マハーバーラタ · 章 12.351
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.351.1
अग्नीषोमौ कथं पूर्वमेकयोनी प्रवर्तितौ ।
एष मे संशयो जातस्तं छिन्धि मधुसूदन ॥ १२.३५१.१ ॥
アルジュナが言った。アグニとソーマは、初めに同じ起源から、どのようにして生じ、働き始めたのか。この疑いが私の内に生じました。おお、マドゥスーダナよ、それを断ち切ってください。
12.351.2
श्रीभगवानुवाच ।
हन्त ते वर्तयिष्यामि पुराणं पाण्डुनन्दन ।
आत्मतेजोद्भवं पार्थ शृणुष्वैकमना मम ॥ १२.३५१.२ ॥
尊き主が言われた。よろしい、パーンドゥの子よ、自らの輝きから生じた古い物語をおまえに語ろう。おお、プリター の子よ、一心に私の言葉を聞け。
12.351.3
सम्प्रक्षालनकालेऽतिक्रान्ते चतुर्थे युगसहस्रान्ते ।
अव्यक्ते सर्वभूतप्रलये स्थावरजङ्गमे
ज्योतिर्धरणिवायुरहितेऽन्धे तमसि जलैकार्णवे लोके ।
तम इत्येवाभिभूतेऽसञ्ज्ञकेऽद्वितीये प्रतिष्ठिते
नैव रात्र्यां न दिवसे न सति नासति न व्यक्ते नाव्यक्ते व्यवस्थिते ।
एतस्यामवस्थायां नारायणगुणाश्रयादक्षयादजरादनिन्द्रियादग्राह्यादसम्भवात्सत्यादहिंस्राल्ललामाद्विविधप्रवृत्तिविशेषात्
अक्षयादजरामरादमूर्तितः सर्वव्यापिनः सर्वकर्तुः ।
शाश्वतात्तमसः पुरुषः प्रादुर्भूतो हरिरव्ययः ॥ १२.३५१.३ ॥
完全な解滅の時、四千のユガが過ぎ去り、すべての生き物、動くものも動かぬものも、未顕現へと没し尽くした後、光も大地も風もなく、暗く、ただ一つの水の大海だけの世界で、名もなく二つとない状態で確立していた時——夜も昼もなく、有も無もなく、顕現も未顕現もないその状態において、ナーラーヤナの徳に依る、不滅で老いず、感覚を超え、把握されず、生まれず、真実で、不害、吉祥、種々の活動の特質をもつ者から、不滅で老いず死なず、無形で、遍く行き渡り、一切を作る者である永遠の闇から、プルシャ、不滅のハリが現れた。
12.351.4
निदर्शनमपि ह्यत्र भवति ।
नासीदहो न रात्रिरासीत्
न सदासीन्नासदासीत् ।
तम एव पुरस्तादभवद्विश्वरूपम्
सा विश्वस्य जननीत्येवमस्यार्थोऽनुभाष्यते ॥ १२.३५१.४ ॥
ここにはその例証もある。ああ！そのとき、存在もなく、夜もなく、有もなく、無もなかった。まず闇のみが宇宙の姿として顕れた。それが宇宙の母である——このように、その意味が説かれる。
12.351.5
तस्येदानीं तमःसम्भवस्य पुरुषस्य पद्मयोनेर्ब्रह्मणः प्रादुर्भावे स पुरुषः प्रजाः सिसृक्षमाणो नेत्राभ्यामग्नीषोमौ ससर्ज ।
ततो भूतसर्गे प्रवृत्ते प्रजाक्रमवशाद्ब्रह्मक्षत्रमुपातिष्ठत्
यः सोमस्तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म ते ब्राह्मणाः ।
योऽग्निस्तत्क्षत्रं क्षत्राद्ब्रह्म बलवत्तरम्
कस्मादिति लोकप्रत्यक्षगुणमेतत्तद्यथा ।
ब्राह्मणेभ्यः परं भूतं नोत्पन्नपूर्वम्
दीप्यमानेऽग्नौ जुहोतीति कृत्वा ब्रवीमि ।
भूतसर्गः कृतो ब्रह्मणा भूतानि च प्रतिष्ठाप्य त्रैलोक्यं
धार्यत इति ॥ १२.३५१.५ ॥
その時、闇から生まれた原人から蓮華生のブラフマーが現れ、その原人は生き物を創造しようと望み、目から火とソーマを生み出した。やがて生き物の創造が始まると、生き物の順序の働きによってブラフマンとクシャトラが生じた。ソーマであるものがブラフマンであり、ブラフマンであるものがバラモンである。火であるものがクシャトラであるが、ブラフマンはクシャトラより強い。なぜか。これは世間で明らかな性質だからである。バラモンより優れた存在はかつて生まれたことがない。燃える火に供物を注ぐのだから、私はこう言うのだ。生き物の創造はブラフマーによってなされ、生き物を確立して、三界は保たれている。
12.351.6
मन्त्रवादोऽपि हि भवति ।
त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषाम्
हितो देवेभिर्मानुषे जने इति ।
निदर्शनं चात्र भवति
विश्वेषामग्ने यज्ञानां होतेति ।
हितो देवैर्मानुषैर्जगत इति
अग्निर्हि यज्ञानां होता कर्ता ।
स चाग्निर्ब्रह्म ॥ १२.३५१.६ ॥
