ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.352
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.352.2
श्रीभगवानुवाच ।
सूर्याचन्द्रमसौ शश्वत्केशैर्मे अंशुसञ्ज्ञितैः ।
बोधयंस्तापयंश्चैव जगदुत्तिष्ठतः पृथक् ।
बोधनात्तापनाच्चैव जगतो हर्षणं भवेत् ।
अग्नीषोमकृतैरेभिः कर्मभिः पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५२.२ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನರು ಹೇಳಿದರು: ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಂಶು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನನ್ನ ಕಿರಣರೂಪದ ಕೇಶಗಳಿಂದ, ಎದ್ದೇಳುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಎಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡುನಂದನ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮರು ಮಾಡಿದ ಈ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ.
12.352.3
इडोपहूतयोगेन हरे भागं क्रतुष्वहम् ।
वर्णश्च मे हरिश्रेष्ठस्तस्माद्धरिरहं स्मृतः ॥ १२.३५२.३ ॥
ಇಡೆಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಯೋಗದಿಂದ, ಹರಿಯೇ, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಭಾಗವಿದೆ. ನನ್ನ ವರ್ಣವೂ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು 'ಹರಿ' ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.
12.352.4
धाम सारो हि लोकानामृतं चैव विचारितम् ।
ऋतधामा ततो विप्रैः सत्यश्चाहं प्रकीर्तितः ॥ १२.३५२.४ ॥
ಲೋಕಗಳ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಸಾರವೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೃತವೂ ನಾನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ನಾನು ಋತಧಾಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
12.352.5
नष्टां च धरणीं पूर्वमविन्दं वै गुहागताम् ।
गोविन्द इति मां देवा वाग्भिः समभितुष्टुवुः ॥ १२.३५२.५ ॥
ಹಿಂದೆ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು 'ಗೋವಿಂದ' ಎಂದು ವಚನಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
12.352.6
शिपिविष्टेति चाख्यायां हीनरोमा च यो भवेत् ।
तेनाविष्टं हि यत्किञ्चिच्छिपिविष्टं हि तत्स्मृतम् ॥ १२.३५२.६ ॥
'ಶಿಪಿವಿಷ್ಟ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ರೋಮವಿಲ್ಲದವನು ಯಾರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಏನೇ ಇರಲಿ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ 'ಶಿಪಿವಿಷ್ಟ' ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.352.7
यास्को मामृषिरव्यग्रो नैकयज्ञेषु गीतवान् ।
शिपिविष्ट इति ह्यस्माद्गुह्यनामधरो ह्यहम् ॥ १२.३५२.७ ॥
ಯಾಸ್ಕ ಋಷಿ ವಿಚಲಿತನಾಗದೆ ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು 'ಶಿಪಿವಿಷ್ಟ' ಎಂದು ಹಾಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಗುಹ್ಯ ನಾಮ ಧರಿಸಿದವನು.
12.352.8
स्तुत्वा मां शिपिविष्टेति यास्को ऋषिरुदारधीः ।
मत्प्रसादादधो नष्टं निरुक्तमभिजग्मिवान् ॥ १२.३५२.८ ॥
ಶಿಪಿವಿಷ್ಟ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಋಷಿ ಯಾಸ್ಕನು ನನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದ ನಿರುಕ್ತವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
12.352.9
न हि जातो न जायेऽहं न जनिष्ये कदाचन ।
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानां तस्मादहमजः स्मृतः ॥ १२.३५२.९ ॥
ನಾನು ಎಂದೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹುಟ್ಟುತ್ತಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ನಾನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅಜನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.
12.352.10
नोक्तपूर्वं मया क्षुद्रमश्लीलं वा कदाचन ।
ऋता ब्रह्मसुता सा मे सत्या देवी सरस्वती ॥ १२.३५२.१० ॥
ನಾನು ಎಂದೂ ಕ್ಷುದ್ರವಾದ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಋತವೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳೂ ಆದ ಆ ಸತ್ಯದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ನನ್ನವಳು.
