ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.354
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.354.1
धन्योस्यनुगृहीतोसि यत्ते दृष्टः स्वयंप्रभुः ।
न हि तं दृष्टवान्कश्चित्पद्मयोनिरपि स्वयम् ॥ १२.३५४.१ ॥
ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਵੈਪ੍ਰਭੂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ। ਪਦਮਯੋਨੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਵੀ ਖ਼ੁਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
12.354.2
अव्यक्तयोनिर्भगवान्दुर्दर्शः पुरुषोत्तमः ।
नारदैतद्धि नौ सत्यं वचनं समुदाहृतम् ॥ १२.३५४.२ ॥
ਅਵਿਅਕਤ ਯੋਨੀ ਭਗਵਾਨ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ, ਅਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।
12.354.3
नास्य भक्तात्प्रियतरो लोके कश्चन विद्यते ।
ततः स्वयं दर्शितवान्स्वमात्मानं द्विजोत्तम ॥ १२.३५४.३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਆਪ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ।
12.354.4
तपो हि तप्यतस्तस्य यत्स्थानं परमात्मनः ।
न तत्संप्राप्नुते कश्चिदृते ह्यावां द्वितोत्तम ॥ १२.३५४.४ ॥
ਤਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ।
12.354.5
या हि सूर्यसहस्रस्य समस्तस्य भवेद्द्युतिः ।
स्थानस्य सा भवेत्तस्य स्वयं तेन विराजता ॥ १२.३५४.५ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ; ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
12.354.6
तस्मादुत्तिष्ठते विप्र देवाद्विश्वभुवः पतेः ।
क्षमा क्षमावतां श्रेष्ठ यया भूमिस्तु युज्यते ॥ १२.३५४.६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਭੂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਤੋਂ ਇਹ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਖਿਮਾਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਖਿਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਟਿਕਦੀ ਹੈ।
12.354.7
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतहिताद्रसः ।
आपो हि तेन युज्यन्ते द्रवत्वं प्राप्नुवन्ति च ॥ १२.३५४.७ ॥
ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਰਸ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਜਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਰਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.354.8
तस्मादेव समुद्भूतं तेजो रूपगुणात्मकम् ।
येन संयुज्यते सूर्यस्ततो लोके विराजते ॥ १२.३५४.८ ॥
ਉਸੇ ਤੋਂ ਰੂਪ-ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
12.354.9
तस्माद्देवात्समुद्भूतः स्पर्शस्तु पुरुषोत्तमात् ।
येन स्म युज्यते वायुस्ततो लोकान्विवात्यसौ ॥ १२.३५४.९ ॥
ਉਸ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਸਪਰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ।
12.354.10
तस्माच्चोत्तिष्ठते शब्दः सर्वलोकेश्वरात्प्रभोः ।
आकाशं युज्यते येन ततस्तिष्ठत्यसंवृतम् ॥ १२.३५४.१० ॥
ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਣਢਕਿਆ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
12.354.11
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतगतं मनः ।
चन्द्रमा येन संयुक्तः प्रकाशगुणधारणः ॥ १२.३५४.११ ॥
ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੁਣ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
12.354.12
सद्भूतोत्पादकं नाम तत्स्थानं वेदसंज्ञितम् ।
विद्यासहायो यत्रास्ते भगवान्हव्यकव्यभुक् ॥ १२.३५४.१२ ॥
ਸੱਚੇ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ, ਵੇਦ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਵਿਦਿਆ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਿ ਅਤੇ ਕਵਿ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੈ।
12.354.13
ये हि निष्कल्मषा लोके पुण्यपापविवर्जिताः ।
तेषां वै क्षेममध्वानं गच्छतां द्विजसत्तम ॥ १२.३५४.१३ ॥
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਮਾਰਗ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਚਲਦੇ ਹਨ।
12.354.14
सर्वलोके तमोहन्ता आदित्यो द्वारमुच्यते ।
ज्वालामाली महातेजा येनेदं धार्यते जगत् ॥ १२.३५४.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਦਿੱਤਯ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਟਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.354.15
