवौकसाम् ॥ १२.३४९.९९ ॥
จงถวายนมัสการแด่เทพองค์นั้น ผู้ปราศจากคุณะ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ผู้ไม่มีการเกิด ผู้มีรูปทั้งปวง ผู้เป็นที่อยู่ของเหล่าผู้อยู่ในสวรรค์ทั้งปวง
12.349.100
महाभूताधिपतये रुद्राणां पतये तथा ।
आदित्यपतये चैव वसूनां पतये तथा ॥ १२.३४९.१०० ॥
แด่ผู้เป็นใหญ่แห่งมหาภูตทั้งหลาย แด่ผู้เป็นใหญ่แห่งรุทระทั้งหลายเช่นกัน และแด่ผู้เป็นใหญ่แห่งอาทิตย์ทั้งหลาย และแด่ผู้เป็นใหญ่แห่งวสุทั้งหลายด้วย
12.349.101
अश्विभ्यां पतये चैव मरुतां पतये तथा ।
वेदयज्ञाधिपतये वेदाङ्गपतयेऽपि च ॥ १२.३४९.१०१ ॥
พระผู้เป็นเจ้าแห่งอัศวินทั้งสอง พระผู้เป็นเจ้าแห่งมรุตทั้งหลาย และพระผู้เป็นเจ้าแห่งเวทกับยัญ และพระผู้เป็นเจ้าแห่งเวทางคเช่นกัน
12.349.102
समुद्रावसिने नित्यं हरये मुञ्जकेशिने ।
शान्ताय सर्वभूतानां मोक्षधर्मानुभाषिणे ॥ १२.३४९.१०२ ॥
แด่หริผู้สถิตอยู่ในมหาสมุทรเสมอ ผู้มีเกศาดุจหญ้ามุญชะ ผู้สงบ ผู้ทรงแสดงธรรมแห่งโมกษะแก่สรรพสัตว์
12.349.103
तपसां तेजसां चैव पतये यशसामपि ।
वचसां पतये नित्यं सरितां पतये तथा ॥ १२.३४९.१०३ ॥
พระองค์เป็นพระผู้เป็นเจ้าแห่งตบะ แห่งเดช และแห่งยศด้วย เป็นพระผู้เป็นเจ้าแห่งวาจาเสมอ และเป็นพระผู้เป็นเจ้าแห่งแม่น้ำทั้งหลายเช่นกัน
12.349.104
कपर्दिने वराहाय एकशृङ्गाय धीमते ।
विवस्वतेऽश्वशिरसे चतुर्मूर्तिधृते सदा।
सूक्ष्माय ज्ञानदृश्याय अजरायाक्षयाय च ॥ १२.३४९.१०४ ॥
แด่ผู้มีเกศาจุฬา แด่วราหะ แด่ผู้มีเขาเดียว แด่ผู้มีปัญญา แด่วิวัสวาน แด่ผู้มีศีรษะม้า ผู้ทรงสี่รูปอยู่เสมอ แด่ผู้ละเอียด แด่ผู้ที่เห็นได้ด้วยญาณ แด่ผู้ไม่แก่และไม่สูญสิ้น และแด่พระองค์นั้นด้วย
12.349.105
एष देवः संचरति सर्वत्र गतिरव्ययः ।
एष चैतत्परं ब्रह्म ज्ञेयो विज्ञानचक्षुषा ॥ १२.३४९.१०५ ॥
เทพองค์นี้แผ่ไปทุกหนแห่ง พระองค์เป็นจุดหมายที่ไม่สูญสิ้น และพระองค์นี้คือพรหมันสูงสุด ซึ่งพึงรู้ได้ด้วยดวงตาแห่งวิชชาอันสูง
12.349.106
एवमेतत्पुरा दृष्टं मया वै ज्ञानचक्षुषा ।
कथितं तच्च वै सर्वं मया पृष्टेन तत्त्वतः ॥ १२.३४९.१०६ ॥
สิ่งนี้เคยถูกข้าพเจ้าเห็นมาแต่ก่อนด้วยดวงตาแห่งปัญญาฉันใด เมื่อข้าพเจ้าถูกถาม ข้าพเจ้าก็ได้เล่าทั้งหมดนั้นตามความจริงฉันนั้น
12.349.107
क्रियतां मद्वचः शिष्याः सेव्यतां हरिरीश्वरः ।
गीयतां वेदशब्दैश्च पूज्यतां च यथाविधि ॥ १२.३४९.१०७ ॥
ศิษย์ทั้งหลายเอ๋ย จงทำตามคำของเรา จงรับใช้หริผู้เป็นพระเจ้า จงขับร้องด้วยถ้อยคำแห่งเวท และจงบูชาพระองค์ตามวิธีที่กำหนด
12.349.108
इत्युक्तास्तु वयं तेन वेदव्यासेन धीमता ।
सर्वे शिष्या सुतश्चास्य शुकः परमधर्मवित् ॥ १२.३४९.१०८ ॥
