మహాభారతం · అధ్యాయం 12.352
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.352.2
श्रीभगवानुवाच ।
सूर्याचन्द्रमसौ शश्वत्केशैर्मे अंशुसञ्ज्ञितैः ।
बोधयंस्तापयंश्चैव जगदुत्तिष्ठतः पृथक् ।
बोधनात्तापनाच्चैव जगतो हर्षणं भवेत् ।
अग्नीषोमकृतैरेभिः कर्मभिः पाण्डुनन्दन ॥ १२.३५२.२ ॥
శ్రీభగవానుడు ఇలా అన్నాడు: సూర్యచంద్రులు ఎల్లప్పుడూ అంశులనే పేరుగల నా కిరణాలనే కేశాలతో, లేచి తిరుగుతున్న జగత్తును వేరువేరుగా మేల్కొలుపుతూ, వేడి చేస్తూ ఉన్నారు. మేల్కొలపడం వల్ల, వేడి చేయడం వల్ల జగత్తుకు ఆనందం కలుగుతుంది. ఓ పాండునందనా, అగ్ని సోముల చేత చేయబడిన ఈ కర్మల వల్ల.
12.352.3
इडोपहूतयोगेन हरे भागं क्रतुष्वहम् ।
वर्णश्च मे हरिश्रेष्ठस्तस्माद्धरिरहं स्मृतः ॥ १२.३५२.३ ॥
ఇడ ఆహ్వానించిన సంయోగం ద్వారా, ఓ హరీ, యజ్ఞాలలో నాకు భాగం ఉంది. నా వర్ణం కూడా హరిశ్రేష్ఠమైనది; అందువల్ల నేను 'హరి' అని స్మరించబడతాను.
12.352.4
धाम सारो हि लोकानामृतं चैव विचारितम् ।
ऋतधामा ततो विप्रैः सत्यश्चाहं प्रकीर्तितः ॥ १२.३५२.४ ॥
లోకాలకు ఆశ్రయమూ సారమూ, బాగా విచారించిన అమృతమూ నేనే. అందువల్ల బ్రాహ్మణులు నన్ను ఋతధామ అని, సత్యుడు అని కీర్తించారు.
12.352.5
नष्टां च धरणीं पूर्वमविन्दं वै गुहागताम् ।
गोविन्द इति मां देवा वाग्भिः समभितुष्टुवुः ॥ १२.३५२.५ ॥
పూర్వం గుహలో దాగిపోయిన, నశించిన భూమిని నేను నిజంగా కనుగొన్నాను. అందువల్ల దేవతలు 'గోవిందుడు' అని మాటలతో నన్ను బాగా స్తుతించారు.
12.352.6
शिपिविष्टेति चाख्यायां हीनरोमा च यो भवेत् ।
तेनाविष्टं हि यत्किञ्चिच्छिपिविष्टं हि तत्स्मृतम् ॥ १२.३५२.६ ॥
'శిపివిష్ట' అనే పేరులో, రోమాలు లేనివాడు ఎవరైతే, అతనిచే ఆవరించబడినది ఏదైనా అది నిశ్చయంగా 'శిపివిష్టం' అని స్మరించబడుతుంది.
12.352.7
यास्को मामृषिरव्यग्रो नैकयज्ञेषु गीतवान् ।
शिपिविष्ट इति ह्यस्माद्गुह्यनामधरो ह्यहम् ॥ १२.३५२.७ ॥
యాస్క మహర్షి చలించకుండా అనేక యజ్ఞాలలో నన్ను 'శిపివిష్ట' అని పాడాడు. అందువల్ల నేను రహస్య నామం ధరించినవాడిని.
12.352.8
स्तुत्वा मां शिपिविष्टेति यास्को ऋषिरुदारधीः ।
मत्प्रसादादधो नष्टं निरुक्तमभिजग्मिवान् ॥ १२.३५२.८ ॥
శిపివిష్ట అని నన్ను స్తుతించి, ఉదారబుద్ధి గల ఋషి యాస్కుడు నా అనుగ్రహంతో కోల్పోయిన నిరుక్తాన్ని తిరిగి పొందాడు.