これもマントラの言葉である。「アグニよ、あなたはすべての祭祀の祭官（ホートリ）であり、神々によって人々の間に置かれた。」ここにも例がある。「アグニよ、すべての祭祀のホートリ」「神々と人間によって世界のために置かれた。」アグニ自身が祭祀のホートリであり行為者であり、そのアグニがブラフマンである。
12.351.7
न ह्यृते मन्त्राद्धवनमस्ति ।
न विना पुरुषं तपः सम्भवति
हविर्मन्त्राणां सम्पूजा विद्यते देवमनुष्याणामनेन त्वं होतेति नियुक्तः ।
ये च मानुषा होत्राधिकारास्ते च
ब्राह्मणस्य हि याजनं विधीयते न क्षत्रवैश्ययोर्द्विजात्योः ।
तस्माद्ब्राह्मणा ह्यग्निभूता यज्ञानुद्वहन्ति
यज्ञा देवांस्तर्पयन्ति देवाः पृथिवीं भावयन्ति ॥ १२.३५१.७ ॥
マントラなしには供犠はなく、人なしには苦行は生じない。供物とマントラへの尊崇は神々と人間の間にある。「汝はホートリである」とこれによって汝は任命される。ホートリの職にある人々も同様である。祭祀は婆羅門のみに定められ、再生族であるクシャトリヤやヴァイシャには定められない。ゆえに婆羅門は火となって祭祀を担い、祭祀は神々を満足させ、神々は大地を支える。
12.351.8
शतपथे हि ब्राह्मणं भवति ।
अग्नौ समिद्धे स जुहोति यो विद्वान्ब्राह्मणमुखे दानाहुतिं जुहोति
एवमप्यग्निभूता ब्राह्मणा विद्वांसोऽग्निं भावयन्ति ।
अग्निर्विष्णुः सर्वभूतान्यनुप्रविश्य प्राणान्धारयति
अपि चात्र सनत्कुमारगीताः श्लोका भवन्ति ॥ १२.३५१.८ ॥
『シャタパタ・ブラーフマナ』には次の教えがある。知る者がバラモンの口に施しの供物を捧げるなら、それは燃え立つ火に捧げるのと同じである。同様に、火となった学識あるバラモンたちがアグニを養う。アグニはヴィシュヌであり、あらゆる存在に入って息吹を保つ。ここにはサナットクマーラが歌った詩句もある。
12.351.9
विश्वं ब्रह्मासृजत्पूर्वं सर्वादिर्निरवस्करम् ।
ब्रह्मघोषैर्दिवं तिष्ठन्त्यमरा ब्रह्मयोनयः ॥ १२.३५१.९ ॥
太初にブラフマンが宇宙を創造した。万物の始まりであり、清浄である。ブラフマンの響きによって不死者たちは天に住み、ブラフマンをその源とする。
12.351.10
ब्राह्मणानां मतिर्वाक्यं कर्म श्रद्धा तपांसि च ।
धारयन्ति महीं द्यां च शैत्याद्वार्यमृतं यथा ॥ १२.३५१.१० ॥
バラモンの知恵、言葉、祭祀、信仰、苦行が大地と天を支える。水がその冷たさゆえに甘露のようであるように。
12.351.11
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नास्ति मातृसमो गुरुः ।
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति प्रेत्य चेह च भूतये ॥ १२.३५१.११ ॥
真実より高い法はなく、母に等しい師もない。バラモンより勝るものはない。彼らは死後にも今生にも幸福をもたらす。
12.351.12
नैषामुक्षा वर्धते नोत वाहा न गर्गरो मथ्यते सम्प्रदाने ।
अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति येषां राष्ट्रे ब्राह्मणा वृत्तिहीनाः ॥ १२.३५१.१२ ॥
バラモンが生計を失っている王国では、牛も荷役獣も増えず、供犠の施与の時にも攪拌棒は回されない。彼らは堕落して盗賊となる。
12.351.13
वेदपुराणेतिहासप्रामाण्यान्नारायणमुखोद्गताः सर्वात्मानः सर्वकर्तारः सर्वभावनाश्च ब्राह्मणाः ।
वाक्समकालं हि तस्य देवस्य वरप्रदस्य ब्राह्मणाः प्रथमं प्रादुर्भूता ब्राह्मणेभ्यश्च शेषा वर्णाः प्रादुर्भूताः
इत्थं च सुरासुरविशिष्टा ब्राह्मणा यदा मया ब्रह्मभूतेन पुरा ।
स्वयमेवोत्पादिताः सुरासुरमहर्षयो भूतविशेषाः स्थापिता निगृहीताश्च ॥ १२.३५१.१३ ॥
ヴェーダ、プラーナ、イティハーサの権威によれば、ナーラーヤナの口から生じたバラモンは、すべての者の自己であり、すべてを為す者であり、すべてを支える者である。恩恵を与える神の言葉と同時に、バラモンが最初に現れ、バラモンから残りのヴァルナが現れた。このように、昔ブラフマンとなった私は、神々と阿修羅の中で卓越したバラモン、神々と阿修羅の大仙、そして特別な存在たちを自ら生み出し、それらを確立し、抑制した。
12.351.14
अहल्याधर्षणनिमित्तं हि गौतमाद्धरिश्मश्रुतामिन्द्रः प्राप्तः ।
