મહાભારત · અધ્યાય 12.354
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.354.1
धन्योस्यनुगृहीतोसि यत्ते दृष्टः स्वयंप्रभुः ।
न हि तं दृष्टवान्कश्चित्पद्मयोनिरपि स्वयम् ॥ १२.३५४.१ ॥
તું ધન્ય છે, અનુગ્રહિત છે, કારણ કે સ્વયંપ્રભુ ભગવાને તને દર્શન આપ્યાં. સ્વયં પદ્મયોનિ (બ્રહ્મા) એ પણ તેમને આ રીતે જોયા નથી.
12.354.2
अव्यक्तयोनिर्भगवान्दुर्दर्शः पुरुषोत्तमः ।
नारदैतद्धि नौ सत्यं वचनं समुदाहृतम् ॥ १२.३५४.२ ॥
અવ્યક્ત યોનિ ભગવાન, પુરુષોત્તમને જોવા દુર્લભ છે. નારદ, અમે બંનેએ કહેલું આ વચન સત્ય છે.
12.354.3
नास्य भक्तात्प्रियतरो लोके कश्चन विद्यते ।
ततः स्वयं दर्शितवान्स्वमात्मानं द्विजोत्तम ॥ १२.३५४.३ ॥
જગતમાં તેમને ભક્ત કરતાં પ્રિય કોઈ નથી. તેથી તેમણે પોતે જ પોતાનું સ્વરૂપ બતાવ્યું, હે દ્વિજોત્તમ.
12.354.4
तपो हि तप्यतस्तस्य यत्स्थानं परमात्मनः ।
न तत्संप्राप्नुते कश्चिदृते ह्यावां द्वितोत्तम ॥ १२.३५४.४ ॥
તપ કરનારને પણ પરમાત્માનું એ સ્થાન મળતું નથી; અમે બંને સિવાય કોઈ તેને પામતું નથી, હે દ્વિજોત્તમ.
12.354.5
या हि सूर्यसहस्रस्य समस्तस्य भवेद्द्युतिः ।
स्थानस्य सा भवेत्तस्य स्वयं तेन विराजता ॥ १२.३५४.५ ॥
હજાર સૂર્યોની સમગ્ર કાંતિ જે હોય, તે જ એ સ્થાનની કાંતિ છે; તે તેમના દ્વારા સ્વયં પ્રકાશે છે.
12.354.6
तस्मादुत्तिष्ठते विप्र देवाद्विश्वभुवः पतेः ।
क्षमा क्षमावतां श्रेष्ठ यया भूमिस्तु युज्यते ॥ १२.३५४.६ ॥
તેથી, હે વિપ્ર, વિશ્વભૂના પતિ દેવથી તે ઉદ્ભવે છે. ક્ષમાવંતોમાં શ્રેષ્ઠ, ક્ષમાથી જ પૃથ્વી ટકી રહે છે.
12.354.7
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतहिताद्रसः ।
आपो हि तेन युज्यन्ते द्रवत्वं प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.३५४.७ ॥
સર્વ ભૂતોના હિતકારી તે દેવથી રસ ઉદ્ભવે છે. તેનાથી જળ જોડાય છે અને દ્રવત્વ પામે છે.
12.354.8
तस्मादेव समुद्भूतं तेजो रूपगुणात्मकम् ।
येन संयुज्यते सूर्यस्ततो लोके विराजते ॥ १२.३५४.८ ॥
તેમનાથી જ રૂપ-ગુણાત્મક તેજ ઉદ્ભવ્યું. તેની સાથે સૂર્ય જોડાય છે અને તેથી લોકમાં પ્રકાશે છે.
12.354.9
तस्माद्देवात्समुद्भूतः स्पर्शस्तु पुरुषोत्तमात् ।
येन स्म युज्यते वायुस्ततो लोकान्विवात्यसौ ॥ १२.३५४.९ ॥
તે પુરુષોત્તમ દેવથી સ્પર્શ ઉદ્ભવ્યો. તેની સાથે વાયુ જોડાય છે અને તેથી તે લોકોમાં વહે છે.
12.354.10
तस्माच्चोत्तिष्ठते शब्दः सर्वलोकेश्वरात्प्रभोः ।
आकाशं युज्यते येन ततस्तिष्ठत्यसंवृतम् ॥ १२.३५४.१० ॥
સર્વ લોકોના ઈશ્વર તે પ્રભુથી શબ્દ ઉદ્ભવે છે. તેની સાથે આકાશ જોડાય છે, તેથી તે અનાવૃત રહે છે.