12.352.9
न हि जातो न जायेऽहं न जनिष्ये कदाचन ।
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानां तस्मादहमजः स्मृतः ॥ १२.३५२.९ ॥
నేను ఎప్పుడూ జన్మించలేదు, జన్మించడం లేదు, ఎప్పుడూ జన్మించను. సర్వ భూతాలకు క్షేత్రజ్ఞుడను; అందుకే నన్ను అజుడని స్మరిస్తారు.
12.352.10
नोक्तपूर्वं मया क्षुद्रमश्लीलं वा कदाचन ।
ऋता ब्रह्मसुता सा मे सत्या देवी सरस्वती ॥ १२.३५२.१० ॥
నేను ఎప్పుడూ నీచమైన లేదా అశ్లీలమైన మాటను పలకలేదు. ఋతమూ బ్రహ్మ కుమార్తెయు అయిన ఆ సత్య దేవి సరస్వతి నాకు చెందినది.
12.352.11
सच्चासच्चैव कौन्तेय मयावेशितमात्मनि ।
पौष्करे ब्रह्मसदने सत्यं मामृषयो विदुः ॥ १२.३५२.११ ॥
కౌంతేయా, సత్తూ అసత్తూ నాచేత ఆత్మలో ప్రవేశింపజేయబడ్డాయి. పుష్కరంలోని బ్రహ్మసదనంలో ఋషులు నన్ను నిజంగా ఎరుగుదురు.
12.352.12
सत्त्वान्न च्युतपूर्वोऽहं सत्त्वं वै विद्धि मत्कृतम् ।
जन्मनीहाभवत्सत्त्वं पौर्विकं मे धनञ्जय ॥ १२.३५२.१२ ॥
సత్త్వం నుండి నేను ఎన్నడూ జారిపోలేదు; సత్త్వం నాచేత సృష్టింపబడినదని తెలుసుకో. ధనంజయా, ఇక్కడ జన్మలో నా పురాతన సత్త్వం ఉద్భవించింది.
12.352.13
निराशीःकर्मसंयुक्तं सात्वतं मां प्रकल्पय ।
सात्वतज्ञानदृष्टोऽहं सात्वतः सात्वतां पतिः ॥ १२.३५२.१३ ॥
నిష్కామ కర్మతో కూడిన నన్ను సాత్వతుడిగా భావించు. సాత్వత జ్ఞానంచే దర్శించబడిన నేను సాత్వతుడను; సాత్వతులకు ప్రభువు కూడా నేనే.
12.352.14
कृषामि मेदिनीं पार्थ भूत्वा कार्ष्णायसो महान् ।
कृष्णो वर्णश्च मे यस्मात्तस्मात्कृष्णोऽहमर्जुन ॥ १२.३५२.१४ ॥
ఓ పార్థా, ఇనుపు నాగలిగా మహాత్ముడనై నేను భూమిని దున్నుతాను. నా వర్ణం నలుపు; అందువల్ల అర్జునా, నేను కృష్ణుడను.
12.352.15
मया संश्लेषिता भूमिरद्भिर्व्योम च वायुना ।
वायुश्च तेजसा सार्धं वैकुण्ठत्वं ततो मम ॥ १२.३५२.१५ ॥
నా చేత కలపబడిన భూమి జలంతో, ఆకాశం వాయువుతో, వాయువు తేజస్సుతో కలిసింది; అందువల్ల నాకు వైకుంఠత్వం కలదు.
12.352.16
निर्वाणं परमं सौख्यं धर्मोऽसौ पर उच्यते ।
तस्मान्न च्युतपूर्वोऽहमच्युतस्तेन कर्मणा ॥ १२.३५२.१६ ॥
నిర్వాణం, పరమ సౌఖ్యం — అదే పరమ ధర్మం అని చెప్పబడుతుంది. అందువల్ల నేను ఎన్నడూ చ్యుతుడను కాను; ఆ కర్మవల్ల నేను అచ్యుతుడను.
12.352.17
पृथिवीनभसी चोभे विश्रुते विश्वलौकिके ।
तयोः सन्धारणार्थं हि मामधोक्षजमञ्जसा ॥ १२.३५२.१७ ॥
భూమి మరియు ఆకాశం — రెండూ విశ్వలౌకికంలో ప్రసిద్ధమైనవి. వాటిని ధరించడానికే నన్ను అధోక్షజుడు అని సులభంగా పిలుస్తారు.
