มหาภารตะ · อัธยายะ 12.355
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.355.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदः परमेष्ठिजः ।
दैवं कृत्वा यथान्यायं पित्र्यं चक्रे ततः परम् ॥ १२.३५५.१ ॥
ต่อมาเมื่อกาลเวลาผ่านไประยะหนึ่ง นารทะผู้เกิดจากพระปรเมษฐิน (พระพรหม) ได้ประกอบพิธีบูชาเทพเจ้าตามระเบียบแล้ว หลังจากนั้นจึงประกอบพิธีบูชาบรรพบุรุษ
12.355.2
ततस्तं वचनं प्राह ज्येष्ठो धर्मात्मजः प्रभुः ।
क इज्यते द्विजश्रेष्ठ दैवे पित्र्ये च कल्पिते ॥ १२.३५५.२ ॥
ครั้นแล้วโอรสแห่งธรรม ผู้เป็นเจ้าผู้เป็นใหญ่และเป็นพี่คนโต ได้กล่าวกับท่านว่า โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ ในพิธีบูชาเทพเจ้าและพิธีบูชาบรรพบุรุษที่กำหนดไว้แล้ว ใครคือผู้ที่ได้รับการบูชา
12.355.3
त्वया मतिमतां श्रेष्ठ तन्मे शंस यथातथम् ।
किमेतत्क्रियते कर्म फलं वाऽस्य किमिष्यते ॥ १२.३५५.३ ॥
โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ขอท่านโปรดบอกเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้าตามความเป็นจริง พิธีกรรมนี้ทำเพื่ออะไร และผลที่ปรารถนาจากพิธีนี้คืออะไร
12.355.4
त्वयैतत्कथितं पूर्वं दैवं कर्तव्यमित्यपि ।
दैवतं च परो ज्ञेयः परमात्मा सनातनः ॥ १२.३५५.४ ॥
นารทะกล่าวว่า ก่อนหน้านี้ท่านเองได้บอกข้าพเจ้าแล้วว่า ต้องประกอบพิธีบูชาเทพเจ้า และเทพที่พึงรู้ว่าสูงสุดคืออาตมันสูงสุดผู้เป็นนิรันดร์
12.355.5
ततस्तद्भावितो नित्यं यजे वैकुण्ठमव्ययम् ।
तस्माच्च प्रसृतः पूर्वं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १२.३५५.५ ॥
ดังนั้น ด้วยความศรัทธาต่อพระองค์อยู่เสมอ ข้าพเจ้าจึงบูชาพระไวกุณฐ์ผู้ไม่เสื่อมสลาย ซึ่งพระพรหมผู้เป็นปู่แห่งโลก ได้ปรากฏออกมาแต่เดิมจากพระองค์
12.355.6
मम वै पितरं प्रीतः परमेष्ठ्यप्यजीजनत् ।
अहं संकल्पजस्तस्य पुत्रः प्रथमकल्पितः ॥ १२.३५५.६ ॥
พระปรเมษฐินทรงพอพระทัยแล้วให้กำเนิดแม้แต่บิดาของข้าพเจ้า ส่วนข้าพเจ้าเกิดจากพระดำริของพระองค์ เป็นโอรสคนแรกที่ทรงสร้างขึ้น
12.355.7
यजामि वै पितॄन्साधो नारायणविधौ कृते ।
एवं स एव भगवान्पिता माता पितामहः ॥ १२.३५५.७ ॥
โอ ผู้ดีงาม เมื่อทำตามพิธีของพระนารายณ์แล้ว ข้าพเจ้าก็บูชาบรรพบุรุษ ดังนั้นพระองค์เองจึงเป็นพระผู้เป็นเจ้าผู้ศักดิ์สิทธิ์ เป็นทั้งบิดา มารดา และปู่
12.355.8
इज्यते पितृयज्ञेषु मया नित्यं जगत्पतिः ।
श्रुतिश्चाप्यपरा देवाः पुत्रान्हि पितरोऽयजन् ॥ १२.३५५.८ ॥
ในพิธียัญบูชาบรรพบุรุษ ข้าพเจ้าบูชาเจ้าแห่งจักรวาลอยู่เสมอ และยังมีคัมภีร์ศรุติอีกบทหนึ่ง โอ เทวดาทั้งหลาย ว่าบุตรบูชาบิดาทั้งหลาย
12.355.9
वेदश्रुतिः प्रनष्टा च पुनरध्यापिता सुतैः ।
ततस्ते मन्त्रदाः पुत्राः पितॄणामिति वैदिकम् ॥ १२.३५५.९ ॥
คำสอนแห่งเวทสูญหายไป แต่บุตรทั้งหลายได้สอนซ้ำอีกครั้ง ดังนั้นบุตรผู้เป็นผู้ให้มนตร์เหล่านั้นจึงเป็นของบรรพบุรุษ นี่คือคำสั่งสอนในเวท
