Mahābhārata · Adhyāya 12.355
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.355.1
कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदः परमेष्ठिजः ।
दैवं कृत्वा यथान्यायं पित्र्यं चक्रे ततः परम् ॥ १२.३५५.१ ॥
Setelah beberapa waktu, Nārada, putra Parameṣṭhin (Brahmā), melaksanakan upacara bagi para dewa sesuai aturan, lalu upacara bagi leluhur.
12.355.2
ततस्तं वचनं प्राह ज्येष्ठो धर्मात्मजः प्रभुः ।
क इज्यते द्विजश्रेष्ठ दैवे पित्र्ये च कल्पिते ॥ १२.३५५.२ ॥
Lalu putra tertua Dharma, sang penguasa, berkata kepadanya: "Wahai yang terbaik di antara para dwijа, dalam upacara dewa dan upacara leluhur, siapakah yang dipuja?"
12.355.3
त्वया मतिमतां श्रेष्ठ तन्मे शंस यथातथम् ।
किमेतत्क्रियते कर्म फलं वाऽस्य किमिष्यते ॥ १२.३५५.३ ॥
"Wahai yang terbaik di antara orang bijak, katakanlah kepadaku dengan sebenarnya. Untuk apa upacara ini dilakukan, dan buah apa yang diharapkan darinya?"
12.355.4
त्वयैतत्कथितं पूर्वं दैवं कर्तव्यमित्यपि ।
दैवतं च परो ज्ञेयः परमात्मा सनातनः ॥ १२.३५५.४ ॥
Nārada berkata: "Engkau sendiri dahulu telah mengatakan bahwa upacara bagi dewa harus dilakukan, dan dewa yang harus diketahui sebagai yang tertinggi adalah Diri Tertinggi yang kekal."
12.355.5
ततस्तद्भावितो नित्यं यजे वैकुण्ठमव्ययम् ।
तस्माच्च प्रसृतः पूर्वं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १२.३५५.५ ॥
"Karena itu, dengan berbakti kepada-Nya, aku senantiasa memuja Vaikuṇṭha yang tak binasa, dari-Nya dahulu lahir Brahmā, kakek alam semesta."
12.355.6
मम वै पितरं प्रीतः परमेष्ठ्यप्यजीजनत् ।
अहं संकल्पजस्तस्य पुत्रः प्रथमकल्पितः ॥ १२.३५५.६ ॥
"Dengan senang hati, Parameṣṭhin (Brahmā) juga melahirkan ayahku; dan aku, lahir dari kehendak-Nya, adalah putra pertama yang Ia ciptakan."
12.355.7
यजामि वै पितॄन्साधो नारायणविधौ कृते ।
एवं स एव भगवान्पिता माता पितामहः ॥ १२.३५५.७ ॥
Wahai orang baik, ketika dilaksanakan menurut tata cara Nārāyaṇa, aku memuja para leluhur. Demikianlah Dia sendiri adalah Bhagavān, ayah, ibu, dan kakek.
12.355.8
इज्यते पितृयज्ञेषु मया नित्यं जगत्पतिः ।
श्रुतिश्चाप्यपरा देवाः पुत्रान्हि पितरोऽयजन् ॥ १२.३५५.८ ॥
Dalam upacara persembahan leluhur, aku selalu memuja Penguasa jagat. Ada pula ajaran śruti yang lain, wahai para dewa: para putralah yang sesungguhnya memuja para leluhur.
12.355.9
वेदश्रुतिः प्रनष्टा च पुनरध्यापिता सुतैः ।
ततस्ते मन्त्रदाः पुत्राः पितॄणामिति वैदिकम् ॥ १२.३५५.९ ॥
Wahyu Veda telah hilang, lalu diajarkan kembali oleh para putra. Maka para putra pemberi mantra itu menjadi milik para leluhur—inilah ketetapan Veda.