कौशिकनिमित्तं चेन्द्रो मुष्कवियोगं मेषवृषणत्वं चावाप
अश्विनोर्ग्रहप्रतिषेधोद्यतवज्रस्य पुरंदरस्य च्यवनेन स्तम्भितो बाहुः ।
क्रतुवधप्राप्तमन्युना च दक्षेण भूयस्तपसा चात्मानं संयोज्य नेत्राकृतिरन्या ललाटे रुद्रस्योत्पादिता ॥ १२.३५१.१४ ॥
アハリヤーを犯したことにより、ガウタマの呪いでインドラは黄褐色の髭を得た。カウシカのために、インドラは睾丸を失い、雄羊のそれを得た。アシュヴィン双神に杯を与えるのを禁じようとして雷杵を振り上げた城砦破壊者インドラの腕を、チャヴァナが麻痺させた。祭祀の破壊に怒ったダクシャは、苦行によって自らを再び結び合わせ、ルドラの額に別の眼の形を生じさせた。
12.351.15
त्रिपुरवधार्थं दीक्षामभ्युपगतस्य रुद्रस्योशनसा शिरसो जटा उत्कृत्य प्रयुक्ताः ।
ततः प्रादुर्भूता भुजगाः
तैरस्य भुजगैः पीड्यमानः कण्ठो नीलतामुपनीतः ।
पूर्वे च मन्वन्तरे स्वायम्भुवे नारायणहस्तबन्धग्रहणान्नीलकण्ठत्वमेव वा ॥ १२.३५१.१५ ॥
トリプラ族の悪魔を滅ぼすため、誓戒を受けたルドラの頭の乱れた髪の房を、ウシャナスが切り取って用いた。すると蛇が生じた。その蛇に苦しめられ、ルドラの喉は青くなった。あるいは、前のマヌ期、スヴァーヤンブヴァ期に、ナーラーヤナの手を握って縛ったことによってのみ、彼は青喉となったのである。
12.351.16
अमृतोत्पादने पुरश्चरणतामुपगतस्याङ्गिरसो बृहस्पतेरुपस्पृशतो न प्रसादं गतवत्यः किलापः ।
अथ बृहस्पतिरपां चुक्रोध
यस्मान्ममोपस्पृशतः कलुषीभूता न प्रसादमुपगतास्तस्मादद्यप्रभृति झषमकरमत्स्यकच्छपजन्तुसङ्कीर्णाः कलुषीभवतेति ।
तदाप्रभृत्यापो यादोभिः सङ्कीर्णाः संवृत्ताः ॥ १२.३५१.१६ ॥
アムリタの攪拌において前行の儀式を行っていたアーンギラサのブリハスパティに水が触れたにもかかわらず、水は実際には恵みを得なかった。するとブリハスパティは水に怒って言った。「私に触れた時、おまえたちは濁って恵みを得なかった。ゆえに今日から魚、ワニ、マツヤ、亀や他の生き物に満ちて濁れ」と。それ以来、水は水棲生物で満ちるようになった。
12.351.17
विश्वरूपो वै त्वाष्ट्रः पुरोहितो देवानामासीत्स्वस्रीयोऽसुराणाम् ।
स प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागमददत्परोक्षमसुरेभ्यः ॥ १२.३५१.१७ ॥
ヴィシュヴァルーパは、トヴァシュトリの息子であり、神々の家付き祭官であり、アスラたちにとっては姉妹の子であった。彼は公然と神々に分け前を与え、ひそかにアスラたちにも与えた。
12.351.18
अथ हिरण्यकशिपुं पुरस्कृत्य विश्वरूपमातरं स्वसारमसुरा वरमयाचन्त ।
हे स्वसरयं ते पुत्रस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपस्त्रिशिरा देवानां पुरोहितः प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागमददत्परोक्षमस्माकम्
ततो देवा वर्धन्ते वयं क्षीयामः ।
तदेनं त्वं वारयितुमर्हसि तथा यथास्मान्भजेदिति ॥ १२.३५१.१८ ॥
そこでアスラたちはヒラニヤカシプを先頭に立て、ヴィシュヴァルーパの母である自分たちの妹に願いを求めた。姉上よ、あなたの息子ヴィシュヴァルーパ、トヴァシュトリの子、三つの頭を持つ者は、神々の司祭である。彼は神々には公然と分け前を与え、我々には密かに与える。ゆえに神々は栄え、我々は衰える。どうかあなたが彼を制止し、我々にも分け前を与えさせてほしい。
12.351.19
अथ विश्वरूपं नन्दनवनमुपगतं मातोवाच ।
पुत्र किं परपक्षवर्धनस्त्वं मातुलपक्षं नाशयसि
नार्हस्येवं कर्तुमिति ।
स विश्वरूपो मातुर्वाक्यमनतिक्रमणीयमिति मत्वा सम्पूज्य हिरण्यकशिपुमगात् ॥ १२.३५१.१९ ॥
そこでナンダナの園に来たヴィシュヴァルーパに、母は言った。息子よ、なぜ敵の側を増やすのか。お前は母方の叔父たちの側を滅ぼしている。そのようなことをしてはならない。ヴィシュヴァルーパは母の言葉を破ってはならないものと考え、母を敬ってヒラニヤカシプのもとへ行った。
12.351.20
हैरण्यगर्भाच्च वसिष्ठाद्धिरण्यकशिपुः शापं प्राप्तवान् ।
यस्मात्त्वयान्यो वृतो होता तस्मादसमाप्तयज्ञस्त्वमपूर्वात्सत्त्वजाताद्वधं प्राप्स्यसीति