12.355.10
नूनं सुरैस्तद्विदितं युवयोर्भावितात्मनोः ।
पुत्राश्च पितरश्चैव परस्परमपूजयन् ॥ १२.३५५.१० ॥
แน่นอนว่าเทวดาทั้งหลายทราบเรื่องนี้เกี่ยวกับท่านทั้งสองผู้มีจิตใจบริสุทธิ์ ว่าบุตรและบิดาต่างให้เกียรติซึ่งกันและกัน
12.355.11
त्रीन्पिण्डान्न्यस्य वै पित्र्यान्पूर्वं दत्त्वा कुशानिति ।
कथं तु पिण्डसंज्ञां ते पितरो लेभिरे पुरा ॥ १२.३५५.११ ॥
เมื่อวางก้อนข้าวบิณฑ์สามก้อนถวายบรรพบุรุษ และถวายหญ้ากุศะก่อนแล้ว บรรพบุรุษในอดีตได้รับชื่อว่า บิณฑ์ ได้อย่างไร
12.355.12
इमां हि धरणीं पूर्वं नष्टां सागरमेखलाम् ।
गोविन्द उज्जहाराशु वाराहं रूपमास्थितः ॥ १२.३५५.१२ ॥
แผ่นดินนี้ซึ่งมีมหาสมุทรเป็นสายคาดเอว เคยสูญหายไปแต่เดิม โควินทะได้ทรงยกขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยทรงมีรูปร่างเป็นหมูป่า
12.355.13
स्थापयित्वा तु धरणीं स्वे स्थाने पुरुषोत्तमः ।
जलकर्दमलिप्ताङ्गो लोककार्यार्थमुद्यतः ॥ १२.३५५.१३ ॥
เมื่อทรงตั้งแผ่นดินให้กลับคืนสู่ที่ของตนแล้ว พระปุรุโษตตมะ มีพระวรกายเปรอะเปื้อนด้วยน้ำและโคลน ก็ทรงพร้อมที่จะทำกิจเพื่อโลก
12.355.14
प्राप्ते चाह्निककाले तु मध्यदेशगते रवौ ।
दंष्ट्राविलग्नांस्त्रीन्पिण्डान्विधूय सहसा प्रभुः ॥ १२.३५५.१४ ॥
เมื่อถึงเวลาพิธีประจำวันมาถึง และดวงอาทิตย์เคลื่อนถึงกลางท้องฟ้า พระผู้เป็นเจ้าก็ทรงสะบัดก้อนบิณฑ์สามก้อนที่ติดอยู่กับงาของพระองค์ออกโดยฉับพลัน
12.355.15
स्थापयामास वै पृथ्व्यां कुशानास्तीर्य नारद ।
स तेष्वात्मानमुद्दिश्य पित्र्यं चक्रे यथाविधि ॥ १२.३५५.१५ ॥
โอ นารทะ พระองค์ทรงปูหญ้ากุศะแล้ววางก้อนบิณฑ์เหล่านั้นลงบนพื้นดิน จากนั้นทรงตั้งพระองค์เองเป็นผู้ถวาย และทรงประกอบพิธีบูชาบรรพบุรุษตามระเบียบ
12.355.16
संकल्पयित्वा त्रीन्पिण्डान्स्वेनैव विधिना प्रभुः ।
आत्मगात्रोष्मसंभूतैः स्नेहगर्भैस्तिलैरपि ॥ १२.३५५.१६ ॥
พระผู้เป็นเจ้าทรงตั้งจิตอธิษฐานก้อนบิณฑ์สามก้อนตามวิธีของพระองค์เอง และทรงเตรียมด้วยงาดำที่อุดมด้วยน้ำมัน ซึ่งเกิดจากความอบอุ่นแห่งพระวรกายของพระองค์เอง
12.355.17
प्रोक्ष्यापसव्यं देवेशः प्राङ्भुखः कृतवान्स्वयम् ।
मर्यादास्थापनार्थं च ततो वचनमुक्तवान् ॥ १२.३५५.१७ ॥
พระเจ้าแห่งเทวดาทรงพรมน้ำด้วยทิศทางกลับด้าน แล้วทรงประกอบพิธีด้วยพระองค์เองโดยหันหน้าไปทางทิศตะวันออก จากนั้นเพื่อกำหนดขอบเขตที่เหมาะสม จึงทรงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
12.355.18
अहं हि पितरः स्रष्टुमुद्यतो लोककृत्स्वयम् ।
तस्य चिन्तयतः सद्यः पितृकार्यविधीन्परान् ॥ १२.३५५.१८ ॥
ข้าพเจ้าผู้สร้างโลกเอง มุ่งมั่นจะสร้างบรรพบุรุษทั้งหลาย และเมื่อพระองค์ทรงดำริอยู่นั้น กฎอันสูงสุดของกิจบูชาบรรพบุรุษก็บังเกิดขึ้นในทันที
12.355.19
दंष्ट्राभ्यां प्रविनिर्धूता ममैते दक्षिणां दिशम् ।