12.355.10
नूनं सुरैस्तद्विदितं युवयोर्भावितात्मनोः ।
पुत्राश्च पितरश्चैव परस्परमपूजयन् ॥ १२.३५५.१० ॥
Tentu para dewa mengetahui hal ini tentang kalian berdua yang jiwanya suci: para putra dan para leluhur saling menghormati.
12.355.11
त्रीन्पिण्डान्न्यस्य वै पित्र्यान्पूर्वं दत्त्वा कुशानिति ।
कथं तु पिण्डसंज्ञां ते पितरो लेभिरे पुरा ॥ १२.३५५.११ ॥
Setelah lebih dahulu meletakkan tiga bola nasi untuk para leluhur dan memberikan rumput kuśa, bagaimanakah dahulu para leluhur itu memperoleh sebutan 'piṇḍa'?
12.355.12
इमां हि धरणीं पूर्वं नष्टां सागरमेखलाम् ।
गोविन्द उज्जहाराशु वाराहं रूपमास्थितः ॥ १२.३५५.१२ ॥
Dahulu bumi yang hilang, dikelilingi lautan ini, diangkat dengan cepat oleh Govinda yang menjelma dalam wujud babi hutan.
12.355.13
स्थापयित्वा तु धरणीं स्वे स्थाने पुरुषोत्तमः ।
जलकर्दमलिप्ताङ्गो लोककार्यार्थमुद्यतः ॥ १२.३५५.१३ ॥
Setelah meletakkan bumi di tempatnya sendiri, Yang Terbaik di antara makhluk, dengan anggota tubuh berlumur air dan lumpur, bersiap untuk karya bagi dunia.
12.355.14
प्राप्ते चाह्निककाले तु मध्यदेशगते रवौ ।
दंष्ट्राविलग्नांस्त्रीन्पिण्डान्विधूय सहसा प्रभुः ॥ १२.३५५.१४ ॥
Ketika tiba waktu ritus harian dan matahari telah mencapai tengah langit, Sang Penguasa tiba-tiba mengibaskan tiga bola yang melekat pada taringnya.
12.355.15
स्थापयामास वै पृथ्व्यां कुशानास्तीर्य नारद ।
स तेष्वात्मानमुद्दिश्य पित्र्यं चक्रे यथाविधि ॥ १२.३५५.१५ ॥
Setelah membentangkan rumput kuśa, wahai Nārada, ia meletakkannya di atas tanah; dan di atasnya, dengan menujukan diri sendiri, ia melakukan ritus leluhur menurut aturan.
12.355.16
संकल्पयित्वा त्रीन्पिण्डान्स्वेनैव विधिना प्रभुः ।
आत्मगात्रोष्मसंभूतैः स्नेहगर्भैस्तिलैरपि ॥ १२.३५५.१६ ॥
Sang Penguasa, menetapkan tiga bola dengan caranya sendiri, menyiapkannya dengan wijen kaya minyak yang lahir dari panas tubuhnya sendiri.
12.355.17
प्रोक्ष्यापसव्यं देवेशः प्राङ्भुखः कृतवान्स्वयम् ।
मर्यादास्थापनार्थं च ततो वचनमुक्तवान् ॥ १२.३५५.१७ ॥
Sang Penguasa para dewa, memercikkan air ke arah sebaliknya, melakukan ritus itu sendiri dengan menghadap timur; kemudian, untuk menegakkan batas yang benar, ia mengucapkan kata-kata ini.
12.355.18
अहं हि पितरः स्रष्टुमुद्यतो लोककृत्स्वयम् ।
तस्य चिन्तयतः सद्यः पितृकार्यविधीन्परान् ॥ १२.३५५.१८ ॥
Aku sendiri, pencipta dunia, bertekad menciptakan para leluhur; dan ketika ia merenungkannya, aturan-aturan tertinggi bagi karya leluhur segera muncul.