तच्छापदानाद्धिरण्यकशिपुः प्राप्तवान्वधम् ॥ १२.३५१.२० ॥
ヒラニヤカシプはヒラニヤガルバとヴァシシュタから呪いを受けていた。お前が別の者をホートリに選んだので、お前の供犠は未完成に終わり、これまで知られなかった生き物によってお前は死ぬであろう、というのがその呪いである。その呪いが与えられたゆえに、ヒラニヤカシプは死を迎えた。
12.351.21
विश्वरूपो मातृपक्षवर्धनोऽत्यर्थं तपस्यभवत् ।
तस्य व्रतभङ्गार्थमिन्द्रो बह्वीः श्रीमत्योऽप्सरसो नियुयोज
ताश्च दृष्ट्वा मनः क्षुभितं तस्याभवत्तासु चाप्सरःसु नचिरादेव सक्तोऽभवत् ।
सक्तं चैनं ज्ञात्वाप्सरस ऊचुर्गच्छामहे वयं यथागतमिति ॥ १२.३५१.२१ ॥
母方の一族を盛んにするヴィシュヴァルーパは、非常に厳しい苦行に専念していた。その誓いを破るため、インドラは多くの輝かしいアプサラスを送った。それを見て彼の心は乱れ、やがてそのアプサラスたちに執着するようになった。彼が執着したのを知って、アプサラスたちは言った、「私たちは来た時のように帰りましょう」と。
12.351.22
क्व गमिष्यथ आस्यतां तावन्मया सह श्रेयो भविष्यतीति ।
तास्तमब्रुवन्
वयं देवस्त्रियोऽप्सरस इन्द्रं वरदं पुरा प्रभविष्णुं वृणीमह इति ॥ १२.३५१.२२ ॥
「どこへ行くのか。しばらく留まれ。私と共にいれば、お前たちに幸いがあろう」。すると彼女たちは彼に言った、「私たちは天女、アプサラスです。かつて私たちは、恩恵を与える力ある者インドラを夫として選びました」と。
12.351.23
अथ ता विश्वरूपोऽब्रवीदद्यैव सेन्द्रा देवा न भविष्यन्तीति ।
ततो मन्त्राञ्जजाप
तैर्मन्त्रैः प्रावर्धत त्रिशिराः ।
एकेनास्येन सर्वलोकेषु द्विजैः क्रियावद्भिर्यज्ञेषु सुहुतं सोमं पपावेकेनाप एकेन सेन्द्रान्देवान्
अथेन्द्रस्तं विवर्धमानं सोमपानाप्यायितसर्वगात्रं दृष्ट्वा चिन्तामापेदे ॥ १२.३५१.२३ ॥
するとヴィシュヴァルーパは彼らに言った。「今日のうちに、インドラとともにいる神々はいなくなるだろう」。そして彼はマントラを唱えた。そのマントラによって三つの頭を持つ者は成長した。一つの口で、すべての世界で、祭祀において儀礼を行う再生族によって良く供えられたソーマを飲み、一つの口で水を飲み、一つの口でインドラとともに神々を飲んだ。ソーマを飲んで全身が養われ、成長していく彼を見て、インドラは憂いに陥った。
12.351.24
देवाश्च ते सहेन्द्रेण ब्रह्माणमभिजग्मुरूचुश्च ।
विश्वरूपेण सर्वयज्ञेषु सुहुतः सोमः पीयते
वयमभागाः संवृत्ताः ।
असुरपक्षो वर्धते वयं क्षीयामः
तदर्हसि नो विधातुं श्रेयो यदनन्तरमिति ॥ १२.३५१.२४ ॥
神々はインドラとともにブラフマーのもとへ行き、言った。「すべての祭祀で良く供えられたソーマが、ヴィシュヴァルーパによって飲まれています。私たちは分け前を失いました。アスラの側は増大し、私たちは衰えています。どうか、この後の善きことを私たちのために定めてください。」
12.351.25
तान्ब्रह्मोवाच ऋषिर्भार्गवस्तपस्तप्यते दधीचः ।
स याच्यतां वरं यथा कलेवरं जह्यात्
तस्यास्थिभिर्वज्रं क्रियतामिति ॥ १२.३५१.२५ ॥
ブラフマーは彼らに言った。「バールガヴァの仙人ダディーチャが苦行を行っている。彼に恩恵を請い、その身体を捨てさせ、その骨からヴァジュラを作らせよ。」
12.351.26
देवास्तत्रागच्छन्यत्र दधीचो भगवानृषिस्तपस्तेपे ।
सेन्द्रा देवास्तमभिगम्योचुर्भगवंस्तपसः कुशलमविघ्नं चेति
तान्दधीच उवाच स्वागतं भवद्भ्यः किं क्रियताम् ।
यद्वक्ष्यथ तत्करिष्यामीति
ते तमब्रुवञ्शरीरपरित्यागं लोकहितार्थं भगवान्कर्तुमर्हतीति ।
अथ दधीचस्तथैवाविमनाः सुखदुःखसमो महायोगी आत्मानं
समाधाय शरीरपरित्यागं चकार ॥ १२.३५१.२६ ॥
神々は、尊者であるリシ・ダディーチが苦行をしている所へ来た。インドラを含む神々は彼に近づいて言った。「尊者よ、あなたの苦行は順調で妨げなく進んでいますか。」ダディーチは彼らに言った。「ようこそ。何をすればよいのですか。あなた方の言うことは何でもいたします。」彼らは言った。「世界の福祉のために、尊者が身体を捨てることはふさわしい。」そこでダディーチは、同じく動じない心で、楽しみと苦しみを等しく見て、偉大なヨーギーとして、自己を三昧に据えて身体を捨てた。