12.352.18
निरुक्तं वेदविदुषो ये च शब्दार्थचिन्तकाः ।
ते मां गायन्ति प्राग्वंशे अधोक्षज इति स्थितिः ॥ १२.३५२.१८ ॥
వేదజ్ఞులు మరియు శబ్దార్థ చింతకులు నిరుక్తం ప్రకారం నన్ను స్తుతిస్తారు — పూర్వ వంశంలో 'అధోక్షజ' అనేది స్థిర సంప్రదాయం.
12.352.19
शब्द एकमतैरेष व्याहृतः परमर्षिभिः ।
नान्यो ह्यधोक्षजो लोके ऋते नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५२.१९ ॥
ఈ శబ్దాన్ని పరమ ఋషులు ఏకమనస్సుతో పలికారు — లోకంలో అధోక్షజుడు నారాయణ ప్రభువు తప్ప మరెవ్వరూ కాదు.
12.352.20
घृतं ममार्चिषो लोके जन्तूनां प्राणधारणम् ।
घृतार्चिरहमव्यग्रैर्वेदज्ञैः परिकीर्तितः ॥ १२.३५२.२० ॥
లోకంలో నా జ్వాలయొక్క నెయ్యి ప్రాణులకు ప్రాణధారణం; చలించని వేదజ్ఞులు నన్ను ఘృతార్చి అని కీర్తించారు.
12.352.21
त्रयो हि धातवः ख्याताः कर्मजा इति च स्मृताः ।
पित्तं श्लेष्मा च वायुश्च एष सङ्घात उच्यते ॥ १२.३५२.२१ ॥
కర్మంనుండి పుట్టిన మూడు ధాతువులు ప్రసిద్ధమైనవి అని స్మరించబడ్డాయి: పిత్తం, కఫం, వాయువు; ఇదే సంఘాతం అని చెప్పబడుతుంది.
12.352.22
एतैश्च धार्यते जन्तुरेतैः क्षीणैश्च क्षीयते ।
आयुर्वेदविदस्तस्मात्त्रिधातुं मां प्रचक्षते ॥ १२.३५२.२२ ॥
వీటివల్ల జీవి ధరించబడుతుంది; ఇవి క్షీణించినప్పుడు అది క్షీణిస్తుంది; కాబట్టి ఆయుర్వేద జ్ఞులు నన్ను త్రిధాతువు అని చెబుతారు.
12.352.23
वृषो हि भगवान्धर्मः ख्यातो लोकेषु भारत ।
नैघण्टुकपदाख्यातं विद्धि मां वृषमुत्तमम् ॥ १२.३५२.२३ ॥
భారతా, లోకాలలో భగవంతుడైన ధర్మం వృషం అని ప్రసిద్ధుడు; నైఘంటుక పదాలలో చెప్పినట్లు నన్ను ఉత్తమమైన వృషంగా తెలుసుకో.
12.352.24
कपिर्वराहः श्रेष्ठश्च धर्मश्च वृष उच्यते ।
तस्माद्वृषाकपिं प्राह कश्यपो मां प्रजापतिः ॥ १२.३५२.२४ ॥
కపి, వరాహుడు, శ్రేష్ఠుడు, ధర్మమూ వృషం అని చెప్పబడతారు; అందుచేత ప్రజాపతి కశ్యపుడు నన్ను వృషాకపి అని పిలిచాడు.
12.352.25
न चादिं न मध्यं तथा नैव चान्तं कदाचिद्विदन्ते सुराश्चासुराश्च ।
अनाद्यो ह्यमध्यस्तथा चाप्यनन्तः प्रगीतोऽहमीशो विभुर्लोकसाक्षी ॥ १२.३५२.२५ ॥
ఆది, మధ్య, అంతం ఏవీ దేవతలూ అసురులూ ఎప్పుడూ తెలుసుకోరు; ఆదిలేనివాడు, మధ్యలేనివాడు, అంతంలేనివాడు, ఈశ్వరుడు, సర్వవ్యాపి, లోకసాక్షి అయిన నేను కీర్తించబడ్డాను.