12.352.11
सच्चासच्चैव कौन्तेय मयावेशितमात्मनि ।
पौष्करे ब्रह्मसदने सत्यं मामृषयो विदुः ॥ १२.३५२.११ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ ಎರಡೂ ನನ್ನಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪುಷ್ಕರದ ಬ್ರಹ್ಮಸದನದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬಲ್ಲರು.
12.352.12
सत्त्वान्न च्युतपूर्वोऽहं सत्त्वं वै विद्धि मत्कृतम् ।
जन्मनीहाभवत्सत्त्वं पौर्विकं मे धनञ्जय ॥ १२.३५२.१२ ॥
ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ನಾನು ಎಂದೂ ಜಾರಿಲ್ಲ; ಸತ್ತ್ವವು ನನ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವೆಂದು ತಿಳಿ. ಧನಂಜಯ, ಇಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುರಾತನ ಸತ್ತ್ವ ಉದಯಿಸಿತು.
12.352.13
निराशीःकर्मसंयुक्तं सात्वतं मां प्रकल्पय ।
सात्वतज्ञानदृष्टोऽहं सात्वतः सात्वतां पतिः ॥ १२.३५२.१३ ॥
ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನನ್ನನ್ನು ಸಾತ್ವತನೆಂದು ಭಾವಿಸು. ಸಾತ್ವತ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಸಾತ್ವತನು; ಸಾತ್ವತರ ಪತಿಯೂ ನಾನೇ.
12.352.14
कृषामि मेदिनीं पार्थ भूत्वा कार्ष्णायसो महान् ।
कृष्णो वर्णश्च मे यस्मात्तस्मात्कृष्णोऽहमर्जुन ॥ १२.३५२.१४ ॥
ಓ ಪಾರ್ಥ, ಕಬ್ಬಿಣದ ನೇಗಿಲಾಗಿ ನಾನು ಮಹಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ವರ್ಣ ಕಪ್ಪು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಜುನ, ನಾನು ಕೃಷ್ಣ.
12.352.15
मया संश्लेषिता भूमिरद्भिर्व्योम च वायुना ।
वायुश्च तेजसा सार्धं वैकुण्ठत्वं ततो मम ॥ १२.३५२.१५ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಭೂಮಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ, ಆಕಾಶ ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ, ವಾಯು ತೇಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ — ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ವೈಕುಂಠತ್ವ.
12.352.16
निर्वाणं परमं सौख्यं धर्मोऽसौ पर उच्यते ।
तस्मान्न च्युतपूर्वोऽहमच्युतस्तेन कर्मणा ॥ १२.३५२.१६ ॥
ನಿರ್ವಾಣ, ಪರಮ ಸುಖ — ಅದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಚ್ಯುತನಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಾನು ಅಚ್ಯುತ.
12.352.17
पृथिवीनभसी चोभे विश्रुते विश्वलौकिके ।
तयोः सन्धारणार्थं हि मामधोक्षजमञ्जसा ॥ १२.३५२.१७ ॥
ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ — ಇವೆರಡೂ ವಿಶ್ವಲೌಕಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಅಧೋಕ್ಷಜ ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.352.18
निरुक्तं वेदविदुषो ये च शब्दार्थचिन्तकाः ।
ते मां गायन्ति प्राग्वंशे अधोक्षज इति स्थितिः ॥ १२.३५२.१८ ॥
ವೇದಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಚಿಂತಕರು ನಿರುಕ್ತದ ಪ್ರಕಾರ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ — ಪೂರ್ವ ವಂಶದಲ್ಲಿ 'ಅಧೋಕ್ಷಜ' ಎಂಬುದು ಸ್ಥಿರ ಪರಂಪರೆ.
12.352.19
शब्द एकमतैरेष व्याहृतः परमर्षिभिः ।
नान्यो ह्यधोक्षजो लोके ऋते नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५२.१९ ॥
ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಪರಮ ಋಷಿಗಳು ಏಕಮತದಿಂದ ಹೇಳಿದರು — ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಧೋಕ್ಷಜ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.