12.351.28
तस्य परमात्मन्यवसृते तान्यस्थीनि धाता सङ्गृह्य वज्रमकरोत् ।
तेन वज्रेणाभेद्येनाप्रधृष्येण ब्रह्मास्थिसम्भूतेन विष्णुप्रविष्टेनेन्द्रो विश्वरूपं जघान
शिरसां चास्य छेदनमकरोत् ।
तस्मादनन्तरं विश्वरूपगात्रमथनसम्भवं त्वष्ट्रोत्पादितमेवारिं वृत्रमिन्द्रो जघान
तस्यां द्वैधीभूतायां ब्रह्मवध्यायां भयादिन्द्रो देवराज्यं परित्यज्य अप्सु सम्भवां शीतलां मानससरोगतां नलिनीं प्रपेदे ।
तत्र चैश्वर्ययोगादणुमात्रो भूत्वा बिसग्रन्थिं प्रविवेश ॥ १२.३५१.२८ ॥
彼が至高の自己に没入すると、ダーター神はその骨を集めて金剛杵を作った。ブラーフマナの聖仙の骨から生まれ、ヴィシュヌが入り込んだ、砕けず、征服されえないその金剛杵で、インドラはヴィシュヴァルーパを殺し、その頭を切り落とした。その後インドラは、ヴィシュヴァルーパの肢体を攪拌して生じ、トヴァシュトリが造った敵ヴリトラを殺した。婆羅門殺しの罪が二つに割れたとき、インドラは恐れて神々の王権を捨て、水に生まれた冷たいマーナサ湖の蓮の茎に入った。そこで神秘的な支配力によって原子ほどの大きさになり、蓮の茎の繊維の中に入り込んだ。
12.351.29
अथ ब्रह्मवध्याभयप्रनष्टे त्रैलोक्यनाथे शचीपतौ जगदनीश्वरं बभूव ।
देवान्रजस्तमश्चाविवेश
मन्त्रा न प्रावर्तन्त महर्षीणाम् ।
रक्षांसि प्रादुरभवन्
ब्रह्म चोत्सादनं जगाम ।
अनिन्द्राश्चाबला लोकाः सुप्रधृष्या बभूवुः ॥ १२.३५१.२९ ॥
バラモン殺しの恐怖が消え去ると、三界の主、シャチーの夫インドラは世界の主なき者となった。神々にラジャスとタマスが入り込んだ。大仙の真言は効力を失った。羅刹が現れ、梵は滅びへと向かった。インドラなき世界は無力となり、容易に攻撃されるものとなった。
12.351.30
अथ देवा ऋषयश्चायुषः पुत्रं नहुषं नाम देवराजत्वेऽभिषिषिचुः ।
नहुषः पञ्चभिः शतैर्ज्योतिषां ललाटे ज्वलद्भिः सर्वतेजोहरैस्त्रिविष्टपं पालयां बभूव
अथ लोकाः प्रकृतिमापेदिरे स्वस्थाश्च बभूवुः ॥ १२.३५१.३० ॥
そこで神々と仙人たちは、アーユスの子ナフシャを神々の王位に灌頂した。ナフシャは額に燃える五百の光を戴き、あらゆる輝きを奪いながら三天界を治め守った。そのとき諸世界は本来の状態に戻り、安らかになった。
12.351.31
अथोवाच नहुषः ।
सर्वं मां शक्रोपभुक्तमुपस्थितमृते शचीमिति
स एवमुक्त्वा शचीसमीपमगमदुवाच चैनाम् ।
सुभगेऽहमिन्द्रो देवानां भजस्व मामिति
तं शची प्रत्युवाच ।
प्रकृत्या त्वं धर्मवत्सलः सोमवंशोद्भवश्च
नार्हसि परपत्नीधर्षणं कर्तुमिति ॥ १२.३५१.३१ ॥
ナフシャは言った。「シャチーを除き、インドラが享受したものはすべて私の前にある。」そう言って彼はシャチーの近くへ行き、彼女に言った。「幸運な方よ、私は神々のインドラだ。私を受け入れよ。」シャチーは彼に答えた。「あなたは生まれつき法を愛し、ソーマの血統に生まれた。他人の妻を辱めることはあなたにふさわしくない。」
12.351.32
तामथोवाच नहुषः ।
ऐन्द्रं पदमध्यास्यते मया
अहमिन्द्रस्य राज्यरत्नहरो नात्राधर्मः कश्चित्त्वमिन्द्रभुक्तेति ।
सा तमुवाच
अस्ति मम किञ्चिद्व्रतमपर्यवसितम् ।
तस्यावभृथे त्वामुपगमिष्यामि कैश्चिदेवाहोभिरिति
स शच्यैवमभिहितो नहुषो जगाम ॥ १२.३५१.३२ ॥
そこでナフシャは彼女に言った。「私はインドラの地位に就こう。私はインドラの王権の宝を奪う者だ。ここには不法は何もない。おまえはインドラに享受されていたのだから。」彼女は彼に言った。「私にはまだ終わっていない誓願がある。その誓願のアヴァブリタ沐浴の時、数日後に、私はあなたのもとへ行こう。」シャチーにそう言われ、ナフシャは去っていった。
12.351.33
अथ शची दुःखशोकार्ता भर्तृदर्शनलालसा नहुषभयगृहीता बृहस्पतिमुपागच्छत् ।
स च तामभिगतां दृष्ट्वैव ध्यानं प्रविश्य भर्तृकार्यतत्परां ज्ञात्वा बृहस्पतिरुवाच
अनेनैव व्रतेन तपसा चान्विता देवीं वरदामुपश्रुतिमाह्वय ।
सा तवेन्द्रं दर्शयिष्यतीति ॥ १२.३५१.३३ ॥