12.352.26
शुचीनि श्रवणीयानि शृणोमीह धनञ्जय ।
न च पापानि गृह्णामि ततोऽहं वै शुचिश्रवाः ॥ १२.३५२.२६ ॥
ధనంజయా, ఇక్కడ నేను పవిత్రమైనవి, వినదగినవి మాత్రమే వింటాను; పాపాలను నేను స్వీకరించను; అందుచేత నేను నిజంగా శుచిశ్రవుడను.
12.352.27
एकशृङ्गः पुरा भूत्वा वराहो दिव्यदर्शनः ।
इमामुद्धृतवान्भूमिमेकशृङ्गस्ततो ह्यहम् ॥ १२.३५२.२७ ॥
పూర్వం ఏకశృంగమైన, దివ్యరూపమైన వరాహంగా మారి నేను ఈ భూమిని ఎత్తాను; అందుచేత నేను ఏకశృంగుడను.
12.352.28
तथैवासं त्रिककुदो वाराहं रूपमास्थितः ।
त्रिककुत्तेन विख्यातः शरीरस्य तु मापनात् ॥ १२.३५२.२८ ॥
అలాగే నేను మూడు మూపురాలున్న వరాహరూపాన్ని ధరించి ఉన్నాను; నా శరీర పరిమాణం వల్లనే దాని ద్వారా ప్రసిద్ధుడనయ్యాను.
12.352.29
विरिञ्च इति यः प्रोक्तः कपिलज्ञानचिन्तकैः ।
स प्रजापतिरेवाहं चेतनात्सर्वलोककृत् ॥ १२.३५२.२९ ॥
కపిల జ్ఞానాన్ని ధ్యానించేవారు విరించి అని పిలిచే ప్రజాపతి నేనే; నా చైతన్యం వల్ల సర్వలోకాలను సృష్టించువాడను నేనే.
12.352.30
विद्यासहायवन्तं मामादित्यस्थं सनातनम् ।
कपिलं प्राहुराचार्याः साङ्ख्या निश्चितनिश्चयाः ॥ १२.३५२.३० ॥
విద్యను సహాయకునిగా కలిగినవాడు, సూర్యునిలో నిలిచినవాడు, సనాతనుడనైన నన్ను నిశ్చయమైన నిశ్చయం గల సాంఖ్య ఆచార్యులు కపిలుడు అని పిలుస్తారు.
12.352.31
हिरण्यगर्भो द्युतिमानेष यश्छन्दसि स्तुतः ।
योगैः सम्पूज्यते नित्यं स एवाहं विभुः स्मृतः ॥ १२.३५२.३१ ॥
వేదాలలో స్తుతింపబడిన, యోగులచే నిత్యం పూజింపబడే ఈ తేజోమయ హిరణ్యగర్భుడు — ఆ సర్వవ్యాపకుడైన ప్రభువే నేనని స్మరించబడుతున్నాను.
12.352.32
एकविंशतिशाखं च ऋग्वेदं मां प्रचक्षते ।
सहस्रशाखं यत्साम ये वै वेदविदो जनाः ॥ १२.३५२.३२ ॥
ఇరవై ఒక్క శాఖలు కలిగిన ఋగ్వేదాన్ని నేనని అంటారు; వేద పండితులు వేయి శాఖలు కలిగిన సామవేదాన్ని కూడా (నా రూపమని) అంటారు.
12.352.33
षट्पञ्चाशतमष्टौ च सप्तत्रिंशतमित्युत ।
यस्मिञ्शाखा यजुर्वेदे सोऽहमाध्वर्यवे स्मृतः ॥ १२.३५२.३३ ॥
ఏబది ఆరు, ఎనిమిది, ముప్పది ఏడు అని (శాఖలు కలిగిన) యజుర్వేదంలో ఉన్నవాడను నేనే; ఆధ్వర్యవుడుగా స్మరించబడ్డాను.
12.352.34
पञ्चकल्पमथर्वाणं कृत्याभिः परिबृंहितम् ।
कल्पयन्ति हि मां विप्रा अथर्वाणविदस्तथा ॥ १२.३५२.३४ ॥
ఐదు కల్పాలు కలిగినదీ, కృత్యలతో విస్తరింపబడినదీ అయిన అథర్వవేదాన్ని, బ్రాహ్మణులు, అథర్వవేద పండితులు కూడా అలాగే నాదిగా నిర్ణయిస్తారు.