12.354.11
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतगतं मनः ।
चन्द्रमा येन संयुक्तः प्रकाशगुणधारणः ॥ १२.३५४.११ ॥
સર્વ ભૂતોમાં વસતા તે દેવથી મન ઉદ્ભવે છે. તેની સાથે ચંદ્ર જોડાય છે, જે પ્રકાશગુણ ધારણ કરે છે.
12.354.12
सद्भूतोत्पादकं नाम तत्स्थानं वेदसंज्ञितम् ।
विद्यासहायो यत्रास्ते भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ १२.३५४.१२ ॥
સત્ય ભૂતોનું ઉત્પાદક, વેદ નામે ઓળખાતું તે સ્થાન છે; ત્યાં વિદ્યા સાથે ભગવાન વસે છે, જે હવ્ય અને કવ્ય ભોગવનાર છે.
12.354.13
ये हि निष्कल्मषा लोके पुण्यपापविवर्जिताः ।
तेषां वै क्षेममध्वानं गच्छतां द्विजसत्तम ॥ १२.३५४.१३ ॥
જગતમાં જેઓ નિષ્કલંક અને પુણ્ય-પાપથી રહિત છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તેમનો જે માર્ગ છે તે ખરેખર કલ્યાણકારી છે.
12.354.14
सर्वलोके तमोहन्ता आदित्यो द्वारमुच्यते ।
ज्वालामाली महातेजा येनेदं धार्यते जगत् ॥ १२.३५४.१४ ॥
સમગ્ર લોકમાં અંધકારનો નાશ કરનાર આદિત્યને દ્વાર કહેવામાં આવે છે; જ્વાળામાળા ધારણ કરનાર મહાતેજસ્વી, જેમના વડે આ જગત ધારણ થાય છે.
12.354.15
आदित्यदग्धसर्वाङ्गा अदृश्याः केनचित्क्वचित् ।
परमाणुभूता भूत्वा तु तं देवं प्रविशन्त्युत ॥ १२.३५४.१५ ॥
આદિત્યથી જેમના સર્વ અંગો બળી ગયા છે, તેઓ કોઈને ક્યાંય દેખાતા નથી; પરમાણુરૂપ થઈને તેઓ તે દેવમાં પ્રવેશ કરે છે.
12.354.16
तस्मादपि च निर्मुक्ता अनिरुद्धतनौ स्थिताः ।
मनोभूतास्ततो भूत्वा प्रद्युम्नं प्रविशन्त्युत ॥ १२.३५४.१६ ॥
તેનાથી પણ મુક્ત થઈને તેઓ અનિરુદ્ધના દેહમાં સ્થિત થાય છે; પછી મનરૂપ થઈને તેઓ પ્રદ્યુમ્નમાં પ્રવેશ કરે છે.
12.354.17
प्रद्युम्नाच्चापि निर्मुक्ता जीवं संकर्षणं ततः ।
विशन्ति विप्रप्रवराः साङ्ख्या भागवतैः सह ॥ १२.३५४.१७ ॥
પ્રદ્યુમ્નથી પણ મુક્ત થઈને, પછી જીવરૂપ સંકર્ષણમાં તેઓ પ્રવેશ કરે છે; હે વિપ્રશ્રેષ્ઠો, સાંખ્યો ભાગવતો સાથે.
12.354.18
ततस्त्रैगुण्यहीनास्ते परमात्मानमञ्जसा ।
प्रविशन्ति द्विजश्रेष्ठाः क्षेत्रज्ञं निर्गुणात्मकम्।
सर्वावासं वासुदेवं क्षेत्रज्ञं विद्धि तत्त्वतः ॥ १२.३५४.१८ ॥
પછી ત્રિગુણરહિત તેઓ સીધા પરમાત્મામાં પ્રવેશ કરે છે, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, નિર્ગુણ સ્વરૂપ ક્ષેત્રજ્ઞમાં. સર્વાશ્રય વાસુદેવને તત્ત્વતઃ ક્ષેત્રજ્ઞ જાણ.