そこでシャチーは、悲しみと苦しみに打ちひしがれ、夫に会いたいと切望し、ナフシャへの恐れに捕らえられて、ブリハスパティのもとへ行った。彼女が近づくのを見て、ブリハスパティは瞑想に入り、彼女が夫の務めに専念していることを知って言った。「この誓いと苦行に満たされて、恩恵を与える女神ウパシュルティを呼び出しなさい。彼女があなたにインドラを見せるでしょう。」
12.351.34
साथ महानियममास्थिता देवीं वरदामुपश्रुतिं मन्त्रैराह्वयत् ।
सोपश्रुतिः शचीसमीपमगात्
उवाच चैनामियमस्मि त्वयोपहूतोपस्थिता ।
किं ते प्रियं करवाणीति
तां मूर्ध्ना प्रणम्योवाच शची भगवत्यर्हसि मे भर्तारं दर्शयितुं त्वं सत्या मता चेति ।
सैनां मानसं सरोऽनयत्
तत्रेन्द्रं बिसग्रन्थिगतमदर्शयत् ॥ १२.३५१.३४ ॥
そこで彼女は大いなる誓戒を受け、真言によって恩恵を与える女神ウパシュルティを呼び出した。ウパシュルティはシャチーのそばに来て言った。「あなたが私を呼んだので、ここに来ました。あなたのために、どんな喜ばしいことをいたしましょうか。」シャチーは頭を垂れて礼拝して言った。「尊き女神よ、あなたは真実なるものとされています。どうか私に夫を見せてください。」そこで彼女はシャチーをマーナサ湖へ導き、そこで蓮の茎に隠れたインドラを見せた。
12.351.35
तामिन्द्रः पत्नीं कृशां ग्लानां च दृष्ट्वा चिन्तयां बभूव ।
अहो मम महद्दुःखमिदमद्योपगतम्
नष्टं हि मामियमन्विष्योपागमद्दुःखार्तेति ।
तामिन्द्र उवाच कथं वर्तयसीति
सा तमुवाच ।
नहुषो मामाह्वयति
कालश्चास्य मया कृत इति ॥ १२.३५१.३५ ॥
インドラは彼女がやつれ衰えているのを見て憂えた。ああ、今日このような大きな苦しみが私に降りかかった。私を探し求めて、苦しみに悩んでやって来たのだ。 インドラは言った。どうして暮らしているのか。 彼女は言った。ナフシャが私を呼んでおり、私は彼に期限を定めました。
12.351.36
गच्छ ।
नहुषस्त्वया वाच्योऽपूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ उद्वहस्व
इन्द्रस्य हि महान्ति वाहनानि मनसः प्रियाण्यधिरूढानि मया ।
त्वमन्येनोपयातुमर्हसीति
सैवमुक्ता हृष्टा जगाम ।
इन्द्रोऽपि बिसग्रन्थिमेवाविवेश भूयः ॥ १२.३५१.३६ ॥
行きなさい。ナフシャに私の言葉を伝えよ。前例のない、聖仙たちが牽く乗り物に乗ってやって来るように。私はインドラの心に適う大きな乗り物に既に乗ったのだから、他の者と共に来てはならない、と。 このように告げられた彼女は喜んで去った。インドラもまた蓮茎の節の中へ再び入った。
12.351.37
अथेन्द्राणीमभ्यागतां दृष्ट्वोवाच नहुषः पूर्णः स काल इति ।
तं शच्यब्रवीच्छक्रेण यथोक्तम्
स महर्षियुक्तं वाहनमधिरूढः शचीसमीपमुपागच्छत् ॥ १२.३५१.३७ ॥
その時、インドラーニーが来たのを見てナフシャは言った。「その期限は満ちた」。するとシャチーはインドラの言葉どおりに彼に告げた。彼は大聖仙たちが牽く乗り物に乗り、シャチーのそばへやって来た。
12.351.38
अथ मैत्रावरुणिः कुम्भयोनिरगस्त्यो महर्षीन्विक्रियमाणांस्तान्नहुषेणापश्यत् ।
पद्भ्यां च तेनास्पृश्यत
ततः स नहुषमब्रवीदकार्यप्रवृत्त पाप पतस्व महीम् ।
सर्पो भव यावद्भूमिर्गिरयश्च तिष्ठेयुस्तावदिति
स महर्षिवाक्यसमकालमेव तस्माद्यानादवापतत् ॥ १२.३५१.३८ ॥
すると瓶から生まれたミトラ・ヴァルナの子アガスティヤは、ナフシャが偉大な仙人たちを苦しめているのを見た。ナフシャは彼らに足で触れさせていた。そこで彼はナフシャに言った。「不正を行う罪人よ、大地に堕ちよ。大地と山々が存続する限り、お前は蛇となるであろう。」大仙の言葉と同時に、彼はその乗り物から落ちた。
12.351.39
अथानिन्द्रं पुनस्त्रैलोक्यमभवत् ।
ततो देवा ऋषयश्च भगवन्तं विष्णुं शरणमिन्द्रार्थेऽभिजग्मुः
ऊचुश्चैनं भगवन्निन्द्रं ब्रह्मवध्याभिभूतं त्रातुमर्हसीति ।
ततः स वरदस्तानब्रवीदश्वमेधं यज्ञं वैष्णवं शक्रोऽभियजतु
ततः स्वं स्थानं प्राप्स्यतीति ॥ १२.३५१.३९ ॥
その後、インドラが不在となり三界は再び安定した。そこで神々と仙人たちはインドラのために至福のヴィシュヌに帰依して言った。「尊き主よ、梵士殺しの罪に打ちのめされたインドラをお守りください。」すると恩恵を与える者は彼らに言った。「インドラにヴァイシュナヴァの馬祭を行わせよ。そうすれば彼は自らの座を取り戻すであろう。」