12.352.35
शाखाभेदाश्च ये केचिद्याश्च शाखासु गीतयः ।
स्वरवर्णसमुच्चाराः सर्वांस्तान्विद्धि मत्कृतान् ॥ १२.३५२.३५ ॥
శాఖల భేదాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, శాఖలలోని గానాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, స్వర-వర్ణ ఉచ్చారణలు ఏవైతే ఉన్నాయో — వాటన్నింటినీ నా చేత కల్పించబడినవిగా తెలుసుకో.
12.352.36
यत्तद्धयशिरः पार्थ समुदेति वरप्रदम् ।
सोऽहमेवोत्तरे भागे क्रमाक्षरविभागवित् ॥ १२.३५२.३६ ॥
ఓ పార్థా! వరాలనిచ్చే హయశీర్షం ఏదైతే ఉద్భవిస్తుందో, ఆ నేనే ఉత్తర భాగంలో క్రమాన్ని, అక్షర-విభాగాన్ని తెలిసినవాడిని.
12.352.37
रामादेशितमार्गेण मत्प्रसादान्महात्मना ।
पाञ्चालेन क्रमः प्राप्तस्तस्माद्भूतात्सनातनात् ॥ १२.३५२.३७ ॥
రాముడు ఉపదేశించిన మార్గంలో, నా అనుగ్రహం వల్ల, మహాత్ముడైన పాంచాలుడు క్రమాన్ని పొందాడు; ఆ సనాతన భూతం నుండే (అది వచ్చింది).
12.352.38
नारायणाद्वरं लब्ध्वा प्राप्य योगमनुत्तमम् ।
क्रमं प्रणीय शिक्षां च प्रणयित्वा स गालवः ॥ १२.३५२.३८ ॥
నారాయణుని నుండి వరం పొంది, సర్వోత్తమ యోగాన్ని పొంది, క్రమాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లి, ఉపదేశాన్ని ఇచ్చి ఆ గాలవుడు (కూడా).
12.352.39
कण्डरीकोऽथ राजा च ब्रह्मदत्तः प्रतापवान् ।
जातीमरणजं दुःखं स्मृत्वा स्मृत्वा पुनः पुनः ॥ १२.३५२.३९ ॥
కండరీకుడు, ప్రతాపవంతుడైన రాజు బ్రహ్మదత్తుడు కూడా, జననమరణాల వల్ల కలిగే దుఃఖాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ స్మరించి (అలా చేశారు).
12.352.40
पुराहमात्मजः पार्थ प्रथितः कारणान्तरे ।
धर्मस्य कुरुशार्दूल ततोऽहं धर्मजः स्मृतः ॥ १२.३५२.४० ॥
పార్థా, పూర్వం మరో కారణంగా నేను ధర్ముని కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాను; కురుశార్దూలా, అందువల్ల నేను ధర్మజుడని పిలువబడ్డాను.
12.352.41
नरनारायणौ पूर्वं तपस्तेपतुरव्ययम् ।
धर्मयानं समारूढौ पर्वते गन्धमादने ॥ १२.३५२.४१ ॥
నరుడు, నారాయణుడు పూర్వం ధర్మయానాన్ని ఎక్కి గంధమాదన పర్వతంపై అక్షయ తపస్సు చేశారు.
12.352.42
तत्कालसमयं चैव दक्षयज्ञो बभूव ह ।
न चैवाकल्पयद्भागं दक्षो रुद्रस्य भारत ॥ १२.३५२.४२ ॥
ఆ సమయంలోనే దక్షయజ్ఞం జరిగింది; భారతా, దక్షుడు రుద్రునికి భాగాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు.
12.352.43
ततो दधीचिवचनाद्दक्षयज्ञमपाहरत् ।
ससर्ज शूलं क्रोधेन प्रज्वलन्तं मुहुर्मुहुः ॥ १२.३५२.४३ ॥
అప్పుడు దధీచి మాటతో దక్షయజ్ఞాన్ని అపహరించాడు; కోపంతో మళ్ళీ మళ్ళీ మండుతున్న శూలాన్ని ప్రయోగించాడు.
12.352.44
तच्छूलं भस्मसात्कृत्वा दक्षयज्ञं सविस्तरम् ।
आवयोः सहसागच्छद्बदर्याश्रममन्तिकात् ॥ १२.३५२.४४ ॥
ఆ త్రిశూలం దక్షయజ్ఞాన్ని పూర్తిగా భస్మం చేసి, అకస్మాత్తుగా మా ఇద్దరికీ సమీపంగా ఉన్న బదరీ ఆశ్రమానికి వచ్చింది.