आश्रिता धरणीं पीड्य तस्मात्पितर एव ते ॥ १२.३५५.१९ ॥
ผู้เหล่านี้ถูกงาของข้าพเจ้าสะบัดออกไป กดทับแผ่นดินแล้วตั้งอยู่ในทิศใต้ ดังนั้นพวกเขาจึงเป็นบรรพบุรุษของท่านอย่างแท้จริง
12.355.20
त्रयो मूर्तिविहीना वै पिण्डमूर्तिधरास्त्विमे ।
भवन्तु पितरो लोके मया सृष्टाः सनातनाः ॥ १२.३५५.२० ॥
สามผู้นี้แม้ไม่มีรูปกาย แต่ทรงรูปของก้อนบิณฑ์ ขอให้บรรพบุรุษอันเป็นนิรันดร์ผู้ข้าพเจ้าสร้างขึ้นนี้ ได้ดำรงอยู่ในโลก
12.355.21
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ।
अहमेवात्र विज्ञेयस्त्रिषु पिण्डेषु संस्थितः।
नास्ति मत्तोऽधिकः कश्चित्को वान्योर्च्यो मया स्वयं ॥ १२.३५५.२१ ॥
บิดา ปู่ และแม้แต่ปู่ทวดก็เช่นกัน จงรู้ว่าเราเองซึ่งตั้งอยู่ในปิณฑะทั้งสามนี้ก็อยู่ที่นี่ ไม่มีผู้ใดยิ่งใหญ่กว่าเรา และผู้ใดเล่าที่เราจะพึงบูชาด้วยตนเอง
12.355.22
अहमेव पिता लोके अहमेव पितामहः ।
पितामहपिता चैव अहमेवात्र कारणम् ॥ १२.३५५.२२ ॥
ในโลกนี้ เราเองคือบิดา เราเองคือปู่ และบิดาของปู่ก็คือเราเองเช่นกัน ที่นี่เราเองคือเหตุแห่งสิ่งทั้งปวง
12.355.23
इत्येतदुक्त्वा वचनं देवदेवो वृषाकपिः ।
वराहपर्वते विप्र दत्त्वा पिण्डान्सविस्तरान्।
आत्मानं पूजयित्वैव तत्रैवादर्शनं गतः ॥ १२.३५५.२३ ॥
เมื่อพระเจ้าแห่งเทพทั้งหลาย คือพระวฤษากปิ ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แล้ว ข้าแต่พราหมณ์ ท่านได้ถวายปิณฑะทั้งหลายอย่างครบถ้วนบนภูเขาวราหะ และให้ผู้อื่นบูชาพระองค์เอง แล้วพระองค์ก็เสด็จหายไปจากที่นั้นเอง
12.355.24
एतदर्थं सुभमते पितरः पिण्डसंज्ञिताः ।
लभन्ते सततं पूजां वृषाकपिवचो यथा ॥ १२.३५५.२४ ॥
เพราะเหตุนี้ ข้าแต่ผู้มีใจเป็นมงคล บรรพบุรุษที่เรียกกันว่าปิณฑะจึงได้รับการบูชาอย่างต่อเนื่องเสมอไป ดังที่พระวาจาของพระวฤษากปิได้ตรัสไว้
12.355.25
ये यजन्ति पितॄन्देवान्गुरूंश्चैवातिर्थीस्तथा ।
गाश्चैव द्विजमुख्यांश्च पितरं मातरं तथा ॥ १२.३५५.२५ ॥
ผู้ใดบูชาบรรพบุรุษ เทวดา ครูอาจารย์ และแขก เช่นเดียวกับโคทั้งหลาย และผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ รวมทั้งบิดาและมารดา
12.355.26
कर्मणा मनसा वाचा विष्णुमेव यजन्ति ते ।
अन्तर्गतः स भगवान्सर्वसत्वशरीरगः ॥ १२.३५५.२६ ॥
ผู้เหล่านั้นบูชาพระวิษณุเพียงองค์เดียว ด้วยกรรม ด้วยใจ และด้วยวาจา พระผู้เป็นเจ้าผู้ประทับอยู่ภายในนั้น ทรงสถิตอยู่ในกายของสรรพสัตว์ทั้งปวง
12.355.27
समः सर्वेषु भूतेषु ईश्वरः सुखदुःखयोः ।
महान्महात्मा सर्वात्मा नारायण इति श्रुतिः ॥ १२.३५५.२७ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงเสมอกันในสรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงเสมอกันในสุขและทุกข์ ทรงยิ่งใหญ่ ทรงมีพระทัยอันยิ่งใหญ่ เป็นอาตมันของสรรพสิ่ง พระองค์คือพระนารายณ์ ดังที่คัมภีร์ศรุติประกาศไว้