आदित्यदग्धसर्वाङ्गा अदृश्याः केनचित्क्वचित् ।
परमाणुभूता भूत्वा तु तं देवं प्रविशन्त्युत ॥ १२.३५४.१५ ॥
ਆਦਿੱਤਯ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ; ਪਰਮਾਣੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.354.16
तस्मादपि च निर्मुक्ता अनिरुद्धतनौ स्थिताः ।
मनोभूतास्ततो भूत्वा प्रद्युम्नं प्रविशन्त्युत ॥ १२.३५४.१६ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮਨ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.354.17
प्रद्युम्नाच्चापि निर्मुक्ता जीवं संकर्षणं ततः ।
विशन्ति विप्रप्रवराः साङ्ख्या भागवतैः सह ॥ १२.३५४.१७ ॥
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਜੀਵ-ਰੂਪ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਸ਼ੇਸ਼ਟੋ, ਸਾਂਖਿਆ ਭਾਗਵਤਾਂ ਸਮੇਤ।
12.354.18
ततस्त्रैगुण्यहीनास्ते परमात्मानमञ्जसा ।
प्रविशन्ति द्विजश्रेष्ठाः क्षेत्रज्ञं निर्गुणात्मकम्।
सर्वावासं वासुदेवं क्षेत्रज्ञं विद्धि तत्त्वतः ॥ १२.३५४.१८ ॥
ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਰਗੁਣ ਸਰੂਪ ਕਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਵਿੱਚ। ਸਰਵਾਸ਼ਰਯ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਤੱਤਵਤਃ ਕਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਜਾਣੋ।
12.354.19
समाहितमनस्काश्च नियताः संयतेन्द्रियाः ।
एकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते ॥ १२.३५४.१९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪਾਬੰਦ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.354.20
आवामपि च धर्मस्य गुहे जातौ द्विजोत्तम ।
रम्यां विशालामाश्रित्य तप उग्रं समास्थितौ ॥ १२.३५४.२० ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਾਂ। ਰਮਣੀਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
12.354.21
ये तु तस्यैव देवस्य प्रादुर्भावाः सुरप्रियाः ।
भविष्यन्ति त्रिलोकस्थास्तेषां स्वस्तीत्यथो द्विज ॥ १२.३५४.२१ ॥
ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।
12.354.22
विधिना स्वेन युक्ताभ्यां यथापूर्वं द्विजोत्तम ।
आस्थिताभ्यां सर्वकृच्छ्रं व्रतं सम्यगनुत्तमम् ॥ १२.३५४.२२ ॥
ਆਪਣੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਰਵ-ਕ੍ਰਿੱਛ੍ਰ ਵ੍ਰਤ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਧਾਰਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
12.354.23
स्वार्थेन विधिना युक्तः सर्वकृच्छ्रव्रते स्थितः ।
आवाभ्यामपि दृष्टस्त्वं श्वेतद्वीपे तपोधन ॥ १२.३५४.२३ ॥
ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਲਈ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਕ੍ਰਿੱਛ੍ਰ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਵੇਤਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
12.354.24
समागतो भगवता संकल्पं कृतवांस्तथा ।
सर्वं हि नौ संविदितं त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १२.३५४.२४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰ ਤੇ ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
12.354.25
यद्भविष्यति वृत्तं वा वर्तते वा शुभाशुभम् ।
सर्वं स ते कथितवान्देवदेवो महामुने ॥ १२.३५४.२५ ॥
ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ।
12.354.26
एतच्छ्रुत्वा तयोर्वाक्यं तपस्युग्रे च वर्ततोः ।
नारदः प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणपरायणः ॥ १२.३५४.२६ ॥
ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਗਏ।
12.354.27
जजाप विधिवन्मन्त्रान्नारायणगतान्बहून् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं हि नरनारायणाश्रमे ॥ १२.३५४.२७ ॥
ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਰਾਇਣ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਜਾਪ ਕੀਤਾ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਦਿਵ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ।
12.354.28
अवसत्स महातेजा नारदो भगवानृषिः ।
तावेवाभ्यर्चयन्देवौ नरनारायणौ च तौ ॥ १२.३५४.२८ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉੱਥੇ ਵੱਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।