12.351.41
ततो देवा ऋषयश्चेन्द्रं नापश्यन्यदा तदा शचीमूचुर्गच्छ सुभगे इन्द्रमानयस्वेति ।
सा पुनस्तत्सरः समभ्यगच्छत्
इन्द्रश्च तस्मात्सरसः समुत्थाय बृहस्पतिमभिजगाम ।
बृहस्पतिश्चाश्वमेधं महाक्रतुं शक्रायाहरत्
ततः कृष्णसारङ्गं मेध्यमश्वमुत्सृज्य वाहनं तमेव कृत्वा इन्द्रं मरुत्पतिं बृहस्पतिः स्वस्थानं प्रापयामास ।
ततः स देवराड्देवैरृषिभिः स्तूयमानस्त्रिविष्टपस्थो निष्कल्मषो बभूव
ब्रह्मवध्यां चतुर्षु स्थानेषु वनिताग्निवनस्पतिगोषु व्यभजत् ।
एवमिन्द्रो ब्रह्मतेजःप्रभावोपबृंहितः शत्रुवधं कृत्वा
स्वस्थानं प्रापितः ॥ १२.३५१.४१ ॥
その時、神々と仙人たちはインドラを見つけられず、シャチーに言った。「行きなさい、幸いなる方よ、インドラを連れ戻しなさい。」彼女は再びその湖へ行った。インドラは湖から起き上がり、ブリハスパティのもとへ行った。ブリハスパティはシャクラのために、アシュヴァメーダという大祭を持ってきた。クリシュナサーランガという聖なる馬を放し、それを乗り物として、マルトの主インドラを本来の場所へ送り届けた。すると神々の王は、神々と仙人に讃えられ、天界に留まり、汚れなき者となった。彼はバラモン殺しの罪を女、火、樹木、牛の四つの場所に分けた。こうして、ブラフマンの威光の力に満たされたインドラは、敵を討ち、本来の座へ戻された。
12.351.42
आकाशगङ्गागतश्च पुरा भरद्वाजो महर्षिरुपास्पृशंस्त्रीन्क्रमान्क्रमता विष्णुनाभ्यासादितः ।
स भरद्वाजेन ससलिलेन पाणिनोरसि ताडितः सलक्षणोरस्कः
संवृत्तः ॥ १२.३५१.४२ ॥
昔、天のガンガーに至り水に触れた大聖者バラドヴァージャは、三歩を歩んだヴィシュヌに近づいた。水を持つ手で胸を打たれ、その胸に印が残った。
12.351.43
भृगुणा महर्षिणा शप्तोऽग्निः सर्वभक्षत्वमुपनीतः ॥ १२.३५१.४३ ॥
大仙バラグ（Bhṛgu）に呪われたアグニは、すべてを食らう状態に至った。
12.351.44
अदितिर्वै देवानामन्नमपचदेतद्भुक्त्वासुरान्हनिष्यन्तीति ।
तत्र बुधो व्रतचर्यासमाप्तावागच्छत्
अदितिं चावोचद्भिक्षां देहीति ।
तत्र देवैः पूर्वमेतत्प्राश्यं नान्येनेत्यदितिर्भिक्षां नादात्
अथ भिक्षाप्रत्याख्यानरुषितेन बुधेन ब्रह्मभूतेन विवस्वतो द्वितीये जन्मन्यण्डसञ्ज्ञितस्याण्डं मारितमदित्याः ।
स मार्तण्डो विवस्वानभवच्छ्राद्धदेवः ॥ १२.३५१.४४ ॥
アディティは神々の食べ物を調理した。それを食べれば神々がアスラを滅ぼすと考えて。誓願が終わるとブダ（Budha）が来て、アディティに言った、「施しをくれ」。これは神々が先に食べるべきもので、他の誰にも与えてはならないとして、アディティは施さなかった。拒まれて怒ったブダは、バラモンとなり、ヴィヴァスヴァットの第二の生において、アンダ（Aṇḍa）と呼ばれる卵をアディティに壊させた。その者がマールターンダ、ヴィヴァスヴァット、シュラーッダ神となった。
12.351.45
दक्षस्य वै दुहितरः षष्टिरासन् ।
ताभ्यः कश्यपाय त्रयोदश प्रादाद्दश धर्माय दश मनवे सप्तविंशतिमिन्दवे
तासु तुल्यासु नक्षत्राख्यां गतासु सोमो रोहिण्यामभ्यधिकां प्रीतिमकरोत् ।
ततस्ताः शेषाः पत्न्य ईर्ष्यावत्यः पितुः समीपं गत्वेममर्थं शशंसुः
भगवन्नस्मासु तुल्यप्रभावासु सोमो रोहिणीमधिकं भजतीति ।
सोऽब्रवीद्यक्ष्मैनमावेक्ष्यतीति ॥ १२.३५१.४५ ॥
ダクシャには六十人の娘がいた。そのうち十三人をカシュヤパに、十人をダルマに、十人をマヌに、二十七人をソーマに与えた。星宿の名で知られるその等しい娘たちの中で、ソーマはローヒニーに特に愛情を示した。そこで残りの妻たちは嫉妬し、父のもとへ行って告げた。「尊きお方よ、力の等しい私たちの中で、ソーマはローヒニーをより多く愛しています。」父は言った。「消耗病が彼を捕らえるだろう。」
12.351.46
दक्षशापात्सोमं राजानं यक्ष्माविवेश ।
स यक्ष्मणाविष्टो दक्षमगमत्
दक्षश्चैनमब्रवीन्न समं वर्तस इति ।
तत्रर्षयः सोममब्रुवन्क्षीयसे यक्ष्मणा