12.352.45
ततः स्वतेजसाविष्टाः केशा नारायणस्य ह ।
बभूवुर्मुञ्जवर्णास्तु ततोऽहं मुञ्जकेशवान् ॥ १२.३५२.४५ ॥
అప్పుడు తన తేజస్సుతో నిండిన నారాయణుని కేశాలు ముంజ గడ్డి రంగులోకి మారాయి; అందుచేత నేను ముంజకేశుడిని.
12.352.46
तच्च शूलं विनिर्धूतं हुङ्कारेण महात्मना ।
जगाम शङ्करकरं नारायणसमाहतम् ॥ १२.३५२.४६ ॥
మహాత్ముడైన నారాయణుని హుంకారంతో విసిరివేయబడిన ఆ త్రిశూలం, నారాయణుని దెబ్బతో ప్రతిహతమై శంకరుని చేతికి తిరిగి వెళ్లింది.
12.352.47
अथ रुद्र उपाधावत्तावृषी तपसान्वितौ ।
तत एनं समुद्धूतं कण्ठे जग्राह पाणिना ॥ १२.३५२.४७ ॥
అప్పుడు రుద్రుడు తపస్సుతో కూడిన ఆ ఇద్దరు ఋషుల వైపు పరుగెత్తాడు; అప్పుడు అతడిని పైకి లేపి చేతితో గొంతును పట్టుకున్నాడు.
12.352.48
अथ रुद्रविघातार्थमिषीकां जगृहे नरः ।
मन्त्रैश्च संयुयोजाशु सोऽभवत्परशुर्महान् ॥ १२.३५२.४८ ॥
అప్పుడు నరుడు రుద్రుని కొట్టడానికి ఒక రెల్లు కాడను తీసుకున్నాడు; మంత్రాలతో దానిని వెంటనే కలిపాడు; అది ఒక గొప్ప గొడ్డలిగా మారింది.
12.352.49
क्षिप्तश्च सहसा रुद्रे खण्डनं प्राप्तवांस्तदा ।
ततोऽहं खण्डपरशुः स्मृतः परशुखण्डनात् ॥ १२.३५२.४९ ॥
అకస్మాత్తుగా రుద్రునిపై విసరబడగా అది ఖండించబడింది; అందుచేత గొడ్డలితో ఖండితమైనందున నేను ఖండపరశుడనని స్మరించబడ్డాను.
12.352.50
अस्मिन्युद्धे तु वार्ष्णेय त्रैलोक्यमथने तदा ।
जयं कः प्राप्तवांस्तत्र शंसैतन्मे जनार्दन ॥ १२.३५२.५० ॥
వార్ష్ణేయా, జనార్దనా, త్రిలోకాలను మథించిన ఆ యుద్ధంలో అప్పుడు విజయాన్ని ఎవరు పొందారు? దీన్ని నాకు చెప్పు.
12.352.51
श्रीभगवानुवाच ।
तयोः संलग्नयोर्युद्धे रुद्रनारायणात्मनोः ।
उद्विग्नाः सहसा कृत्स्ना लोकाः सर्वेऽभवंस्तदा ॥ १२.३५२.५१ ॥
శ్రీభగవానుడు ఇలా అన్నాడు: రుద్రుడు, నారాయణుడు అనే రూపాలు కలిగిన వారిద్దరూ యుద్ధంలో తలపడినప్పుడు, అప్పుడు లోకాలన్నీ హఠాత్తుగా కలతచెందాయి.
12.352.52
नागृह्णात्पावकः शुभ्रं मखेषु सुहुतं हविः ।
वेदा न प्रतिभान्ति स्म ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ १२.३५२.५२ ॥
యజ్ఞాలలో చక్కగా సమర్పించిన శుద్ధమైన హవిస్సును అగ్ని స్వీకరించలేదు; పవిత్రాత్మలైన ఋషులకు వేదాలు ప్రకాశించలేదు.