12.352.20
घृतं ममार्चिषो लोके जन्तूनां प्राणधारणम् ।
घृतार्चिरहमव्यग्रैर्वेदज्ञैः परिकीर्तितः ॥ १२.३५२.२० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯ ತುಪ್ಪ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣಧಾರಣ; ಅಚಲ ವೇದಜ್ಞರು ನನ್ನನ್ನು ಘೃತಾರ್ಚಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.
12.352.21
त्रयो हि धातवः ख्याताः कर्मजा इति च स्मृताः ।
पित्तं श्लेष्मा च वायुश्च एष सङ्घात उच्यते ॥ १२.३५२.२१ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂರು ಧಾತುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ಪಿತ್ತ, ಕಫ, ವಾಯು; ಇದೇ ಸಂಘಾತ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.352.22
एतैश्च धार्यते जन्तुरेतैः क्षीणैश्च क्षीयते ।
आयुर्वेदविदस्तस्मात्त्रिधातुं मां प्रचक्षते ॥ १२.३५२.२२ ॥
ಇವುಗಳಿಂದ ಜೀವಿ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇವು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದಜ್ಞರು ನನ್ನನ್ನು ತ್ರಿಧಾತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.352.23
वृषो हि भगवान्धर्मः ख्यातो लोकेषु भारत ।
नैघण्टुकपदाख्यातं विद्धि मां वृषमुत्तमम् ॥ १२.३५२.२३ ॥
ಭಾರತ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಧರ್ಮವು ವೃಷ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ನೈಘಂಟುಕ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಉತ್ತಮ ವೃಷ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.352.24
कपिर्वराहः श्रेष्ठश्च धर्मश्च वृष उच्यते ।
तस्माद्वृषाकपिं प्राह कश्यपो मां प्रजापतिः ॥ १२.३५२.२४ ॥
ಕಪಿ, ವರಾಹ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ ವೃಷ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕಶ್ಯಪನು ನನ್ನನ್ನು ವೃಷಾಕಪಿ ಎಂದು ಕರೆದನು.
12.352.25
न चादिं न मध्यं तथा नैव चान्तं कदाचिद्विदन्ते सुराश्चासुराश्च ।
अनाद्यो ह्यमध्यस्तथा चाप्यनन्तः प्रगीतोऽहमीशो विभुर्लोकसाक्षी ॥ १२.३५२.२५ ॥
ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಅಸುರರೂ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯರು; ಆದಿರಹಿತ, ಮಧ್ಯರಹಿತ, ಅನಂತನಾದ ನಾನು ಈಶ, ವಿಭು, ಲೋಕಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
12.352.26
शुचीनि श्रवणीयानि शृणोमीह धनञ्जय ।
न च पापानि गृह्णामि ततोऽहं वै शुचिश्रवाः ॥ १२.३५२.२६ ॥
ಧನಂಜಯ, ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಪವಿತ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶುಚಿಶ್ರವಾ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
12.352.27
एकशृङ्गः पुरा भूत्वा वराहो दिव्यदर्शनः ।
इमामुद्धृतवान्भूमिमेकशृङ्गस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५२.२७ ॥
ಹಿಂದೆ ಏಕಶೃಂಗವುಳ್ಳ, ದಿವ್ಯರೂಪದ ವರಾಹನಾಗಿ ನಾನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಏಕಶೃಂಗನು.
12.352.28
तथैवासं त्रिककुदो वाराहं रूपमास्थितः ।
त्रिककुत्तेन विख्यातः शरीरस्य तु मापनात् ॥ १२.३५२.२८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಮೂರು ಬೆನ್ನುಗಡ್ಡೆಯ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೆ; ನನ್ನ ದೇಹದ ಅಳತೆಯಿಂದಲೇ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದೆನು.
12.352.29
विरिञ्च इति यः प्रोक्तः कपिलज्ञानचिन्तकैः ।
स प्रजापतिरेवाहं चेतनात्सर्वलोककृत् ॥ १२.३५२.२९ ॥
ಕಪಿಲನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ವಿರಿಂಚಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ ನಾನು; ನನ್ನ ಚೇತನದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು ನಾನೇ.