พวกเราทั้งหมด ศิษย์ของท่านและบุตรของท่านคือศุกะผู้รู้ธรรมอันสูงสุด ถูกท่านเวทวยาสผู้มีปัญญาตรัสสอนดังนี้
12.349.109
स चास्माकमुपाध्यायः सहास्माभिर्विशांपते ।
चतुर्वेदोद्गताभिस्तमृग्भिः समभितुष्टुवे ॥ १२.३४९.१०९ ॥
ท่านผู้เป็นอาจารย์ของพวกเรา ได้อยู่กับพวกเรา ข้าแต่พระราชา และพวกเราได้สรรเสริญท่านอย่างทั่วถึงด้วยบทสวดที่ออกมาจากเวททั้งสี่
12.349.110
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एवं मेऽकथयद्राजन्पुरा द्वैपायनो गुरुः ॥ १२.३४९.११० ॥
ทั้งหมดนี้ที่ท่านถามข้าพเจ้านั้นข้าพเจ้าได้บอกแก่ท่านแล้ว ข้าแต่พระราชา ครูของข้าพเจ้าคือทวไพปายนเคยบอกข้าพเจ้าไว้ดังนี้แต่กาลก่อน
12.349.111
यश्चेदं शृणुयान्नित्यं यश्चैनं परिकीर्तयेत् ।
नमो भगवते कृत्वा समाहितमतिर्नरः ॥ १२.३४९.१११ ॥
ผู้ใดฟังสิ่งนี้เป็นนิตย์ และผู้ใดสรรเสริญสิ่งนี้ ผู้นั้นเป็นมนุษย์ที่มีจิตตั้งมั่น ได้กราบไหว้พระผู้มีภาคย์
12.349.112
भवत्यरोगो मतिमान्बलरूपसमन्वितः ।
आतुरो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ १२.३४९.११२ ॥
ผู้นั้นย่อมไม่มีโรค มีปัญญา ประกอบด้วยกำลังและรูปงาม ผู้ป่วยย่อมพ้นจากโรค ผู้ถูกผูกมัดย่อมหลุดพ้นจากพันธนาการ
12.349.113
कामकामी लभेत्कामं दीर्घं चायुरवाप्नुयात् ।
ब्राह्मणः सर्ववेदी स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ॥ १२.३४९.११३ ॥
ผู้ที่ปรารถนาย่อมได้สิ่งที่ปรารถนา และได้อายุยืน พราหมณ์พึงเป็นผู้รู้เวททั้งปวง กษัตริย์พึงเป็นผู้ชนะ
12.349.114
वैश्यो विपुललाभः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ।
अपुत्रो लभते पुत्रं कन्या चैवेप्सितं पतिम् ॥ १२.३४९.११४ ॥
ขอให้ไวศยะได้ลาภมาก และขอให้ศูทรได้ความสุข ผู้ไม่มีบุตรย่อมได้บุตร และหญิงสาวย่อมได้สามีที่ตนปรารถนา
12.349.115
लग्नगर्भा विमुच्येत गर्भिणी जनयेत्सुतम् ।
बन्ध्या प्रसवमाप्नोति पुत्रपौत्रसमृद्धिमत् ॥ १२.३४९.११५ ॥
ขอให้หญิงที่ครรภ์ติดขัดได้พ้นจากเหตุนั้น และหญิงมีครรภ์จงให้กำเนิดบุตรชาย ขอให้หญิงที่เป็นหมันได้คลอดบุตร อันเจริญด้วยความรุ่งเรืองของบุตรและหลาน
12.349.116
क्षेमेण गच्छेदध्वानमिदं यः पठते पथि ।
यो यं कामं कामयते स तमाप्नोति च ध्रुवम् ॥ १२.३४९.११६ ॥
ผู้ใดสวดบทนี้ขณะเดินทาง ผู้นั้นย่อมเดินทางไปอย่างปลอดภัย ผู้ใดปรารถนาสิ่งใด ผู้นั้นย่อมได้สิ่งนั้นอย่างแน่นอน
12.349.117
इदं महर्षेर्वचनं विनिश्चितं ।
महात्मनः पुरुषवरस्य कीर्तितम्।
समागमं चर्षिदिवौकसामिमं ।
निशम्य भक्ताः सुसुखं लभन्ते ॥ १२.३४९.११७ ॥
คำของมหาฤๅษีนี้เป็นความแน่นอน ซึ่งผู้มีจิตใหญ่ผู้เป็นบุรุษสูงสุดได้กล่าวไว้ ผู้ศรัทธาได้ฟังการประชุมของฤๅษีและเทวดาครั้งนี้แล้ว ย่อมได้ความสุขอย่างยิ่ง