12.352.53
देवान्रजस्तमश्चैव समाविविशतुस्तदा ।
वसुधा सञ्चकम्पेऽथ नभश्च विपफाल ह ॥ १२.३५२.५३ ॥
అప్పుడు రజస్సు, తమస్సు దేవతలలో పూర్తిగా ప్రవేశించాయి; భూమి వణికింది, ఆకాశం చీలిపోయింది.
12.352.54
निष्प्रभाणि च तेजांसि ब्रह्मा चैवासनाच्च्युतः ।
अगाच्छोषं समुद्रश्च हिमवांश्च व्यशीर्यत ॥ १२.३५२.५४ ॥
తేజస్సులు ప్రభ కోల్పోయాయి, బ్రహ్మ కూడా తన ఆసనం నుండి జారిపోయాడు; సముద్రం ఎండిపోయింది, హిమవంతం బద్దలైంది.
12.352.55
तस्मिन्नेवं समुत्पन्ने निमित्ते पाण्डुनन्दन ।
ब्रह्मा वृतो देवगणैरृषिभिश्च महात्मभिः ॥ १२.३५२.५५ ॥
పాండునందనా, ఈ విధంగా ఆ సూచన కలిగినప్పుడు, దేవగణాలు, మహాత్ములైన ఋషులు బ్రహ్మను చుట్టుముట్టారు.
12.352.56
साञ्जलिप्रग्रहो भूत्वा चतुर्वक्त्रो निरुक्तगः ।
उवाच वचनं रुद्रं लोकानामस्तु वै शिवम् ॥ १२.३५२.५६ ॥
చేతులు జోడించి చతుర్ముఖుడు రుద్రునితో ఇలా పలికాడు: "లోకాలకు శుభం కలుగు గాక."
12.352.57
यदक्षरमथाव्यक्तमीशं लोकस्य भावनम् ।
कूटस्थं कर्तृनिर्द्वंद्वमकर्तेति च यं विदुः ॥ १२.३५२.५७ ॥
అక్షరుడు, అవ్యక్తుడు, లోకానికి ఈశ్వరుడు, పోషకుడు, కూటస్థుడు, కర్త అయినా ద్వంద్వాలకు అతీతుడు, అకర్త అని ఎవరిని తెలుసుకుంటారో ఆయన.
12.352.58
व्यक्तिभावगतस्यास्य एका मूर्तिरियं शिवा ।
नरो नारायणश्चैव जातौ धर्मकुलोद्वहौ ॥ १२.३५२.५८ ॥
వ్యక్తభావాన్ని పొందిన ఈయన ఈ ఒక్క శుభమూర్తి. ధర్మకులాన్ని మోసేవారైన నరుడు, నారాయణుడు జన్మించారు.
12.352.59
तपसा महता युक्तौ देवश्रेष्ठौ महाव्रतौ ।
अहं प्रसादजस्तस्य कस्मिंश्चित्कारणान्तरे ॥ १२.३५२.५९ ॥
గొప్ప తపస్సుతో కూడినవారు, దేవతలలో శ్రేష్ఠులు, మహావ్రతులు ఆ ఇద్దరు. ఆయన అనుగ్రహం వల్ల వేరొక కారణంగా నేను జన్మించాను.
12.352.60
मया च सार्धं वरदं विबुधैश्च महर्षिभिः ।
प्रसादयाशु लोकानां शान्तिर्भवतु माचिरम् ॥ १२.३५२.६० ॥
నాతో, దేవతలతో, మహర్షులతో కలిసి వరదుడిని వెంటనే ప్రసన్నం చేయి. లోకాలకు శాంతి ఆలస్యం లేకుండా కలుగు గాక.
12.352.61
ब्रह्मणा त्वेवमुक्तस्तु रुद्रः क्रोधाग्निमुत्सृजन् ।
प्रसादयामास ततो देवं नारायणं प्रभुम् ॥ १२.३५२.६१ ॥
బ్రహ్మ ఇలా చెప్పగా రుద్రుడు క్రోధాగ్నిని విడిచిపెట్టి, అప్పుడు ఆ ప్రభువైన దేవ నారాయణుడిని ప్రసన్నం చేసుకున్నాడు.
12.352.62
ततोऽथ वरदो देवो जितक्रोधो जितेन्द्रियः ।
प्रीतिमानभवत्तत्र रुद्रेण सह सङ्गतः ॥ १२.३५२.६२ ॥
అప్పుడు వరదాయకుడైన దేవుడు, కోపాన్ని ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, అక్కడ రుద్రునితో కలిసి ప్రీతి చెందెను.