12.352.30
विद्यासहायवन्तं मामादित्यस्थं सनातनम् ।
कपिलं प्राहुराचार्याः साङ्ख्या निश्चितनिश्चयाः ॥ १२.३५२.३० ॥
ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಸನಾತನನಾದ ನನ್ನನ್ನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಸಾಂಖ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರು ಕಪಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.352.31
हिरण्यगर्भो द्युतिमानेष यश्छन्दसि स्तुतः ।
योगैः सम्पूज्यते नित्यं स एवाहं विभुः स्मृतः ॥ १२.३५२.३१ ॥
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ತೇಜಸ್ವಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು — ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಭುವೇ ನಾನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.
12.352.32
एकविंशतिशाखं च ऋग्वेदं मां प्रचक्षते ।
सहस्रशाखं यत्साम ये वै वेदविदो जनाः ॥ १२.३५२.३२ ॥
ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ನನ್ನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸಾವಿರ ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ವೇದಜ್ಞರು (ನನ್ನದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ).
12.352.33
षट्पञ्चाशतमष्टौ च सप्तत्रिंशतमित्युत ।
यस्मिञ्शाखा यजुर्वेदे सोऽहमाध्वर्यवे स्मृतः ॥ १२.३५२.३३ ॥
ಐವತ್ತಾರು, ಎಂಟು, ಮೂವತ್ತೇಳು ಎಂದು (ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳ) ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ನಾನೇ; ಆಧ್ವರ್ಯವನಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
12.352.34
पञ्चकल्पमथर्वाणं कृत्याभिः परिबृंहितम् ।
कल्पयन्ति हि मां विप्रा अथर्वाणविदस्तथा ॥ १२.३५२.३४ ॥
ಐದು ಕಲ್ಪಗಳುಳ್ಳ, ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದಜ್ಞರು ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.352.35
शाखाभेदाश्च ये केचिद्याश्च शाखासु गीतयः ।
स्वरवर्णसमुच्चाराः सर्वांस्तान्विद्धि मत्कृतान् ॥ १२.३५२.३५ ॥
ಶಾಖೆಗಳ ಭೇದಗಳು ಯಾವುವಾದರೂ, ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗೀತಿಗಳು ಯಾವುವಾದರೂ, ಸ್ವರ-ವರ್ಣ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳು ಯಾವುವಾದರೂ — ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿ.
12.352.36
यत्तद्धयशिरः पार्थ समुदेति वरप्रदम् ।
सोऽहमेवोत्तरे भागे क्रमाक्षरविभागवित् ॥ १२.३५२.३६ ॥
ಓ ಪಾರ್ಥ! ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಯಶೀರ್ಷವು ಯಾವುದು ಉದಯಿಸುತ್ತದೋ, ಆ ನಾನೇ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ-ವಿಭಾಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನು.
12.352.37
रामादेशितमार्गेण मत्प्रसादान्महात्मना ।
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तस्तस्माद्भूतात्सनातनात् ॥ १२.३५२.३७ ॥
ರಾಮನು ತೋರಿದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾಂಚಾಲನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆ ಸನಾತನ ಭೂತದಿಂದಲೇ (ಅದು ಬಂದಿತು).
12.352.38
नारायणाद्वरं लब्ध्वा प्राप्य योगमनुत्तमम् ।
क्रमं प्रणीय शिक्षां च प्रणयित्वा स गालवः ॥ १२.३५२.३८ ॥
ನಾರಾಯಣನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಕ್ರಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಆ ಗಾಲವ (ಕೂಡ).
12.352.39
कण्डरीकोऽथ राजा च ब्रह्मदत्तः प्रतापवान् ।
जातीमरणजं दुःखं स्मृत्वा स्मृत्वा पुनः पुनः ॥ १२.३५२.३९ ॥
ಕಂಡರೀಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಜ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ, ಜನನ ಮರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ಮರಿಸಿ (ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರು).