12.354.19
समाहितमनस्काश्च नियताः संयतेन्द्रियाः ।
एकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते ॥ १२.३५४.१९ ॥
જેમનું મન સમાહિત, નિયમનિષ્ઠ, ઇન્દ્રિયો સંયમિત અને એકાંતભાવને પામેલા છે, તેઓ વાસુદેવમાં પ્રવેશે છે.
12.354.20
आवामपि च धर्मस्य गुहे जातौ द्विजोत्तम ।
रम्यां विशालामाश्रित्य तप उग्रं समास्थितौ ॥ १२.३५४.२० ॥
હે દ્વિજોત્તમ, અમે બંને પણ ધર્મની ગુફામાં જન્મ્યા છીએ. રમણીય અને વિશાળ સ્થાનનો આશ્રય લઈને અમે ઉગ્ર તપ આરંભ્યું છે.
12.354.21
ये तु तस्यैव देवस्य प्रादुर्भावाः सुरप्रियाः ।
भविष्यन्ति त्रिलोकस्थास्तेषां स्वस्तीत्यथो द्विज ॥ १२.३५४.२१ ॥
તે દેવના જે અવતારો થશે, જે દેવોને પ્રિય અને ત્રિલોકમાં સ્થિત હશે, તેમનું કલ્યાણ થાઓ. હે દ્વિજ.
12.354.22
विधिना स्वेन युक्ताभ्यां यथापूर्वं द्विजोत्तम ।
आस्थिताभ्यां सर्वकृच्छ्रं व्रतं सम्यगनुत्तमम् ॥ १२.३५४.२२ ॥
પોતાની વિધિથી યુક્ત થઈને, પહેલાંની જેમ, હે દ્વિજોત્તમ, અમે બંનેએ સર્વ-કૃચ્છ્ર વ્રતનું સમ્યક પાલન કર્યું છે; તે અનુત્તમ છે.
12.354.23
स्वार्थेन विधिना युक्तः सर्वकृच्छ्रव्रते स्थितः ।
आवाभ्यामपि दृष्टस्त्वं श्वेतद्वीपे तपोधन ॥ १२.३५४.२३ ॥
પોતાના પ્રયોજન માટે વિધિથી યુક્ત થઈને, સર્વ-કૃચ્છ્ર વ્રતમાં સ્થિત એવા તમને, હે તપોધન, અમે બંનેએ પણ શ્વેતદ્વીપમાં જોયા છે.
12.354.24
समागतो भगवता संकल्पं कृतवांस्तथा ।
सर्वं हि नौ संविदितं त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १२.३५४.२४ ॥
ભગવાન સાથે સમાગમ કરીને, તે જ રીતે સંકલ્પ કર્યો; ત્રિલોકમાં ચર અને અચર સહિત સર્વ કંઈ અમને જ્ઞાત છે.
12.354.25
यद्भविष्यति वृत्तं वा वर्तते वा शुभाशुभम् ।
सर्वं स ते कथितवान्देवदेवो महामुने ॥ १२.३५४.२५ ॥
જે થશે, જે થયું છે, અથવા જે થઈ રહ્યું છે, શુભ અને અશુભ સર્વ દેવોના દેવે તને કહ્યું છે, હે મહામુનિ.
12.354.26
एतच्छ्रुत्वा तयोर्वाक्यं तपस्युग्रे च वर्ततोः ।
नारदः प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणपरायणः ॥ १२.३५४.२६ ॥
ઉગ્ર તપમાં રહેલા તે બંનેનાં આ વચન સાંભળીને નારદ હાથ જોડીને નારાયણપરાયણ થયા.
12.354.27
जजाप विधिवन्मन्त्रान्नारायणगतान्बहून् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं हि नरनारायणाश्रमे ॥ १२.३५४.२७ ॥
નર-નારાયણના આશ્રમમાં વિધિપૂર્વક નારાયણ સંબંધિત ઘણા મંત્રોનો તેણે જપ કર્યો, ખરેખર દિવ્ય હજાર વર્ષ સુધી.
12.354.28
अवसत्स महातेजा नारदो भगवानृषिः ।
तावेवाभ्यर्चयन्देवौ नरनारायणौ च तौ ॥ १२.३५४.२८ ॥
મહાતેજસ્વી ભગવાન ઋષિ નારદ ત્યાં રહ્યા, તે બે દેવો નર અને નારાયણની જ પૂજા કરતા.