12.352.63
ऋषिभिर्ब्रह्मणा चैव विबुधैश्च सुपूजितः ।
उवाच देवमीशानमीशः स जगतो हरिः ॥ १२.३५२.६३ ॥
ఋషులచే, బ్రహ్మచే, దేవతలచే బాగా పూజింపబడిన, జగత్తుకు ప్రభువైన హరి ఈశానుడైన దేవునితో ఇలా అన్నాడు.
12.352.64
यस्त्वां वेत्ति स मां वेत्ति यस्त्वामनु स मामनु ।
नावयोरन्तरं किञ्चिन्मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा ॥ १२.३५२.६४ ॥
నిన్ను తెలిసినవాడు నన్ను తెలుసుకుంటాడు; నిన్ను అనుసరించేవాడు నన్ను అనుసరిస్తాడు. మనమిద్దరికీ ఏ భేదమూ లేదు; నీ బుద్ధి వేరుగా ఉండకూడదు.
12.352.65
अद्य प्रभृति श्रीवत्सः शूलाङ्कोऽयं भवत्वयम् ।
मम पाण्यङ्कितश्चापि श्रीकण्ठस्त्वं भविष्यसि ॥ १२.३५२.६५ ॥
ఇప్పటి నుండి ఈ శ్రీవత్స చిహ్నం శూల చిహ్నంతో గుర్తించబడనివ్వు; నా చేతి గుర్తుతో నీవు శ్రీకంఠుడవు అవుతావు.
12.352.66
एवं लक्षणमुत्पाद्य परस्परकृतं तदा ।
सख्यं चैवातुलं कृत्वा रुद्रेण सहितावृषी ॥ १२.३५२.६६ ॥
ఈ విధంగా పరస్పరం చేసుకున్న గుర్తులను ఏర్పరచి, అప్పుడు రుద్రునితో అసమాన స్నేహం చేసి, ఆ ఇద్దరు ఋషులు కలిసి ఉన్నారు.
12.352.67
एष ते कथितः पार्थ नारायणजयो मृधे ।
नामानि चैव गुह्यानि निरुक्तानि च भारत ॥ १२.३५२.६७ ॥
పార్థా, యుద్ధంలో నారాయణుని విజయం ఇది నీకు చెప్పబడింది; భారతా, ఈ రహస్య నామాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.
12.352.68
एवं बहुविधै रूपैश्चरामीह वसुन्धराम् ।
ब्रह्मलोकं च कौन्तेय गोलोकं च सनातनम् ॥ १२.३५२.६८ ॥
ఈ విధంగా అనేక రకాల రూపాలతో నేను ఇక్కడ భూమిపై సంచరిస్తున్నాను; కౌంతేయా, బ్రహ్మలోకానికీ శాశ్వతమైన గోలోకానికీ కూడా.
12.352.69
यस्तु ते सोऽग्रतो याति युद्धे सम्प्रत्युपस्थिते ।
तं विद्धि रुद्रं कौन्तेय देवदेवं कपर्दिनम् ॥ १२.३५२.६९ ॥
యుద్ధం ఉపస్థితమైనప్పుడు నీ ముందు నడిచేవాడిని, కౌంతేయా, రుద్రుడని తెలుసుకో; దేవదేవుడు, జటాధారి.
12.352.70
कालः स एव कथितः क्रोधजेति मया तव ।
निहतांस्तेन वै पूर्वं हतवानसि वै रिपून् ॥ १२.३५२.७० ॥
అదే కాలం, క్రోధం నుండి పుట్టినదని నేను నీకు చెప్పాను; అతనితోనే ముందు శత్రువులను నువ్వు చంపావు.
12.352.141
अप्रमेयप्रभावं तं देवदेवमुमापतिम् ।
नमस्व देवं प्रयतो विश्वेशं हरमव्ययम् ॥ १२.३५२.१४१ ॥
అపరిమిత ప్రభావం కలిగిన ఆ దేవదేవుడైన ఉమాపతిని, విశ్వేశ్వరుడైన, హరుడైన, అవ్యయుడైన దేవుడిని, నిగ్రహంతో నమస్కరించు.