12.355.19
दंष्ट्राभ्यां प्रविनिर्धूता ममैते दक्षिणां दिशम् ।
आश्रिता धरणीं पीड्य तस्मात्पितर एव ते ॥ १२.३५५.१९ ॥
Mereka ini, terlempar oleh taringku dan menekan bumi lalu bermukim di arah selatan, itulah sesungguhnya leluhurmu (pitaraḥ).
12.355.20
त्रयो मूर्तिविहीना वै पिण्डमूर्तिधरास्त्विमे ।
भवन्तु पितरो लोके मया सृष्टाः सनातनाः ॥ १२.३५५.२० ॥
Ketiganya, meski tanpa wujud jasad, memikul wujud persembahan piṇḍa; biarlah leluhur abadi ciptaanku ini ada di dunia.
12.355.21
पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ।
अहमेवात्र विज्ञेयस्त्रिषु पिण्डेषु संस्थितः।
नास्ति मत्तोऽधिकः कश्चित्को वान्योर्च्यो मया स्वयं ॥ १२.३५५.२१ ॥
Ayah, kakek, dan begitu pula buyut — ketahuilah bahwa aku sendiri, yang bersemayam dalam ketiga persembahan piṇḍa ini, ada di sini. Tiada yang lebih agung dariku; dan siapa lagi yang patut kusembah oleh diriku sendiri?
12.355.22
अहमेव पिता लोके अहमेव पितामहः ।
पितामहपिता चैव अहमेवात्र कारणम् ॥ १२.३५५.२२ ॥
Di dunia, aku sendiri adalah ayah; aku sendiri adalah kakek; ayah dari kakek pun aku sendiri; di sini aku sendirilah sebabnya.
12.355.23
इत्येतदुक्त्वा वचनं देवदेवो वृषाकपिः ।
वराहपर्वते विप्र दत्त्वा पिण्डान्सविस्तरान्।
आत्मानं पूजयित्वैव तत्रैवादर्शनं गतः ॥ १२.३५५.२३ ॥
Setelah mengucapkan kata-kata ini, Dewa para dewa Vṛṣākapi, wahai brahmana, memberikan persembahan piṇḍa secara terperinci di Gunung Varāha, dan setelah membuat dirinya dipuja, ia menghilang di sana juga.
12.355.24
एतदर्थं सुभमते पितरः पिण्डसंज्ञिताः ।
लभन्ते सततं पूजां वृषाकपिवचो यथा ॥ १२.३५५.२४ ॥
Karena itu juga, wahai yang berpikiran mulia, para leluhur yang disebut piṇḍa senantiasa memperoleh pemujaan, sebagaimana sabda Vṛṣākapi.
12.355.25
ये यजन्ति पितॄन्देवान्गुरूंश्चैवातिर्थीस्तथा ।
गाश्चैव द्विजमुख्यांश्च पितरं मातरं तथा ॥ १२.३५५.२५ ॥
Mereka yang menghormati leluhur, para dewa, guru dan tamu, demikian pula sapi, para dwija terbaik, ayah dan ibu.
12.355.26
कर्मणा मनसा वाचा विष्णुमेव यजन्ति ते ।
अन्तर्गतः स भगवान्सर्वसत्वशरीरगः ॥ १२.३५५.२६ ॥
Mereka yang memuja Viṣṇu semata dengan perbuatan, pikiran dan ucapan — Tuhan yang diberkahi itu, yang bersemayam di dalam, hadir dalam tubuh segala makhluk.
12.355.27
समः सर्वेषु भूतेषु ईश्वरः सुखदुःखयोः ।
महान्महात्मा सर्वात्मा नारायण इति श्रुतिः ॥ १२.३५५.२७ ॥
Dia yang setara di antara segala makhluk, Tuhan yang sama dalam suka dan duka, Yang Agung, Yang Berjiwa Mulia, Diri dari segalanya — Dialah Nārāyaṇa, demikian ajaran Śruti.