12.352.40
पुराहमात्मजः पार्थ प्रथितः कारणान्तरे ।
धर्मस्य कुरुशार्दूल ततोऽहं धर्मजः स्मृतः ॥ १२.३५२.४० ॥
ಪಾರ್ಥ, ಹಿಂದೆ ಬೇರೊಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದೆನು; ಕುರುಶಾರ್ದೂಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಧರ್ಮಜನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆನು.
12.352.41
नरनारायणौ पूर्वं तपस्तेपतुरव्ययम् ।
धर्मयानं समारूढौ पर्वते गन्धमादने ॥ १२.३५२.४१ ॥
ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರು ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮಯಾನವನ್ನೇರಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
12.352.42
तत्कालसमयं चैव दक्षयज्ञो बभूव ह ।
न चैवाकल्पयद्भागं दक्षो रुद्रस्य भारत ॥ १२.३५२.४२ ॥
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಯಜ್ಞ ನಡೆಯಿತು; ಭಾರತ, ದಕ್ಷನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ.
12.352.43
ततो दधीचिवचनाद्दक्षयज्ञमपाहरत् ।
ससर्ज शूलं क्रोधेन प्रज्वलन्तं मुहुर्मुहुः ॥ १२.३५२.४३ ॥
ಆಗ ದಧೀಚಿಯ ಮಾತಿನಿಂದ ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಉರಿಯುವ ಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆದನು.
12.352.44
तच्छूलं भस्मसात्कृत्वा दक्षयज्ञं सविस्तरम् ।
आवयोः सहसागच्छद्बदर्याश्रममन्तिकात् ॥ १२.३५२.४४ ॥
ಆ ತ್ರಿಶೂಲವು ದಕ್ಷಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಮೀಪದ ಬದರೀ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
12.352.45
ततः स्वतेजसाविष्टाः केशा नारायणस्य ह ।
बभूवुर्मुञ्जवर्णास्तु ततोऽहं मुञ्जकेशवान् ॥ १२.३५२.४५ ॥
ನಂತರ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಾರಾಯಣನ ಕೂದಲು ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣವಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮುಂಜಕೇಶನಾದೆ.
12.352.46
तच्च शूलं विनिर्धूतं हुङ्कारेण महात्मना ।
जगाम शङ्करकरं नारायणसमाहतम् ॥ १२.३५२.४६ ॥
ಮಹಾತ್ಮನ ಹುಂಕಾರದಿಂದ ಝಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ತ್ರಿಶೂಲವು, ನಾರಾಯಣನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಶಂಕರನ ಕೈಗೆ ಮರಳಿತು.
12.352.47
अथ रुद्र उपाधावत्तावृषी तपसान्वितौ ।
तत एनं समुद्धूतं कण्ठे जग्राह पाणिना ॥ १२.३५२.४७ ॥
ನಂತರ ರುದ್ರನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಋಷಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಆಗ ಅವನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಕೈಯಿಂದ ಕತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
12.352.48
अथ रुद्रविघातार्थमिषीकां जगृहे नरः ।
मन्त्रैश्च संयुयोजाशु सोऽभवत्परशुर्महान् ॥ १२.३५२.४८ ॥
ನಂತರ ನರನು ರುದ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಒಂದು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಜೋಡಿಸಿದನು; ಅದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೊಡಲಿಯಾಯಿತು.
12.352.49
क्षिप्तश्च सहसा रुद्रे खण्डनं प्राप्तवांस्तदा ।
ततोऽहं खण्डपरशुः स्मृतः परशुखण्डनात् ॥ १२.३५२.४९ ॥
ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ರುದ್ರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅದು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಖಂಡಿತವಾದುದರಿಂದ ನಾನು ಖಂಡಪರಶು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.