पश्चिमस्यां दिशि समुद्रे हिरण्यसरस्तीर्थम् ।
तत्र गत्वात्मानमभिषेचयस्वेति
अथागच्छत्सोमस्तत्र हिरण्यसरस्तीर्थम् ।
गत्वा चात्मनः स्नपनमकरोत्
स्नात्वा चात्मानं पाप्मनो मोक्षयामास ।
तत्र चावभासितस्तीर्थे यदा सोमस्तदाप्रभृति तीर्थं तत्प्रभासमिति नाम्ना ख्यातं बभूव
तच्छापादद्यापि क्षीयते सोमोऽमावास्यान्तरस्थः ।
पौर्णमासीमात्रेऽधिष्ठितो मेघलेखाप्रतिच्छन्नं वपुर्दर्शयति
मेघसदृशं वर्णमगमत्तदस्य शशलक्ष्म विमलमभवत् ॥ १२.३५१.४६ ॥
ダクシャの呪いにより、衰弱の病（ヤクシュマー）が王ソーマに入り込んだ。その病に冒されたソーマはダクシャのもとへ行き、ダクシャは彼に言った。「お前は平等に振る舞わなかった。」そこで聖者たちはソーマに言った。「お前は衰弱の病で消耗している。西の方角、海のほとりに、ヒラニャサラスヴァティーの聖なる渡し場がある。そこへ行って身を清めよ。」そこでソーマはそのヒラニャサラスヴァティーの聖なる渡し場へ行った。そこに至り沐浴して、彼は罪から解放された。ソーマがその渡し場で輝きを放ったときから、その渡し場はプラバーサという名で知られるようになった。その呪いのゆえに、今日でもソーマは新月の間に欠けていき、満月の日にだけ雲の筋に覆われた姿を現す。その色は雲のようになり、兎の印は清らかになった。
12.351.47
स्थूलशिरा महर्षिर्मेरोः प्रागुत्तरे दिग्भागे तपस्तेपे ।
तस्य तपस्तप्यमानस्य सर्वगन्धवहः शुचिर्वायुर्विवायमानः शरीरमस्पृशत्
स तपसा तापितशरीरः कृशो वायुनोपवीज्यमानो हृदयपरितोषमगमत् ।
तत्र तस्यानिलव्यजनकृतपरितोषस्य सद्यो वनस्पतयः
पुष्पशोभां न दर्शितवन्त इति स एताञ्शशाप न सर्वकालं पुष्पवन्तो ।
भविष्यथेति ॥ १२.३५१.४७ ॥
偉大な聖仙スートゥーラシラーはメール山の北東の方角で苦行を行った。苦行をしていると、あらゆる香りを運ぶ清らかな風が吹いて彼の身体に触れた。苦行で熱せられ痩せ衰えた身体は、風に扇がれて心に満足を得た。風が扇いだことによるその満足の中で、木々はすぐには花の輝きを見せなかったので、彼は「お前たちは常に花をつけている者ではないだろう」と呪った。
12.351.48
नारायणो लोकहितार्थं वडवामुखो नाम महर्षिः पुराभवत् ।
तस्य मेरौ तपस्तप्यतः समुद्र आहूतो नागतः
तेनामर्षितेनात्मगात्रोष्मणा समुद्रः स्तिमितजलः कृतः ।
स्वेदप्रस्यन्दनसदृशश्चास्य लवणभावो जनितः
उक्तश्चापेयो भविष्यसि ।
एतच्च ते तोयं वडवामुखसञ्ज्ञितेन पीयमानं मधुरं भविष्यति
तदेतदद्यापि वडवामुखसञ्ज्ञितेनानुवर्तिना तोयं सामुद्रं पीयते ॥ १२.३५१.४८ ॥
ナーラーヤナは世界の利益のために、かつてヴァダヴァームカという名の大仙となった。メール山で苦行をしている時、海を呼んだが海は来なかった。怒った彼は自身の身体の熱で海水を静止させ、汗の流れのような塩味を生じさせた。それは飲めないものになると宣言したが、ヴァダヴァームカと名づけられた者が飲めばこの水は甘くなるとした。今日もなお海水はヴァダヴァームカという名の追随者によって飲まれている。
12.351.49
हिमवतो गिरेर्दुहितरमुमां रुद्रश्चकमे ।
भृगुरपि च महर्षिर्हिमवन्तमागम्याब्रवीत्कन्यामुमां मे देहीति
तमब्रवीद्धिमवानभिलषितो वरो रुद्र इति ।
तमब्रवीद्भृगुर्यस्मात्त्वयाहं कन्यावरणकृतभावः प्रत्याख्यातस्तस्मान्न रत्नानां भवान्भाजनं भविष्यतीति
अद्यप्रभृत्येतदवस्थितमृषिवचनम् ॥ १२.३५१.४९ ॥
ルドラは雪山の娘ウマーを望んだ。大仙ブリグもまたヒマヴァットのもとに来て言った。「娘のウマーを私にくれ。」ヒマヴァットは答えた。「望まれる花婿はルドラです。」そこでブリグは言った。「娘を娶る私の意向をお前は拒んだのだから、お前は宝玉の受け皿とはならないだろう。」今日からこの仙人の言葉が定まったのである。
12.351.65
तदेवंविधं माहात्म्यं ब्राह्मणानाम् ।
क्षत्रमपि शाश्वतीमव्ययां पृथिवीं पत्नीमभिगम्य बुभुजे
तदेतद्ब्रह्माग्नीषोमीयम् ।
तेन जगद्धार्यते ॥ १२.३५१.६५ ॥
バラモンの威力はこのようなものである。クシャトリヤもまた、永遠で不滅の大地を妻として近づき、これを享受する。これはブラフマン、アグニ、ソーマに属する。それによって世界は支えられる。