12.352.50
अस्मिन्युद्धे तु वार्ष्णेय त्रैलोक्यमथने तदा ।
जयं कः प्राप्तवांस्तत्र शंसैतन्मे जनार्दन ॥ १२.३५२.५० ॥
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ, ಜನಾರ್ದನ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಡೆದ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಗ ಜಯವನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆದರು? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
12.352.51
श्रीभगवानुवाच ।
तयोः संलग्नयोर्युद्धे रुद्रनारायणात्मनोः ।
उद्विग्नाः सहसा कृत्स्ना लोकाः सर्वेऽभवंस्तदा ॥ १२.३५२.५१ ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದನು: ರುದ್ರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ರೂಪಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ, ಆಗ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ಸಹಸಾ ಕಳವಳಗೊಂಡವು.
12.352.52
नागृह्णात्पावकः शुभ्रं मखेषु सुहुतं हविः ।
वेदा न प्रतिभान्ति स्म ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ १२.३५२.५२ ॥
ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಶುದ್ಧ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವೇದಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ.
12.352.53
देवान्रजस्तमश्चैव समाविविशतुस्तदा ।
वसुधा सञ्चकम्पेऽथ नभश्च विपफाल ह ॥ १२.३५२.५३ ॥
ಆಗ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು; ಭೂಮಿ ನಡುಗಿತು, ಆಕಾಶ ಬಿರಿಯಿತು.
12.352.54
निष्प्रभाणि च तेजांसि ब्रह्मा चैवासनाच्च्युतः ।
अगाच्छोषं समुद्रश्च हिमवांश्च व्यशीर्यत ॥ १२.३५२.५४ ॥
ತೇಜಸ್ಸುಗಳು ಕಾಂತಿಹೀನವಾದವು, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತನ್ನ ಆಸನದಿಂದ ಜಾರಿದನು; ಸಮುದ್ರ ಒಣಗಿತು, ಹಿಮವಂತ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು.
12.352.55
तस्मिन्नेवं समुत्पन्ने निमित्ते पाण्डुनन्दन ।
ब्रह्मा वृतो देवगणैरृषिभिश्च महात्मभिः ॥ १२.३५२.५५ ॥
ಪಾಂಡುವಿನ ಮಗನೇ, ಹೀಗೆ ಆ ಲಕ್ಷಣ ಉಂಟಾದಾಗ, ದೇವಗಣಗಳೂ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಋಷಿಗಳೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು.
12.352.56
साञ्जलिप्रग्रहो भूत्वा चतुर्वक्त्रो निरुक्तगः ।
उवाच वचनं रुद्रं लोकानामस्तु वै शिवम् ॥ १२.३५२.५६ ॥
ಕೈಮುಗಿದು ಚತುರ್ಮುಖನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ."
12.352.57
यदक्षरमथाव्यक्तमीशं लोकस्य भावनम् ।
कूटस्थं कर्तृनिर्द्वंद्वमकर्तेति च यं विदुः ॥ १२.३५२.५७ ॥
ಅಕ್ಷರನೂ, ಅವ್ಯಕ್ತನೂ, ಲೋಕದ ಈಶ್ವರನೂ ಪೋಷಕನೂ, ಕೂಟಸ್ಥನೂ, ಕರ್ತೃವಾದರೂ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವನೂ, ಅಕರ್ತನೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನೂ ಆದವನು.
12.352.58
व्यक्तिभावगतस्यास्य एका मूर्तिरियं शिवा ।
नरो नारायणश्चैव जातौ धर्मकुलोद्वहौ ॥ १२.३५२.५८ ॥
ವ್ಯಕ್ತಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದ ಇವನ ಈ ಒಂದು ಶುಭಮೂರ್ತಿ. ಧರ್ಮಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಇಬ್ಬರೂ ಜನಿಸಿದರು.
12.352.59
तपसा महता युक्तौ देवश्रेष्ठौ महाव्रतौ ।
अहं प्रसादजस्तस्य कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ॥ १२.३५२.५९ ॥
ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮಹಾವ್ರತಿಗಳು ಆ ಇಬ್ಬರು. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಜನಿಸಿದೆ.
12.352.60
मया च सार्धं वरदं विबुधैश्च महर्षिभिः ।
प्रसादयाशु लोकानां शान्तिर्भवतु माचिरम् ॥ १२.३५२.६० ॥
ನನ್ನೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವರದನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸು; ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಉಂಟಾಗಲಿ.
12.352.61
ब्रह्मणा त्वेवमुक्तस्तु रुद्रः क्रोधाग्निमुत्सृजन् ।
प्रसादयामास ततो देवं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५२.६१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ರುದ್ರನು ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ನಂತರ ಆ ಪ್ರಭು ದೇವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು.
12.352.62
ततोऽथ वरदो देवो जितक्रोधो जितेन्द्रियः ।
प्रीतिमानभवत्तत्र रुद्रेण सह सङ्गतः ॥ १२.३५२.६२ ॥
ಆಗ ವರದಾಯಕನಾದ ದೇವನು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಪ್ರೀತನಾದನು.
12.352.63
ऋषिभिर्ब्रह्मणा चैव विबुधैश्च सुपूजितः ।
उवाच देवमीशानमीशः स जगतो हरिः ॥ १२.३५२.६३ ॥
ಋಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿತನಾದ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯ ಹರಿ ಈಶಾನ ದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.352.64
यस्त्वां वेत्ति स मां वेत्ति यस्त्वामनु स मामनु ।
नावयोरन्तरं किञ्चिन्मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ॥ १२.३५२.६४ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಆಗದಿರಲಿ.
12.352.65
अद्य प्रभृति श्रीवत्सः शूलाङ्कोऽयं भवत्वयम् ।
मम पाण्यङ्कितश्चापि श्रीकण्ठस्त्वं भविष्यसि ॥ १२.३५२.६५ ॥
ಇಂದಿನಿಂದ ಈ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆ ಶೂಲ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಗುರುತಾಗಲಿ; ನನ್ನ ಕೈಯ ಗುರುತಿನಿಂದ ನೀನು ಶ್ರೀಕಂಠನಾಗುವೆ.
12.352.66
एवं लक्षणमुत्पाद्य परस्परकृतं तदा ।
सख्यं चैवातुलं कृत्वा रुद्रेण सहितावृषी ॥ १२.३५२.६६ ॥
ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಆಗ ರುದ್ರನೊಡನೆ ಅತುಲ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಋಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾದರು.
12.352.67
एष ते कथितः पार्थ नारायणजयो मृधे ।
नामानि चैव गुह्यानि निरुक्तानि च भारत ॥ १२.३५२.६७ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನ ಜಯ ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಭಾರತ, ಈ ರಹಸ್ಯ ನಾಮಗಳೂ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.352.68
एवं बहुविधै रूपैश्चरामीह वसुन्धराम् ।
ब्रह्मलोकं च कौन्तेय गोलोकं च सनातनम् ॥ १२.३५२.६८ ॥
ಹೀಗೆ ಬಹುವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕೌಂತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೂ ಸನಾತನ ಗೋಲೋಕಕ್ಕೂ ಸಹ.
12.352.69
यस्तु ते सोऽग्रतो याति युद्धे सम्प्रत्युपस्थिते ।
तं विद्धि रुद्रं कौन्तेय देवदेवं कपर्दिनम् ॥ १२.३५२.६९ ॥
ಯುದ್ಧ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವವನನ್ನು, ಕೌಂತೇಯ, ರುದ್ರನೆಂದು ತಿಳಿ; ದೇವದೇವ, ಜಟಾಧಾರಿ.
12.352.70
कालः स एव कथितः क्रोधजेति मया तव ।
निहतांस्तेन वै पूर्वं हतवानसि वै रिपून् ॥ १२.३५२.७० ॥
ಅದೇ ಕಾಲ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದೆಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ; ಅವನಿಂದಲೇ ಹಿಂದೆ ನೀನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದೆ.
12.352.141
अप्रमेयप्रभावं तं देवदेवमुमापतिम् ।
नमस्व देवं प्रयतो विश्वेशं हरमव्ययम् ॥ १२.३५२.१४१ ॥
ಅಪ್ರಮೇಯ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಆ ದೇವದೇವ ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು, ವಿಶ್ವೇಶ ಹರ ಅವ್ಯಯ ದೇವನನ್ನು ಸಂಯಮದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸು.